గరుడపురాణమ్

త్రిః స్నాతా స్నాపితా భైక్ష్యం గురౌ ప్రాణాన్తికీ స్థితిః । సమేఖలో జటీ దణ్డీ ముణ్డీ వా గురుసంశ్రయః ॥ ౧,౨౧౩.

మూడు సార్లు స్నానం, ఇతరుల చేత స్నానం చేయించుకోవడం, భిక్షాటనం, గురువుతో జీవితం ముగిసే వరకు ఉండడం; మెట్టు, జటలు, దండం, ముండనం — ఇవన్నీ గురువుని ఆశ్రయించడం.

అగ్నిహోత్రోపచరణం జీవనం చ స్వకర్మభిః । ధర్మదారేషు కల్పేత పర్వవర్జం రతిక్రియాః ॥ ౧,౨౧౩.

అగ్నిహోత్రానికి సేవ చేయడం, తన కర్తవ్యాలతో జీవించటం; ధర్మపత్నితో పర్వదినాలు తప్ప రతి చేయాలి.

దేవపిత్రతితిభ్యశ్చ పూజాదిష్వనుకల్పనమ్ । శ్రుతిస్మృత్యర్థసంస్థానం ధర్మోఽయం గృహమేధినః ॥ ౧,౨౧౩.

దేవతలు, పితృదేవతలు, అతిథులకు పూజ మొదలైనవి చేయడం; వేద, స్మృతి విషయాలను స్థాపించడం — ఇవే గృహస్థుని ధర్మం.

జటిత్వమగ్నిహోత్రత్వం భూశయ్యాజినధారణమ్ । వనే వాసః పయోమూలనీవారఫలవృత్తితా ॥ ౧,౨౧౩.

జటలు వేసుకోవడం, అగ్నిహోత్రం చేయడం, నేలపై నిద్రపోవడం, యజ్ఞోపవీతం ధరించడం, అడవిలో నివసించడం, పాలతో, మూలికలతో, నీటితో, పండ్లతో జీవించడమే వనవాసి ధర్మంలో భాగం.

ప్రతిషిద్ధాన్నివృత్తిశ్చ త్రిః స్నానం వ్రతధారితా । దేవతాతిథిపూజా చ ధర్మోఽయం వనవాసినః ॥ ౧,౨౧౩.

విషయ నిషిద్ధమైన ఆహారాలను తినకుండా ఉండడం, రోజుకు మూడుసార్లు స్నానం చేయడం, వ్రతాలు పాటించడం, దేవతలను మరియు అతిథులను పూజించడం — ఇవే వనవాసి ధర్మం.

సర్వారమ్భపరిత్యాగో భిక్షాన్నం వృక్షమూలతా । నిష్పరిగ్రహతాద్రోహః సమతా సర్వజన్తుషు ॥ ౧,౨౧౩.

ఏ పనికీ ఆసక్తి లేకుండా ఉండడం, భిక్షాటన ఆహారం తినడం, చెట్ల వేరుల దగ్గర నివసించడం, ఏ వస్తువుల పట్ల ఆకాంక్ష లేకపోవడం, ఎవరికీ ద్వేషం లేకుండా ఉండడం, ప్రతి జీవికి సమభావం కలిగి ఉండడం — ఇవన్నీ వనవాసి ధర్మంలో ఉన్నాయి.

ప్రియాప్రియపరిష్వఙ్గేసుఖదుః ఖాధికారితా । సబాహ్యాభ్యన్తరే శౌచం వాగ్యమో ధ్యానచారితా ॥ ౧,౨౧౩.

ఇష్టమైనా, ఇష్టంలేనప్పటికీ సమంగా ఉండడం, సుఖం, దుఃఖం రెండింటినీ సమంగా స్వీకరించడం, బయట, లోపల శుభ్రత పాటించడం, మాటల్లో నియమం, ధ్యానం చేయడం — ఇవన్నీ వనవాసికి అవసరం.

