భ్రాతృభార్యాప్రసంగేన కోకిలో జాయతే నరః । గుర్వాదిభార్యాగమనాచ్ఛూకరో జాయతే నరః ॥ ౧,౨౨౫.
తమ్ముడి భార్యను ఆశించినవాడు కోయిలగా పుడుతాడు. గురువు లేదా పెద్దవారి భార్యను ఆశించినవాడు పంది అవుతాడు.
యజ్ఞదానవివాహానాం విఘ్నకర్తా భవేత్కృమిః । దేవతాపితృవిప్రాణామదత్త్వా యోఽన్నమశ్నుతే ॥ ౧,౨౨౫.
యజ్ఞం, దానం, పెళ్లిళ్లలో ఆటంకం కలిగించినవాడు పురుగు అవుతాడు. దేవతలు, పితృదేవతలు, బ్రాహ్మణులకు అన్నం సమర్పించకుండా తినేవాడు కూడా అలానే అవుతాడు.
ప్రముక్తో నరకాద్వాపి వాయసః సన్ప్రజాయతే । జ్యేష్ఠభ్రాత్రపమానాచ్చ క్రౌఞ్చయోనౌ ప్రజాయతే ॥ ౧,౨౨౫.
నరకం నుంచి విముక్తి పొందినవాడు కాకిగా పుడుతాడు. పెద్ద అన్నను అవమానించినవాడు క్రౌంచ పక్షి వంశంలో పుడుతాడు.
శూద్రస్తు బ్రాహ్మణీం గత్వా కృమియోనౌ ప్రజాయతే । తస్యామపత్యముత్పాద్య కాష్ఠాన్తః కటీకో భవేత్ ॥ ౧,౨౨౫.
శూద్రుడు బ్రాహ్మణి దగ్గరకు వెళ్ళితే పురుగు యోనిలో పుడుతాడు. ఆమెతో సంతానం కలిగిస్తే, చెక్కలో దూరే పురుగుగా అవుతాడు.
కృతఘ్నః కృమికః కీటః పతఙ్గో వృశ్చికస్తథా । అశస్త్రం పురుషం హర్తా నరః సఞ్జాయతే ఖరః ॥ ౧,౨౨౫.
కృతఘ్నుడు పురుగు, కీటకం, పటంగి లేదా చెడుపురుగు అవుతాడు. ఆయుధం లేని మనిషిని దోచినవాడు గాడిదగా పుడుతాడు.
కృమిః స్త్రీవధకర్తా చ బాలహన్తా చ జాయతే । భోజనఞ్చోరయిత్వా తు మక్షికా జాయతే నరః ॥ ౧,౨౨౫.
స్త్రీలను లేదా పిల్లలను హత్య చేసినవాడు పురుగుగా పుడుతాడు. భోజనం దొంగిలించినవాడు ఈగగా పుడుతాడు.
హృత్వాజ్యఞ్చైవ మార్జారస్తిలహృచ్చైవ మూషకః । ఘృతం హృత్వా చ నకులః కాకో మద్భురమామిషమ్ ॥ ౧,౨౨౫.
నేయి దొంగిలించినవాడు పిల్లిగా అవుతాడు. నువ్వులు దొంగిలించినవాడు ఎలుకగా అవుతాడు. ఘృతం దొంగిలించినవాడు ముంగిసగా అవుతాడు. మాంసం లేదా అన్నం దొంగిలించినవాడు కాకిగా అవుతాడు.
మధు హృత్వా నరో దంశపూపం హృత్వా పిపీలికః । అపో హృత్వా తు పాపాత్మా వాయసః సమ్ప్రజాయతే ॥ ౧,౨౨౫.
తేనె దొంగిలించినవాడు కుట్టే పురుగుగా అవుతాడు. అప్పం దొంగిలించినవాడు చీమగా అవుతాడు. నీళ్లు దొంగిలించిన పాపాత్ముడు కాకిగా అవుతాడు.
