గరుడపురాణమ్

త్రయోదశ ప్రతీహారాః శ్రవణా నామ తత్ర వై । శ్రవణాకర్మతస్తుష్యన్త్యన్యథా క్రోధమాప్నుయుః ॥ ౨,౫.

అక్కడ పదమూడు ద్వారపాలకులు ఉంటారు. వారిని శ్రవణులు అంటారు. వారు తమ విధులను వినిపిస్తే సంతోషిస్తారు, లేకపోతే కోపపడతారు.

తతస్తత్రాశు రక్తాక్షం భిన్నాఞ్జనచయోపమమ్ । మృత్యుకాలాన్తకాదీనాం మధ్యే పశ్యతి వై యమమ్ ॥ ౨,౫.

అక్కడ త్వరగా, మృత్యు, కాలాంతకుడు మొదలైన వారి మధ్యలో, రక్తవర్ణ కళ్లతో, పగిలిన మినుములాంటి రూపంలో యముని చూస్తాడు.

దంష్ట్రాకరాలవదనం భృకుటీదారుణాకృతిమ్ । విరూపైర్భోషణైర్వక్త్రైర్వృతం వ్యాధిశతైః ప్రభుమ్ ॥ ౨,౫.

పెద్ద దవడలు, భయంకరమైన ముఖం, కోపంతో ముడుచుకున్న కనుబొమ్మలు, విచిత్రమైన అలంకారాలు, అనేక రోగాల వలయంతో ఉన్న ప్రభువును చూస్తాడు.

దణ్డాసక్తమహాబాహుం పాశహస్తం సుభైరవమ్ । తన్నిర్దిష్టాం తతో జన్తుర్గతిం యాతి శుభాశుభామ్ ॥ ౨,౫.

దండం, పాశం పట్టుకున్న మహాబాహువును, చాలా భయంకరుడైన వాడిని చూస్తాడు. ఆ తర్వాత యముడు నిర్ణయించిన మంచి లేదా చెడు గమ్యానికి ఆ జీవుడు వెళ్తాడు.

పాపీ పాపాం గతిం యాతి యథా తే కథితం పురా । ఛత్రోపానహదాతారో యే చ వేశ్మప్రదాయకాః ॥ ౨,౫.

పాపి పాపమైన స్థితికి వెళ్తాడు, ఇది మునుపే చెప్పినదే. గొడుగు, పాదరక్షలు, ఇల్లు ఇచ్చేవారు వేరే ఫలితాన్ని పొందుతారు.

యే తు పుణ్యకృతస్తత్ర తే పశ్యన్తి యమం తదా । సౌమ్యాకృతిం కుణ్డలినం మౌలిమన్తం ధృతశ్రియమ్ ॥ ౨,౫.

పుణ్యమైన వారు అక్కడ యముని చూడగలుగుతారు. అప్పుడు ఆయన మృదువైన రూపంతో, చెవిపోగులు ధరించి, కిరీటం పెట్టుకుని, ప్రకాశవంతంగా కనిపిస్తారు.

ఏకాదశే ద్వాదశే హి షణ్మాసే ఆబ్దికే తథా । విప్రాన్ బహూన్ భోజయేత్తత్ర యన్మహతీ క్షుధా ॥ ౨,౫.

పదకొండో లేదా పన్నెండో రోజున, లేదా ఆరు నెలల తర్వాత, లేదా సంవత్సరాంతంలో, అక్కడ చాలా బ్రాహ్మణులను భోజనం పెట్టాలి. ఎందుకంటే వారికి పెద్ద ఆకలి ఉంటుంది.

జీవన్ పుత్రకలత్రాదిప్రదిష్టమితరైః ఖగ । యో న సాధయతి స్వార్థమేవం పశ్చాద్ధిఖిద్యతే ॥ ౨,౫.

ఓ పక్షిరాజా! జీవించేటప్పుడు తన కుమారులు, భార్యలు, ఇతరులు చెప్పిన విధంగా కాకుండా, కేవలం తన ప్రయోజనమే చూసుకున్నవాడు, చివరికి తాను చేసిన దానికి బాధపడతాడు.

ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం సంయమిన్యాం యథాగతి । ప్రోక్తమావర్షకృత్యం తే కిమన్యచ్ఛ్రోతుమిచ్ఛసి ॥ ౨,౫.

సంయమనీ లో జరిగే ప్రయాణం గురించి నీకు అన్నీ వివరంగా చెప్పాను. ఏ ఏ సంవత్సర కర్మలు చేయాలో చెప్పాను. ఇంకా నువ్వేమి వినాలనుకుంటున్నావో చెప్పు.

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౬ గరుడ ఉవాచ । అపి సాధనయుక్తస్య తీర్థదానరతస్య చ । అకృతే తు వృషోత్సర్గే పరలోకగతిర్న హి ॥ ౨,౬.

