గరుడపురాణమ్

తత్రైకచిత్తతాయోగో ముక్తిదో నాత్ర సంశయః । జితేన్ద్రియాత్మకరణో జ్ఞానదృప్తో హి యో భవేత్ ॥ ౧,౨౩౫.

అక్కడ ఏకాగ్రతతో చేసే యోగం ముక్తిని ఇస్తుంది — ఇందులో సందేహం లేదు. ఇంద్రియాలను, మనస్సును జయించి, జ్ఞానంలో మునిగిపోయినవాడు ఇలానే అవుతాడు.

స ముక్తః కథ్యతే యోగీ పరమాత్మన్యవస్థితః । ఆసనస్థానవిధయో న యోగస్య ప్రసాధకాః ॥ ౧,౨౩౫.

పరమాత్మలో స్థిరంగా ఉన్న యోగిని ముక్తుడు అంటారు. ఆసనాలు, స్థలాలు యోగానికి మార్గాలు కావు.

విలమ్బజనకాః సర్వే విస్తరాః పరికీర్తితాః । శిశుపాలః సిద్ధిమాప స్మరణాభ్యాసగౌరవాత్ ॥ ౧,౨౩౫.

వివిధ విధానాలు ఆలస్యాన్ని కలిగిస్తాయని చెప్పబడింది. శిశుపాలుడు స్మరణాభ్యాసానికి ప్రాముఖ్యత వల్ల సిద్ధిని పొందాడు.

యోగాభ్యాసం ప్రకుర్వన్తః పస్యన్త్యాత్మానమాత్మనా । సర్వభూతేషు కారుణ్యం విద్వేషం విషయేషు చ ॥ ౧,౨౩౫.

యోగాభ్యాసం చేసే వారు ఆత్మను ఆత్మతోనే దర్శిస్తారు. వారు ప్రతి జీవిపై దయ చూపుతూ, ఇంద్రియవిషయాలపై విరక్తి కలిగి ఉంటారు.

గుప్తశిశ్రోదరాదిశ్చ కుర్వన్యోగీ విముచ్యతే । ఇన్ద్రియైరిన్ద్రియార్థాంస్తు న జానాతి నరో యదా ॥ ౧,౨౩౫.

గుప్తమైన గుహలు, రంధ్రాల్లో యోగి సాధన చేస్తూ ముక్తుడవుతాడు. మనిషి ఇంద్రియాలతో విషయాలను గ్రహించని వేళ.

కాష్ఠవద్బ్రహ్మసంలీనో యోగీ ముక్తస్తదా భవేత్ । సర్వవర్ణాః శ్రియః సర్వాః కృత్వా పాపాని భస్మసాత్ ॥ ౧,౨౩౫.

కట్టెముక్కలా బ్రహ్మంలో లీనమై ఉన్నప్పుడు యోగి ముక్తుడవుతాడు. అన్ని జాతులు, అన్ని ఐశ్వర్యాలు, పాపాలను బూడిద చేసుకున్నవారు.

ధ్యానాగ్నినా చ మేధావీ లభతే పరమాం గతిమ్ । మన్థనాద్దృశ్యతే హ్యగ్నిస్తద్వద్ధ్యానేన వై హరిః ॥ ౧,౨౩౫.

ధ్యానాగ్నితో మేధావి పరమగతిని పొందుతాడు. మంటను మంటించడంవల్ల అగ్ని వెలువడినట్లు, ధ్యానంతో హరిదేవుడు ప్రత్యక్షమవుతాడు.

బ్రహ్మాత్మనోర్యదైకత్వం స యోగశ్చోత్తమోత్తమః । బాహ్యరూపైర్న ముక్తిస్తు చాన్తస్థైః స్యాద్యమాదిభిః ॥ ౧,౨౩౫.

బ్రహ్మ మరియు ఆత్మ ఒకటే అని తెలిసిన యోగమే అత్యున్నతమైనది. బయట కనిపించే రూపాలతో గానీ, లోపల నియమాలు పాటించడం వంటివాటితో గానీ ముక్తి కలగదు.

సాఙ్ఖ్యజ్ఞానేన యోగేన వేదాన్తశ్రవణేన చ । ప్రత్యక్షతాత్మనో యా హి సా ముక్తిరభిధీయతే । అనాత్మన్యాత్మరూపత్వమసతః సత్స్వరూపతా ॥ ౧,౨౩౫.

సాంఖ్య జ్ఞానం, యోగం, వేదాంతం వినడం ద్వారా ఆత్మను ప్రత్యక్షంగా తెలుసుకోవడమే ముక్తి అని చెబుతారు. ఆత్మ కానిదానిలో ఆత్మను, అసత్యంలో సత్యాన్ని తెలుసుకోవడమే అది.

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౨౩౬ శ్రీభగవానువాచ । ఆత్మజ్ఞానం ప్రవక్ష్యామి శృణు నారద తత్త్వతః । అద్వైతం సాఙ్ఖ్యమిత్యాహుర్యోగస్తత్రైకచిత్తతా ॥ ౧,౨౩౬.

శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: నారదా! నేను నీకు నిజమైన ఆత్మజ్ఞానాన్ని వివరించబోతున్నాను, జాగ్రత్తగా విను. ద్వైతం లేని స్థితిని సాంఖ్యం అంటారు, అందులో మనస్సు ఒక్కటిగా ఉండడమే యోగం.

అద్వైతయోగసమ్పన్నాస్తే ముచ్యన్తేఽతిబన్ధనాత్ । అతీతారబ్ధమాగామి కర్మ నశ్యతి బోధతః ॥ ౧,౨౩౬.

ద్వైతరహిత యోగాన్ని పొందినవారు బలమైన బంధనాలనుండి విముక్తి పొందుతారు. గత, వర్తమాన, భవిష్యత్ కర్మలు జ్ఞానంతో నశిస్తాయి.

సద్విచారకుఠారేణ చ్ఛిన్నసంసారపాదపః । జ్ఞానవైరాగ్యతీర్థేన లభతే వైష్ణవం పదమ్ ॥ ౧,౨౩౬.

నిజమైన విచారణ అనే గొడ్డలితో సంసార వృక్షాన్ని నరికిపారేస్తారు. జ్ఞానం, వైరాగ్యం అనే పవిత్రతీర్థాలతో విష్ణుపదాన్ని పొందుతారు.

జాగ్రత్స్వప్నసుషుప్తం చ మాయా త్రిపురముచ్యతే । అత్రైవాన్తర్గతం సర్వం శాశ్వతే నాద్వయే పదే ॥ ౧,౨౩౬.

జాగ్రత్త, స్వప్నం, సుషుప్తి అనే మూడు స్థితులను మాయ అనే మూడు పురాలు అంటారు. ఇవన్నీ శాశ్వతమైన, ద్వైతం లేని స్థితిలోనే కలిసిపోతాయి.

నామరూపక్రియాహీనం సర్వం తత్పరమం పదమ్ । జగత్కృత్వేశ్వరోఽనన్తం స్వయమత్ర ప్రవిష్టవాన్ ॥ ౧,౨౩౬.

పేరు, రూపం, క్రియ లేని స్థితి అదే పరమ పదం. జగత్తును సృష్టించిన అనంతుడైన ఈశ్వరుడు తానే అందులో ప్రవేశించాడు.

వేదాహమేతం పురుషం చిద్రూపం తమసః పరమ్ । సోఽహమస్మీతి మోక్షాయ నాన్యః పన్థా విముక్తయే ॥ ౧,౨౩౬.

నేను ఆ పురుషుడిని తెలుసుకున్నాను, ఆయన చైతన్య స్వరూపుడు, అంధకారానికి అతీతుడు. 'నేనే ఆయనే' అని తెలుసుకుంటే ముక్తి కలుగుతుంది; విముక్తికి వేరే మార్గం లేదు.

శ్రవణం మననం ధ్యానం జ్ఞానానాం చైవ సాధనమ్ । యజ్ఞదానతపస్తీర్థవేదైర్ముక్తిర్న లభ్యతే ॥ ౧,౨౩౬.

వినడం, మననం, ధ్యానం, జ్ఞాన సాధన—ఇవి ముక్తికి మార్గాలు. యజ్ఞాలు, దానం, తపస్సు, తీర్థయాత్రలు, వేదాలు ఇవన్నీ ముక్తిని ఇవ్వవు.

త్యాగేన కేనచిద్ధ్యానపూజాకర్మాదిభిర్యథా । ద్వివిధం వేదవచనం కురు కర్మ త్యజేతి చ ॥ ౧,౨౩౬.

ఏదైనా త్యాగం ద్వారా, లేదా ధ్యానం, పూజ, కర్మల ద్వారా—వేదం రెండు విధాలుగా చెబుతుంది: 'కర్మ చేయు', 'కర్మను వదిలిపెట్టు' అని.

యజ్ఞాదయో విముక్తానాం నిష్కామానాం విముక్తయే । అన్తః కరణశుద్ధ్యర్థమూచురేవాత్ర కేచన ॥ ౧,౨౩౬.

యజ్ఞాదులు, ముక్తి పొందిన, కోరికలు లేని వారికి, కొందరు అంటారు, మనస్సు శుద్ధికోసం మాత్రమే అవి చేయాలని.

ఏకేన జన్మనా జ్ఞానన్ముక్తిర్న ద్వైతభావినామ్ । యోగభ్రష్టాః కుయోగాశ్చ విప్రా యోగికులోద్భవాః ॥ ౧,౨౩౬.

జ్ఞానంతో ముక్తి ఒక్క జన్మలోనే లభిస్తుంది, ద్వైతాన్ని చూస్తున్నవారికి కాదు. యోగంలో విఫలమైనవారు, తప్పుగా యోగం చేసే వారు, యోగికుల కుటుంబంలో జన్మించిన బ్రాహ్మణులకూ కాదు.

కర్మణా బధ్యతే జన్తుర్జ్ఞానాన్ముక్తో భవాద్భవేత్ । ఆత్మజ్ఞానన్త్వాశ్రయేద్వై అజ్ఞానం యదతోఽన్యథా ॥ ౧,౨౩౬.

