ప్రాప్తే కాలే వై మ్రియతే అనిత్యా మానవాః ప్రభో ॥ ౨,౧.
సమయం వచ్చినప్పుడు మనుషులు మరణిస్తారు ప్రభూ; ఈ మానవ జన్మ శాశ్వతం కాదు.
ఛిద్రం తు నైవ పశ్యామి కుతో జీవః స నిర్గతః । కుతో గచ్ఛన్తి భూతాని పృథివ్యాపో మనస్తథా । తేజో వదస్వ మే నాథ వాయురాకాశమేవ చ ॥ ౨,౧.
ఏదైనా రంధ్రం కనిపించడంలేదు, అయినా ప్రాణం ఎలా బయటకు వెళ్తుంది? భూమి, నీరు, మనస్సు, అగ్ని, వాయువు, ఆకాశం — ఇవన్నీ ఎక్కడికి పోతాయి? దయచేసి చెప్పండి ప్రభూ.
కుతః కర్మేన్ద్రియాణీహ పఞ్చబుద్ధీన్ద్రియాణి చ । వాయవశ్చైవ పఞ్చైతే కథం గచ్ఛన్తి చాత్యయమ్ ॥ ౨,౧.
ఈ లోకంలో కర్మేంద్రియాలు, ఐదు జ్ఞానేంద్రియాలు ఎక్కడి నుంచి వచ్చాయి? మరణ సమయంలో ఐదు ప్రాణవాయువులు ఎలా పోతాయి?
లోభమోహాదయః పఞ్చ శరీరే చైవ తస్కరాః । తృష్ణా కామో హ్యహఙ్కారః కుతో యాన్తి జనార్దనా ॥ ౨,౧.
లోభం, మోహం వంటి ఐదు దొంగలు మన శరీరంలో ఉంటారు. దాహం, కామం, అహంకారం ఇవన్నీ ఎక్కడికి పోతాయి జనార్దనా?
పుణ్యం వాప్యథవాపుణ్యం యత్కిఞ్చిత్సుకృతం తథా । నష్టే దేహే కుతో యాన్తి దానాని వివిధాని చ ॥ ౨,౧.
పుణ్యం, పాపం, చేసిన మంచి పనులు, రకరకాల దానాలు — ఇవన్నీ శరీరం పోయిన తర్వాత ఎక్కడికి పోతాయి?
సపిణ్డనం కిమర్థం చ పూర్ణే సంవత్సరేఽపి వా । ప్రేతస్య మేలనం కేషాం కింవిధం తత్ర కారయేత్ ॥ ౨,౧.
ఒక సంవత్సరం పూర్తయిన తర్వాత కూడా సపిండకరణం ఎందుకు చేయాలి? ఎవరికి, ఎలాంటి పితృదేవతలకు ఈ కలయిక చేయాలి?
మూర్ఛనాత్పననాద్వాపి విపత్తిర్యది జాయతే । యే దగ్ధా యే త్వదగ్ధాశ్చ పతితా యే నరా భువి ॥ ౨,౧.
వైఫల్యం వల్ల లేదా పడిపోవడం వల్ల మరణిస్తే, దహనం చేసినవారు, చేయనివారు, భూమిపై పడిపోయినవారు — వీరికి ఏమవుతుంది?
యాని చాన్యాని భూతాని తేషామన్తే భవేచ్చ కిమ్ । పాపినో యే దురాచారా యే చాన్యే గతబుద్ధయః ॥ ౨,౧.
ఇతర జీవులకు చివర్లో ఏమవుతుంది? పాపులు, దురాచారులు, దారి తప్పినవారు — వీరికి ఏమవుతుంది?
ఆత్మఘాతీ బ్రహ్మహా చ స్తేయీ విశ్వాసఘాతకః । కపిలాయాః పిబేచ్ఛూద్రో యః పఠేదిదమక్షరమ్ ॥ ౨,౧.
ఆత్మహత్య చేసుకున్నవాడు, బ్రాహ్మణ హంతకుడు, దొంగ, విశ్వాస ఘాతకుడు, కాపు ఆవు పాలను తాగిన శూద్రుడు, లేదా ఈ పవిత్ర శ్లోకాన్ని చదివినవాడు — వీరి స్థితి ఏమిటి?
ధారయేద్బ్రహ్మసూత్రం వా కా గతిస్తస్య మాధవ । శూద్రస్య బ్రాహ్మణీ భార్యా సంగృహీతా యదా భవేత్ ॥ ౨,౧.
శూద్రుడు బ్రహ్మసూత్రం ధరించినా, బ్రాహ్మణ స్త్రీని భార్యగా చేసుకున్నా, అతని గతి ఏమిటి మాధవా?
