పృథక్చితాం సమారుహ్య న ప్రియా గన్తుమర్హతి । క్షత్త్రియాద్యాః సవర్ణాశ్చ ఆరోహేయురపీహ తాః
వేరు చితిపై ఎక్కిన భార్య తన ప్రియుడి దగ్గరకు వెళ్లలేరు. క్షత్రియాది సవర్ణ స్త్రీలు ఇక్కడ కూడా చితిపై ఎక్కవచ్చు.
చాణ్డాలీమవధిం కృత్వా బ్రాహ్మణీతః సమో విధిః । అగర్భిణీనాం సర్వాసామబాలతాక్మే(కా)నామపి
చాండాలిని వరకు పరిమితి పెట్టి, బ్రాహ్మణ స్త్రీలు, గర్భవతులు, చిన్న పిల్లలు తప్ప మిగతా అందరికీ ఇదే నియమం వర్తిస్తుంది.
దహనస్య విధిః ప్రోక్తః సామాన్యేన మయా ఖగ । విశేషమపి తస్యాస్య కఞ్చిత్కిం శ్రోతుమిచ్ఛతి
పక్షిరాజా, నేను అంత్యక్రియ విధానాన్ని సర్వసాధారణంగా వివరించాను. దానిలో మరేదైనా ప్రత్యేక విషయాలు వినాలనుకుంటున్నావా?
గరుడ ఉవాచ । ప్రోషితే తు మృతే స్వామిన్యస్థ్నినాశముపేయుషి । కథం దాహః ప్రకర్తవ్యస్తన్మే వద జగత్పతే
గరుడుడు ఇలా అడిగాడు: ప్రభు, యజమాని విదేశంలో మరణించి, అతని ఎముకలు కూడా కనబడకపోతే, అంత్యక్రియ ఎలా చేయాలి? దయచేసి అది నాకు వివరించండి జగత్పతీ.
శ్రీకృష్ణ ఉవాచ । అస్థీని చేన్న లభ్యన్తే ప్రోషితస్య నరస్య చ । తేషాఞ్చ హి గతిస్థానం విధానం కథయామ్యహమ్
శ్రీకృష్ణుడు ఇలా చెప్పాడు: ఎవైనా మనిషి విదేశంలో మరణించి, అతని ఎముకలు దొరకనప్పుడు, వారి ప్రయాణం, గమ్యం ఎలా ఉండాలో నేను వివరంగా చెబుతాను.
శృణు తార్క్ష్య పరం గోప్యం పత్యుర్దుర్మరణేషు యత్ । లఙ్ఘనైర్యే మృతా జీవాం దంష్ట్రిభిశ్చాభిఘాతితాః
తార్క్ష్యా, భయంకరమైన మరణాలు పొందినవారి గురించి, అంటే పతనం వల్ల, విషజంతువుల కాటు వల్ల, లేదా కొట్టబడటం వల్ల మరణించినవారి గురించి, నేను చెప్పబోయే గొప్ప రహస్యాన్ని విను.
కణ్ఠగ్రహే విలగ్నానాం క్షీణానాం తుణ్డఘాతినామ్ । విషాగ్నివృషవిప్రేభ్యో విషూచ్యా చాత్మఘాతకాః
గొంతు బిగించబడినవారు, పక్షుల ముక్కుతో గాయపడి బలహీనమైనవారు, విషం, అగ్ని, ఎద్దులు, బ్రాహ్మణులు, మహమ్మారి, లేదా తాము తామే హానిచేసుకున్నవారు—
పతనోద్బన్ధనజలైర్మృతానాం శృణు సంస్థితిమ్ । సర్పవ్యాఘ్రైః శృఙ్గిభిశ్చ ఉపసర్గోపలోదకైః
పతనం, ఉరివేసుకోవడం, నీటిలో మునిగిపోవడం, పాము లేదా పులి దాడి, కొమ్ములతో గాయపరిచే జంతువులు, విపత్తులు, కలుషితమైన నీటి వల్ల మరణించిన వారి స్థితి గురించి విను.
