గరుడపురాణమ్

మహేరణాయ చక్షుసే । ఓం యో వః శివతమో రసః । తస్య భాజయేతేహ నః । అశతీరివ మాతరః । ఓం తస్మా అరఙ్గమామ వో యస్య క్షయాయ జిన్వథ । ఆపో జన యథా చ నః । ఓం సుమిత్రియా న ఆప ఓషధయః సన్తు ఓం దుర్మిత్రియాస్తస్మై సన్తు యోఽస్మాన్ ద్వేష్టి యఞ్చ వయం ద్విష్మః । ఓం ద్రుపదాదివముముచానః స్విన్నః స్నాతో మలాదివ । పూతం పవిత్రేణేవాజ్యమాపః శున్ధన్తు మైనసః । ఓం ఋతం చ సత్యం చాభీద్ధాత్తపసోఽధ్యజాయత । తతోరాత్ర్యజాయత । తతః సముద్రోర్ఽణవః సముద్రాదర్ణవాదధిసంవత్సరో అజాయత । అహౌరాత్రాణి విదధద్విశ్వస్య మిషతో వశీ । సూర్యాచన్ద్రమసౌ ధాతా యథాపూర్వమకల్పయత్ । దివం చ పృథివీం చాన్తరిక్షమథో స్వః ॥ ౧,౨౧౭.

మహేరణా దర్శనార్థం, ఓం: మీలో శుభమైన సారం మాకు ఇవ్వండి, తల్లులు పిల్లలకు ఇస్తున్నట్లు. అందుకే మేము నీ వద్దకు వచ్చాము, నీ వల్ల మనకు వృద్ధి కలగాలి. నీళ్లు, మనకు సంతానం కలిగించు గాక. నీళ్లు, ఔషధాలు మనకు మేలు చేయాలి, మనను ద్వేషించే వారికి, మనం ద్వేషించేవారికి మేలు చేయవు గాక. చెమట, మలినాలు ఎలా పోతాయో, అలాగే నీళ్లు మన మనసును శుద్ధి చేయాలి. పవిత్రతతో నెయ్యి ఎలా శుద్ధమవుతుందో అలా. తపస్సు వల్ల సత్యం, నిజం పుట్టాయి; వాటి వల్ల రాత్రి పుట్టింది; ఆ తరువాత సముద్రం ఏర్పడింది; సముద్రం నుంచి సంవత్సరము పుట్టింది; రోజు, రాత్రులు ఏర్పడి, జగత్తును పాలించాయి. సూర్యుడు, చంద్రుడు, దేవుడు మునుపటిలాగే సృష్టించాడు. ఆకాశం, భూమి, మధ్యలో అంబరాన్ని, పై లోకాలను కూడా సృష్టించాడు.

గాయత్త్ర్యా విశ్వామిత్ర ఋషిర్గాయత్త్రీఛన్దః । సవితా దేవతా జపే వినియోగః । ఓం ఉదుత్యం జాతవేదసం దేవం వహన్తి కేతవః । దృశే విశ్వాయ సూర్యమ్ । ఓం చిత్రం దేవానాముదగాదనీకం చక్షుర్మిత్రస్య వరుణస్యాగ్నేః । ఆప్రా ద్యావాపృథివీ అన్తరిక్షం సూర్య ఆత్మా జగతస్తస్థుషశ్చ । ఓం తచ్చక్షర్దేవహితం పురస్తాచ్ఛుక్రముచ్చరత్ । పశ్యేమ శరదః శతం జీవేమ శరదః శతమ్ । శృణుయామ శరదః శతమ్ । ఓం విశ్వతశ్చక్షురుత విశ్వతోముఖోవిశ్వతో బాహురుత విశ్వతస్పాత్ । సంబాహుభ్యాం ధమతి సంపత్రైద్యార్వాభూమీ జనయన్దేవ ఏకః । దేవా గాతువిదో నాఙ్గవిద్వానాద్భమితమనసస్పత ఇమం దేవయజ్ఞం స్వాహా వాతేధాః జపేత్ ॥ ౧,౨౧౭.

