గరుడపురాణమ్

ఏష్టవ్యా బహవః పుత్రా యద్యేకోఽపి గయాం వ్రజేత్ । యజేత వాశ్వమేధేన నీలం వా వృషముత్సృజేత్ ॥ ౨,౬.

చాలా మంది కుమారులు ఉండాలని కోరుకోవాలి. ఎందుకంటే వారిలో ఒకరు అయినా గయకు వెళ్లినా, అశ్వమేధ యజ్ఞం చేసినా, నీలవృషభాన్ని వదిలినా, అది మహాపుణ్యంగా ఉంటుంది.

బ్రహ్మహత్యాదిపాపాని జ్ఞానాజ్ఞానకృతాని చ । నీలోద్వాహేన శుధ్యేత్తు సముద్రప్లవనేన వా ॥ ౨,౬.

బ్రహ్మహత్య వంటి పాపాలు, తెలిసీ తెలియక చేసినవైనా, నీలవృషభాన్ని వదిలినా లేదా సముద్రంలో స్నానం చేసినా, శుద్ధి అవుతాయి.

ఏకాదశాహే రాజేన్ద్ర యస్య నోత్సూజ్యతే వృషః । ప్రేతత్వం నిశ్చలం తస్య కృతైః శ్రాద్ధైస్తు కిం భవేత్ ॥ ౨,౬.

రాజేంద్రా! పదకొండవ రోజున వృషభాన్ని వదలకపోతే, ఆ వ్యక్తి ప్రేతత్వం తప్పదు. అప్పుడు చేసిన శ్రాద్ధాలు ఏమి ఉపయోగపడవు.

యథాకథఞ్చిత్కర్తవ్యస్తీర్థే వా పత్తనేఽథ వా । వృషయజ్ఞైః ప్రముచ్యతే నాన్యథా సాధనైః ఖగ ॥ ౨,౬.

ఎలా చేసినా, పవిత్రతీర్థంలో కానీ, పట్టణంలో కానీ, వృషభయజ్ఞం చేసినవారికి మాత్రమే విముక్తి లభిస్తుంది, పక్షీ! ఇతర మార్గాలతో కాదు.

వృషభం పఞ్చకల్యాణం యువానం కృష్ణకంబలమ్ । గోయూథమధ్యే నితరాం విచరన్తం విధానతః ॥ ౨,౬.

ఐదు శుభలక్షణాలు ఉన్న, యువకుడైన, నల్లటి తోలు కలిగిన, ఆవుల మందలో సరిగా సంచరిస్తున్న వృషభాన్ని నియమానుసారం ఎంచుకోవాలి.

చతసృభిర్వత్సకాభిర్ద్వాభ్యాఞ్చైవైకయా ఖగ । వివాహ్య మఙ్గలద్రవ్యైర్మన్త్రవత్తం సముత్సృజేత్ ॥ ౨,౬.

నాలుగు, రెండు లేదా ఒక దూడతో, మంగళద్రవ్యాలతో వివాహం చేసి, మంత్రాలతో వదిలిపెట్టాలి.

ఇహ రతీతి షడృగ్భిర్హేమం కుర్యాద్విభావసోః । కార్తిక్యాం మాఘవైశాఖ్యాం సంక్రమే పాతపర్వసు ॥ ౨,౬.

‘ఇహ రతి’ అనే ఆరు ఋగ్వేద మంత్రాలతో, కార్తీక, మాఘ, వైశాఖ మాసాల్లో, సంధికాలంలో లేదా గ్రహణ సమయంలో, అగ్ని స్వరూపమైన బంగారు విగ్రహాన్ని తయారు చేయాలి.

తీర్థే పిత్ర్యేక్షయాహే చ విశేషేణ ప్రశస్యతే । లోహితో యస్తు వర్ణేన ముఖే పుచ్ఛే చ పాణ్డురః ॥ ౨,౬.

తీర్థంలో లేదా పితృదినాన ఈ క్రతువు ప్రత్యేకంగా ప్రశంసించబడింది; ఎర్రని రంగులో, నోరు, తోక తెలుపుగా ఉన్న వృషభమే ఉత్తమం.

పీతః ఖురవిషాణేషు స నీలో వృష ఉచ్యతే । శ్వేతవర్ణో భవేద్విప్రో లోహితః క్షత్త్ర ఉచ్యతే ॥ ౨,౬.

ఖురాలు, కొమ్ములు పసుపు రంగులో, మిగతా భాగాలు నీలంగా ఉన్న వృషభమే వృషభంగా పిలవబడతాడు; తెలుపు రంగు బ్రాహ్మణులకు, ఎరుపు రంగు క్షత్రియులకు అనుకూలం.

పీతవర్ణో భవేద్వైశ్యః శూద్రః కృష్ణః స్మృతో బుధైః । యథావర్ణం సముద్దిష్టో వర్ణేషు బ్రాహ్మణాదిషు ॥ ౨,౬.

