భ్రామ్యతాం తత్ర సంసారే నరాణాం కుర్మదుర్గమే । హస్తావలమ్బనే హ్యేకం యేన తుష్యేజ్జనార్దనః । న శృణోతి గుణాన్దివ్యాన్దేవదేవస్య చక్రిణః । స మరో బధిరో జ్ఞేయః సర్వధర్మబహిష్కృతః ॥ ౧,౨౨౭.
ఈ సంసారంలో, తాబేలు నడకలా దాటి పోవడం కష్టమైన లోకంలో తిరుగుతున్నవారికి, జనార్దనుడు సంతోషించే మార్గమే ఒక్కటే ఆధారం. దేవతల దేవుడైన చక్రధారి విష్ణువు గుణాలను వినని వాడిని, చనిపోయినవాడిగా, చెవికూడని వాడిగా, అన్ని ధర్మాల నుంచి బహిష్కృతుడిగా భావించాలి.
నామ్ని సంకీర్తితే విష్ణోర్యస్య పుంసో న జాయతే । శరీరం పులకోద్భాసి తద్భవేత్కుణపోపమమ్ ॥ ౧,౨౨౭.
విష్ణువు నామస్మరణ జరిగితే, ఎవరికైనా శరీరంలో రోమాంచనం కలగకపోతే, అతని శరీరం మృతదేహంలా ఉంటుంది.
యస్మిన్భక్తిర్ద్విజశ్రేష్ఠ ముక్తిరప్యచిరాద్భవేత్ । నివిష్టమనసాం పుంసాం సర్వథా వృజినక్షయః ॥ ౧,౨౨౭.
ద్విజులలో శ్రేష్ఠుడా, ఎవరిలో భక్తి ఉంటే, వారికి త్వరగా మోక్షం లభిస్తుంది. మనసు పూర్తిగా లీనమైనవారికి, అన్ని పాపాలు పూర్తిగా నశిస్తాయి.
స్వపురుషమభివీక్ష్య పాశహస్తం వదతి యమః కిల తస్య కర్ణమూలే । పరిహర మధుసూదనప్రాపన్నన్ప్రభురహమన్యనృణాం న వైష్ణవానామ్ ॥ ౧,౨౨౭.
తన సేవకుడు పాశం పట్టుకుని ఉన్నప్పుడు, యముడు ఆ మనిషి చెవిపక్కన ఇలా అంటాడు: 'మధుసూదనుని ఆశ్రయించినవారిని దూరంగా ఉంచు. నేను ఇతరులకే అధిపతి, వైష్ణవులకు కాదు.'
అపి చేత్సుదురాచారో భజతే మామనన్యభాక్ । సాధురేవ స మన్తవ్యః సమ్యగవ్యవసితో హి సః ॥ ౧,౨౨౭.
ఎంతటి దురాచారుడైనా, నన్ను ఏకాగ్రభక్తితో పూజిస్తే, అతడిని సద్గుణుడిగానే భావించాలి. ఎందుకంటే అతడు సరిగ్గా నిర్ణయించుకున్నవాడు.
క్షిప్రం భవతి ధర్మాత్మా శశ్వచ్ఛాన్తిం స గచ్ఛతి । విప్రేన్ద్ర ప్రతిజానీహి విష్ణుభక్తో న నశ్యతి ॥ ౧,౨౨౭.
అతడు త్వరగా ధర్మాత్ముడవుతాడు, శాశ్వతమైన శాంతిని పొందుతాడు. బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడా, విష్ణుభక్తుడు ఎప్పుడూ నశించడు అని నిశ్చయంగా తెలుసుకో.
ధర్మార్థకామః కిం తస్య ముక్తిస్తస్య కరే స్థితా । సమస్తజగతాం మూలం యస్య భక్తిః స్థిరా హరౌ ॥ ౧,౨౨౭.
ధర్మం, ధనం, కామం అతనికి ఎందుకు? మోక్షమే అతని చేతిలో ఉంది. ఎందుకంటే, ఎవరిలో హరిలో స్థిరమైన భక్తి ఉంటే, ఆ భక్తి సర్వలోకాల మూలం.