గాయత్రి మంత్రానికి విశ్వామిత్రుడు ఋషి, గాయత్రి ఛందస్సు, సవిత దేవత. జపానికి ఇదే నియోగం. ఓం: జాతవేదసుడైన దేవుడిని కిరణాలు మోసుకెళ్తున్నాయి, అందరికీ కనబడే సూర్యుని. ఓం: దేవతల కాంతిమయమైన ముఖం ఉదయించింది, మిత్రుడు, వరుణుడు, అగ్ని కంటిపాప. ఆకాశం, భూమి, మధ్యలో అంబరాన్ని చేరింది; సూర్యుడు, ఈ జగత్తుకు ప్రాణం. ఓం: ఆ దివ్యమైన కంటి వెలుగు ముందుగా ఉదయిస్తుంది. మనం వంద శరదులు చూడాలి, వంద శరదులు జీవించాలి, వంద శరదులు వినాలి. ఓం: ఆయన కంటి చూపు అన్నిచోట్లా, ముఖం అన్నిచోట్లా, చేతులు, పాదాలు అన్నిచోట్లా. రెండు చేతులతో సంరక్షణ చేస్తూ, భూమిని సృష్టించేవాడు ఒక్క దేవుడు. దేవతలు మార్గాన్ని తెలుసుకుంటారు, అజ్ఞానులు కాదు; మనస్సు అధిపతి ఈ యజ్ఞాన్ని స్వీకరించాలి. 'స్వాహా'తో జపించాలి.

ఓం, 'ఈ ఆసనం సిద్ధమైంది, ఇక్కడ సిద్ధమైంది' అని చెప్పి, 'ఓం భూః, ఓం భువః, ఓం స్వః, ఓం మహః, ఓం జనః, ఓం తపః, ఓం సత్యం' అని ఏడుసార్లు ఉచ్చరించాలి. దేవబ్రాహ్మణులను తూర్పు ముఖంగా, పితృబ్రాహ్మణులను ఉత్తర ముఖంగా కూర్చోబెట్టాలి. 'ఓం దేవతలకు, పితృదేవతలకు, మహాయోగులకు నమస్కారం, స్వధా, స్వాహా, ఎప్పుడూ ఉండాలి' అని మూడు సార్లు జపించాలి.

ఓం అద్యాస్మిన్దేశే అముకమాసే అముకరాశిఙ్గతే సవితర్యముకతిథావముకగోత్రాణామస్మత్పితృపితామహప్రపితామహానాం యథానామశర్మణాం విశ్వేదేవపూర్వకన్దృశ్రాద్ధం కరిష్యే । ఓం విశ్వేభ్యో దేవభ్యః స్వాహా ఓం విశ్వేదేవానావాహయిష్యే । ఆవాహయేత్యుక్తే ఓం విశ్వేదేవాః స ఆగత శృణుతామిమం హవమ్ । ఏదం బర్హిర్నిషీదత ఓం విశ్వేదేవాః శృణుతేమం ఇవం మే యే అన్తరిక్షే య ఉపద్యవిష్ట । యే అగ్నిజిహ్వా ఉత వా యజత్రా ఆసద్యాస్మిన్బర్హిషి మాదయధ్వమ్ । ఓం ఓషధయః సంవదన్తే సోమేన సహ రాజ్ఞా । యస్మై కృణోతి బ్రాహ్మణస్తం రాజన్పారయామసి । ఓం ఆగచ్ఛన్తు మహాభాగా విశ్వేదేవా మహాబలాః । యే అత్ర విహితాః శ్రాద్ధే సావధానా భవన్తు తే । ఓం అపహతాసురా రక్షాంసి వేదిషద ఇతి త్రిత్రిర్యవవికిరణమ్ ॥ ౧,౨౧౮.