పసుపు రంగు వృషభం వైశ్యులకు, నల్ల రంగు వృషభం శూద్రులకు అనుకూలమని పండితులు చెబుతారు; ఈ విధంగా, బ్రాహ్మణ మొదలైన నాలుగు వర్ణాలకు వర్ణప్రకారం వృషభాన్ని నిర్ణయించారు.

అథ వా రక్తవర్ణస్తు సర్వేషామేవ శస్యతే । పితా పితామహశ్చైవ తథైవ ప్రపితామహః ॥ ౨,౬.

లేదంటే, ఎరుపు రంగు వృషభం అందరికీ శ్రేష్ఠంగా చెప్పబడింది; తండ్రి, తాత, పరతాత అందరికీ.

ఆశాసతే సుతం జాతం వృషోత్సర్గం కరిష్యతి । ధర్మస్త్వం వృషరూపేణ జగదానన్దదాయకః ॥ ౨,౬.

కొడుకు పుట్టి వృషభాన్ని విడిచిపెడతాడని వారు ఆశిస్తారు; నీవే వృషభరూపంలో ధర్మమూర్తివి, జగత్తుకు ఆనందాన్ని ఇచ్చేవాడివి.

అష్టమూర్తేరధిష్ఠానమతః శాన్తిం ప్రయచ్ఛ మే । గఙ్గాయమునయోః పేయమన్తర్వేది తృణం చర ॥ ౨,౬.

అష్టమూర్తుల నివాసమైన వృషభా! నాకు శాంతిని ప్రసాదించు; గంగా, యమున నదుల నీరు తాగు, యజ్ఞవేదికలోని గడ్డి మేక తిను.

ధర్మరాజస్య పురతో వాచ్యం మే సుకృతం వృష । దక్షిణాంసే త్రిశూలాఙ్కం వామోరౌ చక్రచిహ్నితమ్ ॥ ౨,౬.

ధర్మరాజు ముందు నా సత్కర్మాలను నువ్వు చెప్పాలి, వృషభా! నీ కుడి భుజంపై త్రిశూలం, ఎడమ తొడపై చక్రం గుర్తుగా ఉన్నాయి.

ఇతి సంప్రార్థ్య వృషభం గన్ధపుష్పాక్షతాదిభిః । వృషం తత్సతరీయుక్తం పూజయిత్వా సముత్సృజేత్ ॥ ౨,౬.

ఈ విధంగా వృషభాన్ని గంధం, పువ్వులు, అక్షతలు మొదలైనవి సమర్పించి, ఆ వృషభాన్ని ఆవుతో కలిపి పూజించి, వదిలిపెట్టాలి.

తస్మాద్రాజన్ విధానేన వృషోత్సర్గం సమాచర । బహుసాధనయుక్తస్య నాన్యథా సద్గతిస్తవ ॥ ౨,౬.

అందువల్ల రాజా! నియమానుసారం వృషభాన్ని విడిచిపెట్టు; అనేక సాధనాలు ఉన్నవారికి శ్రేయస్సు పొందేందుకు వేరే మార్గం లేదు.

ఆసీత్త్రేతాయుగే పూర్వం విదేహనగరే నృప । బ్రాహ్మణో ధర్మవత్సేతి స్వకర్మనిరతః సుధీః ॥ ౨,౬.

త్రేతాయుగంలో, విడేహ నగరంలో, ధర్మవత్ అనే జ్ఞానవంతుడైన బ్రాహ్మణుడు తన కర్మలో నిమగ్నంగా ఉండేవాడు.

విష్ణుభక్తోఽతితేజస్వీ యథాలాభేన తుష్టికృత్ । పితృపర్వణి సంప్రాప్తే కుశార్యో కాననం యయౌ ॥ ౨,౬.

విష్ణుభక్తుడైన, అపార తేజస్సుతో, దక్కినదానితో సంతృప్తిగా ఉండే వాడు, పితృపర్వదినం వచ్చినప్పుడు, కుశ గడ్డి కోసం అడవికి వెళ్లాడు.

అటన్నితస్తతస్తత్ర చిన్వన్ కుశపలాశకమ్ । సహసోపేత్య పురుషాశ్చాత్వారశ్చారుదర్శనాః ॥ ౨,౬.

అక్కడికక్కడ తిరుగుతూ, కుశ, పలాశ గడ్డి ఏరుకుంటూ ఉండగా, అకస్మాత్తుగా భయంకరమైన రూపం కలిగిన నలుగురు వ్యక్తులు వచ్చారు.

విభ్రాన్తమనసం గృహ్య ప్రత్యగ్జగ్ముర్విహాయసా । బహువృక్షసమాకీర్ణం గిరిదుర్గభయానకమ్ ॥ ౨,౬.

