విడఙ్గగన్ధపాషాణసాధితం తైలముత్తమమ్ । సచతుర్గుణగోమూత్రం మనసః శిలమేవ వా ॥ ౧,౧౭౬.
విడంగ, గంధపాషాణం, నాలుగు రెట్లు ఆవుపిసినీ కలిపి చేసిన నూనె లేదా మనస శిలతో చేసిన నూనె చాలా మంచిది.
శిరోఽభ్యఙ్గాచ్ఛిరాజన్మయూకాలిఖ్యాః క్షయం నయేత్ । నవదగ్ధం శఙ్ఖచూర్ణం ఘృష్టసీసకలేపితమ్ ॥ ౧,౧౭౬.
ఈ నూనెతో తలకి మర్దన చేస్తే జుట్టులో ఉన్న పిప్పులు, గింజలు పోతాయి. కొత్తగా కాల్చిన శంఖపు పొడిని సీసకంతో రుద్దిన లేపనం కూడా ఉపయోగపడుతుంది.
కచాః శ్లక్ష్ణా మహాకృష్ణా భవన్తి వృషభధ్వజ । భృఙ్గరాజం లోహచూర్ణం త్రిఫలా బీజపూరకమ్ ॥ ౧,౧౭౬.
వృషభధ్వజా! భృంగరాజం, ఇనుప పొడి, త్రిఫల, బీజపూరకాన్ని వాడితే జుట్టు మెత్తగా, ముదురు నల్లగా మారుతుంది.
నీలీ చ కరవీరం చ గుడమేతైః సమం శృతమ్ । పలితానీహ కృష్ణాని కుర్యాల్లేపాన్మహౌషధమ్ ॥ ౧,౧౭౬.
నీలి, కరవీరాన్ని బెల్లంతో కలిపి ఉడికించి, ఆ మందును జుట్టుకు పట్టితే తెల్లజుట్టు నల్లగా మారుతుంది.
ఆమ్రాస్థిమజ్జా త్రిఫలా నీ (తా) లీ చ భృఙ్గ రాజకమ్ । జీర్ణం పక్వం లోహచూర్ణం కాఞ్జికం కృష్ణకేశకృత్ ॥ ౧,౧౭౬.
మామిడి గింజ మజ్జిగ, త్రిఫల, నీలి, భృంగరాజం, పాతగా ఉడికించిన ఇనుప పొడి, పులిసిన కంజీ కలిపి వాడితే జుట్టు నల్లగా మారుతుంది.
చక్రమర్దకబీజాని కుష్ఠమేరణ్డమూలకమ్ । అత్యమ్లకాఞ్జికం పిష్ట్వా లేపాన్మస్తకరోగనుత్ ॥ ౧,౧౭౬.
చక్రమర్దక బీజాలు, కుష్టం, ఎర్రండ మూలాన్ని ఎక్కువ పులుపు ఉన్న కంజీలో నూరి పట్టితే తల చర్మ వ్యాధులు తగ్గిపోతాయి.
సైన్ధవం చ వచా హిఙ్గు కుష్ఠం నాగేశ్వరం తథా । శతపుష్పా దేవదారు ఏభిస్తైలం తు సాధితమ్ ॥ ౧,౧౭౬.
సెందటుపు, వచ, ఇంగువ, కుష్టం, నాగేశ్వర, శతపుష్ప, దేవదారు — వీటితో చేసిన నూనె చాలా మంచిది.
గోపురీపరసేనైవ చతుర్భాగేన సంయుతమ్ । తత్కణభరణాదుగ్రకర్ణశూలం క్షయం నయేత్ ॥ ౧,౧౭౬.
గోపురి రసం నాలుగో వంతు కలిపి చెవిలో వేస్తే తీవ్రమైన చెవి నొప్పి తగ్గిపోతుంది.
మేషమూత్రసైన్ధవాభ్యాం కర్ణయోర్భరణాచ్ఛివ । కర్ణయోః పూతినాశః స్యాత్కృమిస్త్రావాదికస్య చ ॥ ౧,౧౭౬.
మేక మూత్రం, సెందటుపు కలిపి చెవిలో పోస్తే చెవిలో దుర్వాసన, పురుగుల వల్ల వచ్చే మలినాలు పోతాయి.
మాలతీపుప్పదలయో రసేన భరణాత్తథా । గోజలేనైవ పూరేణ పూయస్త్రావో వినశ్యతి ॥ ౧,౧౭౬.
మల్లెపూల రసం లేదా ఆవు నీటిని చెవిలో పోస్తే పుయి కారడం పూర్తిగా పోతుంది.
కష్ఠమాషమరీచాని తగరం మధు పిప్పలీ । అపామార్గోఽశ్వగన్ధా చ బృహతీ సితసర్షపాః ॥ ౧,౧౭౬.
