గరుడపురాణమ్

ఏక ఏవ తిలో దత్తో హేమద్రోణతిలైః సమః । తర్పణే దానహోమేషు దత్తో భవతి చాక్షయః ॥ ౨,౨.

ఒకే ఒక్క నువ్వు దానం చేసినా, అది బంగారు నువ్వులంత విలువైనదే; తర్పణం, హోమంలో ఇచ్చినప్పుడు అది ఎప్పటికీ తరుగదు.

దర్భా రోమసముద్భూతాస్తిలాః స్వేదేషు నాన్యథా । దేవతా దానవాస్తృప్తాః శ్రాద్ధేన పితరస్తథా ॥ ౨,౨.

దర్భ గడ్డి వెంట్రుకల నుండి, నువ్వులు చెమట నుండి పుడతాయి, వేరేలా కాదు; దేవతలు, దానవులు, పితృదేవతలు పితృకర్మల వల్ల తృప్తిపొందుతారు.

ప్రయోగవిధినా బ్రహ్మా విశ్వం చాప్యుపజీవనామ్ । అపసవ్యాదితో బ్రహ్మా పితరో దేవదేవతాః ॥ ౨,౨.

నిర్దిష్ట విధానంతో బ్రహ్మ, ఈ జగత్తు పోషించబడతాయి; ఎడమవైపు నుండి బ్రహ్మ, పితృదేవతలు, దేవతలు సత్కరించబడతారు.

తేన తే పితరస్తృప్తా అపసవ్యే కృతే సతి । దర్భమూలే స్థితో బ్రహ్మా మధ్యే దేవో జనార్దనః ॥ ౨,౨.

అలా ఎడమవైపు పితృకర్మ చేసినప్పుడు పితృదేవతలు తృప్తిపొందుతారు; దర్భ మూలంలో బ్రహ్మ ఉంటాడు, మధ్యలో జనార్దనుడు దేవుడిగా ఉంటాడు.

దర్భాగ్రే శఙ్కరం విద్యాత్త్రయో దేవాః కుశే స్మృతాః । విప్రా మన్త్రాః కుశా వహ్నిస్తులసీ చ ఖగేశ్వర ॥ ౨,౨.

దర్భ చివరలో శంకరుడు ఉంటాడని తెలుసుకోవాలి; కుశ గడ్డిలో మూడు దేవతలు గుర్తించబడతారు. పక్షిరాజా! బ్రాహ్మణులు, మంత్రాలు, కుశ, అగ్ని, తులసి — ఇవన్నీ అక్కడ ఉంటాయి.

నైతే నిర్మాల్యతాం యాన్తి క్రియమాణాః పునః పునః । తులసీ బ్రాహ్మణా గావో విష్ణురేకాదశీ ఖగ ॥ ౨,౨.

తులసి, బ్రాహ్మణులు, ఆవులు, విష్ణువు, ఏకాదశి — ఇవి ఎన్ని సార్లు ఉపయోగించినా అపవిత్రం కావు, పక్షిరాజా!

పఞ్చ ప్రవహణాన్యే భవాబ్ధౌ మజ్జతాం నృణామ్ । విష్ణురేకాదశీ గీతా తులసీ విప్రధేనవః ॥ ౨,౨.

ఈ జనన మరణ సముద్రాన్ని దాటి పోవడానికి ఐదు నౌకలు ఉన్నాయి: విష్ణువు, ఏకాదశి, గీతా, తులసి, బ్రాహ్మణులు, ఆవులు.

అసారే దుర్గసంసారే షట్పదీ ముక్తిదాయినీ । తిలాః పవిత్రమతులం దర్భాశ్చాపి తులస్యథ ॥ ౨,౨.

ఈ కఠినమైన, దుర్గమయమైన సంసారంలో, ఆరు మార్గాలు మోక్షాన్ని ఇస్తాయి; నువ్వులు, దర్భ, తులసి — ఇవి అపూర్వమైన పవిత్రతను ఇస్తాయి.

$ నివారయన్తి చైతాని దుర్గతిం యాన్తమాతురమ్ । హస్తాభ్యాముద్ధరేద్దర్భాంస్తోయేన ప్రోక్షయేద్భువి ॥ ౨,౨.

ఇవి మరణించబోయే వారికి దుర్గతిని నివారిస్తాయి; చేతులతో దర్భను తీసుకుని, నీళ్ళతో భూమిపై చల్లాలి.

మృత్యుకాలే క్షిపేద్దర్భాన్కరయోరాతురస్య చ । దర్భైస్తు క్షిప్యతే యోఽసౌ దర్భైస్తు పరివేష్టితః ॥ ౨,౨.

