భువనాధిపతిశ్చైవ భువనానాం నియామకః 15.
అతడు భువనాల అధిపతి, అన్ని లోకాలను నియంత్రించేవాడు.
పరమానన్దరూపీ చ ధర్మ్మాణాం చ ప్రవర్త్తకః 15.
అతడు పరమానంద స్వరూపుడు, ధర్మాలను ప్రేరేపించేవాడు.
ప్రత్యాహారో ధారకశ్చ ప్రత్యాహారకరస్తథా 15.
అతడు ప్రత్యాహారం, ఆధారంగా నిలిచేవాడు, ప్రత్యాహారానికి కారణమూ ఆయనే.
అగ్రాహశ్చైవ గౌరశ్చ సర్వః శుచిరభిష్టుతః 15.
అతడు పట్టుకోని వాడు, తెలుపు వర్ణుడు, సర్వవ్యాపి, పవిత్రుడు, అందరిచే ప్రశంసించబడినవాడు.
పక్తా నన్దయితా భోక్తా బోద్ధా భావయితా తథా 15.
అతడు వండేవాడు, ఆనందాన్ని ఇచ్చేవాడు, అనుభవించేవాడు, తెలిసినవాడు, ధ్యానించేవాడూ ఆయనే.
నదీ నన్దీ చ నన్దీశో భారతస్తరునాశనః 15.
అతడు నది, ఆనందదాయకుడు, ఆనందానికి అధిపతి, భారత వృక్షాలను నాశనం చేసేవాడు.
ఈశశ్చ సర్వదేవానాం ద్వారకాసంస్థితస్తథా 15.
అతడు సమస్త దేవతలకు ఈశ్వరుడు, ద్వారకలో నివసించేవాడు కూడా.
భరతో జనకో జన్యః సర్వాకారవి వర్జితః 15.
అతడు భారతుడు, జనకుడు, సృష్టికి కారణుడు, అన్ని రూపాలకు అతీతుడు.
ఇతి నామసహస్త్రం తే వృషభధ్వజ కీర్త్తితమ్ 15.
ఓ వృషభధ్వజా! ఈ విధంగా నీకు వెయ్యి నామాలు చెప్పబడినవి.
పఠన్ద్విజశ్చ విష్ణుత్వం క్షత్రియో జయమాప్నుయాత్ 15.
ఇవి పఠించిన బ్రాహ్మణుడు విష్ణుత్వాన్ని పొందుతాడు, క్షత్రియుడు విజయాన్ని సాధిస్తాడు.
పునర్ధ్యానం సమాచక్ష్వ శంఖచక్రగదాధర 16.
శంఖం, చక్రం, గద ధరించిన వాసుదేవా! ఆ ధ్యానం గురించి మళ్లీ వివరంగా చెప్పు.
హరిరువాచ దృశిరూపమనన్తం చ సర్వవ్యాప్యజమవ్యయమ్ ।। 16.
హరి ఇలా అన్నాడు: ధ్యానం చేయవలసిన ఆ స్వరూపం అనంతమైనది, అన్నిచోట్ల వ్యాపించినది, జన్మలేనిది, నశించనిది.
అక్షరం సర్వగం నిత్యం మహద్బ్రహ్మాస్తి కేవలమ్ 16.
అది నశించని, అన్నిచోట్ల ఉండే, ఎప్పటికీ ఉండే, పరమమైన బ్రహ్మం, ఒంటరిగా ఉండే స్వరూపం.
సర్వభూతహృదిస్థం వై సర్వభూతమహేశ్వరమ్ 16.
అది సమస్త ప్రాణుల హృదయాల్లో నివసించే, అన్నీ భూతాలకు మహేశ్వరుడైన ప్రభువు.
అలేపకం తథా ముక్తం ముక్తయోగివిచిన్తితమ్ 16.
అది ఏ మలినత కూడా తగలని, పూర్తిగా విముక్తమైనది, ముక్తిని పొందినవారు ధ్యానం చేసే స్వరూపం.
వాగిన్ద్రియవిహీనం చ ప్రాణిధర్మ్మవివర్జితమ్ పాయూపస్థవిహీనం చ సర్వైంన్ద్రియ వివర్జితమ్ ।। 16.
అది మాటలు, ఇంద్రియాలు లేనిది, శ్వాస సంబంధమైన లక్షణాలు లేనిది, పేగు, జననాంగాలు లేనిది, అన్నీ ఇంద్రియాలు లేనిది.
మనోవిరహితం తద్వన్మనోధర్మ్మవివర్జితమ్ 16.
అది మనస్సు లేనిది, మనస్సుకు సంబంధించిన లక్షణాలు లేనిది.
అహంకారవిహీనం వై బుద్ధిధర్మ్మవివర్జితమ్ 16.
