న గోదానాత్పరం దానం కిఞ్చిదస్తీతి మే మతిః । యా గౌర్న్యాయార్జితా దత్తా కృత్స్నం తారయతే కులమ్ ॥ ౧,౨౨౧.
నా అభిప్రాయం ప్రకారం, ఆవును దానం చేయడాన్ని మించిన దానం మరొకటి లేదు. న్యాయంగా సంపాదించిన ఆవును దానం చేస్తే, మొత్తం కుటుంబాన్ని రక్షిస్తుంది.
నాన్నదానాత్పరం దానం కిఞ్చిదస్తి వృషధ్వజ ! । అన్నేన ధార్యతే సర్వం చరాచరమిదం జగత్ ॥ ౧,౨౨౧.
వృషధ్వజా! అన్నదానం కంటే గొప్ప దానం ఏదీ లేదు. అన్నంతోనే ఈ జగత్తులోని చరాచరమంతా నిలబడుతోంది.
కన్యాదానం వృషోత్సర్గస్తీర్థసేవా శ్రుతం తథా । హస్త్యశ్వరథదానాని మణిరత్నవసున్ధరాః ॥ ౧,౨౨౧.
కన్యాదానం, వృషభాన్ని విడిచిపెట్టడం, తీర్థయాత్రలు చేయడం, విద్యాభ్యాసం, ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు, మాణిక్యాలు, రత్నాలు, భూమి—ఇవి అన్నీ దానం చేయడం కూడా...
అన్నదానస్య సర్వాణి కలాం నార్హన్తి షోడశీమ్ । అన్నాత్ప్రాణా బలం తేజశ్చాన్నాద్వీర్యం ధృతిః స్మృతిః ॥ ౧,౨౨౧.
ఈ అన్నీ కలిపినా అన్నదానానికి పదహారు వంతులలో ఒక్క వంతుకూడా సమం కావు. అన్నం వల్లే ప్రాణం, బలం, తేజస్సు, వీర్యం, ధైర్యం, స్థైర్యం, జ్ఞాపకం—all కలుగుతాయి.
కూపవాపీతడాగాదీనారామాంశ్చైవ కారయేత్ । త్రిసప్తకులముద్ధృత్య విష్ణులోకే మహీయతే ॥ ౧,౨౨౧.
బావులు, చెరువులు, కుంటలు, తోటలు వంటివి నిర్మించాలి. ఇలాంటి పనులు చేస్తే ఇరవై ఒక తరాలవారిని ఉద్ధరించి, విష్ణు లోకంలో ఘనత పొందుతాడు.
సాధూనాం దర్శనం పుణ్యం తీర్థాదపి విశిష్యతే । కాలేన తీర్థం ఫలతి సద్యః సాధుసమాగమః ॥ ౧,౨౨౧.
సద్గుణుల దర్శనం పుణ్యమయం—అది తీర్థ దర్శనానికంటే గొప్పది. తీర్థ ఫలం కాలక్రమంలో లభిస్తే, సద్గుణుల సాంగత్యం వెంటనే ఫలితాన్ని ఇస్తుంది.
సత్యం దమస్తపః శౌచం సన్తోషశ్చ క్షమార్జవమ్ । జ్ఞానం శమో దయా దానమేష ధర్మః సనాతనః ॥ ౧,౨౨౧.
సత్యం, దమనం, తపస్సు, శౌచం, సంతుష్టి, క్షమ, నేరుగా ఉండడం, జ్ఞానం, మనశ్శాంతి, దయ, దానం—ఇవే శాశ్వత ధర్మం.
శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౨౨౨ బ్రహ్మోవాచ । ప్రాయశ్చిత్తాది వక్ష్యేఽహం నరకౌఘవిమర్దనమ్ । మక్షికా విప్రుషో నారీ భువి తోయం హుతాశనః । మార్జారో నకులశ్చైవ శుచీన్యేతాని నిత్యశః ॥ ౧,౨౨౨.