మరణ సమయానికి, రోగి చేతుల్లో దర్భను పెట్టాలి; దర్భతో చుట్టబడినవాడు దర్భ వల్లే తరలించబడతాడు.

విష్ణులోకే స వై యాతి మన్త్రహీనోఽపి మానవః । తూలీం కృత్వా కృతౌ పాదౌ సంస్థితౌ క్షితిపృష్ఠతః ॥ ౨,౨.

మంత్రాలు లేకున్నా, ఇలా చేసినవాడు విష్ణు లోకానికి వెళ్తాడు; మృదువైన ఆసనం వేసి, కాళ్లు భూమిపై ఉంచి ఉండాలి.

ప్రాయాశ్చిత్తం విశుద్ధాగ్నౌ సంసారేఽసారసాగరే । గోమయేనోపలిమ్పేత్తు దర్భాస్తరణసంస్థితే ॥ ౨,౨.

ఈ సంసార సముద్రంలో శుద్ధమైన అగ్నిని ఉపయోగించి ప్రాయశ్చిత్తాన్ని చేయాలి. ఆ స్థలాన్ని గోమయంతో పూత చేసి, దర్భ గడ్డి పరచి కూర్చోవాలి.

యనే దత్తేన దానేన సర్వం పాపం వ్యపోహతి । లవణం తద్రసం దివ్యం సర్వకామప్రదం నృణామ్ ॥ ౨,౨.

ఈ ఉప్పును దానం చేస్తే అన్ని పాపాలు పోతాయి. ఆ దివ్యమైన రుచిగల ఉప్పు మనుషులకు కావలసిన కోరికలు నెరవేర్చుతుంది.

యస్మాదన్నరసాః సర్వే నోత్కటా లవణం వినా । పితౄణాం చ ప్రియం భవ్యం తస్మాత్స్వర్గప్రదం భవేత్ ॥ ౨,౨.

ఉప్పు లేకుండా అన్నంలో రుచులు అనిపించవు. పితృదేవతలకు కూడా ఇది ఎంతో ప్రియమైనది, శుభమైనది. అందుకే ఇది స్వర్గాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.

విష్ణుదేహసముద్భూతో యతోఽయం లవణో రసః । ఏతత్సలవణం దానం తేన శంసన్తి యోగినః ॥ ౨,౨.

ఈ ఉప్పు విష్ణువు శరీరంలో నుండే పుట్టింది. అందుకే యోగులు ఉప్పు దానాన్ని ఎంతో ప్రశంసిస్తారు.

బ్రాహ్మణక్షత్త్రియవిశాం స్త్రీణాం శూద్రజనస్య చ । ఆతురస్య యదా ప్రాణా న యాన్తి వసుధాతలే ॥ ౨,౨.

బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, మహిళలు, శూద్రులు, రోగులు — వీరి ప్రాణం శరీరం విడిచి పోని సమయంలో,

లవణం తు తదా దేయం ద్వారస్యోద్వాటనం దివః । అన్యచ్చ శృణు పక్షీన్ద్ర మృత్యో రూపం ప్రపఞ్చతః ॥ ౨,౨.

అప్పుడు ఉప్పును దానం చేయాలి, ఇంటి తలుపు ముందు ఉప్పుతో పూత వేయాలి. పక్షీరాజా! మరింతగా, మరణ స్వరూపాన్ని నేను వివరంగా చెబుతాను, విను.

యస్య కాలేన నో యాయాద్వియోగః ప్రాణదేహయోః । ప్రాణినశ్చ స్వసమయే మృత్యురత్యన్తవిస్మృతిః ॥ ౨,౨.

ఎవరికి నిర్ణీత సమయంలో ప్రాణం-శరీరం వేరుకాకపోతే, వారికి మరణం వచ్చినప్పుడు పూర్తిగా జ్ఞాపకం పోతుంది.

యథా వాయుర్జలధరాన్వికర్షతి యతస్తతః । తద్వజ్జలదవత్తార్క్ష్య కాలస్యైవ వశానుగాః ॥ ౨,౨.

ఎలా గాలి మేఘాలను ఎక్కడికక్కడికి తోడుతుందో, అలాగే తార్క్ష్యా! సమస్త ప్రాణులు కాలానికి వశంగా ఉంటాయి.

సాత్త్వికా రాజసాశ్చైవ తామసా యే చ కేచన । భావాః కాలాత్మకాః సర్వే ప్రవర్తన్తే హి జన్తుషు ॥ ౨,౨.

