గరుడపురాణమ్

కణ్ఠాభరణదోషేణ కృచ్ఛ్రపాదం మృతే గవి । అస్థిభఙ్గం గవాం కృత్వా శృఙ్గభఙ్గమథాపి వా ॥ ౧,౨౨౨.

గొర్రెలు మెడలో అలంకారం వేసిన తప్పుకు, ఆవు చనిపోతే కృచ్ఛ్ర వ్రతం చేయాలి. ఆవు ఎముకలు లేదా కొమ్ములు విరిగినా అలాగే చేయాలి.

త్వగ్భేదం పుచ్ఛనాశే వా మాసార్ధం యావకం పిబేత్ । సర్వం హస్త్యశ్వశస్త్రాద్యైర్నిశ్చయం కృచ్ఛ్రమేవ తు ॥ ౧,౨౨౨.

చర్మం పగిలినా లేదా తోక పోయినా, అర నెల పాటు యవపు నీరు తాగాలి. ఏనుగులు, గుర్రాలు లేదా ఆయుధాలతో చేసిన తప్పులకు కృచ్ఛ్ర వ్రతం చేయాలి.

అజ్ఞానాత్ప్రాశ్య విణ్మూత్రం సురాసంస్పృష్టమేవ చ । పునః సంస్కారమాయాన్తి త్రయో వర్ణా ద్విజాతయః ॥ ౧,౨౨౨.

తెలియక మలము, మూత్రం తిన్నా, మద్యం తాకినా, మూడు ద్విజాతులు మళ్లీ శుద్ధికర్మలు చేయాలి.

వపనం మేఖ్లా దణ్డో భైక్ష్యచర్యావ్రతాని చ । నివర్తన్తే ద్విజాతీనాం పునః సంస్కారకర్మణి ॥ ౧,౨౨౨.

తల ముండనం, మెఖల, దండం, భిక్షాటన వ్రతాలు—ఇవి మళ్లీ ద్విజాతులకు శుద్ధికర్మ సమయంలో చేయాలి.

ఆమమాంసం ఘృతం క్షౌద్రం స్నేహశ్చ కాలసమ్భవాః । అన్త్యభాణ్డస్థితాః సర్వే నిష్క్రాన్తాః శుచయః స్మృతాః ॥ ౧,౨౨౨.

పచ్చి మాంసం, నెయ్యి, తేనె, పాత నూనెలు—all ఇవి అపవిత్ర పాత్రల్లో ఉన్నా, వాటిని తీసివేసిన తర్వాత పవిత్రంగా పరిగణించబడతాయి.

తైలాదిఘృతమాధ్వీకం పణ్యద్రవ్యం ద్రవస్తథా । ఏకభక్తం క్రమాన్నక్తం ఏకైకాహమయాచితమ్ । ఉపవాసః పాదకృచ్ఛ్రం కృచ్ఛార్ధద్విగుణం హి యత్ ॥ ౧,౨౨౨.

నూనె, నెయ్యి, తేనె, వ్యాపార వస్తువులు, ఇతర ద్రవ పదార్థాలు, ఒక్కసారే భోజనం చేయడం, క్రమంగా భోజనం చేయడం, రాత్రి భోజనం చేయడం, ఒక్కరోజు మాత్రమే తినడం, ఒక్కరోజు మాత్రమే భిక్షాటనం చేయడం, ఉపవాసం, పాదకృచ్ఛ్రము వంటి నియమాలు — ఇవన్నీ కృచ్ఛ్రమునకు అర్ధంగా లేదా రెండింతలుగా పరిగణించబడతాయి, ఆచరణను బట్టి.

ప్రాజాపత్యన్తు తత్స్యాచ్చ సర్వపాతకనాశనమ్ । కృచ్ఛ్రం సప్తోపవాసైశ్చ మహాసాన్తపనం స్మృతమ్ ॥ ౧,౨౨౨.

ప్రాజాపత్య వ్రతం ఇదే అని చెప్పబడింది, ఇది సమస్త పాపాలను నశింపజేస్తుంది. ఏడు ఉపవాసాలతో చేసే కృచ్ఛ్రము మహాసాంతపనంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.

