అన్నం సమక్షికాకేశం శుధ్యేద్వాన్తేన తత్క్షణాత్ । యశ్చ పాణితలే భుఙ్క్తే అఙ్గుల్యా బాహునా చ యః ॥ ౧,౨౨౨.
అన్నంలో ఈగ లేదా జుట్టు పడితే, దానిని వెంటనే తీసివేస్తే ఆ అన్నం శుద్ధమవుతుంది. అలాగే, చేతిలో, వేళ్లతో, భుజంతో అన్నం తినేవారూ...
అహోరాత్రేణ శుధ్యేత పిబేద్యది న వార్యుత । పీతశేషన్తు యత్తోయం వామహస్తేన మద్యవత్ ॥ ౧,౨౨౨.
అలాంటి వారు ఒక రోజు రాత్రి ఉపవాసం చేస్తే శుద్ధులవుతారు. నీరు తాగకపోయినా, తాగిన నీరు ఎడమ చేతితో తాకితే అది మద్యం తాగినట్టు అవుతుంది.
చర్మమధ్యగతం తోయమశుచి స్యాన్న తత్పిబేత్ । అన్త్యజాతిరవిజ్ఞాతో నివసేద్యస్య వేశ్మని ॥ ౧,౨౨౨.
చర్మం దాటి వచ్చిన నీళ్లు అపవిత్రంగా ఉంటాయి, వాటిని తాగకూడదు. అంత్యజాతి వారు లేదా ఎవరో తెలియని వారు ఇంట్లో ఉంటే, ఆ ఇంట్లో నివసించకూడదు.
చాన్ద్రాయణం పరాకం వా ద్విజాతీనాం విశోధనమ్ । ప్రాజాపత్యన్తు శూద్రస్య పశ్చాజ్జ్ఞాతే తథాపరే ॥ ౧,౨౨౨.
బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ, వైశ్యులకు శుద్ధికై చాంద్రాయణం లేదా పరాక వ్రతం చేయాలి. శూద్రులకు ప్రాజాపత్య వ్రతం, మరికొందరికి విషయం తెలిసిన తర్వాత వేరే విధమైన పరిహారాలు చేయాలి.
యస్తత్ర భుఙ్క్తే పక్వాన్నం కృచ్ఛ్రార్ధం తస్య దాపయేత్ । తేషామపి చ యో భుఙ్క్తే కృచ్ఛ్రపాదో విధీయతే ॥ ౧,౨౨౨.
అలాంటి ఇంట్లో వండిన అన్నం తినేవాడు అర కృచ్ఛ్ర వ్రతం చేయాలి. వాళ్ల చేత తినేవాడు పావు కృచ్ఛ్ర వ్రతం చేయాలి.
రజకానాఞ్చ శైలూ షవేణుచర్మోపజీవినామ్ । ఏతదన్నఞ్చ యో భుఙ్క్తే ద్విజశ్చాన్ద్రాయణం చరేత్ ॥ ౧,౨౨౨.
ధోవకులు, వేటగాళ్లు, వెనుకర్మికులు, చర్మంతో జీవించే వారు వండిన అన్నం తినిన ద్విజుడు చాంద్రాయణ వ్రతం చేయాలి.
చాణ్డాలకూపభాణ్డేషు అజ్ఞానాచ్చేత్పిబేజ్జలమ్ । కుర్యాత్సాన్తపనం విప్రస్తదర్ధఞ్చ విశః స్మృతమ్ ॥ ౧,౨౨౨.
చాండాలుని పాత్రలోని నీళ్లు తెలియక తాగితే, బ్రాహ్మణుడు సాంతపన వ్రతం చేయాలి. వైశ్యునికి దాని సగం చేయాలి.
పాదం శూద్రస్య దాతవ్యమజ్ఞానాదన్త్యవేశ్మని । ప్రాయశ్చిత్తం త్రికృచ్ఛ్రం స్యాత్పరాకమన్త్యజాగతౌ ॥ ౧,౨౨౨.