దైవీ హ్యేషా గుణమయీ హరేర్మాయా దురత్యయా । తమేవ యే ప్రపద్యన్తే మాయామేతాం తరన్తి తే ॥ ౧,౨౨౭.
హరిలోని ఈ దైవమయమైన, గుణాలతో కూడిన మాయను దాటి పోవడం చాలా కష్టం. కాని, ఆయనను మాత్రమే ఆశ్రయించినవారు, ఈ మాయను దాటి పోతారు.
కిం యజ్ఞారాధనే పుంసా శిష్యతే హరిమేధసామ్ । భక్త్యైవారాధ్యతే విష్ణుర్నాన్యత్తత్రోపకారకమ్ ॥ ౧,౨౨౭.
హరి కోసం చేసే యజ్ఞాదులు మనుష్యునికి ఏమి మిగులుతాయి? విష్ణువు భక్తితోనే పూజింపబడతాడు; దానికి మరేదీ ఉపకారకంగా ఉండదు.
న దానైర్వివిధైర్దత్తైః పుష్పైర్నైవానులేపనైః । తోషమేతి మహాత్మాసౌ యథా భక్త్యా జనార్దనః ॥ ౧,౨౨౭.
వివిధ రకాల దానాలు ఇచ్చినా, పుష్పాలు లేదా గంధాలు సమర్పించినా, జనార్దనుడు భక్తితో చేసే సేవలా సంతృప్తి చెందడు.
సంసారవిషవృక్షస్య ద్వే ఫలే హ్యమృతోపమే । కదాచిత్కేశవే భక్తిస్తద్భక్తైర్వా సమాగమః ॥ ౧,౨౨౭.
ఈ సంసారమనే విషవృక్షానికి రెండు అమృతసమానమైన ఫలాలు ఉన్నాయి: ఒక్కోసారి కేశవునిపై భక్తి కలగడం, లేదా ఆయన భక్తులతో సత్సంగం కలగడం.
పత్రేషు పుష్పేషు ఫలేషు తోయేష్వకష్టలభ్యేషు సదైవ సత్సు । భక్త్యైకలభ్యే పురుషే పురాణే ముక్త్యైకలాభే క్రియతే ప్రయత్నః ॥ ౧,౨౨౭.
ఆకు, పువ్వు, ఫలం, నీరు — ఇవన్నీ సులభంగా దొరికేవే. కానీ పురాతనమైన ఆ పరమాత్మను భక్తితో మాత్రమే పొందగలం; ఆ భక్తి వల్లే ముక్తి లభిస్తుంది. అందుకే అందరూ ప్రయత్నిస్తారు.
ఆస్ఫోటయన్తి పితరః ప్రనృత్యన్తి పితామాహః । వైష్ణవోస్మత్కులే జాతః స నః సన్తారయిష్యతి ॥ ౧,౨౨౭.
మన వంశంలో వైష్ణవుడు జన్మిస్తే పితృదేవతలు ఆనందంతో చప్పట్లు కొడుతూ నాట్యం చేస్తారు; అలాంటి వాడు మనందరినీ రక్షిస్తాడు.
అజ్ఞానినః సుఖరే సమధిక్షిపన్తో యత్పాపినోఽపి శిశుపాలసుయోధనాద్యాః । ముక్తిం గతాః స్మరణమాత్రవిధూతపాపాః కః సంశయః పరమభక్తిమతాం జనానామ్ ॥ ౧,౨౨౭.
అజ్ఞానులు, పాపులు అయిన శిశుపాలుడు, దుర్యోధనుడు వంటి వారు ఆయనను అవమానించినా, కేవలం ఆయనను స్మరించడమే వల్ల పాపాలు పోయి ముక్తి పొందారు. మరి పరమభక్తులు ఎలాంటి ఫలితం పొందతారో సందేహమే లేదు.
శరమం తం ప్రపన్నా యే ధ్యానయోగవివర్జితాః । తేఽపి మృత్యుమతిక్రమ్య యాన్తి తద్వైష్ణవం పదమ్ ॥ ౧,౨౨౭.
