విషంనృణాం వినశ్యేత్తు ఏతేషాం భక్షణాచ్ఛివ । దీపతైలప్రదానాచ్చ దంశైరాకీటజైః శివ । ఖర్జూరకవిషం నశ్యేత్తదా వై నాత్ర సంశయః ॥ ౧,౧౯౧.
ఇవన్నీ తినితే, శివా, మనుషుల్లోని విషం పోతుంది; దీపం నూనెను పూస్తే, కీటకాల కాటు వల్ల వచ్చే విషం పోతుంది. ఖర్జూరక విషం కూడా నిస్సందేహంగా నశిస్తుంది.
దంశస్థానం వృశ్చికస్య శుణ్ఠీ తగరసంయుతా । నశ్యేన్మధుమక్షికాయా ఏతేషాం లేపతో విషమ్ ॥ ౧,౧౯౧.
వృష్చిక కాటు స్థలంలో శుంఠి, తగర కలిపి పేస్టుగా వేసితే, తేనెటీగ కాటు వల్ల వచ్చే విషం పోతుంది; వీటిని పూస్తే విషం పోతుంది.
శతపుష్పా సైన్ధవఞ్చ సాజ్యం వా తేన లేపయేత్ । శిరీషస్య తు బీజంవై సిద్ధ క్షీరేణ ఘర్షితమ్ ॥ ౧,౧౯౧.
శతపుష్ప, సైంధవ లవణం, నెయ్యి కలిపి పేస్టుగా చేసి పూయాలి; అలాగే శిరీష విత్తనాన్ని పాలతో మెత్తగా చేసి పూయాలి.
తల్లేపేన మహాదేవ నశ్యేత్కుక్కురజం విషమ్ । జ్వలితాగ్నిర్వారిసేకో తథా దర్దురజం విషమ్ ॥ ౧,౧౯౧.
ఈ పేస్టును పూస్తే, మహాదేవా, కుక్క కాటు వల్ల వచ్చే విషం పోతుంది; అలాగే మంట మీద వేడి చేసిన నీటిని చల్లి పోస్తే, కప్ప వల్ల వచ్చే విషం కూడా పోతుంది.
ధత్తూరకరసోన్మిశ్రం క్షీరాద్యగుడపానతః । శూనాం విషం వినశ్యేత్తు శశాఙ్కాఙ్కితశేఖర ॥ ౧,౧౯౧.
దత్తూరా, ఆవాల కలిపిన విషం గాయంలో ఉంటే, ఆ వ్యక్తి పాల లేదా బెల్లం తాగితే, ఓ చంద్రచూడిన శివా, ఆ విషం పూర్తిగా నశిస్తుంది.
వటనిమ్బశమీనాఞ్చ వల్కలైః క్వథితం జలమ్ । తత్సేకాన్ముఖదన్తానాం నశ్యేద్వై విషవేదనా ॥ ౧,౧౯౧.
మర్రి, వెప, జమికాయ చెట్ల తొక్కతో నీళ్లు మరిగించి, ఆ నీటితో నోరు, పళ్లను కడిగితే, నోటిలోని విష బాధలు పోతాయి.
లేపనాద్దేవదారోశ్చ గైరికస్య చ లేపనాత్ । నాగేశ్వరో దరిద్రే ద్వే తథా మఞ్జిష్ఠకా హర । ఏభిర్లేపాద్వినశ్యేత్తు లూతావిషముమాపతే ॥ ౧,౧౯౧.
దేవదారు లేదా గేరికతో లేపనం చేయడం, నాగకేసర, దరిద్ర, మంజిష్ఠ కలిపి లేపం చేయడం వల్ల, ఓ ఉమాపతీ, పురుగుల విష ప్రభావం పోతుంది.
కరఞ్జస్య తు బీజాని వరుణచ్ఛదమేవ చ । తిలాశ్చ సర్షపా హన్యుర్విషం వై నాత్ర సంశయః ॥ ౧,౧౯౧.
కరంజా గింజలు, వరుణచెట్టు తొక్క, నువ్వులు, ఆవాలు కలిపితే, అవి విషాన్ని పూర్తిగా నాశనం చేస్తాయి — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
ఘృతం కుమారీపత్రం వై దత్తం సలవణం హర । తురఙ్గమశరీరాణాం కణ్డూర్నశ్యేద్దశాహతః ॥ ౧,౧౯౧.
నేయి, గృతకుమారి ఆకులు, ఉప్పు కలిపి ఇస్తే, గుర్రాలకు కాటు వల్ల వచ్చే దురద పూర్తిగా పోతుంది.
శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౧౯౨ హరిరువాచ । చిత్రకస్యాష్టభాగాశ్చ శూరణస్య చ షోడశ । శుణ్ఠ్యా భాగాశ్చ చత్వారో మరిచానాం ద్వయం తథా ॥ ౧,౧౯౨.