శూద్రుడు తెలియక అంత్యజుని ఇంట్లో ఉండితే, పావు కృచ్ఛ్ర వ్రతం చేయాలి. అంత్యజునికి మూడు కృచ్ఛ్ర వ్రతాలు, పరాక వ్రతం చేయాలి.
అన్త్యజోచ్ఛిష్టభుక్చ్ఛుధ్యేద్ద్విజశ్చాన్ద్రాయణేన చ । చాణ్డాలన్నం యదా భుఙ్క్తే ప్రమాదాదైన్దవఞ్చరేత్ ॥ ౧,౨౨౨.
ద్విజుడు అంత్యజుని మిగిలిన అన్నం తింటే, చాంద్రాయణ వ్రతంతో శుద్ధి పొందుతాడు. చాండాలుని అన్నం తెలియక తింటే, ఐందవ వ్రతం చేయాలి.
క్షత్త్రజాతిః సాన్తపనం షడ్ద్విరాత్రం పరే తథా । ఏకవృక్ష తు చణ్డాలః ప్రమాదాద్బ్రాహ్మణో యది । ఫలం భక్షయతే తత్ర అహోరాత్రేణ శుధ్యతి ॥ ౧,౨౨౨.
క్షత్రియుడు ఆరు రోజులు సాంతపన వ్రతం చేయాలి. ఇతరులకూ అలాగే. బ్రాహ్మణుడు తెలియక చాండాలుని చెట్టు పండు తింటే, ఒక రోజు రాత్రి శుద్ధి పొందుతాడు.
భుక్త్వోపవిష్టోఽనాచాన్తశ్చణ్డాలం యది సంస్పృశేత్ । గాయత్త్ర్యష్టసహస్రన్తు ద్రుపదాం వా శతం జపేత్ ॥ ౧,౨౨౨.
తినిన తర్వాత చేతులు కడుక్కోకుండా కూర్చుని చాండాలుని తాకితే, గాయత్రీ మంత్రాన్ని ఎనిమిది వేలసార్లు లేదా ద్రుపదా స్తోత్రాన్ని వందసార్లు జపించాలి.
చాణ్డాలశ్వపచైర్వాపి విణ్మూత్రే తు కృతే ద్విజాః । ప్రాయశ్చిత్తం త్రిరాత్రం స్యాత్పరాకశ్చాన్త్యజాగతౌ ॥ ౧,౨౨౨.
ద్విజులు చాండాలులు లేదా శ్వపచుల మలమూత్రంతో తాకితే, మూడు రోజులు పరిహార వ్రతం చేయాలి. అంత్యజునికి పరాక వ్రతం చేయాలి.
అకామతః స్త్రియో గత్వా పరాకస్తత్ర సాధకః । అన్త్యజాతిప్రసూతస్య ప్రాయశ్చిత్తం న విద్యతే ॥ ౧,౨౨౨.
స్త్రీ ఇష్టం లేకుండా అంత్యజుని దగ్గరకు వెళ్ళితే, పరాక వ్రతం చేయాలి. అంత్యజుని సంతానానికి పరిహారం లేదు.
మద్యాదిదుష్టభాణ్డేషు యాదపః పిబతి ద్విజః । కృచ్ఛ్రపాదేన శుధ్యేద్వై పునః సంస్కారకర్మణా ॥ ౧,౨౨౨.
మద్యపానంతో కలుషితమైన పాత్రలోని నీళ్లు ద్విజుడు తాగితే, పావు కృచ్ఛ్ర వ్రతం చేసి, ఆ తర్వాత సంస్కార కర్మలు చేయాలి.
యే ప్రత్యవసితా విప్రా వజ్రాగ్నిపవనాదిషు । అన్నపానాది సంగృహ్య చికీర్షన్తి గృహాన్తరమ్ ॥ ౧,౨౨౨.
వజ్రం, అగ్ని, గాలి మొదలైన అపరాధాలు చేసిన బ్రాహ్మణులు అన్నం లేదా నీళ్లు తీసుకుని మరో ఇంట్లోకి వెళ్ళాలనుకుంటే, నిర్ణీత పరిహారాలు చేయాలి.
