గరుడపురాణమ్

దధి స్యాత్కృష్ణవర్ణాయా దర్భోదకసమాయుతమ్ । గోమూత్రమాషకాణ్యష్టౌ గోమయస్య చతుష్టయమ్ ॥ ౧,౨౨౨.

కృష్ణవర్ణం ఉన్నవారికి దధి, దర్భాజలంతో కలిపి ఇవ్వాలి. గోమూత్రానికి ఎనిమిది మాషకాలు, గోమయానికి నాలుగు మాషకాలు కలిపి ఇవ్వాలి.

క్షీరస్య ద్వాదశ ప్రోక్తా దధ్నస్తు దశ ఉచ్యతే । ఘృతస్య మాషకాః పఞ్చ పఞ్చగవ్యం మలాపహమ్ ॥ ౧,౨౨౨.

పాలకు పన్నెండు మాషకాలు, పెరుగుకు పది మాషకాలు, నెయ్యికి ఐదు మాషకాలు కలిపి ఇవ్వాలి. పంచగవ్యము మలాన్ని తొలగిస్తుంది.

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౨౨౩ బ్రహ్మోవాచ మునిభిశ్చరితా ధర్మా భక్త్యా వ్యాస మయోదితాః । యైర్విష్ణుస్తుష్యతే చైవ సూర్యాదిపరిచారణాత్ ॥ ౧,౨౨౩.

బ్రహ్ముడు ఇలా అన్నాడు: మునులు భక్తితో ఆచరించిన ధర్మాలను నేను, వ్యాసుడు చెప్పిన విధంగా వివరించాను. వీటివల్ల విష్ణువు సంతోషిస్తాడు; సూర్యుని మొదలైన దేవతలకు సేవ చేయడం కూడా ఇందులో భాగమే.

తర్పణేన చ హోమేన సన్ధ్యాయా వన్దనేన చ । ప్రాప్యతే భగవాన్ విష్ణుర్ధర్మకామార్థమోక్షదః ॥ ౧,౨౨౩.

తర్పణం, హోమం, సంధ్యావందనం వంటి పూజల ద్వారా ధర్మాన్ని, కామాన్ని, అర్థాన్ని, మోక్షాన్ని ప్రసాదించే భగవంతుడు విష్ణువు లభిస్తాడు.

ధర్మో హి భగవాన్విష్ణుః పూజీ విష్ణోస్తు తర్పణమ్ । హోమః సన్ధ్యా తథా ధ్యానం ధారణా సకలం హరిః ॥ ౧,౨౨౩.

ధర్మమే భగవంతుడు విష్ణువు. విష్ణువు పూజే తర్పణం. హోమం, సంధ్యావందనం, ధ్యానం, ధారణ — ఇవన్నీ హరివైభవమే.

సూచ ఉవాచ । ప్రలయం జగతో వక్ష్యే తత్సర్వం శృణు శౌనక । చతుర్యుగసహస్రన్తు కల్పైకాబ్జదినం స్మృతమ్ ॥ ౧,౨౨౩.

సూచుడు ఇలా అన్నాడు: జగత్తు లయమయ్యే విధానాన్ని నేను వివరించబోతున్నాను; శౌనకా! విను. నాలుగు యుగాలు వెయ్యిసార్లు కలిసినదే బ్రహ్మదినమైన కల్పం.

కృతత్రేతాద్వాపరాదియుగావస్థా నిబోధమే । కృతే ధర్మశ్చతుష్పాచ్చ సత్యం దానం తపో దయా ॥ ౧,౨౨౩.

కృత, త్రేత, ద్వాపర, కలి అనే యుగాల స్వభావాలను తెలుసుకో. కృతయుగంలో ధర్మం నాలుగు పాదాలతో నిలుస్తుంది — సత్యం, దానం, తపస్సు, దయ.