బ్రహ్మ చెప్పారు: ఇప్పుడు నేను ప్రాయశ్చిత్తాలు, నరకాల నివారణ గురించి వివరంగా చెబుతాను. ఈ లోకంలో ఈగ, నీటి చినుకు, స్త్రీ, భూమి, అగ్ని, పిల్లి, ముంగిస—ఇవి ఎప్పుడూ పవిత్రమైనవే.
యః శూద్రోచ్ఛిష్టసంస్పృష్టం ప్రమాదాద్భక్షయేద్ద్విజః । అహోరాత్రోషితో భూత్వా పఞ్చగవ్యేన శుధ్యతి ॥ ౧,౨౨౨.
బ్రాహ్మణుడు అప్రమత్తత వల్ల శూద్రుడు తాకిన లేదా ఊచిన అన్నాన్ని తినితే, ఒక రోజు రాత్రి ఉపవాసం చేసి, పంచగవ్యాన్ని సేవిస్తే పవిత్రుడవుతాడు.
విప్రో విప్రేణ సంస్పృష్ట ఉచ్ఛిష్టేన కదాచన । స్నానం జప్యఞ్చ కర్తవ్యం దినస్యాన్తే చ భోజనమ్ ॥ ౧,౨౨౨.
ఒక బ్రాహ్మణుడు మరొక బ్రాహ్మణుడి ఊచిన అన్నాన్ని తాకితే, స్నానం చేసి, జపం చేసి, ఆ రోజు చివర్లోనే భోజనం చేయాలి.
అన్నం సమక్షికాకేశం శుధ్యేద్వాన్తేన తత్క్షణాత్ । యశ్చ పాణితలే భుఙ్క్తే అఙ్గుల్యా బాహునా చ యః ॥ ౧,౨౨౨.
అన్నంలో ఈగ లేదా జుట్టు పడితే, దానిని వెంటనే తీసివేస్తే ఆ అన్నం శుద్ధమవుతుంది. అలాగే, చేతిలో, వేళ్లతో, భుజంతో అన్నం తినేవారూ...
అహోరాత్రేణ శుధ్యేత పిబేద్యది న వార్యుత । పీతశేషన్తు యత్తోయం వామహస్తేన మద్యవత్ ॥ ౧,౨౨౨.
అలాంటి వారు ఒక రోజు రాత్రి ఉపవాసం చేస్తే శుద్ధులవుతారు. నీరు తాగకపోయినా, తాగిన నీరు ఎడమ చేతితో తాకితే అది మద్యం తాగినట్టు అవుతుంది.
చర్మమధ్యగతం తోయమశుచి స్యాన్న తత్పిబేత్ । అన్త్యజాతిరవిజ్ఞాతో నివసేద్యస్య వేశ్మని ॥ ౧,౨౨౨.
చర్మం దాటి వచ్చిన నీళ్లు అపవిత్రంగా ఉంటాయి, వాటిని తాగకూడదు. అంత్యజాతి వారు లేదా ఎవరో తెలియని వారు ఇంట్లో ఉంటే, ఆ ఇంట్లో నివసించకూడదు.
చాన్ద్రాయణం పరాకం వా ద్విజాతీనాం విశోధనమ్ । ప్రాజాపత్యన్తు శూద్రస్య పశ్చాజ్జ్ఞాతే తథాపరే ॥ ౧,౨౨౨.
బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ, వైశ్యులకు శుద్ధికై చాంద్రాయణం లేదా పరాక వ్రతం చేయాలి. శూద్రులకు ప్రాజాపత్య వ్రతం, మరికొందరికి విషయం తెలిసిన తర్వాత వేరే విధమైన పరిహారాలు చేయాలి.
యస్తత్ర భుఙ్క్తే పక్వాన్నం కృచ్ఛ్రార్ధం తస్య దాపయేత్ । తేషామపి చ యో భుఙ్క్తే కృచ్ఛ్రపాదో విధీయతే ॥ ౧,౨౨౨.
అలాంటి ఇంట్లో వండిన అన్నం తినేవాడు అర కృచ్ఛ్ర వ్రతం చేయాలి. వాళ్ల చేత తినేవాడు పావు కృచ్ఛ్ర వ్రతం చేయాలి.