భీతోఽహం పాపినస్తస్మాత్తన్మే వద జగత్ప్రభో । అన్యచ్చ శృణు విశ్వాత్మన్మయా కౌతుకినా రయాత్ ॥ ౨,౧.
నా పాపాల వల్ల భయపడుతున్నాను జగత్ప్రభూ, దయచేసి నాకు చెప్పండి. ఇంకా, విశ్వాత్మా, నేను ఆసక్తితో అడిగేది కూడా వినండి.
లోకాంల్లోకయతా లోకే జగాహే విశ్వమణ్డలమ్ । తత్రాజని జనాన్దృష్ట్వా దుః ఖేష్వేవ నిమజ్జతః ॥ ౨,౧.
లోకాలన్నీ పరిశీలిస్తూ విశ్వమండలంలోకి ప్రవేశించాను. అక్కడ జనులను చూసి, వారు బాధలో మునిగిపోతున్నారని చూశాను.
స్వాన్తే మే దుర్ధరా పీడా తత్పీడాతో గరీయసీ । త్రిదివే దితిజాతేభ్యో భూమౌ మృత్యురుగాదిభిః ॥ ౨,౧.
నా హృదయంలో తట్టుకోలేని బాధ ఉంది. ఆ బాధతో మరింత భారంగా ఉంది. భూమిపై మరణం, వ్యాధి వల్ల, స్వర్గంలో దితి సంతానం వల్ల బాధ కలుగుతోంది.
ఇష్టవస్తువియో గైశ్చ పాతాలే మామకం భయమ్ । ఏవం న నిర్భయం స్థానమన్యదీశ భవత్పదాత్ ॥ ౨,౧.
పాతాళంలో నాకు భయం కావాలని ఉన్న వస్తువులు పోయిపోతాయేమో అని. ప్రభూ, మీ పాదాల వద్ద తప్ప ఎక్కడా నిస్సంకోచంగా ఉండే స్థానం లేదు.
అసత్యం స్వప్నమాయావత్కాలేన కవలీకృతమ్ । తత్రాపి భారతే వర్షే బహుదుః ఖస్య భాగినః ॥ ౨,౧.
అసత్యం, కల, మాయ — ఇవన్నీ కాలం కడుపులో కలిసిపోతాయి. భారతదేశంలో కూడా అనేక బాధలు ప్రజలకు ఎదురవుతున్నాయి.
జనా దృష్టా మయా రాగద్వేషమోహాదివిప్లుతాః । కేచిదన్ధాః కేకరాక్షాస్ఖలద్వాచస్తు పఙ్గవః ॥ ౨,౧.
రాగం, ద్వేషం, మోహం వంటివాటిలో మునిగిపోయినవారిని చూశాను. కొందరు అంధులు, కొందరు కళ్ళు వక్రంగా ఉన్నవారు, కొందరు మాటలు అడ్డంగా పలికేవారు, మరికొందరు లంగడా ఉన్నారు.
ఖఞ్జాః కాణాశ్చ బధిరా మూకాః కుష్ఠాశ్చ లోమశాః । నానారోగపరీతాశ్చ ఖపుష్పాచ్చాభిమానినః ॥ ౨,౧.
నడవలేని వారు, ఒక కన్నుతో మాత్రమే చూసేవారు, చెవిటివారు, మాటలేని వారు, కుష్ఠురోగంతో బాధపడేవారు, ఎక్కువ వెంట్రుకలున్న వారు,色色 రోగాలతో బాధపడేవారు, శక్తిలేని వారు — వీరందరూ అయినా గర్వంగా ఉంటారు.
తేషాం దోషస్య వైచిత్ర్యం మృత్యోర్గోచరతామపి । దృష్ట్వా ప్రసుమనాః ప్రాప్తః కో మృత్యుశ్చిత్రతా కథమ్ ॥ ౨,౧.
వారిలో ఉన్న ఎన్నో లోపాలను, మరణం వారిని విడిచిపెట్టదని చూసినవాడు, మనసు ప్రశాంతంగా ఉన్నప్పుడు, మరణంలో ఉన్న విచిత్రతను ఆశ్చర్యపోవాల్సిన అవసరం ఏముంది?
మృతిర్యస్య విధానేన మరణాదప్యనన్తరమ్ । విధినాబ్దక్రియా యస్య న స దుర్గతిమాప్నుయాత్ ॥ ౨,౧.
ఎవరైనా సరిగ్గా నియమం ప్రకారం మరణిస్తే, వారికి సంవత్సర కర్మలు కూడా చేయబడితే, వారు చెడు స్థితికి చేరరు.
ఋషిభ్యస్తు మయా పూర్వమితి సామాన్యతః శ్రుతమ్ । జ్ఞానాయ తద్ద్విశేషస్య పృచ్ఛామీదమితి ప్రభో ॥ ౨,౧.
