తావతో రాజితాంల్లోకానాప్నువన్తి హి పుష్కలాన్ । చతుర్భిస్తురగైర్యుక్తం సర్వోపకరణైర్యుతమ్
నాలుగు గుర్రాలు జోడించి, అన్ని అవసరమైన వస్తువులతో కూడిన రథాన్ని ఇచ్చినవారు, ఎన్నో గొప్ప లోకాలను పొందుతారు.
రథం ద్విజాతయే దత్త్వా రాజసూయఫలం లభ్త్
ఒక ద్విజునికి రథాన్ని దానం చేస్తే, రాజసూయయాగ ఫలితాన్ని పొందుతారు.
దుగ్ధాధికాం చ మహిషీం నవమేఘవర్ణాం సన్తుష్టతర్ణకవలీం జఘనాభిరామామ్ । దత్త్వా సువర్ణతిలకాం ద్విజపుఙ్గవాయ లోకోదయం స జయతీతి కిమత్ర చిత్రమ్
కొత్త మేఘంలా నలుపు రంగుతో, ఎక్కువ పాలు ఇచ్చే, తినే మేతతో సంతుష్టంగా ఉండే, నడుము అందంగా ఉండే, బంగారు బొట్టు పెట్టిన మహిషిని ఒక గొప్ప బ్రాహ్మణునికి దానం చేస్తే, లోకోత్తర ఫలితాన్ని పొందడం ఆశ్చర్యం కాదు.
తాలవృన్తస్య దానేన వాయునా వీజ్యతే పథి । కాన్తియుక్సుభగః శ్రీమాన్ భవత్యమ్బరదానతః
తాళపత్ర పంకాను దానం చేస్తే, మార్గంలో గాలి వీస్తూ ఉంటుంది; వస్త్రాన్ని దానం చేస్తే, కాంతితో, అదృష్టంతో, ఐశ్వర్యంతో ఉంటారు.
రసాన్నోపస్కరయుతం గృహం విప్రాయ యోర్ఽపయేత్ । న హీయతే తస్య వంశః స్వర్గం ప్రాప్నోత్యనుత్తమమ్
పాత్రలు, అన్నపానములతో కూడిన ఇంటిని బ్రాహ్మణునికి ఇచ్చేవారికి వారి వంశం తగ్గదు, వారు అత్యుత్తమ స్వర్గాన్ని పొందుతారు.
భవత్యత్ర ఖగశ్రేష్ఠ ఫలగౌఖలాఘవమ్ । శ్రద్ధాశ్రద్ధావిభేదేన దానగౌరవలాఘవాత్
పక్షీరాజా! ఇక్కడ, దానంలో విశ్వాసం ఉన్నా లేకపోయినా, దానానికి ఎంత విలువ ఉందో దాని బరువుపై ఫలితం ఆధారపడి ఉంటుంది.
తతో యేనామ్బుదానాని కృతాన్యత్ర రసాస్తథా । తదా ఖగ తథాహ్లాదమాపది ప్రతిపద్యతే
పక్షీరాజా! ఎవరు నీళ్ళపాత్రలు, ఇతర ద్రవ పదార్థాలను దానం చేస్తారో, వారు కష్టకాలంలో ఎంతో ఆనందాన్ని పొందుతారు.
అన్నాని యేన దత్తాని శ్రద్ధాపూతేన చేతసా । సోఽపి తృప్తిమవాప్నోతి వినాప్యన్నేన వై తదా
ఎవరు శ్రద్ధతో, పవిత్రమైన మనసుతో అన్నాన్ని దానం చేస్తారో, వారు ఆ సమయంలో అన్నం లేకపోయినా తృప్తిని పొందుతారు.
ఆసన్నే మరణే కుర్యాత్సంన్యాసం చేద్విధానతః । ఆవర్తేత పునర్నాసౌ బ్రహ్మభూయాయ కల్పతే
మరణ సమయం దగ్గరగా వచ్చినప్పుడు, యోగ్యంగా సంయాసాన్ని ఆచరిస్తే, అతడు మళ్ళీ జనన మరణ చక్రంలోకి రాడు; లేకపోతే బ్రహ్మమయ్యే అర్హత ఉండదు.
ఆసన్నమరణో మత్యశ్చేత్తీర్థం ప్రతినయితే । తీర్థప్రాప్తౌ భవేన్ముక్తిర్మ్రియతే యది మార్గగః । పదేపదే క్రతుసమం భవేత్తస్య న సంశయః
మరణం సమీపంలో ఉన్నవారిని తీర్థానికి తీసుకెళితే, తీర్థాన్ని చేరిన వెంటనే మోక్షం కలుగుతుంది; మార్గమధ్యంలో మరణిస్తే, ప్రతి అడుగుకూ యాగఫలం లభిస్తుంది — దీనిలో సందేహం లేదు.
