త్రితయం పిప్పలీమూలం విడఙ్గానాం చతుష్టయమ్ । అష్టౌ ముశలికాభాగాస్త్రిఫలాయాశ్చతుష్టయమ్ । ద్విగుణేన గుడేనైషాం మోదకానిహ కారయేత్ ॥ ౧,౧౯౨.
పిప్పలి వేరు మూడు భాగాలు, విడంగం నాలుగు భాగాలు, ముసలి ఎనిమిది భాగాలు, త్రిఫల నాలుగు భాగాలు కలిపి, వీటన్నింటిని రెండు రెట్లు బెల్లంతో కలిపి ముద్దలు చేయాలి.
తద్భక్షణమజీర్ణం హి పాణ్డురోగఞ్జ కామలమ్ । అతీసారాంశ్చ మన్దాగ్నిం ప్లీహాఞ్చైవ నివారయేత్ ॥ ౧,౧౯౨.
ఇవి తినితే అజీర్ణం, పాండురోగం, కామాల, విరేచనం, అగ్ని బలహీనత, ప్లీహా వ్యాధులు పోతాయి.
బిల్వాగ్నిమన్థః శ్యోనాకపాటలాపారిభద్రకమ్ । ప్రసారణ్యశ్వగన్ధా చ బృహతీ కణ్టకారికా ॥ ౧,౧౯౨.
బిల్వం, అగ్నిమంత, శ్యోనాకం, పాటల, పారిభద్రం, ప్రసారణి, అశ్వగంధ, బృహతి, కంటకారి —
బలా చాతిబలా రాస్నా శ్వదంష్ట్రా చ పునర్నవా । ఏరణ్డః శారివా పర్ణో గుడూచీ కపికచ్ఛుకా ॥ ౧,౧౯౨.
బల, అతిబల, రస్న, శ్వదంష్ట్ర, పునర్నవ, ఎర్రండు, శారివ, పర్ణ, గుడూచి, కపికచ్చు —
ఏషాం దశపలాన్భాగాన్క్వాథయేత్సలిలేఽమలే । తేన పాదావశేషేణ తైలపాత్రే విపాచయేత్ ॥ ౧,౧౯౨.
వీటిలో ప్రతి ఒక్కదాన్ని పది పళాలు తీసుకుని, శుద్ధమైన నీటిలో మరిగించి, నాలుగవ భాగం మిగిలే వరకు ఉడికించాలి. ఆ మిశ్రమాన్ని నూనె పాత్రలో మరింత మరిగించాలి.
ఆజం వా యది గవ్యం క్షీరం దత్త్వా చతుర్గుణమ్ । శతావరీం సైన్ధవఞ్చ తైలతుల్యం ప్రదాపయేత్ ॥ ౧,౧౯౨.
ఆ నూనెలో నాలుగు రెట్లు మేకపాలు లేదా ఆవుపాలు, సమానంగా శతావరి, సైంధవ ఉప్పు కలిపి వేయాలి.
ద్రవ్యాణియాని పేష్యాణి తాని వక్ష్యామి తచ్ఛృణు । శతపుష్పా దేవదారుర్బలా పర్ణో వచాగురు ॥ ౧,౧౯౨.
ఇప్పుడు నూరాల్సిన పదార్థాలు చెబుతాను, విను: శతపుష్ప, దేవదారు, బల, పర్ణ, వచ, అగురు.
కుష్ఠం మాంసీ సైన్ధవఞ్చ పలమేకం పునర్నవా । పానే నస్యే తథాభ్యఙ్గే తైలమేతత్ప్రదాపయేత్ ॥ ౧,౧౯౨.
కుష్ట, మాంసి, సైంధవ ఉప్పు ఒక్కొక్క పళా, పునర్నవ — ఇవన్నీ కలిపిన నూనెను తాగడానికి, నాస్యం కోసం, అభ్యంగం కోసం ఉపయోగించాలి.
హృచ్ఛూలం పార్శ్వశూలఞ్చ గణ్డమాలాఞ్చ నాశయేత్ । అపస్మారం వాతరక్తం వపుష్మాంశ్చ పుమాన్భవేత్ ॥ ౧,౧౯౨.
ఇది హృదయ నొప్పి, పక్కనొప్పి, గడ్డలు, అపస్మారం, వాతరక్తం పోగొట్టి, పురుషుడు బలవంతుడవుతాడు.
గర్భమశ్వతరీ విన్ద్యాత్కిం పునర్మానుషీ హర । అశ్వానాం వాతభగ్నానాం కుఞ్జరాణాం నృణాం తథా । తైలమేతత్ప్రయోక్తవ్యం సర్వవాతవికారిణామ్ ॥ ౧,౧౯౨.
