గరుడపురాణమ్

నానన్త్యాత్పృథగానన్దం నాప్యమానన్దతః పృథక్ । త్వమేవ పరమం బ్రహ్మ సత్యజ్ఞానాదిలక్షణమ్ ॥ ౧,౨౩౬.

అనంతత్వం లేకుండా ఆనందం లేదు, ఆనందం లేకపోయినా వేరుగా ఉండదు. నీవే పరమబ్రహ్మ, సత్యం, జ్ఞానం మొదలైన లక్షణాలతో ఉన్నవాడవు.

అహం బ్రహ్మ పరం తత్త్వం జ్ఞాత్వా త్వఖిలవిద్భవేత్ । యథైకమృన్మయే జ్ఞాతే సర్వమేతచ్చరాచరమ్ ॥ ౧,౨౩౬.

‘నేనే బ్రహ్మ, పరమతత్త్వం’ అని తెలిసినవాడు అన్నీ తెలిసినవాడవుతాడు. ఒక మట్టి ముద్దను తెలిసినవాడికి, మట్టితో చేసిన అన్ని వస్తువులు తెలిసినట్లే.

యథైకహేమమణినా సర్వం హేమమయం భవేత్ । జ్ఞానం తథైవమీశేన జ్ఞానినాప్యఖిలం జగత్ ॥ ౧,౨౩౬.

ఒక బంగారు ఆభరణాన్ని చూసి, బంగారుతో చేసినవన్నీ తెలిసినట్లే, భగవంతుని జ్ఞానంతో జ్ఞానిని ఈ లోకమంతా తెలుసుకోగలడు.

యథాన్ధకారదోషేణ రజ్జుః సమ్యఙ్నదృశ్యతే । యథా సంమోహదోషేణ చాత్మా సమ్యఙ్నదృశ్యతే ॥ ౧,౨౩౬.

ఎలా చీకటి వల్ల కయిటిని సరిగ్గా చూడలేమో, అలాగే మాయ వల్ల ఆత్మను కూడా సరిగ్గా చూడలేము.

సర్పధారాదిభిర్భేదరైన్యథా వస్తుకల్పనమ్ । వ్యోమాదినా సరూపాద్యైరన్యథాత్మా ప్రకల్ప్యతే ॥ ౧,౨౩౬.

పాము రూపం లాంటి భేదాలు ఊహించటం వల్ల వాస్తవాన్ని వేరుగా ఊహించగలుగుతాం. అలాగే, ఆకాశం మొదలైన రూపాల వల్ల ఆత్మను కూడా వేరుగా ఊహిస్తారు.

ప్రత్యక్షమపి యద్ద్రవ్యన్దుర్దర్శమితి భాషతే । వ్యోమాదినా సరూపాద్యైరన్యథా కల్పితైస్తథా ॥ ౧,౨౩౬.

కన్నుముందే ఉన్న వస్తువు అయినా, దాన్ని చూడటం కష్టం అంటారు. అలాగే, ఆకాశం మొదలైన ఊహిత రూపాల వల్ల వాస్తవాన్ని వేరుగా ఊహిస్తారు.

తథా హి రజ్జురురగః శుక్తిః కారజతం యథా । మృగతృష్ణాపథాయామ్భస్తృప్తిం విష్ణో తథా జగత్ ॥ ౧,౨౩౬.

ఎలా కయిటిని పాముగా, శంఖును వెండిగా, మృగతృష్ణలో నీటిని ఊహించుకుంటామో, విష్ణూ, అలాగే ఈ జగత్తును కూడా ఊహిస్తారు.

హాహిష్ణోద్విజా కథి ద్భోహమితిదృ । గ్రహనాశాత్పునర్ధ్యాయన్బ్రాహ్మణ్యం మన్యతే యథా ॥ ౧,౨౩౬.

ఓ ద్విజా, ఎవరైనా ‘నేను ఆవును’ అని అనిపించుకుని, అపోహ తొలిగిన తర్వాత మళ్లీ తాను బ్రాహ్మణుడని భావించడంలా.

మాయావిష్టస్తథా జీవో దేహోహమితి మన్యతే । మాయానాశాత్పునః స్వీయరూపం బ్రహ్మాస్మి మన్యతే ॥ ౧,౨౩౬.

అలాగే, మాయలో పడిన జీవుడు ‘నేనే ఈ శరీరం’ అని అనుకుంటాడు. మాయ పోయిన తర్వాత మళ్లీ తన నిజమైన రూపాన్ని ‘నేనే బ్రహ్మ’ అని తెలుసుకుంటాడు.

గ్రహనాశాద్యథా మాన్యజనోక్రూరమవేక్షతే । స్వరూపదర్శనాచ్చాయం మాయా నాశన్తయా వినా ॥ ౧,౨౩౬.