హృతే కాష్ఠే చ హారీతః కపోతో వా ప్రజాయతే । హృత్వా తు కాఞ్చనం భాణ్డం కృమియోనౌ ప్రజాయతే ॥ ౧,౨౨౫.
చెక్క దొంగిలించినవాడు హరితపక్షి లేదా పావురంగా పుడుతాడు. బంగారం లేదా పాత్రలు దొంగిలించినవాడు పురుగు యోనిలో పుడుతాడు.
కార్పాసికే హృతే క్రౌఞ్చో వహ్రిహర్తా బకస్తథా । మయూరో వర్ణకం హృత్వా శాకపత్రఞ్చ జాయతే ॥ ౧,౨౨౫.
పత్తి దొంగిలించినవాడు క్రౌంచ పక్షిగా అవుతాడు. లాంగలాన్ని దొంగిలించినవాడు బకపక్షిగా అవుతాడు. రంగు పొడి దొంగిలించినవాడు నెమలిగా అవుతాడు. ఆకుకూరలు దొంగిలించినవాడు ముషికంగా పుడుతాడు.
జీవఞ్జీవకతాం యాతి రక్తవస్త్వపహృన్నరః । ఛుఛున్దరిః శుభాన్గన్ధాఞ్ఛశం హృత్వా శశో భవేత్ ॥ ౧,౨౨౫.
జీవులను దొంగిలించినవాడు ముశికంగా అవుతాడు. ఎర్ర వస్త్రాలు దొంగిలించినవాడు ఎలుకగా అవుతాడు. సుగంధ ద్రవ్యాలు దొంగిలించినవాడు శశిగా అవుతాడు.
షణ్డాః కలాపహరణే కాష్ఠహృత్తృణకీటకః । పుష్పం హృత్వా దరిద్రస్తు పఙ్గుర్యాచకహృన్నరః ॥ ౧,౨౨౫.
అలంకారాలు దొంగిలించిన హిజ్రాలు చెక్కలో దూరే పురుగులవుతారు. పువ్వులు దొంగిలించినవాడు దరిద్రుడవుతాడు. కుంగుడు పాత్ర దొంగిలించినవాడు కుంగుడుగా పుడుతాడు.
శాకహర్తా చ హారీతస్తోయహర్తా చ చాతకః । గృహహృన్నరకాన్గత్వా రౌరవాదీన్సుదారుణాన్ ॥ ౧,౨౨౫.
ఆకుకూరలు దొంగిలించినవాడు హరితపక్షిగా అవుతాడు. నీళ్లు దొంగిలించినవాడు చాతకపక్షిగా అవుతాడు. ఇల్లు దొంగిలించినవాడు రౌరవాది నరకాలు అనుభవించి, భయంకరమైన రూపాల్లో పుడుతాడు.
తృణగుల్మలతావల్లీత్వగ్ఘారీ తరుతాం వ్రజేత్ । ఏష ఏవ క్రమో దృష్టో గోసువర్ణాదిహారిణామ్ ॥ ౧,౨౨౫.
పుల్లలు, పొదలు, లతలు, చెట్టు తొక్క దొంగిలించినవాడు చెట్టుగా అవుతాడు. ఆ క్రమమే ఆవులు, బంగారం మొదలైనవి దొంగిలించినవారికీ వర్తిస్తుంది.
విద్యాపహారీ మూకః స్యాద్గత్వా చ నరకాన్బహన్ । అసమిద్ధే హుతే చాగ్నౌ మన్దాగ్నిః ఖలు జాయతే ॥ ౧,౨౨౫.
విద్యను దొంగిలించినవాడు మూగవాడవుతాడు. నరకాలు అనుభవించిన తరువాత, యజ్ఞాగ్ని సరిగా వెలిగించని వాడిగా పుడుతాడు.
పరనిన్దా కృతఘ్నత్వం పరసీమాభిఘాతనమ్ । నైష్ఠుర్యం నిర్ఘృణత్వఞ్చ పరదారోపసేవనమ్ ॥ ౧,౨౨౫.