ఈ నూనెను గాడిదకు గర్భం రావడానికి ఉపయోగిస్తే, మనుషులకు ఎంత ఉపయోగమో చెప్పనక్కర్లేదు, ఓ హరా! గుర్రాలకు, ఏనుగులకు, మనుషులకు వాతవ్యాధులన్నింటికీ ఇది ఉపయోగించాలి.
హిఙ్గుతుమ్బురుశుణ్ఠీభిః సిద్ధం తైలన్తు సార్షపమ్ । ఏతద్ధి పురణం శ్రేష్ఠం కర్ణశూలాపహం పరమ్ ॥ ౧,౧౯౨.
హింగు, తుంబురు, శొంఠితో తయారైన నూనె, ముఖ్యంగా ఆవాల నూనె, పురాతనమైనది, చెవినొప్పిని పూర్తిగా పోగొడుతుంది.
శుష్కమూలకశుణ్ఠీనాం క్షారో హిఙ్గులనాగరమ్ । తక్రం చతుర్గుణం దద్యాత్తైలమేతద్విపాచయేత్ ॥ ౧,౧౯౨.
ఎండిన ముల్లంగి, శొంఠి క్షారం, హింగు, మన్షిల, అల్లం, వీటికి నాలుగు రెట్లు మజ్జిగ కలిపి, ఈ నూనెను తయారు చేయాలి.
బాధిర్యం కర్ణశూలఞ్చ పూయస్త్రావఞ్చ కర్ణయోః । క్రిమయశ్చ వినశ్యన్తి తైలస్యాస్య ప్రపూరణాత్ ॥ ౧,౧౯౨.
ఈ నూనెను చెవిలో వేసితే చెవి మూలం, చెవి నొప్పి, పుయి కారడం, పురుగులు వంటి సమస్యలు పోతాయి.
శుష్కమూలకశుణ్ఠీనాం క్షారో హిఙ్గులనాగరమ్ । శతపుష్పా వచా కుష్ఠం దారుశిగ్రురసాఞ్జనమ్ ॥ ౧,౧౯౨.
ఎండిన ముల్లంగి, ఎండిన అల్లం, క్షారం, హింగులు, నాగరం, శతపుష్ప, వచ, కుష్ఠము, దారుశిగ్రు, అంజనరసం—
సౌవర్చలం యవక్షారం సాముద్రం సైన్ధవం తథా । గ్రన్థికం విడముస్తం చ మధు శుక్తం చతుర్గుణమ్ ॥ ౧,౧౯౨.
సౌవర్చల ఉప్పు, యవ క్షారం, సముద్ర ఉప్పు, సైంధవ ఉప్పు, గ్రంథిక, విడంగ, ముస్తా, తేనె, నాలుగు రెట్లు పులుసు—
మాతులుఙ్గరసశ్చైవ కదలీరస ఏవ చ । తైలమేభిర్విపక్తవ్యం కర్ణశూలాపహం పరమ్ ॥ ౧,౧౯౨.
మాతులుంగరసం, అరటి పండు రసం కూడా కలిపి, ఈ పదార్థాలతో నూనెను మరిగిస్తే, అది చెవి నొప్పికి అతి ఉత్తమమైన ఔషధంగా మారుతుంది.
బాధిర్యం కర్ణనాదశ్చ పూయస్త్రావశ్చ దారుణమ్ । పూరణాదస్య తైలస్య క్రిమయః కర్ణయోర్హర ॥ ౧,౧౯౨.
ఈ నూనెను చెవిలో వేస్తే చెవి మూలం, చెవిలో శబ్దం, తీవ్రమైన పుయి కారడం, పురుగులు వంటి సమస్యలు పోతాయి.
సద్యో వినాశమాయాన్తి శశాఙ్కకృతశేఖర । క్షారతైలమిదం శ్రేష్ఠం ముఖదన్తమలాపహమ్ ॥ ౧,౧౯౨.
ఓ చంద్రకళను మస్తకంపై ధరించినవాడా! ఈ క్షార నూనెను వాడితే అన్ని సమస్యలు వెంటనే పోతాయి. ఇది నోరు, పళ్ల మలినాలను తొలగించడంలో అతి ఉత్తమమైనది.
చన్దనం కుఙ్కుమం మాంసీ కర్పూరం జాతిపత్రికా । జాతీకఙ్కోలపూగానాం లవఙ్గస్య ఫలాని చ ॥ ౧,౧౯౨.
చందనం, కుంకుమ, మాంసీ, కర్పూరం, జాతిపత్రిక, జాతిక, కంకోళ, పూగిలు, లవంగ ఫలాలు—
అగురూణి చ కస్తూరీ కుష్ఠం తగరపాదికా । గోరోచనా ప్రియఙ్గుశ్చ బలా చైవ తథా నఖీ ॥ ౧,౧౯౨.