త్ర్యహముష్ణం పిబేచ్ఛాపః త్ర్యహముష్ణం పయః పిబేత్ । త్ర్యముష్ణం పిబేత్సర్పిస్తప్తకృచ్ఛ్రమఘాపహమ్ ॥ ౧,౨౨౨.

మూడు రోజుల పాటు వేడి నీళ్లు త్రాగాలి; మూడు రోజుల పాటు వేడి పాలు త్రాగాలి; మరో మూడు రోజుల పాటు వేడి నెయ్యి త్రాగాలి. ఈ తపన కృచ్ఛ్రము పాపాలను తొలగిస్తుంది.

ద్వాదశాహోపవాసేన పరాకః సర్వపాపహా । ఏకైకం వర్ధయేత్పిణ్డం శుక్లే కృష్ణే చ హ్రాసయేత్ ॥ ౧,౨౨౨.

పన్నెండు రోజులు ఉపవాసం చేయడం వలన పరాక వ్రతం అన్ని పాపాలను తొలగిస్తుంది. శుక్లపక్షంలో ప్రతి రోజూ పిండాన్ని పెంచుతూ, కృష్ణపక్షంలో తగ్గిస్తూ చేయాలి.

పయః కాఞ్చనవర్ణాయాః శ్వేతవర్ణం చ గోమయమ్ । గోమూత్రం తామ్రవర్ణాయా నీలవర్ణభవం ఘృతమ్ ॥ ౧,౨౨౨.

బంగారు వర్ణం ఉన్నవారికి పాలు, తెలుపు వర్ణం ఉన్నవారికి గోమయం, తామ్రవర్ణం ఉన్నవారికి గోమూత్రం, నీలవర్ణం ఉన్నవారికి నెయ్యి ఇవ్వాలి.

దధి స్యాత్కృష్ణవర్ణాయా దర్భోదకసమాయుతమ్ । గోమూత్రమాషకాణ్యష్టౌ గోమయస్య చతుష్టయమ్ ॥ ౧,౨౨౨.

కృష్ణవర్ణం ఉన్నవారికి దధి, దర్భాజలంతో కలిపి ఇవ్వాలి. గోమూత్రానికి ఎనిమిది మాషకాలు, గోమయానికి నాలుగు మాషకాలు కలిపి ఇవ్వాలి.

క్షీరస్య ద్వాదశ ప్రోక్తా దధ్నస్తు దశ ఉచ్యతే । ఘృతస్య మాషకాః పఞ్చ పఞ్చగవ్యం మలాపహమ్ ॥ ౧,౨౨౨.

పాలకు పన్నెండు మాషకాలు, పెరుగుకు పది మాషకాలు, నెయ్యికి ఐదు మాషకాలు కలిపి ఇవ్వాలి. పంచగవ్యము మలాన్ని తొలగిస్తుంది.

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౨౨౩ బ్రహ్మోవాచ మునిభిశ్చరితా ధర్మా భక్త్యా వ్యాస మయోదితాః । యైర్విష్ణుస్తుష్యతే చైవ సూర్యాదిపరిచారణాత్ ॥ ౧,౨౨౩.

బ్రహ్ముడు ఇలా అన్నాడు: మునులు భక్తితో ఆచరించిన ధర్మాలను నేను, వ్యాసుడు చెప్పిన విధంగా వివరించాను. వీటివల్ల విష్ణువు సంతోషిస్తాడు; సూర్యుని మొదలైన దేవతలకు సేవ చేయడం కూడా ఇందులో భాగమే.

తర్పణేన చ హోమేన సన్ధ్యాయా వన్దనేన చ । ప్రాప్యతే భగవాన్ విష్ణుర్ధర్మకామార్థమోక్షదః ॥ ౧,౨౨౩.

తర్పణం, హోమం, సంధ్యావందనం వంటి పూజల ద్వారా ధర్మాన్ని, కామాన్ని, అర్థాన్ని, మోక్షాన్ని ప్రసాదించే భగవంతుడు విష్ణువు లభిస్తాడు.