రజకానాఞ్చ శైలూ షవేణుచర్మోపజీవినామ్ । ఏతదన్నఞ్చ యో భుఙ్క్తే ద్విజశ్చాన్ద్రాయణం చరేత్ ॥ ౧,౨౨౨.
ధోవకులు, వేటగాళ్లు, వెనుకర్మికులు, చర్మంతో జీవించే వారు వండిన అన్నం తినిన ద్విజుడు చాంద్రాయణ వ్రతం చేయాలి.
చాణ్డాలకూపభాణ్డేషు అజ్ఞానాచ్చేత్పిబేజ్జలమ్ । కుర్యాత్సాన్తపనం విప్రస్తదర్ధఞ్చ విశః స్మృతమ్ ॥ ౧,౨౨౨.
చాండాలుని పాత్రలోని నీళ్లు తెలియక తాగితే, బ్రాహ్మణుడు సాంతపన వ్రతం చేయాలి. వైశ్యునికి దాని సగం చేయాలి.
పాదం శూద్రస్య దాతవ్యమజ్ఞానాదన్త్యవేశ్మని । ప్రాయశ్చిత్తం త్రికృచ్ఛ్రం స్యాత్పరాకమన్త్యజాగతౌ ॥ ౧,౨౨౨.
శూద్రుడు తెలియక అంత్యజుని ఇంట్లో ఉండితే, పావు కృచ్ఛ్ర వ్రతం చేయాలి. అంత్యజునికి మూడు కృచ్ఛ్ర వ్రతాలు, పరాక వ్రతం చేయాలి.
అన్త్యజోచ్ఛిష్టభుక్చ్ఛుధ్యేద్ద్విజశ్చాన్ద్రాయణేన చ । చాణ్డాలన్నం యదా భుఙ్క్తే ప్రమాదాదైన్దవఞ్చరేత్ ॥ ౧,౨౨౨.
ద్విజుడు అంత్యజుని మిగిలిన అన్నం తింటే, చాంద్రాయణ వ్రతంతో శుద్ధి పొందుతాడు. చాండాలుని అన్నం తెలియక తింటే, ఐందవ వ్రతం చేయాలి.
క్షత్త్రజాతిః సాన్తపనం షడ్ద్విరాత్రం పరే తథా । ఏకవృక్ష తు చణ్డాలః ప్రమాదాద్బ్రాహ్మణో యది । ఫలం భక్షయతే తత్ర అహోరాత్రేణ శుధ్యతి ॥ ౧,౨౨౨.
క్షత్రియుడు ఆరు రోజులు సాంతపన వ్రతం చేయాలి. ఇతరులకూ అలాగే. బ్రాహ్మణుడు తెలియక చాండాలుని చెట్టు పండు తింటే, ఒక రోజు రాత్రి శుద్ధి పొందుతాడు.
భుక్త్వోపవిష్టోఽనాచాన్తశ్చణ్డాలం యది సంస్పృశేత్ । గాయత్త్ర్యష్టసహస్రన్తు ద్రుపదాం వా శతం జపేత్ ॥ ౧,౨౨౨.
తినిన తర్వాత చేతులు కడుక్కోకుండా కూర్చుని చాండాలుని తాకితే, గాయత్రీ మంత్రాన్ని ఎనిమిది వేలసార్లు లేదా ద్రుపదా స్తోత్రాన్ని వందసార్లు జపించాలి.
చాణ్డాలశ్వపచైర్వాపి విణ్మూత్రే తు కృతే ద్విజాః । ప్రాయశ్చిత్తం త్రిరాత్రం స్యాత్పరాకశ్చాన్త్యజాగతౌ ॥ ౧,౨౨౨.
ద్విజులు చాండాలులు లేదా శ్వపచుల మలమూత్రంతో తాకితే, మూడు రోజులు పరిహార వ్రతం చేయాలి. అంత్యజునికి పరాక వ్రతం చేయాలి.
అకామతః స్త్రియో గత్వా పరాకస్తత్ర సాధకః । అన్త్యజాతిప్రసూతస్య ప్రాయశ్చిత్తం న విద్యతే ॥ ౧,౨౨౨.