గరుడుడు ఇలా అడిగాడు: సాధనలో నిమగ్నుడైనా, తీర్థయాత్రలు, దానం చేసినవాడైనా, వృషోత్సర్గం చేయకపోతే పరలోక ప్రయాణం జరగదు.

తస్మాత్కృష్ణ వృషోత్సర్గః కర్తవ్య ఇతి మే శ్రుతమ్ । కిం ఫలం వృషయజ్ఞస్య పురా కేన కృతో హరే ॥ ౨,౬.

అందుకే కృష్ణా! వృషోత్సర్గం తప్పనిసరిగా చేయాలని నేను విన్నాను. వృషయజ్ఞం వల్ల కలిగే ఫలం ఏమిటి? మొదట దాన్ని ఎవరు చేశారు, హరివు?

అనడ్వాన్ కీదృశః ప్రోక్తః కస్మిన్ కాలే విశేషతః । కో విధిస్తస్య నిర్దిష్టః సర్వం మే కృపయా వద ॥ ౨,౬.

ఎలాంటి వృషభాన్ని ఎప్పుడు వదలాలో, దానికి ఏ విధానం పాటించాలో దయచేసి నాకు పూర్తిగా వివరించు.

శ్రీకృష్ణ ఉవాచ । ఇతిహాసం మహాపుణ్యం ప్రవక్ష్యామి ఖగేశ్వర । బ్రహ్మపుత్రేణ యత్ప్రోక్తం రాజానం వీరవాహనమ్ ॥ ౨,౬.

శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: ఓ పక్షిరాజా! బ్రహ్మ కుమారుడు రాజు వీరవాహనునికి చెప్పిన మహాపుణ్యకరమైన పురాణ కథను నేను నీకు వివరంగా చెబుతాను.

విరాధనగరే రాజా వీరవాహననామకః । ధర్మాత్మా సత్యసన్ధశ్చ వదాన్యో విప్రతుష్టికృత్ ॥ ౨,౬.

విరాధ అనే నగరంలో వీరవాహనుడు అనే రాజు ఉండేవాడు. ఆయన ధర్మాత్ముడు, సత్యవంతుడు, ఉదారుడు, బ్రాహ్మణులను సంతోషపరిచేవాడు.

స కదాచిద్వనం వీరో మహాత్మాఖేటకం గతః । కిఞ్చిత్ప్రష్టుమనాస్తార్క్ష్య వసిష్ఠస్యాశ్రమం యయౌ ॥ ౨,౬.

ఒకసారి ఆ వీరుడైన రాజు వేట కోసం అటవికి వెళ్లాడు. అక్కడ వసిష్ఠుని ఆశ్రమానికి వెళ్లి, కొన్ని విషయాలు అడగాలని అనుకున్నాడు.

నమస్కృత్య మునిం తత్ర కృతాసనపరిగ్రహః । పశ్రయావనతో రాజా పప్రచ్ఛ ఋషిసంసది ॥ ౨,౬.

ఆ రాజు అక్కడ మునిని నమస్కరించి, ఆసనంలో కూర్చొని, వినయంగా ఆశ్రయం తీసుకుని, ఋషుల సమక్షంలో తన సందేహాన్ని అడిగాడు.

రాజోవాచ । మునే మయా కృతో ధర్మో యథాశక్తి ప్రయత్నతః । యమస్య శాసనం శ్రుత్వా బిభేమి నితరాం హృది ॥ ౨,౬.

రాజు ఇలా అడిగాడు: మునీశ్వరా! నేను నా శక్తికి తగినంత ధర్మాన్ని ఆచరించాను. అయినా యముని నియమాలు విని నా హృదయంలో చాలా భయంగా ఉంది.

యమఞ్చ యమదూతాంశ్చ నిరయాన్ ఘోరదర్శనాన్ । న పశ్యామి మహాభాగ తథా వద దయానిధే ॥ ౨,౬.

ఓ మహాభాగా! నేను యముని, ఆయన దూతలను, భయంకరమైన నరకాలను చూడడం లేదు. కాబట్టి దయామయుడా! నాకు వివరంగా చెప్పు.

వసిష్ఠ ఉవాచ । ధర్మా బహువిధా రాజన్ వర్ణ్యన్తే శాస్త్రకోవిదైః । సూక్ష్మత్వాన్న విజానన్తి కర్మమార్గవిమోహితాః ॥ ౨,౬.

వసిష్ఠుడు ఇలా అన్నాడు: రాజా! ధర్మాలు అనేక విధాలుగా శాస్త్రజ్ఞులు వివరించారు. కానీ అవి చాలా సూక్ష్మంగా ఉండటంతో, కర్మ మార్గంలో మునిగిపోయినవారు వాటిని గ్రహించలేరు.

దానం తీర్థం తపో యజ్ఞాః సంన్యాసః పైతృకో మహః । ధర్మేషు గృహ్యమాణేషు వృషోత్సర్గో విశేషితః ॥ ౨,౬.