కష్ట, మినుములు, పిప్పలు, తగర, తేనె, పిప్పలి, ఉపమార్గ, అశ్వగంధ, బృహతి, తెల్ల ఆవాలు వాడతారు.
యవాస్తిలాః సైన్ధవం చ పాదికోద్వర్తనం శుభమ్ । లిఙ్గబాహుస్తనానాం చ కర్ణయోర్వృద్ధికృద్భవేత్ । కటుతైలం భల్లాతకం బృహతీ ఫలదాడిమమ్ ॥ ౧,౧౭౬.
యవలు, నువ్వులు, సెందటుపు కలిపి మర్దన చేయడం చాలా మంచిది. వీటిని లింగం, చేతులు, వక్షోజాలకు రాసితే అవి పెరుగుతాయి. కాటు నూనె, భల్లాతకం, బృహతి, దాడిమి కూడా ఉపయోగిస్తారు.
వల్కలైః సాధితైర్లిప్తం లిఙ్గం తేన వివర్ధతే ॥ ౧,౧౭౬.
ఈ చెక్కలతో చేసిన నూనెను లింగానికి పట్టితే అది పెరుగుతుంది.
శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౧౭౭ హరిరువాచ । సోభాఞ్జనపత్రరసం మధుయుక్తం హి చక్షుషోః । భ (చ) రణాద్రోగహరణం భవేన్నాస్త్యత్ర సంశయః ॥ ౧,౧౭౭.
హరి ఇలా అన్నాడు: శోభాంజన ఆకుల రసాన్ని తేనెతో కలిపి కళ్లకు రాసితే కంటి వ్యాధులు పోతాయి — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
అశీతితిలపుష్పాణి జాత్యాశ్చ కుసుమాపి చ । ఉషానిమ్బామలాశుణ్ఠీపిప్పలీతణ్డులీయకమ్ ॥ ౧,౧౭౭.
ఎనభై నువ్వుల పువ్వులు, జాతి పువ్వులు, ఉష, నిమ్మ, ఉసిరికాయ, శుంఠి, పిప్పలి, బియ్యం ఇవన్నీ ఉపయోగిస్తారు.
ఛాయాసుష్కాం వటీం కుర్యాత్పిష్ట్వా తణ్డులవారిణా । మధునా సహసా చాక్ష్ణోరఞ్జనాత్తిమిరాదినుత్ ॥ ౧,౧౭౭.
వీటిని బియ్యం నీటితో నూరి నీడలో ఎండబెట్టి గుళికలు తయారు చేయాలి. వాటిని తేనెతో కళ్లకు రాసితే కంటి చీకటి తదితర వ్యాధులు పోతాయి.
బిభీతకాస్థిమజ్జా తు శఙ్ఖనాభిర్మనః శిలా । నిమ్బపత్రమరీచా ని అజామూత్రేణ పేషయేత్ ॥ ౧,౧౭౭.
బిభీతక ఫలంలోని ఎముక మజ్జ, శంఖపు పొడి, మనశ్శిల, వేప ఆకులు, మిరియాలు — ఇవన్నీ మేక మూత్రంతో బాగా రుద్ది కలిపి తీసుకోవాలి.
పుష్పం రాత్ర్యన్ధతాం హన్తి తిమిరం పటలం తథా । చతుర్భాగాని శఙ్ఖస్య తదర్ధేన మనః శిలా ॥ ౧,౧౭౭.
ఈ మందు రాత్రి అంధత్వాన్ని, కళ్ళలోని మబ్బును తొలగిస్తుంది. ఇందులో నాలుగు భాగాలు శంఖపు పొడి, దాని సగం మనశ్శిల కలపాలి.
సైన్ధవం చ తదర్ధేనత్వేతత్పిష్ట్వాదకేన తు । ఛాయాశుష్కాం తు వటికాం కృత్వా నయనమఞ్జయేత్ ॥ ౧,౧౭౭.
దానికి సగం పరిమాణంలో సైంధవ ఉప్పు వేసి నీటితో బాగా రుద్ది, నీడలో వట్టి గుళికలు చేసి, కళ్ళకు అంజనం లా పెట్టాలి.
తిమిరం పటలం హన్తి పిచిటం చ మహౌషధమ్ । త్రికటు త్రిఫలాం చైవ కరం జస్య ఫలాని చ ॥ ౧,౧౭౭.
ఇది కళ్ళలో మబ్బును, అంటుకునే వ్యాధిని పోగొడుతుంది. త్రికటు, త్రిఫల, కaranja పండ్లు కూడా గొప్ప మందులు.