బ్రాహ్మణైః శ్వాపదైశ్చైవ పతనైర్వృక్షవైద్యుతైః । నఖైర్లోహైర్గిరేః పాతైర్భిత్తిపాతైర్భృగోస్తథా
బ్రాహ్మణులు, అడవి జంతువులు, చెట్టు నుండి పడిపోవడం, మెరుపు, గోరు, ఇనుప వస్తువులు, కొండపై నుండి పడిపోవడం, గోడ కూలిపోవడం, లేదా భృగుమహర్షి చేత మరణించినవారు—
కట్వాయామన్తరిక్షే చ చౌరచాణ్డాలతస్తథా । ఉదక్యాశునకీశూద్రరజకాదివిభూషితాః
ఎడారిలో, ఆకాశంలో, దొంగలు లేదా చండాళుల చేత మరణించినవారు, లేదా నీటిపోసేవారు, కుక్కలను పెంచేవారు, శూద్రులు, దుప్పట్టిదువ్వేవారు మొదలైనవారు అలంకరించినవారు—
ఊర్ధ్వోచఛిష్టాధరోచ్ఛిష్టోభయోచ్ఛిష్టాస్తు యే మృతాః । శస్త్రఘాతైర్మృతా యే చాస్యశ్వస్పృష్టాస్తథైవ చ
ఎవరైనా పై నుండి లేదా క్రింద నుండి మిగిలిన అన్నం తిని మరణించినవారు, ఆయుధాలతో హతమైనవారు, గాడిదలు లేదా గుర్రాలు తాకినవారు—
తత్తు దుర్మరణం జ్ఞేయం యచ్చ జాతం విధైం వినా । తేన పాపేన నరకాన్ భుక్త్వా ప్రేతత్వభాగినః
ఇలా వివిధ విధాలుగా, శాస్త్రోక్తంగా కాకుండా మరణించినవారు అందరూ దుర్మరణం పొందినవారిగా గుర్తించాలి. వారు నరకంలో బాధలు అనుభవించి, ఆత్మలు తిరుగుతూ ఉంటారు.
న తేషాం కారయేద్దాహం సూతకం నోదకక్రియామ్ । న విధానం మృతాద్యఞ్చ న కుర్యా దౌర్ధ్వదైహికమ్
వారికోసం దహనక్రియ, శౌచవిధి, జలాంజలి, అంత్యక్రియలు, మరణానంతర కర్మలు ఏవీ చేయకూడదు.
న పిణ్డదానం కర్తవ్యం ప్రమాదాచ్చేత్కరోతి హి । నోపతిష్ఠతి తత్సర్వమన్తరిక్షే వినశ్యతి
వారికోసం పిండప్రదానం చేయకూడదు. తెలియకపోతే చేసినా, అది వారికి చేరదు—అన్ని మధ్యలోనే నశించిపోతాయి.
అతస్తస్య సుతైః పౌత్త్రైః సపిణ్డైః శుభమిచ్ఛుభిః । నారాయణబలిః కార్యో లోకగర్హాభియా ఖగ
అందువల్ల, వారి కుమారులు, మనవళ్లు, బంధువులు వారి మేలు కోరుకుంటే, నారాయణబలి చేయాలి, పక్షిరాజా, ప్రజల అపహాస్యం లేకుండా ఉండేందుకు.
తథా తేషాం భవేచ్ఛౌచం నాన్యథేత్యబ్రవీద్యమః । కృతే నారాయణబలావౌర్ధ్వదేహికయోగ్యతా
ఇలా, యమధర్మరాజు చెప్పాడు—వారికోసం శుద్ధి ఈ విధంగానే కలుగుతుంది; నారాయణబలి చేసిన తర్వాతే మరణానంతర కర్మలకు అర్హత వస్తుంది.
తస్య సుద్ధికరం కర్మ తద్భవేన్న తదన్యథా । నారాయణబలిం సమ్యక్తీర్థే సర్వం ప్రక్పయేత్
వారికి శుద్ధి కలిగించేది అదే కర్మ మాత్రమే; ఇతర మార్గాలు లేవు. నారాయణబలి యోగ్యమైన తీర్థంలో సరిగా చేయాలి.
కృష్ణాగ్రే కారయేద్బిప్రైర్యేన పూతో భవేన్నరః । పూర్వన్తు తర్పణం కార్యం విప్రైః పౌరాణవైదికైః
కృష్ణుని ప్రతిమ ముందు, బ్రాహ్మణుల చేత, మరణించినవారి శుద్ధికై, పురాణాలు, వేదాలు తెలిసిన బ్రాహ్మణులు ముందుగా తర్పణం చేయాలి.
సర్వౌషధ్యక్షతైర్మిశ్రైర్విష్ణుముద్దిశ్య తర్పయేత్ । కార్యం పురుషసూక్తేన మన్త్రైర్వా వైష్ణవైరపి
అన్ని ఔషధాలు, అఖండమైన అక్కులు కలిపి, విష్ణువుకు అర్పణ చేసి, పురుషసూక్తం లేదా వైష్ణవ మంత్రాలతో తర్పణం చేయాలి.
దక్షిణాభిముఖో భూత్వా ప్రేతం విష్ణుమితి స్మరన్ । అనాదినిధనో దేవః శఙ్ఖచక్రగదాధరః
దక్షిణదిశను చూసి, శంఖం, చక్రం, గదను ధరించిన అనంతుడు అయిన విష్ణువును ధ్యానిస్తూ, ప్రేతాత్మకు తర్పణం చేయాలి.
