రక్తవన్దనమఞ్జిష్ఠాలక్షాణాం కర్షకేణ వా । యష్టీమధుకుఙ్కుమాభ్యాం సప్తాహాన్ముఖకాన్తికృత్ ॥ ౧,౧౭౭.
రక్తచందనం, మంజిష్ఠ, లక్ష, లేదా వీటిలో ఏదైనా తీసుకుని, యష్టిమధు, తేనె, కుంకుమ కలిపి ఏడురోజులు వాడితే ముఖ కాంతి పెరుగుతుంది.
శుణ్ఠీపిప్పలిచూర్ణం తు గుడూచీ కణ్టకారికా । ఏభిశ్చ క్వథితం వారి పీతం చాగ్నిం కరోతి వై ॥ ౧,౧౭౭.
అల్లం, పిప్పలి పొడి, గుడూచి, కంటకారి — ఇవన్నీ నీటిలో మరిగించి తాగితే జీర్ణాగ్ని బలపడుతుంది.
వాతశూలక్షయం చైవ కగేతి ప్రథమేశ్వర । కరఞ్జపర్పటోశీరం బహతీ కటురోహిణీ ॥ ౧,౧౭౭.
వాయువ్యాధి, క్షయ రోగాలకు, కaranja, parpata, ఉశీర, బహతి, కటురోహిణి అనే ఔషధాలను ఉపయోగించాలి అని, ప్రభువా, మీరు చెప్పారు.
గోక్షురం క్వథితం త్వభిర్వారి పీతం శ్రమాపహన్ । దాహం పిత్తం జ్వరం శోషం మూర్ఛాం చైవ క్షయం నయేత్ ॥ ౧,౧౭౭.
గోక్షురం మరిగించి నీటితో కలిపి తాగితే, అలసట, దాహం, పిత్తం, జ్వరం, శోషం, మూర్చ, క్షయం ఇవన్నీ పోతాయి.
మధ్వాజ్యపిప్పలీచూర్ణం క్వథితం క్షీరసంయుతమ్ । పీతం హృద్రోగకాసస్య విషమజ్వరనుద్భవేత్ ॥ ౧,౧౭౭.
పిప్పలి పొడి, తేనె, నెయ్యి కలిపి పాలతో మరిగించి తాగితే, హృదయ వ్యాధి, దగ్గు, వికార జ్వరం పోతాయి.
క్వాథౌపధీనాం సర్వాసాం కర్షార్ధం గ్రాహ్యమేవ చ । వయోఽనురూయతో జ్ఞేయో విశేషో వృషభధ్వజ ॥ ౧,౧౭౭.
ఈ మదుపులన్నిటికీ అర్ధ కర్ష పరిమాణం తీసుకోవాలి. వయస్సును బట్టి మోతాదు నిర్ణయించాలి, వృషభధ్వజా.
దుగ్ధం పీతం తు సంయుక్తం గోపురీషరసేన చ । విషమజ్వరనుత్స్యాచ్చ కాకజన్ధారసస్తథా ॥ ౧,౧౭౭.
పాలు, గోమూత్రరసం కలిపి తాగితే, వికార జ్వరం, కాకజంధార అనే వ్యాధులు పోతాయి.
మశుణ్ఠి క్వథితం క్షీగ్మజాయా జ్వరనుద్భవేత్ । యష్టీమధుకముస్తం చ సైన్ధవం బృహతీఫలమ్ ॥ ౧,౧౭౭.
శుంఠి మరిగించి పాలతో తాగితే జ్వరం తగ్గుతుంది. యష్టిమధుకం, ముస్తా, సైంధవ లవణం, బృహతీఫలం కూడా ఉపయోగపడతాయి.
ఏతైర్నస్వప్రిదానాచ్చ నిద్రా స్యాత్పురుపస్య చ । మరీచప్రధ్వశ్వలాలానస్యాన్నిద్రా భవేచ్ఛివ ॥ ౧,౧౭౭.
ఈ ఔషధాలు, నిద్రకు సహాయపడే పదార్థాలు ఇచ్చినప్పుడు, మనిషికి నిద్ర వస్తుంది. నిద్రలేమి ఉన్నవారికి, మిరియాల పొడి, లాలాజలం కలిపి ఇస్తే నిద్ర కలుగుతుంది, శివా.
మూలం తు కాకజఙ్ఘాయా నిద్రాకృత్స్యాచ్ఛిరస్థితమ్ । సిద్ధం తైలం కాఞ్జికేన తథా సర్జరసేన చ ॥ ౧,౧౭౭.
కాకజంఘా మూలాన్ని తలపై పెట్టితే నిద్ర వస్తుంది. పులిసారంతో, సర్జరసంతో తయారుచేసిన నూనె కూడా నిద్రకు ఉపకరిస్తుంది.