అగరు, కస్తూరి, కుష్ఠము, తగర, గోరొచన, ప్రియంగు, బల, అలాగే నఖి—
సరలం సప్తపర్ణం చ లాక్షా చామలకీ తథా । తథా తు పద్మకం చైవ హ్యేతైస్తైలం ప్రసాధయేత్ ॥ ౧,౧౯౨.
సరళ, సప్తపర్ణ, లాక్ష, ఆమలకీ, అలాగే పద్మక—ఈ పదార్థాలతో నూనెను సిద్ధం చేయాలి.
ప్రస్వేదమలదుర్గన్ధకణ్డూ కుష్ఠహరం పరమ్ । గచ్ఛతి స్త్రీశతం రుద్ర బన్ధ్యాపి లభతే సుతమ్ ॥ ౧,౧౯౨.
ఇది చెమట, మలినం, దుర్గంధం, దద్దుర్లు, చర్మవ్యాధులకు అతి శ్రేష్ఠమైన ఔషధం. ఓ రుద్రా! వంద రాత్రులు వాడిన తరువాత, సంతానం లేని మహిళకూ సంతానం కలుగుతుంది.
యవానీ చిత్రకం ధాన్యం త్ర్యూషణం జీరకం తథా । సౌవర్చలం విడగఞ్చ పిప్పలీమూలరాజికమ్ ॥ ౧,౧౯౨.
ఓమం, చిత్రకం, ధనియాలు, త్రయుషణం, జీలకర్ర, సౌవర్చల ఉప్పు, విడంగ, పిప్పలి మూలం, అవిసె—
ఏభిః పచేద్రఘృతప్రస్థం జలప్రస్థాష్టసంయుతమ్ । తథార్ఽశోగుల్మశ్వయథుం హన్తి వహ్నిం కరోతి వై ॥ ౧,౧౯౨.
ఈ పదార్థాలతో ఒక ప్రస్థ ఘృతాన్ని, ఎనిమిది రెట్లు నీళ్లు కలిపి మరిగించాలి. అప్పుడు అర్జస, గుల్మం, వాయువు, వాపు పోయి, అగ్ని బలపడుతుంది.
మరిచం త్రివృతం కుష్ఠం హరితాలం మనః శిలా । దేవదారు హరిద్రే ద్వే కుష్ఠం మాంసీ చ చన్దనమ్ ॥ ౧,౧౯౨.
మిరియాలు, త్రివృత, కుష్ఠము, హరితాళం, మనశిల, దేవదారు, రెండు రకాల పసుపు, కుష్ఠము, మాంసీ, చందనం—
విశాలా కరవీరఞ్చ అర్కక్షీరం శకృద్రసః । ఏషాఞ్చ కార్షికో భాగో విషస్యార్ధపలం భవేత్త్ ॥ ౧,౧౯౨.
విశాల, కరవీర, అర్క క్షీరము, ఆవు పేగు రసం—ప్రతి ఒక్కటి కర్ష పరిమాణంలో, విషం అర్ధ పళ పరిమాణంలో కలిపి—
ప్రస్థం సటుకతైలస్య గోమూత్రేఽష్టగుణే పచేత్ । మృత్పాత్రే లోహపాత్రే వా శనైర్మృద్వగ్నినా పచేత్ ॥ ౧,౧౯౨.
సరసేపు నూనెను ఎనిమిది రెట్లు ఆవుపిసినీరు కలిపి మట్టి లేదా ఇనుప పాత్రలో మెల్లగా మరిగించాలి.
పామా విచర్చికా చైవ దద్రుర్విస్ఫోచకానిచ । అభ్యఙ్గేన ప్రణశ్యన్తి కోమలత్వఞ్చ జాయతే ॥ ౧,౧౯౨.
పామా, విచర్చిక, దద్దురు, పుండ్లు—ఇవి ఈ నూనెతో మర్దన చేస్తే పోతాయి. చర్మం మృదువుగా మారుతుంది.
ప్రభూతాన్యపి శ్విత్రాణి తైలేనానేన మర్దయేత్ । చిరోత్థితమపి శ్విత్రం వినష్టం తత్క్షణాద్భవేత్ ॥ ౧,౧౯౨.
ఈ నూనెతో మర్దన చేస్తే ఎంతగా ఉన్న శ్విత్రం అయినా పోతుంది. చాలా కాలంగా ఉన్న శ్విత్రం కూడా వెంటనే నశిస్తుంది.
పటోలపత్రం కటుకా మఞ్జిష్ఠా శారివా నిశా । జాతీశమీనిమ్బపత్రం మధుకం క్వథితం ఘృతమ్ ॥ ౧,౧౯౨.
పటోల ఆకులు, కటుక, మంజిష్ఠ, శారివ, నిశా, జాతి, ఈశమిని, వేప ఆకులు, యస్తిమధు—ఇవన్నీ కలిపి నెయ్యిలో మరిగించాలి.