హరి ఇలా చెప్పారు: చిత్రకము ఎనిమిది భాగాలు, శూరణము పదహారు భాగాలు, శొంఠి నాలుగు భాగాలు, మిరియాలు రెండు భాగాలు తీసుకోవాలి.
త్రితయం పిప్పలీమూలం విడఙ్గానాం చతుష్టయమ్ । అష్టౌ ముశలికాభాగాస్త్రిఫలాయాశ్చతుష్టయమ్ । ద్విగుణేన గుడేనైషాం మోదకానిహ కారయేత్ ॥ ౧,౧౯౨.
పిప్పలి వేరు మూడు భాగాలు, విడంగం నాలుగు భాగాలు, ముసలి ఎనిమిది భాగాలు, త్రిఫల నాలుగు భాగాలు కలిపి, వీటన్నింటిని రెండు రెట్లు బెల్లంతో కలిపి ముద్దలు చేయాలి.
తద్భక్షణమజీర్ణం హి పాణ్డురోగఞ్జ కామలమ్ । అతీసారాంశ్చ మన్దాగ్నిం ప్లీహాఞ్చైవ నివారయేత్ ॥ ౧,౧౯౨.
ఇవి తినితే అజీర్ణం, పాండురోగం, కామాల, విరేచనం, అగ్ని బలహీనత, ప్లీహా వ్యాధులు పోతాయి.
బిల్వాగ్నిమన్థః శ్యోనాకపాటలాపారిభద్రకమ్ । ప్రసారణ్యశ్వగన్ధా చ బృహతీ కణ్టకారికా ॥ ౧,౧౯౨.
బిల్వం, అగ్నిమంత, శ్యోనాకం, పాటల, పారిభద్రం, ప్రసారణి, అశ్వగంధ, బృహతి, కంటకారి —
బలా చాతిబలా రాస్నా శ్వదంష్ట్రా చ పునర్నవా । ఏరణ్డః శారివా పర్ణో గుడూచీ కపికచ్ఛుకా ॥ ౧,౧౯౨.
బల, అతిబల, రస్న, శ్వదంష్ట్ర, పునర్నవ, ఎర్రండు, శారివ, పర్ణ, గుడూచి, కపికచ్చు —
ఏషాం దశపలాన్భాగాన్క్వాథయేత్సలిలేఽమలే । తేన పాదావశేషేణ తైలపాత్రే విపాచయేత్ ॥ ౧,౧౯౨.
వీటిలో ప్రతి ఒక్కదాన్ని పది పళాలు తీసుకుని, శుద్ధమైన నీటిలో మరిగించి, నాలుగవ భాగం మిగిలే వరకు ఉడికించాలి. ఆ మిశ్రమాన్ని నూనె పాత్రలో మరింత మరిగించాలి.
ఆజం వా యది గవ్యం క్షీరం దత్త్వా చతుర్గుణమ్ । శతావరీం సైన్ధవఞ్చ తైలతుల్యం ప్రదాపయేత్ ॥ ౧,౧౯౨.
ఆ నూనెలో నాలుగు రెట్లు మేకపాలు లేదా ఆవుపాలు, సమానంగా శతావరి, సైంధవ ఉప్పు కలిపి వేయాలి.
ద్రవ్యాణియాని పేష్యాణి తాని వక్ష్యామి తచ్ఛృణు । శతపుష్పా దేవదారుర్బలా పర్ణో వచాగురు ॥ ౧,౧౯౨.
ఇప్పుడు నూరాల్సిన పదార్థాలు చెబుతాను, విను: శతపుష్ప, దేవదారు, బల, పర్ణ, వచ, అగురు.
కుష్ఠం మాంసీ సైన్ధవఞ్చ పలమేకం పునర్నవా । పానే నస్యే తథాభ్యఙ్గే తైలమేతత్ప్రదాపయేత్ ॥ ౧,౧౯౨.
కుష్ట, మాంసి, సైంధవ ఉప్పు ఒక్కొక్క పళా, పునర్నవ — ఇవన్నీ కలిపిన నూనెను తాగడానికి, నాస్యం కోసం, అభ్యంగం కోసం ఉపయోగించాలి.
హృచ్ఛూలం పార్శ్వశూలఞ్చ గణ్డమాలాఞ్చ నాశయేత్ । అపస్మారం వాతరక్తం వపుష్మాంశ్చ పుమాన్భవేత్ ॥ ౧,౧౯౨.
ఇది హృదయ నొప్పి, పక్కనొప్పి, గడ్డలు, అపస్మారం, వాతరక్తం పోగొట్టి, పురుషుడు బలవంతుడవుతాడు.
గర్భమశ్వతరీ విన్ద్యాత్కిం పునర్మానుషీ హర । అశ్వానాం వాతభగ్నానాం కుఞ్జరాణాం నృణాం తథా । తైలమేతత్ప్రయోక్తవ్యం సర్వవాతవికారిణామ్ ॥ ౧,౧౯౨.
