గరుడపురాణమ్

మజ్జాశృఙ్గాటకయవకశేర్వివారుగీక్షురమ్ । గమ్భగీ పౌష్కరం బీజం ద్రాక్షా ఖర్జూరకం బలా ॥ ౧,౧౭౩.

మజ్జ, శృంగాటక, యవ, ఉరుగు, క్షుర, గంభారి, పౌష్కర బీజం, ద్రాక్ష, ఖర్జూరం, బలా ఇవన్నీ కూడా ఉన్నాయి.

నారికలేక్ష్వాత్మణుప్తా విదారీ చ ప్రియాలకమ్ । మధుకం తాలకష్మాణ్డం ముఖ్యోఽయం మధురో గణః ॥ ౧,౧౭౩.

కొబ్బరి, ఇక్ష్వాకు, ఆత్మనుప్త, విదారి, ప్రియాల, యష్టిమధు, తాటి పండు, కష్మాండ — ఇవే ముఖ్యమైన తీపి పదార్థాలు.

మూర్ఛాదాహప్రశమనః పడిన్ద్రియప్రసాదనః । కృమికృత్కఫకృచ్చైవ ఏకోఽత్యర్థ నిపేవితః ॥ ౧,౧౭౩.

ఇవి మూర్చ, కాలిన బాధను తగ్గిస్తాయి, ఇంద్రియాలకు శాంతిని ఇస్తాయి, కానీ ఎక్కువగా తీసుకుంటే పురుగులు, కఫం పెరుగుతాయి, హాని కలిగించవచ్చు.

శ్వాసకాసామ్యమాధుర్యస్వరఘాతార్వుదాని చ । గలగణ్డశ్లీపదాని గుడలేపాది కారయేత్ ॥ ౧,౧౭౩.

శ్వాస, దగ్గు, మధుమేహం, గొంతు మాంద్యం, గడ్డలు, గొంతు వాపు, శ్లీపదం వంటి వ్యాధులకు బెల్లం లేపం వంటివి వేయాలి.

దాడిమామలకామ్రం చ కపిత్థకరమర్దకౌ । మాతులుఙ్గామ్రాతకం చ బదరం తిన్తడీఫలమ్ ॥ ౧,౧౭౩.

దాడిమా, ఆమలక, మామిడి, కపిత్థం, కరమర్ద, మాతులుంగ, ఆమ్రాతక, బదర, చింతపండు పళ్ళు ఇందులో ఉన్నాయి.

దధి తక్రం కాఞ్జికం చ లకుచం చామ్లవే తసమ్ । అమ్లో లోణః శుణ్ఠీయుక్తో జారణః పాచనో రసః ॥ ౧,౧౭౩.

పెరుగు, మజ్జిగ, పులిసారము, లకుచా పండు, ఇంకా ఇతర పులుపు పదార్థాలు—పులుపు రుచి ఉప్పు, అల్లం కలిపి తింటే జీర్ణశక్తిని పెంచుతుంది, ఆహారం త్వరగా జీర్ణమవుతుంది.

క్లేదనో వాతకృద్ధృప్యో విదాహీ చానులోమనః । అమ్లోఽత్యర్థం సేవ్యమానః కుర్యాద్ధై దన్తహర్షకమ్ ॥ ౧,౧౭౩.

పులుపు రుచి శరీరాన్ని తేమగా చేస్తుంది, వాతాన్ని పెంచుతుంది, మంటను కలిగిస్తుంది, మలాన్ని కిందికి పోనిచేస్తుంది. దీన్ని ఎక్కువగా తీసుకుంటే పళ్లలో మంట, గరుకుదనం కలుగుతుంది.

శరీరస్య చ శైతిల్యం స్వరకణ్ఠాస్యహృద్దహేత్ । ఛిన్నభిన్నవ్రణాదీని పాచయిత్వాగ్నిభావితః ॥ ౧,౧౭౩.