చారయేత్త్రీణి కృచ్ఛాణి త్రీణి చాన్ద్రాయణాని వై । జాతకర్మాదిసంస్కారం వసిష్ఠో మునిరబ్రవీత్ ॥ ౧,౨౨౨.
మూడు కృచ్ఛ్ర వ్రతాలు, మూడు చాంద్రాయణ వ్రతాలు చేయాలి. జననాది సంస్కారాలకు వసిష్ఠ మహర్షి ఇలా చెప్పాడు.
ప్రాజాపత్యాదిభిర్ద్రష్టా స్త్రీ శుధ్యేత్తు ద్విభోజనాత్ । ఉచ్ఛిష్టోచ్ఛిష్టసంస్పృష్టంశునా శూద్రేణ వా ద్విజః ॥ ౧,౨౨౨.
స్త్రీ ప్రాజాపత్యాది వ్రతాలు చేసి రెండు భోజనాలు చేసిన తర్వాత శుద్ధి పొందుతుంది. ద్విజుడు మిగిలిన అన్నం, కుక్క, లేదా శూద్రుని తాకితే శుద్ధి అవసరం.
ఉపోష్య రజనీమేకాం పఞ్చగవ్యేన శుధ్యతి । వర్ణబాహ్యేన సంస్పృష్టః పఞ్చరాత్రేణ వై తదా ॥ ౧,౨౨౨.
ఒక రాత్రి ఉపవాసం చేసి పంచగవ్యంతో శుద్ధి పొందాలి. అంత్యజుని తాకితే, ఐదు రాత్రులు శుద్ధి చేయాలి.
అదుష్టాః సన్తతా ధారాః వాతోద్ధూతాశ్చ రేణవః । స్త్రియో బాలాశ్చ వృద్ధాశ్చ న దుష్యన్తి కదాచన ॥ ౧,౨౨౨.
శుద్ధి చెడని నిరంతర నీటి ప్రవాహాలు, గాలి తోడు వచ్చిన ధూళి, స్త్రీలు, పిల్లలు, వృద్ధులు ఎప్పుడూ అపవిత్రం కావు.
నిత్యమాస్యం శుచి స్త్రీణాం శకున్తైః పాతితం ఫలమ్ । ప్రస్త్రవే చ శుచిర్వత్సః శ్వా మృగగ్రహణే శుచిః ॥ ౧,౨౨౨.
స్త్రీల నోరు ఎప్పుడూ శుద్ధమే. పక్షులు వేసిన పండ్లు శుద్ధంగా ఉంటాయి. దూడ తల్లి పాలుతాగేటప్పుడు, కుక్క మృగాన్ని పట్టుకునేటప్పుడు అవి శుద్ధంగా ఉంటాయి.
ఉదకే చోదకస్థం తు స్థలేషు స్థలజం శుచి । పాదౌ స్థాప్యౌ చ తత్రైవ ఆచాన్తః శుచితామియాత్ ॥ ౧,౨౨౨.
నీటిలో అయితే నీటిలో పుట్టినవాటిని, భూమిపై అయితే భూమిలో పుట్టినవాటిని, శుద్ధమైనవైతే ఉపయోగించాలి. అక్కడే కాలును పెట్టి, నోరు కడిగి శుద్ధి పొందాలి.
శుధ్యేత్తద్భస్మనా కాంస్యం సురయా యన్న లిప్యతే । మూత్రేణ సురయా మిశ్రం తపనైః ఖలు శుధ్యతి ॥ ౧,౨౨౨.
కాంస్య పాత్రలు మద్యం అంటకపోతే బస్మంతో శుద్ధి చేయాలి. మూత్రం లేదా మద్యం కలిసినవైతే వేడి పెట్టి శుద్ధి చేయాలి.
గవాఘ్రాతాని కాంస్యాని శూద్రోచ్ఛిష్టాని యాని చ । కాకశ్వాపహతాన్యేవ శుధ్యన్తి దశ భస్మనా ॥ ౧,౨౨౨.