దానం, తీర్థయాత్ర, తపస్సు, యజ్ఞాలు, సన్యాసం, పితృకర్మలు—ఈ ధర్మాలలో వృషోత్సర్గం ప్రత్యేకమైనది.

ఏష్టవ్యా బహవః పుత్రా యద్యేకోఽపి గయాం వ్రజేత్ । యజేత వాశ్వమేధేన నీలం వా వృషముత్సృజేత్ ॥ ౨,౬.

చాలా మంది కుమారులు ఉండాలని కోరుకోవాలి. ఎందుకంటే వారిలో ఒకరు అయినా గయకు వెళ్లినా, అశ్వమేధ యజ్ఞం చేసినా, నీలవృషభాన్ని వదిలినా, అది మహాపుణ్యంగా ఉంటుంది.

బ్రహ్మహత్యాదిపాపాని జ్ఞానాజ్ఞానకృతాని చ । నీలోద్వాహేన శుధ్యేత్తు సముద్రప్లవనేన వా ॥ ౨,౬.

బ్రహ్మహత్య వంటి పాపాలు, తెలిసీ తెలియక చేసినవైనా, నీలవృషభాన్ని వదిలినా లేదా సముద్రంలో స్నానం చేసినా, శుద్ధి అవుతాయి.

ఏకాదశాహే రాజేన్ద్ర యస్య నోత్సూజ్యతే వృషః । ప్రేతత్వం నిశ్చలం తస్య కృతైః శ్రాద్ధైస్తు కిం భవేత్ ॥ ౨,౬.

రాజేంద్రా! పదకొండవ రోజున వృషభాన్ని వదలకపోతే, ఆ వ్యక్తి ప్రేతత్వం తప్పదు. అప్పుడు చేసిన శ్రాద్ధాలు ఏమి ఉపయోగపడవు.

యథాకథఞ్చిత్కర్తవ్యస్తీర్థే వా పత్తనేఽథ వా । వృషయజ్ఞైః ప్రముచ్యతే నాన్యథా సాధనైః ఖగ ॥ ౨,౬.

ఎలా చేసినా, పవిత్రతీర్థంలో కానీ, పట్టణంలో కానీ, వృషభయజ్ఞం చేసినవారికి మాత్రమే విముక్తి లభిస్తుంది, పక్షీ! ఇతర మార్గాలతో కాదు.

వృషభం పఞ్చకల్యాణం యువానం కృష్ణకంబలమ్ । గోయూథమధ్యే నితరాం విచరన్తం విధానతః ॥ ౨,౬.

ఐదు శుభలక్షణాలు ఉన్న, యువకుడైన, నల్లటి తోలు కలిగిన, ఆవుల మందలో సరిగా సంచరిస్తున్న వృషభాన్ని నియమానుసారం ఎంచుకోవాలి.

చతసృభిర్వత్సకాభిర్ద్వాభ్యాఞ్చైవైకయా ఖగ । వివాహ్య మఙ్గలద్రవ్యైర్మన్త్రవత్తం సముత్సృజేత్ ॥ ౨,౬.

నాలుగు, రెండు లేదా ఒక దూడతో, మంగళద్రవ్యాలతో వివాహం చేసి, మంత్రాలతో వదిలిపెట్టాలి.

ఇహ రతీతి షడృగ్భిర్హేమం కుర్యాద్విభావసోః । కార్తిక్యాం మాఘవైశాఖ్యాం సంక్రమే పాతపర్వసు ॥ ౨,౬.

‘ఇహ రతి’ అనే ఆరు ఋగ్వేద మంత్రాలతో, కార్తీక, మాఘ, వైశాఖ మాసాల్లో, సంధికాలంలో లేదా గ్రహణ సమయంలో, అగ్ని స్వరూపమైన బంగారు విగ్రహాన్ని తయారు చేయాలి.

తీర్థే పిత్ర్యేక్షయాహే చ విశేషేణ ప్రశస్యతే । లోహితో యస్తు వర్ణేన ముఖే పుచ్ఛే చ పాణ్డురః ॥ ౨,౬.

తీర్థంలో లేదా పితృదినాన ఈ క్రతువు ప్రత్యేకంగా ప్రశంసించబడింది; ఎర్రని రంగులో, నోరు, తోక తెలుపుగా ఉన్న వృషభమే ఉత్తమం.

పీతః ఖురవిషాణేషు స నీలో వృష ఉచ్యతే । శ్వేతవర్ణో భవేద్విప్రో లోహితః క్షత్త్ర ఉచ్యతే ॥ ౨,౬.

ఖురాలు, కొమ్ములు పసుపు రంగులో, మిగతా భాగాలు నీలంగా ఉన్న వృషభమే వృషభంగా పిలవబడతాడు; తెలుపు రంగు బ్రాహ్మణులకు, ఎరుపు రంగు క్షత్రియులకు అనుకూలం.