ధ్యానం, యోగం చేయకపోయినా, ఎవరు ఆయనను శరణు పొందారో వారు మరణాన్ని దాటి, ఆ వైష్ణవ పదాన్ని చేరుతారు.
భవోద్భవక్లేశశతైర్హతస్తథా పరిభ్రమన్నిన్ద్రియరన్ధ్రకైర్హయైః । నియమ్యతాం మాధవ ! మే మనోహయస్త్వదఙ్ఘ్రిశఙ్కౌ దృఢభక్తిబన్ధనే ॥ ౧,౨౨౭.
ఈ జన్మలో కలిగే నూరుపాట్ల బాధలతో, ఇంద్రియాల రూపంలో ఉన్న కాళ్లతో తిరుగుతూ, నా మనస్సు మాధవా! నీ పాదాలకు దృఢమైన భక్తిబంధంతో కట్టబడిపోవాలని కోరుకుంటున్నాను.
విష్ణురేవ పరం బ్రహ్మ త్రిభేదమిహ పఠ్యతే । వేదసిద్ధాన్తమార్గేషు తన్న జానన్తి మోహితాః ॥ ౧,౨౨౭.
విష్ణువు ఒక్కడే పరబ్రహ్మ. ఇక్కడ మూడు రూపాలుగా చెప్పినా, వేదసిద్ధాంత మార్గంలో కూడా మాయలో పడినవారు దీన్ని గ్రహించరు.
శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౨౨౮ సూత ఉవాచ । ముక్తిహేతుమనాద్యన్తమజమవ్యయమక్షయమ్ । యో నమేత్సర్వలోకస్య నమస్యో జాయతే నరః
సూతుడు చెప్పాడు: ఆది అంతం లేని, జననం లేని, నశించని, ముక్తికి కారణమైన వాడిని ఎవరైనా నమస్కరిస్తే, ఆ మనిషి అన్ని లోకాల్లోనూ పూజించదగినవాడవుతాడు.
విష్ణుమానన్దమద్వైతం విజ్ఞానం సర్వగం ప్రభుమ్ । ప్రణమామి సదా భక్త్యా చేతసా హృదయాలయమ్
ఆనందమయుడైన, ద్వైతం లేని, జ్ఞానస్వరూపుడైన, అన్నింటినీ వ్యాపించిన ప్రభువైన విష్ణువును నేను నా మనస్సుతో, హృదయపూర్వక భక్తితో ఎప్పుడూ నమస్కరిస్తాను.
యోఽన్తస్తిష్ఠన్నశేషస్య పశ్యతీశః శుభాశుభమ్ । తం సర్వసాక్షిణం విష్ణుం నమస్యే పరమేశ్వరమ్
అన్నిటిలోనూ అంతర్గతంగా ఉండి, శుభాశుభాలను చూస్తూ, సర్వసాక్షిగా ఉన్న పరమేశ్వరుడైన విష్ణువును నేను నమస్కరిస్తాను.
శక్తేనాపి నమస్కారః ప్రయుక్తశ్చక్రపాణయే । సంసారతృణవర్గాణాముద్వేజనకరో హి సః
శక్తి ఉన్నవాడు చక్రాయుధుడైన ఆయనకు నమస్కారం చేసినా, ఆ నమస్కారం సంసారపు గడ్డి వంటి బంధాలను కలవరపరుస్తుంది.
కృష్ణే స్ఫురజ్జలధరోదరచారుకృష్ణే లోకాధికారపురుషే పరమప్రమేయే । ఏకో హి భావగుణమాత్రదృఢప్రణామః సద్యః శ్వపాకమపి సాధయితుం సశక్తః
వర్షమేఘపు వర్ణంతో ప్రకాశించే, లోకాల అధిపతిగా, అపరిమితుడిగా ఉన్న కృష్ణునికి ఒక్కసారి హృదయపూర్వక నమస్కారం చేస్తే, అది తక్కువ జాతిలో పుట్టినవాడినీ పవిత్రుణ్ణిగా చేయగలదు.