ఆవు వాసన పూసిన కాంస్య పాత్రలు, అపవిత్రులు తాకినవాటిని, కాకులు లేదా కుక్కలు తాకినవాటిని పది సార్లు బస్మంతో శుద్ధి చేయాలి.
శూద్రభాజనభోక్తా యః పఞ్చగవ్యం త్ర్యుపోషితః । ఉచ్ఛిష్టం స్పృశతే విప్రః శ్వసూద్రశ్చాపరాధికః ॥ ౧,౨౨౨.
శూద్రుని పాత్రలో భోజనం చేసినవాడు, మూడు ఉపవాసాలు చేసి పంచగవ్యాన్ని సేవించినవాడు, బ్రాహ్మణుడు మిగిలిన అన్నాన్ని తాకితే, అతడు కుక్క లేదా శూద్రుని సమానంగా పాపి అవుతాడు.
ఉపోషితః పఞ్చగవ్యాచ్ఛుధ్యేత్స్పృష్ట్వా రజస్వలామ్ । అనుదకేషు దేశేషు చోరవ్యాఘ్రాకులే పథి ॥ ౧,౨౨౨.
ఉపవాసం చేసి పంచగవ్యాన్ని సేవించినవాడు, రజస్వల మహిళను తాకినా, నీరు లేని చోటైనా, దొంగలు లేదా పులులు ఉన్న మార్గంలోనైనా శుద్ధి పొందుతాడు.
కృత్వా మూత్రపురీషన్తు ద్రవ్యహస్తో న దుష్యతి । భూమౌనిః క్షైప్య తద్ద్రవ్యం శౌచం కృత్వా సమాహితః ॥ ౧,౨౨౨.
మూత్రం లేదా విసర్జన చేసినప్పుడు చేతిలో ద్రవ్యాన్ని పట్టుకున్నా అపవిత్రం కాదు. ఆ ద్రవ్యాన్ని భూమిపై పెట్టి, శౌచం చేసి, మనస్సు స్థిరంగా ఉంచి తిరిగి తీసుకోవాలి.
ఆరనాలం దధి క్షీరం తక్రన్తు కృసరఞ్చ యత్ । శూద్రాదపి చ తద్గాహ్యం మాంసం మధు తథాన్త్యజాత్ ॥ ౧,౨౨౨.
మజ్జిగ, పెరుగు, పాలు, మజ్జిగ రసం, అన్నం వంటి వాటిని, శూద్రుని నుండి అయినా, మాంసం, తేనెను కూడా తీసుకోవచ్చు.
గౌడీం పైష్టీఞ్చ మాధ్వీకం విప్రాదిర్యః సురాం పిబేత్ । సురాం పిబన్ద్విజః శుధ్యేదగ్నివర్ణాం సురాం పిబన్ ॥ ౧,౨౨౨.
బెల్లం, పిండి లేదా తేనెతో చేసిన మద్యాన్ని ఎవరు తాగినా, బ్రాహ్మణుడైనా, అగ్ని వర్ణమైన మద్యం తాగితే శుద్ధి పొందుతాడు.
విప్రః పఞ్చశతం జప్యం గాయత్ర్యాః క్షత్రియస్య చ శతం విప్రశ్చ భుక్త్వాన్నం పానపాత్రేణ సూతకే ॥ ౧,౨౨౨.
బ్రాహ్మణుడు అయిదువందలసార్లు గాయత్రీ మంత్రాన్ని జపించాలి. క్షత్రియుడు నూరుసార్లు జపించాలి. బ్రాహ్మణుడు జననాశౌచ సమయంలో పాత్రలో భోజనం చేసినా ఇదే విధానం.
శుచిర్విప్రో దశాహేన క్షత్త్రియో ద్వాదశాహతః । వైశ్యః పఞ్చదశాహన శూద్రో మాసేన శుధ్యతి ॥ ౧,౨౨౨.
బ్రాహ్మణుడు పది రోజుల్లో, క్షత్రియుడు పన్నెండు రోజుల్లో, వైశ్యుడు పదిహేను రోజుల్లో, శూద్రుడు నెల రోజుల్లో శుద్ధి పొందుతాడు.