ఎలా అపోహ పోయిన తర్వాత గౌరవనీయుడిని క్రూరుడిగా చూస్తారో, అలాగే తన నిజమైన స్వరూపాన్ని దర్శించటం వల్ల మాయ నశిస్తుంది.

అనాదిత్వం సమం ద్వాభ్యాం స్వరూపం తద్విలక్షణమ్ । ఏకః సత్యం తథా భాగీ విచారేణ పరం మృషా ॥ ౧,౨౩౬.

ఆది లేనిది రెండింటికీ సమంగా ఉన్నా, వాటి అసలు స్వరూపం వేరే వేరే. ఒకటి నిజంగా ఉన్నది, మరొకటి విచారించితే అసత్యమే.

అజోపి హి సకృత్ప్రేత్య సంభవామ్యాత్మమాయయా । మాయేచ్ఛయా ద్విధా స స్యాత్పతిః పత్నీ సుఖం జగత్ ॥ ౧,౨౩౬.

పుట్టకపోయినా, నేను నా మాయ వల్ల ఒక్కసారి పుట్టుతాను. మాయా సంకల్పంతో నేను ఇద్దరిగా, భర్తగా, భార్యగా, సుఖంగా, జగత్తుగా మారుతాను.

అష్టావింశతిభేదైస్తు త్రైగుణ్యం విద్యతే పృథక్ । చతురశీతిర్లక్ష్యన్తే నరనార్యాకృతీని చ ॥ ౧,౨౩౬.

ఇరవై ఎనిమిది విధాలుగా మూడు గుణాలు వేరుగా కనిపిస్తాయి. ఎనభై నాలుగు రకాల మగ, ఆడ రూపాలు కూడా కనిపిస్తాయి.

ఏషువిశ్వం ప్రభవతి ఖణ్డజం మాయయా యథా । ఆదావన్తే చ సన్త్యేతే నామరూపక్రియాదయః ॥ ౧,౨౩౬.

ఈ వాటిలో, మాయ వల్ల విభజింపబడిన ఈ సృష్టి అంతా ఉద్భవిస్తుంది. ప్రారంభంలోను, చివర్లోను, పేర్లు, రూపాలు, క్రియలు మొదలైనవి ఉంటూనే ఉంటాయి.

సత్తావకల్పనం కాలే న సన్తి పరమార్థతః । యథా రథాదయః స్వప్నే సన్తో నైవ చ సత్యతః ॥ ౧,౨౩౬.

కాలంలో ఉన్నట్టు కనిపించే జీవితం నిజంగా లేదు. కలలో రథాలు వంటివి కనిపించినా అవి నిజంగా లేవు కదా.

తథా జాగ్రదవస్థాయాం భూతాని న తు సన్నిధౌ । ద్వైరూప్యం మాయయా యాతి జాగ్రత్స్వప్నపదజ్ఞ (క్ష) యోః ॥ ౧,౨౩౬.

అలాగే, మేలుకున్న స్థితిలో కూడా భూతాలు నిజంగా లేవు. మాయ వల్ల మేల్కొనడం, కలలలో ఉండడం అనే ద్వంద్వ భావన వస్తుంది.

ఏవమేతత్పరం బ్రహ్మ స్వప్నజాగ్రత్పదద్వయే । సుషుప్తమచలం రూపమద్వయం పదముచ్యతే ॥ ౧,౨౩౬.

ఇలా, పరబ్రహ్మం కలలోనూ మేల్కొన్న స్థితిలోనూ ఒకేలా ఉంటుంది. అది సుషుప్తి అనే స్థిరమైన, ద్వంద్వరహితమైన స్థితిగా చెప్పబడుతుంది.

మాయావిచారసిద్ధైవ విచారేణ విలీయతే । ఆపాతరహితా సాపి కల్పనా కాలవర్తినీ ॥ ౧,౨౩౬.

మాయను విచారంతో తెలుసుకుంటే, అదే విచారంతో అది కరుగుతుంది. ఆ భావన కూడా అసలేమీ లేని, కాలంలో మాత్రమే ఉండే ఊహ మాత్రమే.

ఏవం తస్యా (దాత్యా) త్మనాదిత్యం సిద్ధమేకస్య సత్యజా । సతోస్తిత్వం వసాతిత్వాదస్తిత్వాసత్యతాం తతః ॥ ౧,౨౩౬.

అలా, ఆ పరమాత్మ ద్వారా ఒక్కటే నిజమని స్థిరమవుతుంది. నిజమైనదే ఉన్నప్పుడు, అసత్యం ఉండదు. అందుకే అసత్యం లేనిదిగా తేలిపోతుంది.

జ్ఞానం తతోప్యనన్తో నః పూర్ణోన్తః శుకమాత్మనా । న నిత్యభావాజ్జాతోహమకృత్వాదమృతోస్మ్యహమ్ । దీపవద్ధృదయే జ్యోతిరహం బ్రహ్మాస్మి ముక్తయే ॥ ౧,౨౩౬.