ఓం, 'ఈ రోజు, ఈ ప్రదేశంలో, ఈ మాసంలో, ఈ నక్షత్రంలో, ఈ సమయానికి, మన గోత్రాలకు చెందిన మన పితృదేవతలు, తాతలు, పరతాతలకు వారి పేర్లతో, విశ్వదేవతలతో ప్రారంభించి శ్రాద్ధం చేయబోతున్నాను.' 'ఓం, విశ్వదేవతలకు స్వాహా.' 'ఓం, విశ్వదేవతలను ఆహ్వానిస్తాను.' 'ఆహ్వానించు' అని చెప్పినప్పుడు, 'ఓం, విశ్వదేవతలు, రండి, ఈ హవిని వినండి. ఈ దర్భపై కూర్చోండి. ఓం, విశ్వదేవతలు, వినండి, అంబరంలో ఉన్నవారు, పైలోకాల్లో ఉన్నవారు, యజ్ఞానికి యోగ్యులు, ఈ దర్భపై ఆనందించండి.' 'ఓం, ఔషధులు సోమరాజుతో కలసి మాట్లాడుతున్నాయి. బ్రాహ్మణుడు యజ్ఞం చేసే వారికి, రాజా, మేము రక్షణ కల్పిస్తాము.' 'ఓం, మహాబలశాలి విశ్వదేవతలు, ఇక్కడ శ్రాద్ధానికి నియమించబడినవారు, జాగ్రత్తగా ఉండండి.' 'ఓం, అసురులు, రాక్షసులు వేదిక దగ్గర నుండి తొలగిపోవాలి' అని మూడు సార్లు యవలు చల్లాలి.

ఓం శన్నో దేవీరభిష్టయ ఆపో భవన్తు పీతయే । శంయోరభిస్త్రవన్తు న ఇతి పాత్రే జలదానమ్ । ఓం యవోఽసి యవయాస్మద్వేషో యవయారాతీరితి యవదానమ్ । గన్ధద్వారాం దురాధర్షాం నిత్యపుష్టాం కరీషిణీమ్ । ఈశ్వరీం సర్వభూతానాం తా (త్వా) మిహోపహ్వయే శ్రియమితి గన్ధదానమ్ । ఓం యా దివ్యా ఆపః పయసా సంబభూవుర్యా అన్తరిక్షౌత పార్థవీర్యాః । హిరణ్యవర్ణా యజ్ఞియాస్తాన ఆపః శివాః శం స్యోనా సుహవా భవన్తు । ఏషోర్ఽఘో నమ ఇతి బ్రాహ్మణహస్తే జలం దత్త్వానేనైవ పాత్రేణ పవిత్రగ్రహణం కృత్వా సంస్త్రవం పవిత్రం చ బ్రాహ్మణపార్శ్వే దద్యాత్ । తతః ప్రథమపాత్రే సంస్త్రవజలం సంస్థాప్య కుశోపరి ఊర్ధ్వముఖం స్థాపనం కుర్యత్ । తదుపరి కుశదానమ్ ॥ ౧,౨౧౮.

ఓం, 'దేవతలు మనకు మేలు కలిగించే నీళ్లు త్రాగడానికి సిద్ధంగా ఉండాలి, మనకు శుభం కలిగించాలి' అని పాత్రలో నీళ్లు సమర్పించాలి. 'ఓం, నువ్వు యవం, మన శత్రుత్వాన్ని తొలగించు, మన ద్వేషాన్ని పోగొట్టు' అని యవాలు సమర్పించాలి. 'సువాసనతో, ఎవరికీ దుర్భేద్యంగా, ఎప్పుడూ పోషణ కలిగించే, సమస్త భూతాలకు అధిపతిగా ఉన్న శ్రీదేవిని ఇక్కడ ఆహ్వానిస్తున్నాను' అని గంధాన్ని సమర్పించాలి. 'ఓం, ఆకాశంలో, భూమిపై, పాలు కలిసిన దివ్యమైన నీళ్లు, బంగారు వర్ణంతో, యజ్ఞానికి యోగ్యంగా ఉన్న నీళ్లు మాకు శుభం కలిగించాలి.' 'ఇది అర్ఘ్యం, నమస్కారం' అని బ్రాహ్మణుని చేతిలో నీళ్లు పెట్టి, అదే పాత్రతో పవిత్రాన్ని పట్టుకుని, వడిపిన నీళ్లు, పవిత్రం బ్రాహ్మణుని పక్కన పెట్టాలి. తరువాత, మొదటి పాత్రలో వడిపిన నీళ్లు దర్భపై పైవైపు ఉంచి, దాని మీద దర్భలు పెట్టాలి.