సైన్ధవం రజనీద్వే వ భృఙ్గరాజరసేన హి । పిష్ట్వా తదఞ్జనాదేవ తిమిరాదివినాశనమ్ ॥ ౧,౧౭౭.
సైంధవ ఉప్పు, పసుపు, భృంగరాజం రసం — ఇవన్నీ కలిపి రుద్ది అంజనం లా వాడితే కళ్ళలోని మబ్బు, ఇతర వ్యాధులు పోతాయి.
ఆటరూషకమూలం తు కాఞ్జికాపిష్టమేవ తు । తేనాక్షిబూమిలేపాచ్చ చక్షుః శూలం వినశ్యతి ॥ ౧,౧౭౭.
ఆటరూషక వేరును పులుసు తో రుద్ది, కళ్ళపొడవులకు పట్టిస్తే కళ్ళ నొప్పి తగ్గిపోతుంది.
సతక్రం బదరీమూలం పీతం వాక్షివ్యథాం హరేత్ । సైన్ధంవం కటుతైలం చ అపామార్గస్య మూలకమ్ ॥ ౧,౧౭౭.
సతక్రం, బదరి వేరును తాగితే కళ్ళ బాధ తగ్గుతుంది. సైంధవ ఉప్పు, మసాలా నూనె, అపామార్గ వేరూ మంచివే.
క్షీరకాఞ్జికసంఘృష్టం తామ్రపాత్రే తు తేన చ । అఞ్జనాత్పిఞ్జటస్యైవ నాశో భవతి శఙ్కర ॥ ౧,౧౭౭.
పాలు, పులుసుతో రుద్ది, రాగి పాత్రలో చేసి అంజనం లా వాడితే, కళ్ళలో అంటుకునే వ్యాధి పోతుంది, శంకరా.
ఓం దద్రు సర క్రోం హ్రీం ఠః ఠః దద్రు సర హ్రీం హ్రీం ఓం ఉం ఊ సర క్రీం క్రీం ఠః ఠః । ఆద్యా హి వశామాయాన్తి మన్త్రేణానేన చాఞ్జనాత్ ॥ ౧,౧౭౭.
ఓం దద్రు సర క్రోం హ్రీం ఠః ఠః దద్రు సర హ్రీం హ్రీం ఓం ఉం ఊ సర క్రీం క్రీం ఠః ఠః — ఈ మంత్రాన్ని అంజనం లా కళ్ళకు పెట్టితే మొదటి రకమైన వ్యాధులు వశమవుతాయి.
బిల్వకనీలికామూలం పిష్టమభ్యఞ్జనేన చ । అనేనాఞ్జితమాత్రేణ నశ్యన్తి తిమిరాణి హి ॥ ౧,౧౭౭.
బిల్వ, కనీలిక వేరును రుద్ది కళ్ళకు ఒక్కసారి అంజనం వేసినా, కళ్ళలోని మబ్బు పోతుంది.
కటుకం (పిప్పలీ) తగరం చైవ హరిద్రామలకం వచా । ఖదిరపిష్టవాత్తశ్చ అఞ్జనాన్నేత్రరోగనుత్ ॥ ౧,౧౭౭.
పిప్పలి, తగర, పసుపు, ఆమలక, వచ, ఖదిర — ఇవన్నీ రుద్ది అంజనం లా వాడితే కళ్ళ వ్యాధులు పోతాయి.
నీరపూర్ణముఖో ధౌతి బృహన్మానేన యోఽక్షిణీ । ప్రభాతే నేత్రరోగైశ్చ నిత్యం సర్వైః ప్రముచ్యతే ॥ ౧,౧౭౭.
ప్రతి ఉదయం నీటితో నోరు కడిగి, ఎక్కువగా అంజనం కళ్ళకు పెట్టుకుంటే, అన్ని కళ్ళ వ్యాధులు తొలగిపోతాయి.
శుక్లైరణ్డస్య మూలేన పత్రేణాపి ప్రసాధితమ్ । ఛగదగ్ధసేకమౌష్ణ్యాచ్చక్షుషోర్వాతశలనత్ ॥ ౧,౧౭౭.
తెల్ల ఎండు వేరూ, దాని ఆకులను సిద్ధం చేసి కళ్ళకు పెట్టితే, గాలి వల్ల వచ్చే కాలినట్టు, వేడి తగ్గిపోతుంది.
చన్దనం సైన్ధవం వృద్ధపాలాశశ్చ హరీతకీ । పటలం కుసుమం నీలీ చ (వ) క్రికాం హరతేఽఞ్జనమ్ ॥ ౧,౧౭౭.
చందనం, సైంధవ ఉప్పు, పాత పాలాశ, హరీతకి, కుసుమం, నీలి — ఇవన్నీ అంజనం లా వాడితే కళ్ళ మబ్బు, మచ్చలు పోతాయి.