ఇతరులను నిందించడం, కృతఘ్నత, పరరాజ్యాన్ని ఆక్రమించడం, కఠినత, దయలేకపోవడం, పరస్త్రీ సంచారం —
పరస్వహరణాశౌచం దేవతానాం చ కుత్సనమ్ । నికృత్య బన్ధనం నౄణాం కార్పణ్యఞ్చ నృణాం వధః । ఉపలక్షణాద్విజానీయాన్ముక్తానాం నరకాదను ॥ ౧,౨౨౫.
ఇతరుల ఆస్తి దొంగతనం, అపవిత్రత, దేవతలను అవమానించడం, దురుద్దేశంతో ప్రవర్తించడం, మనుషులను బంధించడం, కఠినంగా హత్య చేయడం—ఇలాంటి లక్షణాలున్నవారు నరకం నుండి బయటపడ్డవారని తెలుసుకో.
దయా భూతేషు సంవాదః పరలోకం ప్రతి క్రియా । సత్యం హితార్థముక్తిశ్చ వేదప్రామాణ్యదర్శనమ్ ॥ ౧,౨౨౫.
ప్రాణులపై దయ, నిజాయితీగా మాట్లాడటం, పరలోకానికి పనులు చేయడం, మేలుకోసం సత్యాన్ని చెప్పడం, వేదాలకు గౌరవం చూపడం—ఇవి వారి లక్షణాలు.
గురుదేవర్షిసిద్ధర్షిసేవనం సాధుసంయమః । సత్క్రియాష్వసనం మైత్రీ స్వర్గస్య లక్షణం విదుః । అష్టాఙ్గయోగవిజ్ఞానాత్ప్రాప్నోత్యాత్యన్తికం ఫలమ్ ॥ ౧,౨౨౫.
గురువు, దేవతలు, ఋషులు, సిద్ధులను సేవించడం, సద్గుణుల మధ్య ఆత్మనిగ్రహం, మంచి పనుల్లో ఆనందించడం, స్నేహభావం—ఇవి స్వర్గానికి గుర్తులు. ఎనిమిది భాగాల యోగాన్ని తెలుసుకున్నవారు పరమఫలాన్ని పొందుతారు.
శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౨౨౬ సూత ఉవాచ వక్ష్యే సాఙ్గం మహాయోగం భుక్తిముక్తికరం పరమ్ । సర్వపాపప్రశమనం భక్త్యానుపఠితం శృణు ॥ ౧,౨౨౬.
సూతుడు ఇలా అన్నాడు: నేను మహాయోగాన్ని అన్ని భాగాలతో వివరించబోతున్నాను. ఇది భోగం, మోక్షం ఇస్తుంది, అన్ని పాపాలను తొలగిస్తుంది. భక్తితో నేను చదువుతున్నాను, వినండి.
మమేతి మూలం దుః ఖస్య న మమేతి నివర్తనమ్ । దత్తాత్రేయో హ్యలర్కాయ ఇమమాహ మహామతిః ॥ ౧,౨౨౬.
‘నాది’ అనే భావమే దుఃఖానికి మూలం; ‘నా’ అనే భావం లేకపోతే దుఃఖం పోతుంది. ఈ మాటలను మహాముని దత్తాత్రేయుడు అలర్కునికి చెప్పాడు.
అహమిత్యఙ్కురోత్పన్నో మమేతి స్కన్ధవాన్మహాన్ । గృహక్షేత్రాణి శాఖాశ్చ యత్ర దారాభిపల్లవః ॥ ౧,౨౨౬.
‘నేను’ అనే భావం మొక్కలా మొలుస్తుంది, దాని మీద ‘నా’ అనే భావం పెద్ద కాండంగా పెరుగుతుంది. ఇళ్లూ, పొలాలూ దాని శాఖలు, భార్యలు దాని ముద్దుబొట్లు.
ధనధాన్యే మహాపత్రే పాపమూలోఽతిదుర్గమః । విధివత్సుఖశాన్త్యర్థం జాతోఽజ్ఞానమహాతరుః ॥ ౧,౨౨౬.