ఈ నూనెను గాడిదకు గర్భం రావడానికి ఉపయోగిస్తే, మనుషులకు ఎంత ఉపయోగమో చెప్పనక్కర్లేదు, ఓ హరా! గుర్రాలకు, ఏనుగులకు, మనుషులకు వాతవ్యాధులన్నింటికీ ఇది ఉపయోగించాలి.
హిఙ్గుతుమ్బురుశుణ్ఠీభిః సిద్ధం తైలన్తు సార్షపమ్ । ఏతద్ధి పురణం శ్రేష్ఠం కర్ణశూలాపహం పరమ్ ॥ ౧,౧౯౨.
హింగు, తుంబురు, శొంఠితో తయారైన నూనె, ముఖ్యంగా ఆవాల నూనె, పురాతనమైనది, చెవినొప్పిని పూర్తిగా పోగొడుతుంది.
శుష్కమూలకశుణ్ఠీనాం క్షారో హిఙ్గులనాగరమ్ । తక్రం చతుర్గుణం దద్యాత్తైలమేతద్విపాచయేత్ ॥ ౧,౧౯౨.
ఎండిన ముల్లంగి, శొంఠి క్షారం, హింగు, మన్షిల, అల్లం, వీటికి నాలుగు రెట్లు మజ్జిగ కలిపి, ఈ నూనెను తయారు చేయాలి.
బాధిర్యం కర్ణశూలఞ్చ పూయస్త్రావఞ్చ కర్ణయోః । క్రిమయశ్చ వినశ్యన్తి తైలస్యాస్య ప్రపూరణాత్ ॥ ౧,౧౯౨.
ఈ నూనెను చెవిలో వేసితే చెవి మూలం, చెవి నొప్పి, పుయి కారడం, పురుగులు వంటి సమస్యలు పోతాయి.
శుష్కమూలకశుణ్ఠీనాం క్షారో హిఙ్గులనాగరమ్ । శతపుష్పా వచా కుష్ఠం దారుశిగ్రురసాఞ్జనమ్ ॥ ౧,౧౯౨.
ఎండిన ముల్లంగి, ఎండిన అల్లం, క్షారం, హింగులు, నాగరం, శతపుష్ప, వచ, కుష్ఠము, దారుశిగ్రు, అంజనరసం—
సౌవర్చలం యవక్షారం సాముద్రం సైన్ధవం తథా । గ్రన్థికం విడముస్తం చ మధు శుక్తం చతుర్గుణమ్ ॥ ౧,౧౯౨.
సౌవర్చల ఉప్పు, యవ క్షారం, సముద్ర ఉప్పు, సైంధవ ఉప్పు, గ్రంథిక, విడంగ, ముస్తా, తేనె, నాలుగు రెట్లు పులుసు—
మాతులుఙ్గరసశ్చైవ కదలీరస ఏవ చ । తైలమేభిర్విపక్తవ్యం కర్ణశూలాపహం పరమ్ ॥ ౧,౧౯౨.
మాతులుంగరసం, అరటి పండు రసం కూడా కలిపి, ఈ పదార్థాలతో నూనెను మరిగిస్తే, అది చెవి నొప్పికి అతి ఉత్తమమైన ఔషధంగా మారుతుంది.
బాధిర్యం కర్ణనాదశ్చ పూయస్త్రావశ్చ దారుణమ్ । పూరణాదస్య తైలస్య క్రిమయః కర్ణయోర్హర ॥ ౧,౧౯౨.
ఈ నూనెను చెవిలో వేస్తే చెవి మూలం, చెవిలో శబ్దం, తీవ్రమైన పుయి కారడం, పురుగులు వంటి సమస్యలు పోతాయి.
సద్యో వినాశమాయాన్తి శశాఙ్కకృతశేఖర । క్షారతైలమిదం శ్రేష్ఠం ముఖదన్తమలాపహమ్ ॥ ౧,౧౯౨.
ఓ చంద్రకళను మస్తకంపై ధరించినవాడా! ఈ క్షార నూనెను వాడితే అన్ని సమస్యలు వెంటనే పోతాయి. ఇది నోరు, పళ్ల మలినాలను తొలగించడంలో అతి ఉత్తమమైనది.
చన్దనం కుఙ్కుమం మాంసీ కర్పూరం జాతిపత్రికా । జాతీకఙ్కోలపూగానాం లవఙ్గస్య ఫలాని చ ॥ ౧,౧౯౨.
చందనం, కుంకుమ, మాంసీ, కర్పూరం, జాతిపత్రిక, జాతిక, కంకోళ, పూగిలు, లవంగ ఫలాలు—
అగురూణి చ కస్తూరీ కుష్ఠం తగరపాదికా । గోరోచనా ప్రియఙ్గుశ్చ బలా చైవ తథా నఖీ ॥ ౧,౧౯౨.
అగరు, కస్తూరి, కుష్ఠము, తగర, గోరొచన, ప్రియంగు, బల, అలాగే నఖి—