ఇది శరీరానికి బలహీనతను, గొంతు, నోరు, హృదయానికి సంబంధించి సమస్యలను కలిగిస్తుంది. గాయాలు, మంటలు పండిన తర్వాత మళ్లీ మంటను పెంచుతుంది.

లవణాని యవక్షారసర్జికాదిశ్చ లావణః । శోధనః పాచనః క్లేదీ విశ్లేషసర్పణాదికృత్ ॥ ౧,౧౭౩.

ఉప్పు, యవక్షారము, సర్జికా వంటి ఉప్పులు—ఈ ఉప్పు రుచి శుద్ధిని, జీర్ణాన్ని, తేమను ఇస్తుంది; శరీరంలో వేరుచేయడం, వ్యాపించడాన్ని కలిగిస్తుంది.

మార్గరోధీ మార్దవకృత్స ఏకః పరిషేవితః । గాత్రకణ్డూకోష్ఠశోథవైవర్ణ్యం జనయేద్రసః । రక్తవాతం పిత్తరక్తం పుంస్త్వేన్ద్రియరుజాదికమ్ ॥ ౧,౧౭౩.

ఉప్పు రుచి ఒక్కటే ఎక్కువగా తీసుకుంటే, శరీర మార్గాలను ఆపుతుంది, మృదుత్వాన్ని కలిగిస్తుంది. ఇది అవయవాల్లో మురికిని, కడుపు ఉబ్బరాన్ని, రంగు మారడాన్ని, రక్త సంబంధ వ్యాధులను, వాతపిత్త రక్త సంబంధ సమస్యలను, పుంసత్వహీనతను, ఇంద్రియ వ్యాధులను కలిగిస్తుంది.

వ్యోషశిగ్రూమూలకం దేవదారు చ కుష్ఠకమ్ । లశునం వల్గుజీ ఫలం ముస్తాగుగ్గులులాఙ్గలీ ॥ ౧,౧౭౩.

పిప్పలి, ములకదుంప, దేవదారు, కుష్ఠము, వెల్లులి, వల్గుజీ పండు, ముస్తా, గుగ్గిలు, లాంగలి—

కటుకో దీపనః శోధీ కుష్ఠకణ్డూకఫాన్తకృత్ । స్థౌల్యాలస్యక్రిమిహరః శుక్రమేదోవిరోధనః । ఏకోఽత్యర్థం సేవ్యమానః భ్రమదాహాదికృద్భవేత్ ॥ ౧,౧౭౩.

కారం రుచి జీర్ణాన్ని వేడిగా చేస్తుంది, శరీరాన్ని శుద్ధి చేస్తుంది, చర్మవ్యాధులు, దద్దుర్లు, కఫాన్ని తొలగిస్తుంది. ఇది లావుదనం, అలసట, పురుగులను పోగొడుతుంది, శుక్రధాతు, మేదస్సుకు విరుద్ధంగా ఉంటుంది. దీనిని ఎక్కువగా తీసుకుంటే తలనొప్పి, మంట, తల తిరుగుడు వంటి సమస్యలు వస్తాయి.

కృతమాలః కీరాణి హరిద్రేన్ద్రయవాస్తథా । స్వాదుకణ్టకవేత్రాణి బృహతీద్వయశఙ్ఖినీ ॥ ౧,౧౭౩.

కృతమాల, కీరాణి, పసుపు, యవము, మధురకంటకము, వేత్రము, బృహతీ, శంఖినీ—

గుడూచీ చద్రవన్తీ చ త్రివృన్మణ్డూకపర్ణ్యపి । కారవేల్లకవార్తాకుకరవీరకవాసకాః ॥ ౧,౧౭౩.

గుడూచీ, ద్రవంతీ, త్రివృత్, మండూకపర్ణి, కారవెల్ల, వంకాయ, కరవీర, వాసక—

రోహిణీ శఙ్ఖచూర్ణం చ కర్కోటో వై జయన్తికా । జాతీవారుణకం నిమ్బో జ్యోతిష్మతీ పునర్నవా ॥ ౧,౧౭౩.