సర్వైద్రియసమాహారో ధారణాధ్యాననిత్యతా । భావసంశుద్ధిరేత్యేష పరివ్రాడ్ధర్మ ఉచ్యతే ॥ ౧,౨౧౩.

ప్రతి ఇంద్రియాన్ని ఒకచోట చేర్చడం, ఎప్పుడూ ధారణ, ధ్యానం చేయడం, మనసు శుద్ధిగా ఉంచడం — ఇవే పరివ్రాజకుని ధర్మంగా చెప్పబడింది.

అహింసా సూనృతా వాణీ సత్యశౌచే క్షమా దయా । వర్ణినాం లిఙ్గినాం చైవ సామాన్యో ధర్మ ఉచ్యతే ॥ ౧,౨౧౩.

హింస చేయకుండా ఉండడం, మృదువుగా మాట్లాడడం, సత్యంగా ఉండడం, శుభ్రత, సహనం, దయ — ఇవన్నీ వర్ణాశ్రమంలో ఉన్నవారికీ, వ్రతధారులకూ ఒకే విధమైన సాధారణ ధర్మంగా చెప్పబడింది.

యథోక్తకారిణః సర్వే ప్రయాన్తి పరమాం గతిమ్ । ఆ బోధాత్స్వపనం యావత్గృహిధర్మం చ వచ్మి తే ॥ ౧,౨౧౩.

ఎవరైనా చెప్పిన విధంగా ఆచరిస్తే వారు పరమగతిని పొందుతారు. ఇప్పుడు, మేలుకోవడం నుండి నిద్రించేవరకు గృహస్థుని ధర్మాన్ని చెప్పుతాను.

బ్రాహ్మే ముహూర్తే బుధ్యేత ధర్మార్థౌ చానుచిన్తయేత్ । కాయక్లేశాంశ్చ తన్మూలాన్వేదతత్త్వార్థమేవ చ ॥ ౧,౨౧౩.

బ్రాహ్మ ముహూర్తంలో లేచి, ధర్మం, అర్థం గురించి ఆలోచించాలి. వాటి వల్ల కలిగే శారీరక కష్టాలు, నిజమైన జ్ఞానార్ధం కూడా విచారించాలి.

శర్వర్యన్తే సముత్థాయ కృతశౌచః సమాహితః । స్నాత్వా సన్ధ్యాముపాసీత సర్వకాలమతన్ద్రితః ॥ ౧,౨౧౩.

రాత్రి ముగిసిన తర్వాత లేచి, శుభ్రంగా, స్థిరంగా ఉండాలి. స్నానం చేసి, సాయంకాల సంధ్యను ఆచరించాలి. ఎప్పుడూ జాగ్రత్తగా ఉండాలి.

ప్రాతః సన్ధ్యాముపా సీత దన్తధావనపూర్వికామ్ । ఉభే మూత్రపురీషే చ దివా కుర్యాదుదఙ్ముఖః ॥ ౧,౨౧౩.

ఉదయాన్నే పళ్లను శుభ్రం చేసుకుని, ప్రాతఃసంధ్యను ఆచరించాలి. పగలు మూత్ర విసర్జన, మల విసర్జన చేయాలంటే ఉత్తర దిశను చూస్తూ చేయాలి.

రాత్రౌ చ దక్షిణే కుర్యాదుభే సన్ధ్యే యథా దివా । ఛాయాయామన్ధకారే వా రాత్రౌ వాహని వా ద్విజః ॥ ౧,౨౧౩.

రాత్రిపూట అయితే దక్షిణ దిశను చూస్తూ చేయాలి. రెండు సంధ్యాకాలాల్లో కూడా పగలు చేసే విధంగా చేయాలి. నీడలోనైనా, చీకటిలోనైనా, రాత్రి, పగలు, ఎప్పుడైనా ద్విజుడు నియమాన్ని పాటించాలి.

యథా తు సముఖః కుర్యాత్ప్రాణబాధాభయేషు చ । గోమయాఙ్గారవల్మీకఫాలాకృష్టే శుభే ॥ ౧,౨౧౩.