ప్రణమ్య దణ్డబద్భూమౌ నమస్కారేణ యోర్ఽచయేత్ । స యాం గతిమవాప్నోతి న తాం క్రతుశతైరపి
భూమిపై దండంగా నమస్కరిస్తూ భక్తితో ఆరాధించినవాడు, వంద యజ్ఞాలతో కూడని స్థితిని కూడా పొందుతాడు.
దుర్గసంసారకాన్తారాకూపారేఽపి ప్రధావతామ్ । ఏకః కృష్ణే నమస్కారో ముక్త్యా తాంస్తారయిష్యతి
ఈ కఠినమైన సంసార అరణ్యపు అంచులో ఉన్నా, కృష్ణునికి ఒక్క నమస్కారం చేస్తే ముక్తికి దారి చూపుతుంది.
ఆసీనో వా శయానో వాతిష్ఠన్ వా యత్ర తత్ర వా । నమో నారాయణాయేతి మన్త్రైకశరణో భవేత్
కూర్చుని ఉన్నా, పడుకుని ఉన్నా, నిలబడి ఉన్నా, ఎక్కడ ఉన్నా 'నమో నారాయణాయ' అనే మంత్రాన్ని ఆశ్రయిస్తే చాలు.
నారాయణేతి శబ్దోఽస్తి వాగస్తి వశవర్తినీ । తథాపి నరకే మూఢాః పతన్తీతి కిమద్భుతమ్
'నారాయణ' అనే పదం ఉంది, మన మాట మన చేతిలో ఉంది. అయినా కూడా మూర్ఖులు నరకంలో పడిపోతున్నారు — ఇందులో ఆశ్చర్యమేముంది?
చతుర్ముఖో వా యది కోటివక్త్రో భవేన్నరః కోపి విశుద్ధచేతాః । స వై గుణానామయుతైకదేశం వదేన్న వా దేవవరస్య విష్ణోః
బ్రహ్మదేవుడిలా నాలుగు ముఖాలు ఉన్నా, లేక కోట్ల నోళ్ళు ఉన్నా, ఎంత పవిత్రమైన మనస్సు ఉన్నా, ఎవరూ విష్ణుమూర్తి యొక్క మహిమలలో చిన్న భాగాన్ని కూడా పూర్తిగా వివరించలేరు.
వ్యాసాద్యా మునయః సర్వే స్తువన్తో మధుసూదనమ్ । మతిక్షయాన్నివర్తన్తే న గోవిన్దగుణక్షయాత్
వ్యాసుడు మొదలుకొని అన్ని ఋషులు మధుసూదనుని స్తుతించినా, వారి బుద్ధికి పరిమితి వస్తుంది కానీ, గోవిందుని గుణాలకు అంతం లేదు.
అవశేనాపి యన్నామ్ని కీర్తితే సర్వపాతకైః । పుమాన్ విముచ్యతే సద్యః సింహత్రస్తో మృగా యథా । బద్ధః పరికరస్తేన మోక్షాయ గమనం ప్రతి
ఎవరైనా అనుకోకుండా ఆయన నామాన్ని పలికినా, అన్ని పాపాలు వెంటనే పోతాయి; సింహాన్ని చూసి జంతువులు భయంతో పారిపోవడంలా. ఆ నామాన్ని పలికినవాడు మోక్షానికి బంధితుడవుతాడు.
స్వప్నేఽపి నామ స్పృశతోఽపి పుంసః క్షయం కరోత్యక్షయపాపరాశిమ్ । ప్రత్యక్షతః కిం పునరత్ర పుంసా ప్రకీర్తితే నామ్ని జనార్దనస్య
ఒకవేళ కలలోనైనా ఆ నామాన్ని తాకినా, ఎన్ని పాపాలున్నా అవి నశిస్తాయి; మరి జనార్దనుని నామాన్ని ప్రత్యక్షంగా పలికితే ఎంత గొప్ప ఫలితం కలుగుతుందో!