ధర్మపాతా హరిశ్చేతి సన్తుష్టా జ్ఞానినో నరాః । చతుర్వర్షసహస్రాణి నరా జీవన్తి వై తదా ॥ ౧,౨౨౩.

ధర్మం తగ్గినప్పుడు హరిదేవుడు ఉంటాడు, జ్ఞానులు సంతృప్తిగా ఉంటారు. ఆ యుగంలో మనుషులు నాలుగు వేల సంవత్సరాలు జీవిస్తారు.

కృతాన్తే క్షత్త్రియైర్విప్రా విట్శూద్రాశ్చ జితా ద్విజైః । శూరశ్చాతిబలో విష్ణూ రక్షాంసి చ జఘాన హ ॥ ౧,౨౨౩.

కృతయుగాంతంలో క్షత్రియులు బ్రాహ్మణులను జయించారు; వైశ్యులు, శూద్రులు ద్విజులచేత పరాజితులయ్యారు. పరాక్రమశాలి విష్ణువు రాక్షసులను సంహరించాడు.

త్రేతాయుగే త్రిపాద్ధర్మః సత్యదానదయాత్మకః । నరా యజ్ఞపరాస్తస్మింస్తథా క్షత్రోద్భవం జగత్ ॥ ౧,౨౨౩.

త్రేతాయుగంలో ధర్మం మూడు పాదాలతో నిలుస్తుంది — సత్యం, దానం, దయ. ఆ సమయంలో ప్రజలు యజ్ఞాలలో నిమగ్నంగా ఉంటారు; ప్రపంచం క్షత్రియుల ద్వారా విస్తరిస్తుంది.

రక్తో హరిర్నరైః పూజ్యో నరా దశశతాయుషః । తత్ర విష్ణుర్భోమరథః క్షత్రియా రాక్షసానహన్ ॥ ౧,౨౨౩.

ఆ యుగంలో ఎరుపు వర్ణం ఉన్నవారు హరిని పూజిస్తారు; మనుషులు వెయ్యేళ్ళు జీవిస్తారు. అక్కడ విష్ణువు భూమిపై రథాన్ని నడిపి, క్షత్రియులు రాక్షసులను సంహరిస్తారు.

ద్విపాదవిగ్రహో ధర్మః పీతతాఞ్చాచ్యుతే గతే । చతుః శతాయుషో లోకా ద్విజక్షత్రోద్భవాః ప్రజాః ॥ ౧,౨౨౩.

ద్వాపరయుగంలో ధర్మం రెండు పాదాలతో నిలుస్తుంది; అచ్యుతుడు వెళ్ళిన తర్వాత అది మరింత తగ్గిపోతుంది. ఆ కాలంలో ప్రజలు నాలుగు వందల సంవత్సరాలు జీవిస్తారు; ప్రజలు బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియుల నుంచి జనిస్తారు.

తత్ర దృష్ట్వాల్పబుద్ధీంశ్చ విష్ణుర్వ్యాసస్వరూపధృక్ । తదేకన్తు యజుర్వేదం? చతుర్ధా వ్యభజత్పునః ॥ ౧,౨౨౩.

అక్కడ, ప్రజలు తక్కువ బుద్ధితో ఉన్నారని చూసి, విష్ణువు వ్యాసరూపంలో యజుర్వేదాన్ని మళ్లీ నాలుగు భాగాలుగా విభజించాడు.

శిష్యానధ్యాపయామాస సమస్తాంస్తాన్నిబోధ మే । ఋగ్వేదమథ పైలన్త్సామవేదఞ్చ జైమినిమ్ ॥ ౧,౨౨౩.

ఆ గురువు తన శిష్యులందరికీ బోధించాడు. విను, శౌనకా! ఋగ్వేదాన్ని పైలుడు, సామవేదాన్ని జైమినియుడు పొందారు.

అథర్వాణం సుమన్తున్తు యజుర్వేదం మహామునిమ్ । వైశమ్పాయనమఙ్గన్తు పురాణం సూతమేవ చ । అష్టాదశపురాణాని యైర్వేద్యో హరిరేవ హి ॥ ౧,౨౨౩.