ఓం అముకగోత్రేబ్యోఽస్మత్పితృపితామహేభ్యో యథానామశర్మభ్యః సపత్నీకేభ్యః ఇదమాసనం స్వధా ఇతి బ్రాహ్మణవామే ఆసనదానమ్ । ఓం పితౄనావాహయిష్యే । ఓం । ఆవాహయేత్యుక్తే ఓం ఉశన్తస్త్వా నిధీమహ్యుశన్తః సమిధీమహి । ఉశన్ను శత ఆవహ పితౄన్హవిషే ఉత్తవే । ఓం ఆయన్తు నః పితరః సౌమ్యాసోఽగ్నిష్వాత్తాః పథిభిర్దేవయానైః । అస్మిన్యజ్ఞే స్వధయా మదన్తోఽధిబ్రువన్తు తేవన్త్వస్మానిత్యావాహనమ్ । ఓం అపహతా సురా రక్షాంసి వేదిషదః ఇతి తిలవికిరణమ్ । పూర్వవక్త్రమేణ స్థాపితపాత్రేషూదకదానమ్ । ఓం తిలోఽసి సోమదేవత్యో గోసవో దేవనిర్మితః । ప్రత్నమద్భిః పృక్తః స్వధయా పితౄంల్లోకాన్ప్రీణీహి నః స్వాహా ఇతి తిలదానమ్ ॥ ౧,౨౧౮.

ఓం, అముక గోత్రానికి చెందిన నా తండ్రి, తాత, పరతాత, వీరి పేర్లతో, భార్యలతో కలిసి, ఈ ఆసనం మీకోసం స్వధాతో సమర్పించబడింది — ఇది బ్రాహ్మణుడి ఎడమవైపు ఆసన సమర్పణ. ఓం, పితృదేవతలను ఆహ్వానిస్తాను. ఓం. 'ఆహ్వానించు' అని చెప్పినప్పుడు: 'ఓం, మేము మిమ్మల్ని పిలుస్తున్నాము, మేము మిమ్మల్ని ఆహ్వానిస్తున్నాము, వంద మంది పితృదేవతలను ఇక్కడికి తీసుకురా' అని జపించాలి. ఓం, మనకు మృదువైన పితృదేవతలు, అగ్నిష్వాత్తులు, దైవ మార్గంలో ఈ యజ్ఞంలో స్వధాతో ఆనందంగా వచ్చి, మమ్మల్ని ఆశీర్వదించాలి. ఓం, దేవతలు, పితృదేవతలు, వేదికను రక్షించండి — ఇది నువ్వుల చల్లి వేయడం. తూర్పు వైపున పెట్టిన పాత్రల్లో నీళ్లు పోయాలి. ఓం, నువ్వులు సోమదేవతకు అంకితం, దేవతలు చేసినవి, పాతకాలపు నీళ్లతో కలిపినవి; స్వధాతో పితృలోకాలను సంతృప్తిపరచు — స్వాహా. ఇది నువ్వుల సమర్పణ.

సుగంధం, పువ్వులు రెండు చేతులతో సమర్పించి, పితృపాత్రాన్ని పైకి ఎత్తి, 'యా దివ్య' అని చదివి, 'అముక గోత్రానికి చెందిన నా తండ్రి! అముక దేవశర్మన్! భార్యతో కలిసి! ఇది నీకు అర్ఘ్యం, స్వధా.' అని చెప్పాలి. అపవిత్ర పాత్రను తీసుకుని, ఎడమవైపు, కుడివైపు కుశపై, 'ఓం పితృదేవతలకు స్థానం నీవే' అని చెప్పి, పాత్రను తలకిందుగా ఉంచాలి.

ఓం శున్ధన్తాం లోకాః పితృసదనాః పితృసదనమసి । అధోముఖపాత్త్రస్పర్శనమ్ । అముకగోత్రేభ్యోఽస్మత్పితృపితామహ ప్రపితామహేభ్యః సపత్నీకేభ్య ఏతాని గన్ధపుష్పధూపదీపవాసోగుణసోత్తరీయయజ్ఞోపవీతాని వః స్వధా పితృతీర్థేన గన్ధాదిదానమ్ । గన్ధాదిదానమక్షయ్యమస్తు । సంకల్పసిద్ధిరస్తు । బ్రాహ్మణవచనమ్ । ఏవం మాతామహాదీనామనుజ్ఞాపనాదికర్మ । ఓం యాదివ్యేతిభూమిసంమార్జనమ్ । తతో ఘృతాక్తమన్నం గృహీత్వా దక్షిణోపవీతీ పితృబ్రాహ్మణమోం అగ్నౌ కరణమహం కరిష్యే । ఓం కురుష్వేతి తేనోక్తే ఓం అగ్నయే కవ్యవాహనాయ స్వాహా ఇతి ఆహుతిద్వయం దేవబ్రాహ్మణహస్తే దత్త్వా అవశిష్టాన్నం పిణ్డార్థం స్థాపయిత్వా అపరమర్ధం పిత్రాదిపాత్రే మాతామహాదిపాత్రే చ నిః క్షిపేత్ ॥ ౧,౨౧౮.