అక్షయః పుణ్డరీకాక్షః ప్రేతమోక్షప్రదో భవ । తర్పణస్యావసానే స్యాద్వీతరాగో విమత్సరః
అక్షయుడవైన పద్మనాభా, ప్రేతులకు విమోచనమిచ్చేవాడవు. తర్పణం ముగిసిన తరువాత, నీవు రాగమూ అసూయా లేకుండా ఉండిపోవాలి.
జితేన్ద్రియమనా భూత్వా శుచిష్మాన్ధర్మతత్పరః । భక్త్యా తత్ర ప్రకుర్వీత శ్రాద్ధాన్యేకాదశైవ తు
ఇంద్రియాల్ని, మనస్సుని జయించి, పవిత్రంగా, ధర్మంలో నిబద్ధతతో, భక్తితో అక్కడ పదకొండు శ్రాద్ధాలు చేయాలి.
సర్వకర్మవిధానే ఏకైకాగ్రే సమాహితః । తోయవ్రీహియవాన్దద్యాద్గోధూమాంశ్చ ప్రియఙ్గవః
ప్రతి కర్మను ఏకాగ్రతతో, మనస్సు నిలిపి, నీళ్ళు, బియ్యం, యవలు, గోధుమలు, ప్రియంగు ధాన్యాలు సమర్పించాలి.
హవిష్యాన్నం శుభం ముద్రాం ఛత్రోష్ణీషే చ దాపయేత్ । దాపయేత్సర్వసంస్యాని క్షీరం క్షౌద్రసమాన్వితమ్
శుభమైన హవిస్సన్నం, ముద్ర, గొడుగు, తలపాగా ఇవ్వాలి. అవసరమైన వస్తువులన్నీ, పాలు తేనె కలిపి ఇవ్వాలి.
వస్త్రోపానహసంయుక్తం దద్యాదష్టవిధం పదమ్ । ద్పయేత్సర్వపాపేభ్యో న కుర్యాత్పఙ్క్తివఞ్చనమ్
బట్టలు, చెప్పులు కలిపి ఎనిమిది రకాల దానాలు ఇవ్వాలి. పాపాల నుంచి విముక్తి కోసం ఇవన్నీ ఇవ్వాలి. దానంలో మోసం చేయకూడదు.
భూమౌ స్థితేషు పిణ్డేషు గన్ధపుష్పాక్షతాన్వితమ్ । దాతవ్యం సర్వంవిప్రేభ్యో వేదశాస్త్రవిధానతః
భూమిపై పిండాలు, గంధం, పువ్వులు, అక్షతలు కలిపి ఉంచినప్పుడు, వేదశాస్త్ర నియమానుసారం అన్నీ బ్రాహ్మణులకు ఇవ్వాలి.
శఙ్ఖే ఖడ్గేఽథ వా తామ్రే తర్పణఞ్చ పృథక్పృథక్ । ధ్యానధారణసంయుక్తో జానుభ్యామవనీం గతః
శంఖంలో, ఖడ్గంలో లేదా రాగిపాత్రలో, తర్పణాన్ని వేరుగా వేరుగా, ధ్యానం, ఏకాగ్రతతో, మోకాళ్లపై భూమిపై కూర్చొని చేయాలి.
ఋచా వై దాపయేదర్ఘమర్ఘోద్దిష్టం పృథక్పృథక్ । బ్రహ్మా విష్ణుశ్చ రుద్రశ్చ యమః ప్రేతశ్చ పఞ్చమః
ఋక్వేద మంత్రంతో అర్ఘ్యం ఒక్కొక్కదాన్ని వేరుగా సమర్పించాలి. బ్రహ్మా, విష్ణు, రుద్రుడు, యముడు, ప్రేతుడు — వీరికి ఐదింటికి చేయాలి.
పృథక్కుమ్భే తతః స్థాప్యాః పఞ్చరత్నసమన్వితాః । వస్త్రయజ్ఞోపవీతాని పృథఙ్ముద్గాః పదాని చ
తర్వాత, ఐదు రత్నాలతో అలంకరించిన వేర్వేరు పాత్రల్లో, వస్త్రాలు, యజ్ఞోపవీతాలు, ముద్గాలు, చెప్పులు వేర్వేరుగా ఉంచాలి.
పఞ్చ శ్రాద్ధాని కుర్వీత దేవతానాం యథావిధి । జలధారాం తతః కుర్యాత్పిణ్డేపిణ్డే పృథక్పృథక్
దేవతలకు నియమానుసారం ఐదు శ్రాద్ధాలు చేయాలి. ఆ తరువాత ప్రతి పిండంపై వేరుగా వేరుగా నీళ్లు పోయాలి.