మునుల దగ్గర నేను ఇదంతా సాధారణంగా వినాను. ఇప్పుడు, ప్రభూ! వివరంగా తెలుసుకోవాలనే నేను అడుగుతున్నాను.
మ్రియమాణస్య కిం కృత్యం కిం దానం వాసవానుజ । వాహమృత్యోరన్తరాలే కో విధిర్దహనస్య చ ॥ ౨,౧.
వాసవుని తమ్ముడా! మరణించబోయే వ్యక్తికి ఏం చేయాలి? ఏ దానాలు ఇవ్వాలి? మరణం నుంచి దహనం వరకు ఏ విధానం పాటించాలి?
సద్యో విలమ్బతో వా కిం దేహమన్యం ప్రపద్యతే । సంయమన్యాం క్రమ్యమాణమావర్షం కా మృతిక్రియా ॥ ౨,౧.
వాడు వెంటనే లేదా కొంత ఆలస్యంగా ఇంకొక శరీరం పొందుతాడా? యముని మార్గంలో ఏడాది పాటు ప్రయాణించే వారికి ఏ మృతికర్మ చేయాలి?
ప్రాయశ్చిత్తం దుర్మతేః కిం పఞ్చకాదిమృతస్య చ । ప్రసాదం కురు మే మోహం ఛేత్తుమర్హస్యశేషతః ॥ ౨,౧.
చెడుప్రవర్తన కలవాడికి, లేదా అయోమయ సమయంలో మరణించినవాడికి ఏ ప్రాయశ్చిత్తం చేయాలి? దయచేసి నా మోహాన్ని పూర్తిగా తొలగించు.
సర్వమన్తేమయా పృష్టం బ్రూహి లోకహితాయ వై ॥ ౨,౧.
నేను చివరికి అన్నీ అడిగాను. దయచేసి లోకహితార్థంగా చెప్పు.
శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౨ శ్రీకృష్ణ ఉవాచ । సాధు పృష్టం త్వయా భద్ర మానుషాణాం హితాయ వై । శృణుష్వావహితో భూత్వా సర్వమేవౌర్ధ్వదైహికమ్ ॥ ౨,౨.
శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: నీ ప్రశ్నలు మంచివే, నిజంగా మనుషుల హితానికి అడిగావు. మరణానంతర కర్మలన్నింటినీ శ్రద్ధగా విను.
సమ్యగ్విభేదరహితం శ్రుతిస్మృతిసముద్ధృతమ్ । యన్న దృష్టం సురైః సేన్ద్రైర్యోగిభిర్యోగచిన్తకైః ॥ ౨,౨.
వేదాలు, స్మృతులలో చెప్పినదాన్ని, ఏ దేవతలు, ఇంద్రుడు, యోగులు కూడా గ్రహించని విషయాన్ని, నేను అసలు మార్పు లేకుండా నీకు చెప్పబోతున్నాను.
గుహ్యద్గుహ్యతరం తచ్చ నాఖ్యాతం కస్యచిత్క్వచిత్ । భక్తస్త్వం హి మహాభాగ వైనతేయం బ్రవీమి తే ॥ ౨,౨.
ఇది చాలా రహస్యమైనది, ఎవరికి ఎక్కడా చెప్పని విషయం. కానీ నీవు భక్తుడవు, వినతా కుమారుడవు, అందుకే నీకు చెబుతున్నాను.
అపుత్రస్య గతిర్నాస్తు స్వర్గో నైవ చ నైవ చ । యేన కేనాప్యుపాయేన కార్యం జన్మ సుతస్య హి ॥ ౨,౨.
కొడుకు లేనివాడికి మార్గం లేదు, స్వర్గం లేదు, నిజంగా ఏదీ ఉండదు. ఏ విధంగా అయినా కొడుకు పుట్టేలా చూడాలి.
తారయేన్నరకాత్పుత్త్రో యది మోక్షో న విద్యతే । స్కన్ధః పుత్రేణ కర్తవ్యో హ్యగ్నిదాతా చ పౌత్రకః ॥ ౨,౨.
మోక్షం లేనప్పుడు, కొడుకు నరకం నుంచి తండ్రిని రక్షిస్తాడు. కొడుకు భారం మోసే కర్మ చేయాలి; మనవడు అగ్నిని సమర్పించాలి.
తిలదర్భైశ్చ భూమ్యాం వై కుటీ ఋతుమతీ భవేత్ । పఞ్చ రత్నాని వక్త్రే తు యేన జీవః ప్రరోహతి ॥ ౨,౨.
భూమిపై నువ్వులు, దర్భతో పవిత్రమైన గుడిసెను నిర్మించాలి. ఐదు రత్నాలను నోరులో పెట్టితే, ఆత్మ పైకి ఎక్కుతుంది.