ఓం, లోకాలు, పితృస్థానాలు శుద్ధిపొందాలి; నీవు పితృస్థానం. తలకిందుగా ఉన్న పాత్రను తాకాలి. అముక గోత్రానికి చెందిన నా తండ్రి, తాత, పరతాత, భార్యలతో కలిసి, ఈ సుగంధాలు, పువ్వులు, ధూపం, దీపం, వస్త్రాలు, ఉత్తరీయం, యజ్ఞోపవీతాలు మీకోసం స్వధాతో సమర్పించబడుతున్నాయి; పితృతీర్థంతో సుగంధాదులు సమర్పించాలి. ఈ సుగంధాదుల సమర్పణ ఎప్పటికీ కొనసాగాలి. మన సంకల్పం నెరవేరాలి — ఇది బ్రాహ్మణుని మాట. ఇలాగే మామతాత మొదలైన వారికి అనుమతి తీసుకోవాలి. ఓం, 'యా దివ్య' — ఇది భూమిని ఊడ్చడం. తర్వాత నెయ్యితో కలిపిన అన్నాన్ని తీసుకుని, కుడివైపు యజ్ఞోపవీతంతో, పితృబ్రాహ్మణునికి 'ఓం, నేను అగ్నిలో కర్మను చేస్తాను' అని చెప్పాలి. 'చేయండి' అని అనగానే, 'ఓం, అగ్నికి, కావ్యవాహనుడికి, స్వాహా' అని రెండు ఆహుతులు దేవబ్రాహ్మణుని చేతిలో సమర్పించాలి. మిగిలిన అన్నాన్ని పిండానికి ఉంచి, మిగతా భాగాన్ని పితృపాత్ర, మాతామహపాత్రల్లో వేయాలి.

పాత్రముద్రాది నిధాయ కుశం దత్త్వా అధోముఖాభ్యాం పాణిభ్యాం పాత్రం గృహీత్వా ఓం పృథివీతే పాత్రం ద్యౌరపిధానం బ్రాహ్మణస్య ముఖే అమృతే అమృతం జుహోమి స్వాహా పాత్రాభిమన్త్రణమ్ । ఇదం విష్ణుర్విచక్రమే త్రేధా నిదధే పదమ్ । సమూఢమస్య పాంసురే । విష్ణో హవ్యంరక్షస్వ ఇత్యన్నమధ్యే అధోముఖద్విజాఙ్గుష్ఠనివేశనమ్ ॥ ౧,౨౧౮.

పాత్రను ఉంచి ముద్ర వేసి, కుశను పెట్టి, రెండు చేతులతో తలకిందుగా పాత్రను తీసుకుని, 'ఓం, భూమి నీ పాత్ర, ఆకాశం దాని మూత; బ్రాహ్మణుని నోట్లో అమృతాన్ని సమర్పిస్తున్నాను, స్వాహా' అని మంత్రంతో పాత్రను అభిమంత్రించాలి. 'విష్ణువు మూడు అడుగులు వేసి లోకాలను కొలిచాడు, అవి మట్టిలో దాగి ఉన్నాయి; ఓ విష్ణూ, నా హవిని రక్షించు' అని అన్నం మధ్యలో తలకిందుగా బ్రాహ్మణుని బొటనవేలిని ఉంచాలి.