ధర్మో హి భగవాన్విష్ణుః పూజీ విష్ణోస్తు తర్పణమ్ । హోమః సన్ధ్యా తథా ధ్యానం ధారణా సకలం హరిః ॥ ౧,౨౨౩.

ధర్మమే భగవంతుడు విష్ణువు. విష్ణువు పూజే తర్పణం. హోమం, సంధ్యావందనం, ధ్యానం, ధారణ — ఇవన్నీ హరివైభవమే.

సూచ ఉవాచ । ప్రలయం జగతో వక్ష్యే తత్సర్వం శృణు శౌనక । చతుర్యుగసహస్రన్తు కల్పైకాబ్జదినం స్మృతమ్ ॥ ౧,౨౨౩.

సూచుడు ఇలా అన్నాడు: జగత్తు లయమయ్యే విధానాన్ని నేను వివరించబోతున్నాను; శౌనకా! విను. నాలుగు యుగాలు వెయ్యిసార్లు కలిసినదే బ్రహ్మదినమైన కల్పం.

కృతత్రేతాద్వాపరాదియుగావస్థా నిబోధమే । కృతే ధర్మశ్చతుష్పాచ్చ సత్యం దానం తపో దయా ॥ ౧,౨౨౩.

కృత, త్రేత, ద్వాపర, కలి అనే యుగాల స్వభావాలను తెలుసుకో. కృతయుగంలో ధర్మం నాలుగు పాదాలతో నిలుస్తుంది — సత్యం, దానం, తపస్సు, దయ.

ధర్మపాతా హరిశ్చేతి సన్తుష్టా జ్ఞానినో నరాః । చతుర్వర్షసహస్రాణి నరా జీవన్తి వై తదా ॥ ౧,౨౨౩.

ధర్మం తగ్గినప్పుడు హరిదేవుడు ఉంటాడు, జ్ఞానులు సంతృప్తిగా ఉంటారు. ఆ యుగంలో మనుషులు నాలుగు వేల సంవత్సరాలు జీవిస్తారు.

కృతాన్తే క్షత్త్రియైర్విప్రా విట్శూద్రాశ్చ జితా ద్విజైః । శూరశ్చాతిబలో విష్ణూ రక్షాంసి చ జఘాన హ ॥ ౧,౨౨౩.

కృతయుగాంతంలో క్షత్రియులు బ్రాహ్మణులను జయించారు; వైశ్యులు, శూద్రులు ద్విజులచేత పరాజితులయ్యారు. పరాక్రమశాలి విష్ణువు రాక్షసులను సంహరించాడు.

త్రేతాయుగే త్రిపాద్ధర్మః సత్యదానదయాత్మకః । నరా యజ్ఞపరాస్తస్మింస్తథా క్షత్రోద్భవం జగత్ ॥ ౧,౨౨౩.

త్రేతాయుగంలో ధర్మం మూడు పాదాలతో నిలుస్తుంది — సత్యం, దానం, దయ. ఆ సమయంలో ప్రజలు యజ్ఞాలలో నిమగ్నంగా ఉంటారు; ప్రపంచం క్షత్రియుల ద్వారా విస్తరిస్తుంది.

రక్తో హరిర్నరైః పూజ్యో నరా దశశతాయుషః । తత్ర విష్ణుర్భోమరథః క్షత్రియా రాక్షసానహన్ ॥ ౧,౨౨౩.

ఆ యుగంలో ఎరుపు వర్ణం ఉన్నవారు హరిని పూజిస్తారు; మనుషులు వెయ్యేళ్ళు జీవిస్తారు. అక్కడ విష్ణువు భూమిపై రథాన్ని నడిపి, క్షత్రియులు రాక్షసులను సంహరిస్తారు.

ద్విపాదవిగ్రహో ధర్మః పీతతాఞ్చాచ్యుతే గతే । చతుః శతాయుషో లోకా ద్విజక్షత్రోద్భవాః ప్రజాః ॥ ౧,౨౨౩.