అథర్వవేదాన్ని సుమంతుడు, యజుర్వేదాన్ని మహాముని, అంగాన్ని వైశంపాయనుడు, పురాణాన్ని సూతుడు పొందారు. ఈ పదహారు పురాణాల ద్వారా హరిదేవుడు తెలిసివస్తాడు.

సర్గశ్చ ప్రతిసర్గశ్చ వంశో మన్వన్తరాణి చ । వంశానుచరితచ్చైవ పురాణం పఞ్చలక్షణమ్ ॥ ౧,౨౨౩.

సృష్టి, లయము, వంశాలు, మన్వంతరాలు, వంశానుచరితము — ఇవే పురాణాలకు ఐదు లక్షణాలు.

బ్రాహ్మం పాద్మం వైష్ణవఞ్చ శైవం భాగవతన్తథా । భవిష్యన్నారదీయఞ్చస్కాన్దం లిఙ్గం వరాహకమ్ ॥ ౧,౨౨౩.

బ్రాహ్మం, పద్మం, వైష్ణవం, శైవం, భాగవతం, భవిష్యత్, నారదీయ, స్కాందం, లింగం, వరాహం పురాణాలు ఉన్నాయి.

మార్కణ్డేయం తథాగ్నేయం బ్రహ్మవైవర్తమేవ చ । కౌర్మం మాత్స్యం గారుడఞ్చ వాయవీయమనన్తరమ్ । అష్టాదశసముద్దిష్టం బ్రహ్మాణ్డమితి సంజ్ఞితమ్ ॥ ౧,౨౨౩.

మార్కండేయం, అగ్నేయం, బ్రహ్మవైవర్తం, కూర్మం, మత్స్యం, గారుడం, వాయువీయం, బ్రహ్మాండం — ఇవి పదహారు పురాణాలు బ్రహ్మాండంగా పిలవబడతాయి.

అన్యాన్యుపపురాణాని మునిభిః కథితాని తు । ఆద్యం సనత్కుమారోక్తం నారసింహమథాపరమ్ ॥ ౧,౨౨౩.

ఇంకా ఇతర ఉపపురాణాలను మునులు వివరించారు. మొదటిసారిగా సనత్కుమారుడు చెప్పినది, తరువాత నరసింహం పురాణం.

తృతీయం స్కాన్దముద్దిష్టం కుమారేణ తు భాషితమ్ । చతుర్థం శివధర్మాఖ్యం స్యాన్నన్దీశ్వరభాషితమ్ ॥ ౧,౨౨౩.

మూడవది స్కాందం, కుమారస్వామి చెప్పినది. నాల్గవది శివధర్మం, నందీశ్వరుడు చెప్పినది.

దుర్వాససోక్తమాశ్చర్యం నారదోక్తమతః పరమ్ । కాపిలం వామనఞ్చైవ తథైవోశనసేరితమ్ ॥ ౧,౨౨౩.

దుర్వాసుడు చెప్పిన అద్భుతమైన పురాణం, ఆ తరువాత నారదుడు చెప్పినది, కపిలుడు, వామనుడు, అలాగే ఉశనసుడు చెప్పిన పురాణాలు ఉన్నాయి.

బ్రహ్మాణ్డం వారుణఞ్చాథ కాలికాహ్వయమేవ చ । మాహేశ్వరం తథా సామ్బమేవం సర్వార్థసఞ్చయమ్ । పరాశరోక్తమపరం మారీచం భార్గవాహ్వయమ్ ॥ ౧,౨౨౩.

బ్రహ్మాండం, వారుణం, కాలికా అని పిలవబడేది, మహేశ్వర పురాణం, సాంబ పురాణం, పరాశరుడు చెప్పినది, మారీచ పురాణం, భార్గవ పురాణం — ఇవన్నీ అన్ని అర్థాలను కలిగి ఉన్నాయి.