శీతోదకసమాయుక్తం లేపాత్సన్తాపనాశనమ్ । శోణితజ్వరదాహేభ్యో జాతసన్తాపనుత్తథా ॥ ౧,౧౭౭.
చల్లని నీటితో కలిపి లేపం చేస్తే, శరీరంలో వేడి తగ్గుతుంది. రక్తజ్వర దాహం, జ్వరంతో వచ్చే Santapa కూడా పోతుంది.
శృకశైవాలమన్థశ్చ శుణ్ఠీపాపాణభేదకమ్ । శౌవాఞ్జనం గోక్షురం వా వరుణచ్ఛన్నమేవ చ ॥ ౧,౧౭౭.
శృకశైల, మంథ, శుంఠి, పాపాన, భేదక, శౌవాంజన, గోక్షురం, లేక వరుుణ చెట్టు తొక్కను ఉపయోగించాలి.
సౌభాఞ్జనస్య మూలం చ ఏతైః క్వథితవారి చ । దత్త్వా హిఙ్గుయవక్షారం పీతం వాతవినాశనమ్ ॥ ౧,౧౭౭.
సౌభాంజన మూలం, పై పదార్థాలను మరిగించిన నీరు, హింగు, యవక్షార కలిపి తాగితే వాయు వ్యాధి పోతుంది.
పిప్పలీ పిప్పలీమూలం తథా భల్లాతకం శివ । వార్యేతైః క్వథితం పీతం వరశూలాపహారకృత్ ॥ ౧,౧౭౭.
పిప్పలి, పిప్పలి మూలం, భల్లాతకాన్ని నీటితో మరిగించి తాగితే, తీవ్రమైన శూలం తగ్గిపోతుంది, శివా.
అశ్వగన్ధామూలకాభ్యాం సిద్ధా వల్మీకమృత్తికా । ఏతయా మర్దనాద్రుద్ర ఊరుస్తమ్భః ప్రశామ్యతి ॥ ౧,౧౭౭.
అశ్వగంధ మూలాలు, వామిక మట్టి కలిపి తయారుచేసినదాన్ని రుద్రా, తొడపరాలపై రుద్దితే, తొడ మూర్చ తగ్గిపోతుంది.
బృహతీకస్య వై మూలం సంపిష్టముదకేన చ । పీతం సంఘాతవాతస్య విపాటనకృదేవ చ ॥ ౧,౧౭౭.
బృహతీ మూలాన్ని నీటితో నూరి తాగితే, వాయు సమూహం విడిపోతుంది.
పీతం తక్రేణ మూలం చ ఆర్ద్రస్య తగరస్య చ । హరేత్ఝిఞ్జినీవాతం?వై వృక్షమిన్ద్రాశనిర్యథా ॥ ౧,౧౭౭.
తాజా తగర మూలాన్ని మజ్జిగతో తాగితే, ఝిఝిణి వాతాన్ని, ఇంద్రుడు వజ్రాయుధంతో చెట్టు కొట్టినట్లు, పూర్తిగా పోగొడుతుంది.
అస్థిసంహారమేకేన భక్తేన సహ వాదితమ్ । పతిం మాంసరసేనాపి వాతనుచ్చాస్థిభఙ్గనుత్ ॥ ౧,౧౭౭.
అస్థిసంహారాన్ని భోజనంతో లేదా మాంసరసంతో తీసుకుంటే, వాయు వ్యాధి, ఎముక విరిగిన సమస్యలు పోతాయి.
ఘృతలిప్తం సశుష్కం చ ఛాగీక్షీరేణ సంయుతమ్ । తల్లోపాత్పాదయార్నంశ్యేత్సక్షేప్యే చాత్ర సంశయః ॥ ౧,౧౭౭.
నెయ్యి రాసి, ఎండబెట్టి, ఆ మిశ్రమాన్ని మేకపాలుతో కలిపి, పాదంపై రాసితే, కాళ్ల వాపు తగ్గిపోతుంది. ఇందులో సందేహం లేదు.
మధ్వాజ్యసైన్ధవం సిక్థం గుడకైరికగుగ్గులైః । ససర్జరసస్ఫుటితః క్లోమశుద్ధిశ్చ లేపనాత్ ॥ ౧,౧౭౭.
తేనె, నెయ్యి, సైంధవ లవణం, మధుపట్టు, బెల్లం, గుగ్గులు, సర్జరసం కలిపి రాసితే, ప్లీహా శుద్ధి అవుతుంది.
కటుతైలేన లిప్తో వై విధూమాగ్నౌ ప్రతాపితః । మృత్తికారఖాదితః పాదః సమః స్యాద్వృషభధ్వజ ॥ ౧,౧౭౭.