స్త్రీ ఇష్టం లేకుండా అంత్యజుని దగ్గరకు వెళ్ళితే, పరాక వ్రతం చేయాలి. అంత్యజుని సంతానానికి పరిహారం లేదు.
మద్యాదిదుష్టభాణ్డేషు యాదపః పిబతి ద్విజః । కృచ్ఛ్రపాదేన శుధ్యేద్వై పునః సంస్కారకర్మణా ॥ ౧,౨౨౨.
మద్యపానంతో కలుషితమైన పాత్రలోని నీళ్లు ద్విజుడు తాగితే, పావు కృచ్ఛ్ర వ్రతం చేసి, ఆ తర్వాత సంస్కార కర్మలు చేయాలి.
యే ప్రత్యవసితా విప్రా వజ్రాగ్నిపవనాదిషు । అన్నపానాది సంగృహ్య చికీర్షన్తి గృహాన్తరమ్ ॥ ౧,౨౨౨.
వజ్రం, అగ్ని, గాలి మొదలైన అపరాధాలు చేసిన బ్రాహ్మణులు అన్నం లేదా నీళ్లు తీసుకుని మరో ఇంట్లోకి వెళ్ళాలనుకుంటే, నిర్ణీత పరిహారాలు చేయాలి.
చారయేత్త్రీణి కృచ్ఛాణి త్రీణి చాన్ద్రాయణాని వై । జాతకర్మాదిసంస్కారం వసిష్ఠో మునిరబ్రవీత్ ॥ ౧,౨౨౨.
మూడు కృచ్ఛ్ర వ్రతాలు, మూడు చాంద్రాయణ వ్రతాలు చేయాలి. జననాది సంస్కారాలకు వసిష్ఠ మహర్షి ఇలా చెప్పాడు.
ప్రాజాపత్యాదిభిర్ద్రష్టా స్త్రీ శుధ్యేత్తు ద్విభోజనాత్ । ఉచ్ఛిష్టోచ్ఛిష్టసంస్పృష్టంశునా శూద్రేణ వా ద్విజః ॥ ౧,౨౨౨.
స్త్రీ ప్రాజాపత్యాది వ్రతాలు చేసి రెండు భోజనాలు చేసిన తర్వాత శుద్ధి పొందుతుంది. ద్విజుడు మిగిలిన అన్నం, కుక్క, లేదా శూద్రుని తాకితే శుద్ధి అవసరం.
ఉపోష్య రజనీమేకాం పఞ్చగవ్యేన శుధ్యతి । వర్ణబాహ్యేన సంస్పృష్టః పఞ్చరాత్రేణ వై తదా ॥ ౧,౨౨౨.
ఒక రాత్రి ఉపవాసం చేసి పంచగవ్యంతో శుద్ధి పొందాలి. అంత్యజుని తాకితే, ఐదు రాత్రులు శుద్ధి చేయాలి.
అదుష్టాః సన్తతా ధారాః వాతోద్ధూతాశ్చ రేణవః । స్త్రియో బాలాశ్చ వృద్ధాశ్చ న దుష్యన్తి కదాచన ॥ ౧,౨౨౨.
శుద్ధి చెడని నిరంతర నీటి ప్రవాహాలు, గాలి తోడు వచ్చిన ధూళి, స్త్రీలు, పిల్లలు, వృద్ధులు ఎప్పుడూ అపవిత్రం కావు.
నిత్యమాస్యం శుచి స్త్రీణాం శకున్తైః పాతితం ఫలమ్ । ప్రస్త్రవే చ శుచిర్వత్సః శ్వా మృగగ్రహణే శుచిః ॥ ౧,౨౨౨.
స్త్రీల నోరు ఎప్పుడూ శుద్ధమే. పక్షులు వేసిన పండ్లు శుద్ధంగా ఉంటాయి. దూడ తల్లి పాలుతాగేటప్పుడు, కుక్క మృగాన్ని పట్టుకునేటప్పుడు అవి శుద్ధంగా ఉంటాయి.