ఆ బ్రాహ్మణుని మనస్సు కలవరపడి ఉండగా, వారు పట్టుకుని, ఆకాశమార్గంగా పడమర వైపు తీసుకెళ్లారు; అక్కడ పలు చెట్లు, కొండలు, భయంకరమైన అడవి ఉంది.

వనాద్వనాన్తరం నిన్యుర్నదీనదసమాకులమ్ । స తత్ర నగరం రాజన్ దదర్శ బహువిస్తరమ్ ॥ ౨,౬.

వారు అడవి నుంచి మరో అడవికి, నదులు, వాగులు నిండిన ప్రాంతాలుగా తీసుకెళ్లారు; అక్కడ రాజా! విస్తారమైన నగరాన్ని అతడు చూశాడు.

గోపురద్వారరచితం సౌధప్రాసాదమణ్డితమ్ । చత్వరాపణపణ్యాదినరనారీసమాకులమ్ ॥ ౨,౬.

గోపురాలతో అలంకరించబడిన ద్వారాలు, రాజభవనాలు, ప్రాసాదాలు మెరిసిపోతూ, వీధిచౌరస్తాలు, మార్కెట్లు, వ్యాపారులు, పురుషులు, మహిళలు తోడుగా సందడిగా కనిపించాయి.

తూర్యద్వన్ద్వాభినిర్ఘోషవీణాపటహనాదితమ్ । కాంశ్చిత్క్షుధార్దితాన్దీనాన్మలినాన్విగతౌజసః ॥ ౨,౬.

వీధుల్లో వాద్యాల శబ్దాలు, వీణలు, మృదంగాల ధ్వనులు మారుమోగుతుండగా, అక్కడ కొంతమంది ఆకలితో బాధపడుతూ, దుఃఖంతో, మురికిగా, శక్తిలేని స్థితిలో కనిపించారు.

తతోఽతితుష్టాన్మలినాన్వస్త్రఖణ్డసమావృతాన్ । అగ్రతో హృష్టపుష్టాంశ్చ స్వర్ణవస్త్రోపశోభితాన్ ॥ ౨,౬.

అక్కడ కొందరు చాలా సంతృప్తిగా, అయినా చిరిగిన బట్టలు ధరించి ఉండగా, ముందుగా మరికొందరు ఆనందంగా, ఆరోగ్యంగా, బంగారు ఆభరణాలు, మంచి వస్తువులతో అలంకరించబడి కనిపించారు.

తతోఽపి సురసంకాశాన్స దృష్ట్వా విస్మితోఽభవత్ । కిం స్వప్న ఉత మాయా వై మదీయో మానసో భ్రమః ॥ ౨,౬.

అదికూడా దాటి, దేవతలవలె ప్రకాశించే వారిని చూసి అతడు ఆశ్చర్యపోయాడు: 'ఇది కలలో జరుగుతోందా? లేక మాయా? నా మనస్సు మాయలో పడిందా?' అని అనుకున్నాడు.

సన్దిహానం ద్విజం నిన్యుః పురుషా రాజసన్నిధిమ్ । సతద్దదర్శ విప్రస్తు స్వర్ణప్రాసాదమన్దిరే ॥ ౨,౬.

అతడు సందేహంలో ఉన్నప్పుడు, కొంతమంది పురుషులు ఆ బ్రాహ్మణుణ్ణి రాజు ఎదుటకు తీసుకెళ్లారు. అక్కడ ఆ బ్రాహ్మణుడు బంగారు అలంకరణలతో ఉన్న రాజమహల్‌ను చూశాడు.

సింహాసనంమహాదివ్యం ఛత్రచామరవీజితమ్ । తత్రోప విష్టం రాజానం కిరీటకనకోజ్జ్వలమ్ ॥ ౨,౬.

అక్కడ గొప్ప, దివ్యమైన సింహాసనం, పైగా గొడుగులు, చామరాలతో వణికించబడుతూ, దానిపై బంగారు కిరీటంతో మెరిసిపోతున్న రాజు కూర్చున్నాడు.

మహత్యా చ శ్రియా యుక్తం స్తూయమానం సువన్దిభిః । రాజాపి దృష్ట్వా తం విప్రం ప్రత్యుత్థాయ కృతాఞ్జలిః ॥ ౨,౬.

అతడు అపారమైన వైభవంతో, మంచి గాయకులు స్తుతిస్తూ ఉండగా, ఆ రాజు బ్రాహ్మణుణ్ణి చూసి లేచి, చేతులు జోడించి నమస్కరించాడు.

పూజయామాస విధివన్మధుపర్కాస నాదిభిః । సన్తుష్టమనసం దేవమస్తౌషీత్పరయా ముదా ॥ ౨,౬.

ఆ రాజు విధిగా మధుపర్కాది ఆహారాలతో అతనిని పూజించి, హృదయం సంతృప్తిగా, పరమానందంతో దేవుణ్ణి స్తుతించాడు.