గృహ్ణీయాచ్చేదనశనం వ్రతం విధివదాగతే । మృత్యౌ న సోఽపి సంసారే భూయః పర్యటతి ద్విజ
సరైన సమయంలో నియమానుసారం ఉపవాసం, వ్రతాలు ఆచరించినవారు, మరణ సమయంలో మళ్ళీ జనన మరణ చక్రంలో తిరగరు, ద్విజుడా!
కిం దానమితి తుర్యస్య ప్రశ్నస్యోత్తరమీరితమ్ । దాహమృత్యోరన్తరే కిమితిప్రశ్నోత్తరం శృణు
నాలుగవ దానానికి సమాధానం చెప్పబడింది; ఇప్పుడు, దహనం మరణం మధ్యలో ఏముంటుందో ప్రశ్నకు సమాధానం విను.
గతప్రాణం తతో జ్ఞాత్వా స్నాత్వా పుత్రాదిరాశు తమ్ । శవం జలేన శుద్ధేన క్షాలయేదవిచారయన్
ప్రాణం విడిచినట్టు తెలిసిన తర్వాత, కుమారుడు మొదలైనవారు స్నానం చేసి, ఆ శవాన్ని ఆలస్యం చేయకుండా శుద్ధమైన నీటితో శుభ్రపరచాలి.
పరిధాప్యాహతే వస్త్రే చన్దనైః ప్రోక్షయేత్తనుమ్ । తతో మృతస్య స్థానే వై ఏకోద్దిష్టం సమాచరేత్
శరీరానికి శుభ్రమైన వస్త్రాలు వేసి, గంధంతో చల్లాలి; ఆ తరువాత, మృతుని స్థలంలో ఏకోద్దిష్ట కర్మను నిర్వహించాలి.
ప్రయోగపూర్వం దాహస్య యోగ్యతాదిర్యథా భవేత్ । ఆంసనం ప్రాక్షణ చ స్యాన్న స్యాదేతచ్చతుష్టయమ్
అంత్యక్రియకు ముందు, యోగ్యత మొదలైనవి అనుసరించి మోసిపోవడం, ఉంచడం చేయాలి; కానీ ఆ నాలుగు పనులు చేయకూడదు.
ఆవాహనార్చన చైవ పాన్త్రాలమ్భావగాహనే । భవేద్దానాన్నసఙ్కల్పః పిణ్డదానం సదా భవేత్
ఆహ్వానం, పూజ, పాత్రను తీసుకోవడం, మునిగించడం చేయాలి; అన్నదాన సంకల్పం చేసి, పిండప్రదానం ఎప్పుడూ చేయాలి.
పదార్థపఞ్చకం న స్యాద్రేఖా ప్రత్యవనేజనమ్ । దద్యాదక్షయ్యముదకం న స్యాదేతత్త్రయం పునః
అయిదు పదార్థాలను ఉపయోగించకూడదు, గీతలు గీయడం, తుడవడం చేయకూడదు; అక్షయమైన నీటిని ఇవ్వాలి, ఆ మూడు పనులు మళ్ళీ చేయకూడదు.
స్వధావాచనమాశీశ్చ తిలకం చ ఖగోత్తమ । ఘటం దద్యాత్సమాషాన్నం దద్యాల్లోహస్య దక్షిణామ్
పక్షీరాజా! స్వధా పఠనం, ఆశీర్వచనం, తిలకం చేయాలి; గడను, వండిన అన్నాన్ని, ఇనుప దక్షిణను ఇవ్వాలి.
పిణ్డస్య చాలనం ప్రోక్తం నైవ ప్రోక్తమిదం త్రికమ్ । ప్రచ్ఛాదనవిసర్గౌ చ స్వస్తివాచనకం తథా
పిండాన్ని కదల్చడం చేయమని చెప్పబడింది, కానీ ఈ మూడు — మూతపెట్టడం, వదిలేయడం, శుభప్రదమైన మంత్రాన్ని చదవడం — చేయవద్దని చెప్పబడింది.
ఏషు షట్సు విధిః ప్రోక్తః శ్రాద్ధేషు మలినేషు తే । షడేవ మరణస్థానే ద్వారి చాత్వరికే తథా
ఈ ఆరు విధులు అపవిత్రమైన శ్రాద్ధాల్లో చేయమని చెప్పారు; మరణస్థలంలో, తలుపు దగ్గర, చౌరస్తాలో కూడా ఆరు మాత్రమే చేయాలి.