జీవి కర్మ వల్ల బంధించబడతాడు, జ్ఞానం వల్ల విముక్తి పొందతాడు. నిజమైన ఆత్మజ్ఞానాన్ని ఆశ్రయించాలి; లేకపోతే అజ్ఞానం వల్ల బంధనమే.

యదా సర్వే విముచ్యన్తే కామా యేస్యహృది స్థితాః । తదామృతత్వమాప్నోతి జీవన్నేవ న సంశయః ॥ ౧,౨౩౬.

హృదయంలో ఉన్న అన్ని కోరికలు విడిపోతే, మనిషి బ్రతికుండగానే అమృతత్వాన్ని పొందుతాడు—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.

వ్యాపకత్వాత్కథం యాతి కో యాతి క్వ స యాతి చ । అనన్తత్వాన్నదేశోఽస్తి అమూర్తిత్వాద్గతిః కుతః ॥ ౧,౨౩౬.

అన్ని చోట్ల వ్యాపించి ఉన్నవాడు ఎలా వెళ్తాడు? ఎవరు వెళ్తారు, ఎక్కడికి వెళ్తారు? అనంతత్వం వల్ల స్థలం లేదు; రూపం లేనివాడికి ప్రయాణం ఎలా ఉంటుంది?

అద్వయత్వాన్న కోఽప్యస్తి బోధత్వాజ్జడతా కుతః । ఏకోద్దిష్టం యదన్యస్య మతివాగ్గతిసంస్థితి (మ్) ॥ ౧,౨౩౬.

ద్వైతం లేనందున వేరొకరు లేరు; చైతన్యం ఉన్నందున జడత్వం ఎలా ఉంటుంది? వేరొకరికి సంబంధించిన మనస్సు, మాట, కదలిక, స్థితి అన్నీ ఊహ మాత్రమే.

కథమాకాశకల్పస్య గతిరాగతిసంస్థితి । జాగ్రత్స్వప్నసుషుప్తం చ మాయయా పరికల్పితమ్ ॥ ౧,౨౩౬.

ఆకాశంలా ఉన్నవాడికి కదలిక, రాక, నిలుపు ఎలా ఉంటాయి? జాగ్రత్త, స్వప్నం, సుషుప్తి అన్నీ మాయ వల్ల ఊహించబడినవే.

వస్తు తైజసకం ప్రాజ్ఞే యత్తు పుణ్యమఖణ్డకమ్ । యథా తే ప్రియాత్మా నః సర్వేషాం చ తథా ప్రియః ॥ ౧,౨౩౬.

మనస్సులో, సుషుప్తిలో ఉన్న వాస్తవికత అదే అఖండమైన పుణ్యం. మీకు మీ ఆత్మ ఎంత ప్రియమో, అందరికీ కూడా అదే విధంగా ప్రియమైనది.

బోధమార్గే యథా చిత్తం సర్వేషాం చ తథా మతే । సర్వదా సర్వభూతానాం సర్వస్య చ మహామునే ॥ ౧,౨౩౬.

జ్ఞానమార్గంలో మనసు ఎలా స్థిరపడుతుందో, అలాగే అందరి అభిప్రాయాలు కూడా అలానే ఉంటాయి. మహామునీ, ఎప్పుడూ, అన్ని జీవులకూ, అన్నింటికీ ఇదే వర్తిస్తుంది.

నాహమత్రాత్మవిజ్ఞానం తస్మాత్పూర్ణం నిరన్తరమ్ । జాగ్రత్స్వప్నం తథా వృత్తం సౌషుప్తసుఖమేవ చ ॥ ౧,౨౩౬.

ఇక్కడ నాకు ఆత్మజ్ఞానం పూర్తిగా, నిరంతరం ఉండదు. మేల్కొనడం, కలలు, వాటిలో జరిగే విషయాలు, అలాగే గాఢనిద్రలో కలిగే ఆనందం కూడా అలాగే ఉంటాయి.

స్మరణం విస్మృతార్థస్య నాస్తి చేత్కస్య జాయతే । సత్యమస్తు తథా వాణు అశరీరం పరం తథా ॥ ౧,౨౩౬.

మరిచిపోయిన విషయాన్ని గుర్తు చేసుకోలేకపోతే, మనస్సులో ఆ జ్ఞాపకం ఎలా వస్తుంది? ఇది నిజమే అయినా, అణువంత సూత్ష్మమైనది, శరీరం లేనిది, పరమమైనదిగా కూడా ఉండవచ్చు.

నాస్తి చేత్సుఖదుః ఖానాం సర్వేషాం వేదనం కథమ్ । సదా సర్వత్ర సర్వజ్ఞః సర్వస్య హృదయే న యేత్ ॥ ౧,౨౩౬.

అనుభూతి లేకపోతే, అందరికీ సుఖదుఃఖాలను ఎలా అనుభవించగలుగుతారు? సర్వజ్ఞుడు ఎప్పుడూ అన్నిచోట్లా ఉన్నా, అందరి హృదయంలో మాత్రం ఉండడు.