ప్రాణానికి భయం ఉన్నా, గోమయంతో శుభ్రపరిచిన నేలపై, బొగ్గులపై, పుట్టలపై, కొత్తగా దున్నిన భూమిపై కూడా నియమాన్ని పాటించాలి.

మార్గోపజీవ్యచ్ఛాయాసు న మూత్రం చ పురీషకమ్ । అన్తర్జలాద్దేవగృహాద్వల్మీకాన్మూషికస్థలాత్ ॥ ౧,౨౧౩.

రహదారులపై, చెట్ల నీడలో, నీటిలో, దేవాలయాల్లో, పుట్టల్లో, ఎలుకలు ఉన్న చోట మూత్రం లేదా మలం చేయకూడదు.

పరేషాం శౌచశిష్టాచ్చ శ్మశానాచ్చ మృదం త్యజేత్ । ఏకాం లిఙ్గే మృదం దద్యాద్వామ హస్తే మృదం ద్విధా ॥ ౧,౨౧౩.

ఇతరుల శౌచానికి ఉపయోగించిన మట్టిని, శ్మశాన భూమిలోని మట్టిని వాడకూడదు. ఒక అవయవానికి ఒకసారి మట్టి ఇవ్వాలి, రెండు అవయవాలకు రెండు సార్లు మట్టిని ఎడమ చేతిలో పెట్టాలి.

ఉభయోర్ద్వే చ దాతవ్యే మూత్రశౌచం ప్రచక్షతే । ఏకాం లిఙ్గే గుదే తిస్త్రస్తథా వామకరే దశ ॥ ౧,౨౧౩.

రెండు అవయవాలకు రెండు సార్లు మట్టి ఇవ్వాలి — దీనినే మూత్ర శౌచం అంటారు. ఒక అవయవానికి, గుదంలో మూడుసార్లు, ఎడమ చేతిలో పది సార్లు మట్టిని వాడాలి.

పఞ్చ పాదే దశైకస్మిన్కరయోః సప్తమృత్తికాః । అర్ధప్రసృతిమాత్రా తు ప్రథమా మృత్తికా స్మృతా ॥ ౧,౨౧౩.

పాదానికి ఐదు సార్లు, ఒక్క చేతికి పది సార్లు, ఏడు సార్లు మట్టిని వాడాలి. మొదటి మట్టి అరచేతి పరిమాణంగా ఉండాలి.

ద్వితీయా చ తృతీయా చ తదర్ధా పరికీర్తితా । ఉపవిష్టస్తు విణ్మూత్రం కర్తుం యస్తు న విన్దతి ॥ ౧,౨౧౩.

రెండవది, మూడవది వాటి సగం పరిమాణంగా ఉండాలి. కూర్చుని మూత్రం లేదా మలం శుద్ధి చేయలేకపోతే —

స కుర్యాదర్ధశౌచం తు స్వస్య శౌచస్య సర్వదా । దివా శౌచస్య రాత్ర్యర్ధం యద్వా పాదో విధీయతే ॥ ౧,౨౧౩.

అతడు ఎప్పుడూ తనకు అర శౌచాన్ని చేయాలి. పగలు శౌచానికి, రాత్రి అర భాగం లేదా పాద భాగం మట్టిని వాడాలని చెప్పబడింది.

స్వస్థస్య తు యథోద్దిష్టమార్తః కుర్యాద్యథాబలమ్ । వసా శుక్రమసృఙ్మజ్జా లాలా విణ్మూత్రకర్ణవిట్ ॥ ౧,౨౧౩.

ఆరోగ్యంగా ఉన్నవాడు నియమించిన విధంగా చేయాలి. కానీ, అనారోగ్యంగా ఉన్నవాడు తన శక్తికి తగినంత మాత్రమే చేయాలి. శరీరంలోని మలాలు అంటే కొవ్వు, వీర్యం, రక్తం, మజ్జ, లాలాజలం, మలము, మూత్రం, చెవి మలము, ఇవన్నీ కలవు.