విశ్రామే కాష్ఠచయనే తథా సఞ్చయనే ఖగ । మృతిస్థానే శవో నామ భూమిస్తుష్యతి దేవతా
విశ్రాంతి స్థలంలో, కట్టిన దిమ్మెపై, గుమికూడే చోట, మరణస్థలంలో భూమిని 'శవం' అని పిలుస్తారు; అప్పుడు దేవతలు సంతృప్తి చెందుతారు.
పాన్థో ద్వారి భవేత్తేన ప్రీతా స్యాద్వాస్తుదేవతా । చత్వరే ఖేచరస్తేన తుష్యేద్భృతాదిదేవతా
తలుపు దగ్గర ఒక ప్రయాణికుడు నిలబడితే, ఇంటి దేవత సంతోషిస్తుంది; చౌరస్తాలో ఆకాశంలో సంచరించే దేవత ఉంటే, భారం మోసే దేవతలు సంతోషిస్తారు.
విశ్రామే భూతసంజ్ఞోఽయం తుష్టస్తేన దిశో దశ । చితాయాం సాధక ఇతి సఞ్చితౌ ప్రేత ఉచ్యతే
విశ్రాంతి స్థలంలో దీనిని 'భూతం' అంటారు, అప్పుడు పది దిక్కులు సంతృప్తి చెందుతాయి; చితిపై 'సాధకుడు', గుమికూడే చోట 'ప్రేతుడు' అని అంటారు.
తిలదర్భఘృతేధాంసి గృహీత్వా తు సుతాదయః । గాథాం యమస్య సూక్తం వాప్యధీయానా వ్రజన్తి హి
నువ్వులు, దర్భ, నెయ్యి, దీపాలు తీసుకుని, కుమారులు మొదలైన వారు యముని గీతను లేదా సూక్తాన్ని పఠిస్తూ ముందుకు వెళ్తారు.
అహరహర్నీయమానో గామశ్వం పురుషం వృషమ్ । వైవస్వతో న తృప్యేత సురయా త్వివ దుర్మతిః
ప్రతి రోజు ఆవు, గుర్రం, మనిషి, ఎద్దు ఇచ్చినా, వైవస్వతుడు తృప్తి చెందడు; మద్యం తాగే మూర్ఖుడికి ఎప్పుడూ తృప్తి లేనట్టు.
ఇమాం గాథమపేతేతి సూక్తం వా పథి సంపఠేత్ । దక్షిణస్యాం దిశ్యరణ్యం వ్రజేయుః సర్వబాన్ధవాః
ఈ గీతను లేదా సూక్తాన్ని మార్గంలో చదవాలి; బంధువులందరూ దక్షిణదిక్కున అడవిలోకి వెళ్లాలి.
పథి శ్రాద్ధద్వయం కుర్యాత్పూర్వోక్తవిధినా ఖగ । తతః శనైర్భూతలే వై దక్షిణాశిరసం శవమ్
మార్గంలో రెండు శ్రాద్ధాలు, ముందుగా చెప్పిన విధంగా చేయాలి, పక్షుల రాజా; ఆ తర్వాత శవాన్ని మెల్లగా భూమిపై దక్షిణదిక్కు తల పెట్టి ఉంచాలి.
స్థాపయిత్వా చితాభూమౌ పూర్వోక్తం శ్రాద్ధమాచరేత్ । తృణకాష్ఠతిలాజ్యాది స్వయం నిన్యుః సుతాదయః
చితాభూమిలో ఉంచిన తర్వాత, ముందుగా చెప్పిన విధంగా శ్రాద్ధం చేయాలి; కుమారులు మొదలైన వారు తామే గడ్డి, కట్ట, నువ్వులు, నెయ్యి మొదలైనవి తీసుకెళ్తారు.
శూద్రానీతైః కృతం కర్మ సర్వం భవతి నిష్ఫలమ్ । ప్రాచీనావీతినా భావ్యం దక్షిణాభిముకేన చ
శూద్రులు చేసిన క్రియలు అన్నీ ఫలితం ఇవ్వవు; ప్రాచీనావీతిగా, దక్షిణదిక్కు ముఖం చేసి చేయాలి.
వేదీ తత్ర ప్రకర్తవ్యా యథాశాస్త్రమథాణ్డజ । ప్రతేవస్త్రం ద్విధా కృత్వార్ధేన తం ఛాదయేత్తతః
అక్కడ శాస్త్రానుసారం వేదిక నిర్మించాలి, అండజుడా; కప్పు బట్టను రెండు భాగాలు చేసి, ఒక భాగంతో శవాన్ని కప్పాలి.