ధనం, ధాన్యం ఆ చెట్టుకు పెద్ద పాత్రలు. పాపమే దాని వేర్లు. దాన్ని దాటి పోవడం చాలా కష్టం. సుఖం, శాంతికోసం, విధి ప్రకారం అజ్ఞానమనే పెద్ద చెట్టు పుడుతుంది.
ఛిన్నో విద్యాకుఠారేణ తే గతా లయమీశ్వరే । ప్రాప్య బ్రహ్మరసం పీతం నీరజస్కమకణ్టకమ్ ॥ ౧,౨౨౬.
విద్య అనే గొడ్డలితో ఆ చెట్టు కోయబడినప్పుడు దాని శాఖలు భగవంతునిలో లయమవుతాయి. బ్రహ్మరసాన్ని పొందినవాడు, దుమ్ము, ముల్లు లేని స్వచ్ఛమైన ఆనందాన్ని ఆస్వాదిస్తాడు.
ప్రాప్నువన్తి పరాః ప్రాజ్ఞాః సుఖనిర్వృతిమేవ చ । మూర్తేన్ద్రియలయం నూనం న త్వం రాజన్న చాప్యహమ్ ॥ ౧,౨౨౬.
ఈ అనుభవాన్ని పొందిన జ్ఞానులు పరమసుఖాన్ని, పరమానందాన్ని పొందుతారు. కానీ రాజా! నీవు, నేనూ ఇంకా శరీరేంద్రియాలను లయంచేయలేదు.
న తన్మాత్రాదికం వాచా నైవాన్తః కరణం తథా । కం వా పశ్యసి రాజేన్ద్ర ప్రధానమిదమావయోః ॥ ౧,౨౨౬.
సూక్ష్మభూతాలు, అంతఃకరణం మాటలతో వివరించలేము. రాజేంద్ర! మనిద్దరిమధ్య ప్రధానమైనది నీవేమి చూస్తున్నావో చెప్పు.
మృతః పరేఽహ్ని క్షేత్రజ్ఞః సంజాతోఽయం గుణాత్మకః । ఏకత్వేఽపి పృథగ్భావస్తథా క్షేత్రాత్మనో నృప ॥ ౧,౨౨౬.
క్షేత్రజ్ఞుడు మరణించిన తర్వాత, గుణాలతో కూడినవాడిగా మళ్లీ జన్మిస్తాడు. ఒకటే అయినా, క్షేత్రం, ఆత్మ మధ్య భేదం ఉంటుంది రాజా!
జ్ఞానపూర్వవియోగోఽసౌ జ్ఞానే నష్టే చ యోగినః । సా ముక్తిర్బ్రహ్మణా చైక్య మనైక్యం ప్రాకృతైర్గుణైః ॥ ౧,౨౨౬.
జ్ఞానం ద్వారా వేరుపడటం, ఆ జ్ఞానం పోయినప్పుడు యోగికి అది మోక్షం, బ్రహ్మతో ఐక్యం, మనస్సు ప్రకృతిగుణాలతో ఏకత్వంగా మారిపోవడమే.
తద్గృహం యత్ర వసతి తద్భోజ్యం యేన జీవతి । యన్ముక్తయే తదేవోక్తం జ్ఞానాజ్ఞానే న చాన్యథా ॥ ౧,౨౨౬.
ఎక్కడ నివసిస్తే ఆ ఇల్లు, ఏ ఆహారం తింటే ఆ భోజనం, ఏది మోక్షానికి దారి తీస్తే అది—ఇవి అన్నీ జ్ఞానం, అజ్ఞానం వల్లనే, వేరేలా కాదు.
ఉపభోగేన పుణ్యానా మపుణ్యానాఞ్చ పార్థివ । కర్తవ్యానాఞ్చ నిత్యానాం క్షయన్త్వకరణాత్తథా ॥ ౧,౨౨౬.
పుణ్యాలు, పాపాలు, చేయవలసిన నిత్యకర్మలు—ఇవి అన్నీ అనుభవంతో పోతాయి. చేయకపోతే అవి క్షయించిపోతాయి రాజా!