ద్వాపరయుగంలో ధర్మం రెండు పాదాలతో నిలుస్తుంది; అచ్యుతుడు వెళ్ళిన తర్వాత అది మరింత తగ్గిపోతుంది. ఆ కాలంలో ప్రజలు నాలుగు వందల సంవత్సరాలు జీవిస్తారు; ప్రజలు బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియుల నుంచి జనిస్తారు.

తత్ర దృష్ట్వాల్పబుద్ధీంశ్చ విష్ణుర్వ్యాసస్వరూపధృక్ । తదేకన్తు యజుర్వేదం? చతుర్ధా వ్యభజత్పునః ॥ ౧,౨౨౩.

అక్కడ, ప్రజలు తక్కువ బుద్ధితో ఉన్నారని చూసి, విష్ణువు వ్యాసరూపంలో యజుర్వేదాన్ని మళ్లీ నాలుగు భాగాలుగా విభజించాడు.

శిష్యానధ్యాపయామాస సమస్తాంస్తాన్నిబోధ మే । ఋగ్వేదమథ పైలన్త్సామవేదఞ్చ జైమినిమ్ ॥ ౧,౨౨౩.

ఆ గురువు తన శిష్యులందరికీ బోధించాడు. విను, శౌనకా! ఋగ్వేదాన్ని పైలుడు, సామవేదాన్ని జైమినియుడు పొందారు.

అథర్వాణం సుమన్తున్తు యజుర్వేదం మహామునిమ్ । వైశమ్పాయనమఙ్గన్తు పురాణం సూతమేవ చ । అష్టాదశపురాణాని యైర్వేద్యో హరిరేవ హి ॥ ౧,౨౨౩.

అథర్వవేదాన్ని సుమంతుడు, యజుర్వేదాన్ని మహాముని, అంగాన్ని వైశంపాయనుడు, పురాణాన్ని సూతుడు పొందారు. ఈ పదహారు పురాణాల ద్వారా హరిదేవుడు తెలిసివస్తాడు.

సర్గశ్చ ప్రతిసర్గశ్చ వంశో మన్వన్తరాణి చ । వంశానుచరితచ్చైవ పురాణం పఞ్చలక్షణమ్ ॥ ౧,౨౨౩.

సృష్టి, లయము, వంశాలు, మన్వంతరాలు, వంశానుచరితము — ఇవే పురాణాలకు ఐదు లక్షణాలు.

బ్రాహ్మం పాద్మం వైష్ణవఞ్చ శైవం భాగవతన్తథా । భవిష్యన్నారదీయఞ్చస్కాన్దం లిఙ్గం వరాహకమ్ ॥ ౧,౨౨౩.

బ్రాహ్మం, పద్మం, వైష్ణవం, శైవం, భాగవతం, భవిష్యత్, నారదీయ, స్కాందం, లింగం, వరాహం పురాణాలు ఉన్నాయి.

మార్కణ్డేయం తథాగ్నేయం బ్రహ్మవైవర్తమేవ చ । కౌర్మం మాత్స్యం గారుడఞ్చ వాయవీయమనన్తరమ్ । అష్టాదశసముద్దిష్టం బ్రహ్మాణ్డమితి సంజ్ఞితమ్ ॥ ౧,౨౨౩.

మార్కండేయం, అగ్నేయం, బ్రహ్మవైవర్తం, కూర్మం, మత్స్యం, గారుడం, వాయువీయం, బ్రహ్మాండం — ఇవి పదహారు పురాణాలు బ్రహ్మాండంగా పిలవబడతాయి.

అన్యాన్యుపపురాణాని మునిభిః కథితాని తు । ఆద్యం సనత్కుమారోక్తం నారసింహమథాపరమ్ ॥ ౧,౨౨౩.

ఇంకా ఇతర ఉపపురాణాలను మునులు వివరించారు. మొదటిసారిగా సనత్కుమారుడు చెప్పినది, తరువాత నరసింహం పురాణం.