సాత్విక, రాజస, తామస — ఏ స్వభావమైనా, ఇవన్నీ కాల స్వభావంతోనే ప్రాణుల్లో కలుగుతాయి.

ఆదిత్యశ్చన్ద్రమాః శమ్భురాపో వాయుః శతక్రతుః । అగ్నిః ఖం పృథివీ మిత్ర ఓషధ్యో వసవస్తథా ॥ ౨,౨.

సూర్యుడు, చంద్రుడు, శివుడు, నీళ్లు, గాలి, ఇంద్రుడు, అగ్ని, ఆకాశం, భూమి, మిత్రుడు, ఔషధాలు, వసువులు —

సరితః సాగరాశ్చైవ భావాభావౌ చ సర్పహన్ । సర్వే కాలేన సృజ్యన్తే సంక్షిప్యన్తే యథా పునః ॥ ౨,౨.

నదులు, సముద్రాలు, ఉనికీ, లేనిదీ, సర్పరాజు — ఇవన్నీ కాలం చేత సృష్టించబడి, మళ్లీ అదే కాలం చేత లయమవుతాయి.

కాలేన సంహ్రియన్తే చ నృనం మృత్యావుపస్థితే । దైవయోగాత్త్దా వ్యాధిః కశ్చిదుత్పద్యతే ఖగ ॥ ౨,౨.

మరణం సమీపించినప్పుడు, కాలం చేత మనుషులందరూ లయమవుతారు. దైవయోగం వల్ల ఎవరికైనా వ్యాధి కలుగుతుంది, పక్షీరాజా!

వైకల్యమిన్ద్రియాణాం చ బలౌ జోరంహసాం భవేత్ । యుగపద్వశ్చికకోటిశూకదంశో భవేద్యది ॥ ౨,౨.

బలమైన జ్వరం వల్ల ఇంద్రియాలు బలహీనమవుతాయి, శక్తి తగ్గిపోతుంది. ఒక్కసారిగా అనేక విషచిలుకలు, సూదులతో కొట్టినట్లయితే

తదానుమీయతే తేన పీడా మృత్యుభవా ఖగ । తతః క్షణేన చైతన్యే వికలే జడతాం గతే ॥ ౨,౨.

అలాంటి బాధ వల్ల మరణం సమీపించిందని అర్థమవుతుంది, పక్షీరాజా! వెంటనే చైతన్యం తగ్గి, మూర్ఛ వస్తుంది.

ప్రిచాల్యన్తే తతః ప్రాణా యామ్యైర్నికటవర్తిభిః । బీభత్సం తు తదా రూపం ప్రాణైః కణ్ఠగతైర్భవేత్ ॥ ౨,౨.

అప్పుడు యమదూతలు దగ్గర ఉండి ప్రాణాలను కదిలిస్తారు. ప్రాణాలు గొంతులోకి చేరినప్పుడు ఆ రూపం భయంకరంగా మారుతుంది.

ఫేముద్గిరతే సోఽథ ముఖం లాలాకులం భవేత్ । అఙ్గుష్ఠమాత్రపురుషో హాహా కుర్వంస్తతస్తనోః ॥ ౨,౨.

అప్పుడు అతడు నోటితో నురుగు ఉమ్మేస్తాడు, నోట్లో లాలాజలం నిండిపోతుంది. అంగుళ పరిమాణంలో ఉన్న ప్రాణి 'హా హా' అని అరుస్తూ శరీరం నుంచి బయటకు వస్తుంది.

తదైవ నీయతే ద్వతైర్యామ్యైర్వోక్షన్స్వకం గృహమ్ । భూయ ఏవ హితే తాత మృత్యుకాలదశామిమామ్ ॥ ౨,౨.

అప్పుడే యమదూతలు ఇద్దరూ అతడిని తన ఇంటిని తలుచుకుంటూ ఏడుస్తూ తీసుకెళ్తారు. తాత! మరణ సమయంలో జరిగే ఈ స్థితిని మళ్లీ వివరంగా చెబుతాను.

అష్మా ప్రకుపితః కాయే తీవ్రవాయుసమీరితః । భినత్తి మర్మస్థానాని దీప్యమానో నిరిన్ధనః ॥ ౨,౨.

శరీరంలో ఉప్పిరి గాలి బలంగా ఊదినట్లు, రాయి లాంటి బాధ కలుగుతుంది. అది మర్మస్థలాలను పగలగొడుతూ, ఇంధనం లేకుండా మంటలా మండుతుంది.