శ్లేష్మాశ్రదూషికా స్వేదో ద్వాదశైతే నృణాం మలాః । మన్యేత యావతా శుద్ధిం తావచ్ఛౌచం సమాచరేత్ ॥ ౧,౨౧౩.

శ్లేష్మం, ముక్కులోని మలము, చెమట — ఇవి కలిపి పన్నెండు రకాల మలాలు. ఇవన్నీ పూర్తిగా తొలగిపోయే వరకు శుద్ధిని పాటించాలి.

ప్రమాణం శౌచసంఖ్యాయా నాదిష్టైరవశిష్యతే । శౌచం తు ద్వివిధం ప్రోక్తం బాహ్యమాభ్యన్తరం తథా ॥ ౧,౨౧౩.

ఎవరికి ఎలా చెప్పారో అంతకంటే ఎక్కువ శౌచక్రియలు చేయకూడదు. శౌచం రెండు విధాలుగా చెప్పబడింది — బాహ్య శౌచం, అంతర్గత శౌచం.

మృజ్జలాభ్యాం స్మృతం బాహ్యం భావశుద్ధిరథాన్తరమ్ । త్రిరాచామేదపః పూర్వం ద్విః ప్రమృజ్యాత్తతో ముఖమ్ ॥ ౧,౨౧౩.

బాహ్య శుద్ధి మట్టి, నీటితో కడగడం వల్ల కలుగుతుంది. అంతర్గత శుద్ధి మనస్సు పవిత్రంగా ఉంచడం వల్ల వస్తుంది. ముందుగా మూడు సార్లు నీటితో నోరు కడుక్కోవాలి, తర్వాత రెండు సార్లు నోరు తుడవాలి.

సంమృజ్యాఙ్గుష్ఠమూలేన త్రిభిరాస్యముపస్పృశేత్ । అఙ్గుష్ఠేన ప్రదేశిన్యా ఘ్రాణం పశ్చాదనన్తరమ్ ॥ ౧,౨౧౩.

తుడిచిన తర్వాత, బొటనవేలు మూలంతో మూడు సార్లు నోరు తాకాలి. తర్వాత, బొటనవేలు, చూపువేలు కలిపి ముక్కును క్రమంగా తాకాలి.

అఙ్గుష్ఠానామికాభ్యాం చ చక్షుః శ్రోత్రే పునః పునః । కనిష్ఠాఙ్గష్ఠయోర్నాభిం హృదయం తు తలేన వై ॥ ౧,౨౧౩.

బొటనవేలు, ఉంగర వేలు కలిపి కన్నులు, చెవులను పునఃపునః తాకాలి. చిన్నవేలు, బొటనవేలు కలిపి నాభిని తాకాలి. హృదయాన్ని చేతిపొదుతో తాకాలి.

సర్వాభిస్తు శిరః పశ్చాద్బాహూ చాగ్రేణ సంస్పృశేత్ । ఋచో యజూంషి సామాని త్రిః పఠన్ప్రీణయేత్క్రమాత్ ॥ ౧,౨౧౩.

అన్ని వేళ్లతో తల తాకాలి. తర్వాత వేళ్ల చివరలతో చేతులను తాకాలి. ఋగ్వేదం, యజుర్వేదం, సామవేదం మూడు సార్లు క్రమంగా పఠిస్తూ నమస్కారం చేయాలి.

అథర్వాఙ్గిరసౌ పూర్వం ద్విః ప్రమార్ష్ట్యథ తన్సుఖమ్ । ఇతిహాసపురాణాని వేదాఙ్గాని వేదాఙ్గాని యథాక్రమమ్ ॥ ౧,౨౧౩.

ముందుగా అథర్వణ, ఆంగిరస మంత్రాలను పఠించాలి. తర్వాత రెండు సార్లు తుడవాలి. ఆ తరువాత, ఇతిహాసాలు, పురాణాలు, వేదాంగాలు క్రమంగా పఠించాలి.