తీవ్రమైన నూనెతో పాదాన్ని పూసి, పొగలేని అగ్నిలో వేడి చేసి, మట్టితో కప్పితే, వృషభధ్వజా! ఆ పాదం ఎద్దు వలె బలంగా మారుతుంది.
సర్జరసాః సిక్థకం చ జీరకం చ హరీతకీ । ఉత్సాధితఘృతాభ్యఙ్గో హ్యగ్నిదగ్ధవ్యథాపనుత్ ॥ ౧,౧౭౭.
సర్జరసం, మైనం, జీలకర్ర, హరితకీ — ఇవన్నీ నెయ్యితో కలిపి పేస్టుగా చేసి పూస్తే, అగ్నిలో కాలిన బాధను తొలగిస్తాయి.
తిలతైలం చాగ్నిదగ్ధం యవభస్మసమన్వితమ్ । అగ్నిదగ్ధవ్రణం నశ్యేద్బ్రహుశః కృతలేపతః ॥ ౧,౧౭౭.
తిలనూనెను అగ్నిలో కాల్చి, యవబస్మను కలిపి, మళ్ళీ మళ్ళీ పూస్తే, అగ్నిదగ్ధ వ్రణాలు పూర్తిగా నశించిపోతాయి.
నవనీతం మాహిషం చ దగ్ధపిష్టతిలాని చ । సభల్లాకం వ్రణం నశ్యేద్ధృచ్ఛూలం నస్యలేపనాత్ ॥ ౧,౧౭౭.
తాజా మేష నెయ్యి, కాల్చిన నువ్వుల పొడి, భల్లాతకం — ఇవన్నీ ముక్కులో పూస్తే, వ్రణాలు, తలనొప్పి తొలగిపోతాయి.
కర్పూరగవ్యసర్పిర్భ్యాం ప్రహారః పూరితో హర । శస్త్రోద్భవః సబద్ధశ్చ శుక్లవర్ణేన శఙ్కర ! । పాకం చ వేదనాం చైవ సంస్పృశేద్వృషభధ్వజ ॥ ౧,౧౭౭.
హరా! కర్పూరం, ఆవు నెయ్యితో చేసిన పూసును గాయంపై పెట్టితే, ఆయుధంతో వచ్చిన, తెల్లగా ఉన్న గాయంలో పాకమూ, నొప్పీ రెండూ తగ్గిపోతాయి, వృషభధ్వజా!
ఆమ్ర (తస్య) మూలరసేనైవ శస్త్రఘాతః ప్రపూరితః । ఢౌకతే శస్త్రఘాతాభ్యాం నిర్వ్రణో ఘృపూరితః ॥ ౧,౧౭౭.
మామిడి వేరుజాతరసంతో ఆయుధ గాయాన్ని నింపి, ఆపై నెయ్యితో కడిగితే, ఆయుధ గాయాలు పూర్తిగా మాయమవుతాయి.
శరపుఙ్ఖా లజ్జాలుకా పాఠా చైషాం తు మూలకమ్ । జలపిష్టం తస్య లేపాచ్ఛస్త్రఘాతః ప్రశామ్యతి ॥ ౧,౧౭౭.
శరపుంఖ, లజ్జాలుక, పాఠా — వీటి వేర్లు నీటితో నూరి పూస్తే, ఆయుధ గాయాల బాధ తగ్గిపోతుంది.
మూలం చ కాకజఙ్ఘాయాస్త్రిరాత్రేణైవ శోషితః । పాకపూతిం వేదనాం చ హన్తి వై రోహితో వ్రణే ॥ ౧,౧౭౭.
కాకజంఘ వేరును మూడు రాత్రులు ఎండబెట్టి వాడితే, వ్రణంలో పాకమూ, నొప్పీ పోయి, త్వరగా మానిపోతుంది.
సజలం తిలతైలం చ అపామార్గస్య మూలకమ్ । తత్సేకదానాన్నశ్యేచ్చ ప్రహారోద్భవవేదనా ॥ ౧,౧౭౭.
నీళ్లు, తిలనూనె, అపామార్గ వేరును కలిపి వెంటనే పూస్తే, గాయాల వల్ల కలిగే నొప్పి తొలగిపోతుంది.
అభయాం సైన్ధవం శుణ్ఠీమేతత్పిష్ట్వోదకేన తు । భక్షయిత్వా హ్యజీర్ణస్య నాశో భవతి శఙ్కర ! ॥ ౧,౧౭౭.
అభయ, సైంధవ లవణం, శొంఠి — ఇవన్నీ నీటితో నూరి తింటే, అజీర్ణం పూర్తిగా పోతుంది, శంకరా!