రోహిణీ, శంఖపు పొడి, కర్కోట, జయంతికా, జాతీ, వారుణక, నింబు, జ్యోతిష్మతీ, పునర్నవా—

తిక్తో రసశ్ఛేదనః స్యాద్రోచనీ దీపనస్తథా । శోధనో జ్వరతృష్ణాఘ్నో మూర్ఛాకణ్ఠార్తికాదిజిత్ ॥ ౧,౧౭౩.

చిక్కటి రుచి (తిక్క) రసం కత్తిరించడంలో, శుద్ధి చేయడంలో, జీర్ణాన్ని వేడిగా చేయడంలో సహాయపడుతుంది. ఇది జ్వరం, దాహం తగ్గిస్తుంది, మూర్చ, గొంతు నొప్పి, ఇతర వ్యాధులను పోగొడుతుంది.

విణ్మూత్రక్లేదసంశోషో హ్యత్యర్థం స చ సేవితః । హనుస్తమ్భాక్షేపకార్తిశిరః శూలబ్రణాదికృత్ ॥ ౧,౧౭౩.

దీనిని ఎక్కువగా తీసుకుంటే మలమూత్రాలు ఎండిపోతాయి, దవడ కట్టిపోవడం, ఆకస్మిక కదలికలు, నొప్పులు, తలనొప్పి, గాయాలు కలుగుతాయి.

త్రిఫలాసల్లకీజమ్బు ఆమ్రాతకవచాదికమ్ । తిన్దుకం వకులం శాలం పాలఙ్కీముద్గచిల్లకమ్ ॥ ౧,౧౭౩.

త్రిఫల, సల్లకీ, జాంబు, ఆమ్రాతక, వచ, తిందుక, వకుల, శాల, పాలంకీ, ముద్గ, చిల్లక—

కషాయో గ్రాహకో రోపీ స్తమ్భనక్లేదశోషణః । ఏకోఽత్యర్థం సేవ్యమానో హృదయే చాథ పీడకః । ముఖశోషజ్వరాధ్మానమన్యాస్తమ్భాదికారకః ॥ ౧,౧౭౩.

కషాయ రుచి శోషణ, గాయం మాన్పడం, బంధించడం, తేమను ఎండబెట్టడం చేస్తుంది. దీన్ని ఎక్కువగా, ఒక్కటే తీసుకుంటే హృదయ నొప్పి, నోరు ఎండిపోవడం, జ్వరం, కడుపు ఉబ్బరం, ఇతర కఠినతలు కలుగుతాయి.

హరిద్రాకుష్ఠలవణం మేషశృఙ్గిబలాద్వయమ్ । కచ్ఛురా సల్లకీ పాఠా పునర్నవా శతావరీ ॥ ౧,౧౭౩.

పసుపు, కుష్ఠము, రాళ్ళు ఉప్పు, మేషశృంగి, రెండు రకాల బల, కచ్చురా, సల్లకీ, పాఠా, పునర్నవా, శతావరీ—

అగ్ని మన్థో బ్రహ్మదణ్డీ శ్వదంష్ట్రైరణ్డకే తథా । యవకోలకులత్థాదికర్షాశీ దశమూలకమ్ । పృథక్సమస్తో వాతాతోర్బహుపిత్తహరస్తథా ॥ ౧,౧౭౩.

అగ్నిమంథ, బ్రహ్మదండీ, శ్వదంష్ట్ర, ఎరండ, యవ, కోల, కులత్త, కర్షాశీ, దశమూలము—ప్రతి ఒక్కటి వేర్వేరుగా, అన్నీ కలిపి వాడితే వాతవ్యాధులు, పిత్త సంబంధ వ్యాధులను తగ్గిస్తాయి.

శతావరీ విదారీ చ బాలకోశీరచన్దనమ్ । దూర్వా వటః పిప్పలీ చ బదరీ సల్లకీ తథా ॥ ౧,౧౭౩.