జ్ఞానం మనలో అనంతమైనది, సంపూర్ణమైనది, స్వచ్ఛమైనది. నేను ఎప్పుడూ పుట్టలేదు, మరణించను కూడా. హృదయంలో దీపంలా వెలిగే వెలుగు నేనే, ముక్తికోసం బ్రహ్మనే.

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౨౩౭ శ్రీబగవానువాచ । గీతాసారం ప్రవక్ష్యామి అర్జునాయోదితం పురా । అష్టాఙ్గయోగయుక్తాత్మా సర్వవేదాన్తపారగః ॥ ౧,౨౩౭.

శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: అర్జునుడికి చెప్పిన గీతాసారాన్ని ఇప్పుడు చెబుతాను. అష్టాంగయోగంతో కూడిన మనస్సుతో, అన్ని వేదాంతాలను గ్రహించినవాడు.

ఆత్మలాభః పరో నాన్య అత్మదేహాదివర్జితః । హీనరూపాదిదేహాన్తః కరణత్వాదిలోచనః ॥ ౧,౨౩౭.

ఆత్మను పొందడమే పరమ లక్ష్యం, దాని కంటే వేరొకటి లేదు. అది శరీరం మొదలైన వాటి నుండి వేరుగా ఉంటుంది, తక్కువ రూపాలు, శరీరాల కంటే భిన్నంగా అంతర్యామిగా ఉంటుంది.

బిజ్ఞానరహితః ప్రాణః సుషుప్తౌ హి ప్రతీయతే । నాహమాత్మా చ దుః ఖాదిసంసారాదిసమన్వయాత్ ॥ ౧,౨౩౭.

అవగాహన లేకుండా ప్రాణం సుషుప్తిలో కనిపిస్తుంది. నేను ఆత్మను కాదు, ఎందుకంటే అది బాధలు, సంసారం మొదలైన వాటితో కలిసిపోతుంది.

విధూమ ఇవ దీప్తార్చిరాదీప్త (దిత్య) ఇవ దీప్తిమాన్ । వైద్యుతోఽగ్నిరివాకాశే హృత్సఙ్గే ఆత్మనాత్మని ॥ ౧,౨౩౭.

పొగ లేకుండా వెలిగే జ్యోతి లాగా, ప్రకాశించే సూర్యునిలా, ఆకాశంలో మెరుపులా, ఆత్మ హృదయంలో స్థిరంగా ఉంటుంది.

శ్రోత్రాదీని న పశ్యన్తి స్వంస్వమాత్మానమాత్మనా । సర్వజ్ఞః సర్వదర్శో చ క్షేత్రజ్ఞస్తాని పశ్యన్తి ॥ ౧,౨౩౭.

చేతులు, కాళ్లు మొదలైన ఇంద్రియాలు తమను తాము చూడలేవు. కానీ అన్నీ తెలిసినవాడు, అన్నీ చూసేవాడు, క్షేత్రజ్ఞుడు వాటిని గ్రహిస్తాడు.

యదా ప్రకాశతే హ్యాత్మా పటే దీపో జ్వలన్నివ । జ్ఞానముత్పద్యతే పుంసాం క్షయాత్పాపస్య కర్మణః ॥ ౧,౨౩౭.

దీపం బట్టపై వెలిగినట్టు ఆత్మ వెలిగినప్పుడు, పాపకర్మలు నశించినప్పుడు మనుషులకు జ్ఞానం కలుగుతుంది.

యథాదర్శతలప్రఖ్యే పశ్యత్యాత్మానమాత్మని । ఇన్ద్రియాణీన్ద్రియార్థాంశ్చ మహాభూతాని పఞ్చకమ్ ॥ ౧,౨౩౭.

స్పష్టమైన అద్దంలో మనని మనం చూసుకున్నట్టు, ఆత్మ తనలోనే ఇంద్రియాలు, వాటి విషయాలు, ఐదు భూతాలను గ్రహిస్తుంది.

మనోబుద్ధిరహఙ్కారమవ్యక్తం పురుషం తథా । ప్రసంఖ్యాయ పరంవ్యాప్తో విముక్తో బన్ధవైర్భవేత్ ॥ ౧,౨౩౭.

వివేకంతో మనస్సు, బుద్ధి, అహంకారం, అవ్యక్తం, పురుషుడిని తెలుసుకుంటాడు. అలా పరమాత్మను అనుసంధానించి బంధనాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు.

ఇన్ద్రియగ్రామమఖిలం మనసాభినివేశ్య చ । మనశ్చైవాప్యహఙ్కారే ప్రతిష్ఠాప్య చ పాణ్డవ ॥ ౧,౨౩౭.

ఇంద్రియ సమూహాన్ని మనస్సుతో ఏకాగ్రపరిచి, ఆ మనస్సును అహంకారంలో స్థాపించాలి, ఓ పాండవా.