తతో విపరీతోపవీతేన సవ్యఞ్జనం సఘృతమన్నం పిత్రాది బ్రాహ్మణపాత్రే నిధాయ తదుపరి భూమిసంలగ్నకుశం దత్త్వా ఓం పృథివీ తే పాత్రం ఇతి మన్త్రేణ ఉత్తానాభ్యాం పాత్రం గృహీత్వా ఓం ఇదం విష్ణోరిత్యన్నోపరి ఉత్తానం ద్విజాఙ్గుష్ఠం నివేశయేత్ । ఓం అపహతేతి తిలవికిరణమ్ । భూమిపాతితవామజానుః అముకగోత్రేభ్యః అస్మత్పితృపితామహేభ్యః సపత్నీకేభ్యః ఏతదన్నం సఘృతం సపానీయం సవ్యఞ్జనం ప్రతిషిద్ధవర్జితం స్వధా । అన్నం సఙ్కల్ప్య ఓం ఊర్జం వహన్తీరమృతం ఘృత పయః కీలాలం పరిస్త్రుతం స్వధాస్తు తర్పయత మే పితరమ్ । దక్షిణాముఖవరిధారత్యాగః ॥ ౧,౨౧౮.

తర్వాత, యజ్ఞోపవీతాన్ని ఎడమవైపు వేసుకుని, వంటకాలు, నెయ్యితో కలిపిన అన్నాన్ని పితృబ్రాహ్మణుని పాత్రలో పెట్టాలి. దాని మీద భూమిని తాకేలా కుశను ఉంచాలి. 'ఓం, భూమి నీ పాత్ర' అని మంత్రంతో రెండు చేతులు పైకి పెట్టి పాత్రను తీసుకుని, 'ఓం, ఇది విష్ణువు' అని అన్నం మీద పైకి బ్రాహ్మణుని బొటనవేలిని ఉంచాలి. 'అపహత' అని నువ్వులను చల్లాలి. ఎడమ మోకాలి భూమిని తాకేలా చేసి, 'అముక గోత్రానికి చెందిన నా తండ్రి, తాత, భార్యలతో కలిసి, ఈ నెయ్యితో, నీళ్లతో, వంటకాలతో కలిపిన, నిషిద్ధ పదార్థాలు లేని అన్నం మీకోసం స్వధాతో సమర్పించబడింది' అని చెప్పాలి. సంకల్పం చేసి, 'ఓం, పోషక పదార్థాలు, అమృతం, నెయ్యి, పాలు, తీపి పదార్థాలు, ఇవన్నీ స్వధాతో నా తండ్రిని తృప్తిపరచాలి' అని జపించి, దక్షిణదిశగా నీళ్లు పోయాలి.

ఓం శ్రాద్ధమిదమచ్ఛిద్రమస్తు ఓం సఙ్కల్పసిద్ధరస్తు । ఓం భూర్భువః స్వస్తత్సవితుర్వరేణ్యం భర్గోదేవస్య ధీమహి ధియో యో నః ప్రచోదయాతితి విసజయిత్వా ఓం మధువాతా ఋతాయతే మధుక్షరన్తు సిన్ధవః మాధ్వీర్నః సన్త్వోషధీర్మధునక్తముతోషసో మధుత్పార్థివం రజః । మధుద్యౌరస్తు నః పితా మధుమాన్నో వనస్పతిః మధుమానస్తు సూర్యో మాధ్వీర్గావో భవన్తు నః । మధు మధు మధు ఇతి జపః ॥ ౧,౨౧౮.

'ఓం, ఈ శ్రాద్ధం లోపం లేకుండా జరగాలి; ఓం, సంకల్పం నెరవేరాలి' అని చెప్పాలి. 'ఓం, భూ, భువ, స్వః — తత్సవితుర్వరేణ్యం భర్గో దేవస్య ధీమహి ధియో యో నః ప్రచోదయాత్' అని గాయత్రీ మంత్రాన్ని జపించాలి. సమర్పణ అనంతరం, 'తీపి గాలులు వీస్తూ ఉండాలి, నదులు తీపిగా ప్రవహించాలి, ఔషధాలు మనకు మధురంగా ఉండాలి, రాత్రులు, ఉదయాలు తీపిగా ఉండాలి, భూమి మీద ధూళి తీపిగా ఉండాలి, ఆకాశం మన తండ్రిగా ఉండాలి, వృక్షాలు, సూర్యుడు, ఆవులు మనకు మధురంగా ఉండాలి' అని జపించాలి. 'మధు, మధు, మధు' అని మూడుసార్లు చెప్పాలి.