శతావరీ, విదారి, బాలక, శీర, గంధపు చెక్క, దుర్వ, వట, పిప్పలి, బదరి, సల్లకీ—

కదలీ చోత్పలం పద్మముదుమ్బరపటోలకన్ । అథ శ్లేష్మహరో వర్గో హరిద్రాగుడకుష్ఠకమ్ ॥ ౧,౧౭౩.

అరటి, తామర, పద్మము, ఉడుంబరము, పట్టోలకము, అలాగే కఫాన్ని తొలగించే వర్గం: పసుపు, బెల్లం, కుష్ఠము.

శతపుష్పీ చ జాతీ చ వ్యోషారగ్వధలాఙ్గలీ । సర్పిస్తైలవసామజ్జాః స్నేహేషు ప్రవరం స్మృతమ్ ॥ ౧,౧౭౩.

శతపుష్పి, జాతీ, వ్యోష, అరగ్వధ, లాంగలి, నెయ్యి, నూనె, జంతు కొవ్వు, మజ్జ — ఇవన్నీ స్నిగ్ధ పదార్థాలలో ఉత్తమంగా పరిగణించబడతాయి.

తథా ధీస్మృతిమేధాగ్నికాఙ్క్షిణాం శస్యతే ఘృతమ్ । కేవలం పైత్తికే సర్పిర్వాతికే లవణాన్వితమ్ ॥ ౧,౧౭౩.

బుద్ధి, జ్ఞాపకం, మేధ, అగ్ని పెరగాలని కోరేవారికి నెయ్యి మంచిది. పిత్తం ఎక్కువవారికి కేవలం నెయ్యి మాత్రమే ఇవ్వాలి; వాయు ఎక్కువవారికి ఉప్పు కలిపిన నెయ్యి ఇవ్వాలి.

దేయం బహుకఫే వాపి వ్యోషక్షారసమాయుతమ్ । గ్రన్థినాడీకృమిస్లేష్మమేదోమారుతరోగిషు ॥ ౧,౧౭౩.

కఫం ఎక్కువవారికి వ్యోష, క్షారాలు కలిపిన నెయ్యి ఇవ్వాలి. అలాగే గ్రంథి, నాడి, క్రిమి, శ్లేష్మ, మెద, వాయు వ్యాధులలో కూడా ఇదే విధంగా ఉపయోగించాలి.

తైలం లాఘవదార్ఢ్యాయ క్రూరకోష్ఠేషు దేహిషు । వాతాతపామ్బుభారస్త్రీవ్యాయామక్షీణధాతుషు ॥ ౧,౧౭౩.

బలమైన కడుపు కలిగినవారికి, వాయు, ఎండ, నీరు, భారాలు, స్త్రీలు, వ్యాయామం వల్ల ధాతువులు తగ్గినవారికి, లాఘవం, దృఢత కోసం నూనె ఇవ్వాలి.

రూక్షక్లేశక్షయాత్యాగ్నివాతా వృతపథేషు । అథ దగ్ధ్వా శిరాజాలం యోనికర్మ శిరోరుజి (జమ్ ) ॥ ౧,౧౭౩.

ఎండగా ఉండటం, బాధ, క్షయం, ఎక్కువ అగ్ని, వాయు మార్గాలు మూసుకుపోవడం వంటి సమస్యలలో, రక్తనాళాలు కాల్చిన తర్వాత, యోని లేదా తల నొప్పికి చికిత్స చేయాలి.

ఉత్తమస్య పలం మాత్రా త్రిభిశ్చాక్షైశ్చ మధ్యమే । జఘన్యస్య పలార్ధేన స్నేహక్వాథౌషధేషు చ ॥ ౧,౧౭౩.

ఉత్తములకు ఒక పళం పరిమాణంలో, మధ్యస్థులకు మూడు అక్షాలు, కనిష్ఠులకు అర పళం పరిమాణంలో స్నిగ్ధ క్వాథాలు, ఔషధాలు ఇవ్వాలి.