అది అహంకారం లేనిది, బుద్ధికి సంబంధించిన లక్షణాలు లేనిది.
వ్యానాఖ్యవాయుహీనం వై ప్రాణధర్మ్మవివర్జితమ్ పునః సూర్య్యర్చ్చనం వక్ష్యే యదుక్తం భృగవే పురా ।। 16.
అది వ్యాన అనే ప్రాణవాయువు లేనిది, శ్వాస లక్షణాలు లేనిది. ఇప్పుడు మళ్లీ సూర్యారాధనను, భృగువుకు పుర్వం చెప్పినట్లుగా, వివరంగా చెబుతాను.
ఓం ఖఖోల్కాయ నమః 16.
ఓం ఖఖోల్కాయ నమః.
ఓం ఖఖోల్కాయ త్రిదశాయ నమః ఓం జ్ఞానినే ఠఠ శిఖాయై నమః 16.
ఓం ఖఖోల్కాయ త్రిదశాయ నమః. ఓం జ్ఞానినే ఠఠ శిఖాయై నమః.
ఓం సర్వతేజోఽధిపతయే ఠఠ అస్త్రాయ నమః 16.
ఓం సర్వతేజోధిపతయే ఠఠ అస్త్రాయ నమః.
అగ్నిప్రాకారమన్త్రోఽయం సూర్య్యస్యాఘవినాశనః 16.
ఈ మంత్రం అగ్ని ప్రాకారంలా రక్షణ కలిగించేది, సూర్యునికి సంబంధించిన పాపాలను నశింపజేసేది.
సకలీకరణం కుర్య్యాద్గాయత్ర్యా భాస్కరస్య చ 16.
గాయత్రీతో, భాస్కరునితో కలిపి, సంపూర్ణంగా ఆచరణ చేయాలి.
దణ్డనాయకాయ తతో దైవతాయేతి చోత్తరే 16.
తర్వాత, శిక్షకునికి, తదుపరి దిక్కులోని దేవతకు అర్పించాలి.
వజ్రపాణిం చ నైర్ఋత్యాం భూర్భువఃస్వశ్చ వాయవే ఓం అంగారకాయ క్షితిసుతాయ నమః ఓం వాగీశ్వరాయ సర్వవిద్యాధిపతయే నమః ఓం శనైశ్చరాయ సూర్య్యాత్మజాయ నమః ఓం కేతవే నమః ।। 16.
వజ్రపాణిని నైరుత్య దిక్కులో, వాయువును భూః, భువః, స్వఃలో, ఓం అంగారకాయ, క్షితిసుతాయ నమః. ఓం వాగీశ్వరాయ, సర్వవిద్యాధిపతయే నమః. ఓం శనైశ్చరాయ, సూర్యాత్మజాయ నమః. ఓం కేతవే నమః.
పూర్వాదీశానపర్య్యన్తా ఏతే పూజ్యా వృషధ్వజ ఓం ప్రథమనాథాయ నమః 16.
పూర్వం నుండి ఈశాన దిక్కు వరకు వీరిని పూజించాలి, వృషధ్వజా! ఓం ప్రథమనాథాయ నమః.
ఓం భగవన్నపరిమితమయూఖమాలిన్ ! సకలజగత్పతే ! సప్తాశ్వవాహన ! చతుర్భుజ ! పరమసిద్ధిప్రద ! విస్ఫులింగపింగల ! తత ఏహ్యేహి ఇదమర్ఘ్యం మమ శిరసి గతం గృహ్ణగృహ్ణ తేజోగ్రరూపమ్ అనగ్న ! జ్వలజ్వల ఠఠ నమః ।। 16.
ఓం భగవన్! అపరిమితమైన కిరణాలతో అలంకృతుడా! సమస్త లోకాల అధిపతా! ఏడు గుర్రాలపై ప్రయాణించేవాడా! నాలుగు చేతులతో ఉన్నవాడా! పరమ సిద్ధిని ప్రసాదించేవాడా! మిణుగురు రంగుతో మెరిసేవాడా! రా రా, నా తలపై ఉంచిన ఈ అర్ఘ్యాన్ని స్వీకరించు స్వీకరించు, ఉగ్ర తేజస్సుతో ఉన్నవాడా! దహించు దహించు, ఠఠ నమః.
అనేనావాహ్య మన్త్రేణ తతః సూర్య్యం విసర్జయేత్ 16.
ఈ ఆహ్వాన మంత్రంతో సూర్యుని నివేదించాలి.
పునః సూర్య్యార్చనం వక్ష్యే యదుక్తం ధనదాయ హి 17.
ఇప్పుడు నేను మళ్లీ సూర్యారాధనను వివరించబోతున్నాను, ఇది ముందు ధనదునికి చెప్పినట్లు.