పురాణం ధర్మశాస్త్రఞ్చ వేదాస్త్వఙ్గాని యన్మునే । న్యాయః శౌనక మీమాంసా ఆయుర్వేదార్థశాస్త్రకమ్ । గాన్ధర్వశ్చ ధనుర్వేదో విద్యా హ్యష్టాదశస్మృతాః ॥ ౧,౨౨౩.

పురాణం, ధర్మశాస్త్రం, వేదాలు, వాటి ఉపాంగాలు, న్యాయశాస్త్రం, శౌనకుడు చెప్పిన మీమాంస, ఆయుర్వేదం, అర్థశాస్త్రం, గాంధర్వవేదం, ధనుర్వేదం — ఇవే పదహారు విద్యలు.

ద్వాపరాన్తేన చ హరిర్గురుభారమపాహరత్ । ఏకపాదస్థితే ధర్మే కృష్ణత్వఞ్చాచ్యుతే గతే ॥ ౧,౨౨౩.

ద్వాపరయుగాంతంలో హరిదేవుడు భూమిపై ఉన్న భారాన్ని తొలగించాడు. ధర్మం ఒక్క కాళ్లపై నిలబడి ఉండగా, కృష్ణుడు అచ్యుతునిగా లోకాన్ని విడిచిపెట్టాడు.

జనాస్తదా దురాచారా భవిష్యన్తి చ నిర్దయాః । సత్త్వం రజస్తమ ఇతి దృశ్యన్తే పురుషే గుణాః । కాలసఞ్చోదితాస్తేఽపి పరివర్తన్త ఆత్మని ॥ ౧,౨౨౩.

అప్పుడు ప్రజలు దురాచారులు, క్రూరహృదయులు అవుతారు. సత్త్వ, రజస్, తమస్ అనే గుణాలు మనుషుల్లో కనిపిస్తాయి. కాల ప్రభావంతో అవి మనసులో తిరుగుతుంటాయి.

ప్రభూతఞ్చ యదా సత్త్వం మనో బుద్ధీన్ద్రియాణి చ । తదా కృతయుగం విద్యాజ్జ్ఞానే తపసి యద్రతిః ॥ ౧,౨౨౩.

సత్త్వగుణం, మనస్సు, బుద్ధి, ఇంద్రియాలు ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు, అది కృతయుగం. అప్పుడే జ్ఞానంలో, తపస్సులో ఆనందం ఉంటుంది.

యదా కర్మసు కామ్యేషు శక్తిర్యశసి దేహినామ్ । తదా త్రేతా రజోభూతిరితి జానీహి శౌనక ॥ ౧,౨౨౩.

పనుల్లో, కోరికల్లో, కీర్తిలో ప్రజల శక్తి ఉండగా, అప్పుడు త్రేతాయుగంలో రాజోగుణం ప్రబలంగా ఉంటుందని తెలుసుకో, శౌనకా.

యదా లోభస్త్వసన్తోషో మానో దమ్భశ్చ మత్సరః । కర్మణాఞ్చాపి కామ్యానాం ద్వాపరం తద్రజస్తమః ॥ ౧,౨౨౩.

లోభం, అసంతృప్తి, గర్వం, మాయ, అసూయ, కోరికతో చేసే పనులు ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు, అది ద్వాపరయుగం — అక్కడ రాజోగుణం, తమోగుణం కలిసివుంటాయి.

యదా సదానృతం తన్ద్రా నిద్రా హింసాదిసాధనమ్ । శోకమోహౌ భయం దైన్యం స కలిస్తమసి స్మృతః ॥ ౧,౨౨౩.

ఎప్పుడు అబద్ధం, అలసత్వం, నిద్ర, హింస, శోకం, మోహం, భయం, దారిద్ర్యం ఎక్కువగా ఉంటాయో, అది కలియుగం — అది తమోగుణంగా గుర్తించబడింది.