గరుడపురాణమ్

స్తన్యాభావే పయశ్ఛాగం గవ్యం వా తద్గుణం పివేత్ । స్వేదనం నాగ్నిశోఫార్తే మృదా స్యాదగ్నితప్తయా ॥ ౧,౧౭౨.

తల్లి పాలే లేకపోతే, ఆ పిల్లలకు మేకపాలు లేదా ఆవుపాలు ఇవ్వాలి, ఇవి తల్లి పాలతో సమానమైన గుణాలు కలిగి ఉంటాయి. వేడి లేకుండా వాపు ఉన్నవారికి, మంటలో వేడి చేసిన మట్టితో స్వేదనం చేయాలి.

లేహో ముస్తవిపాయాశ్చ వమికాసజ్వరే పిబేత్ । సుస్తశుణ్ఠీవిషావిల్వకూటజైరతిసారనుత ॥ ౧,౧౭౨.

మూత, విపాయక అనే ఔషధాలతో చేసిన లేహ్యాన్ని వాంతులు, జ్వరం ఉన్నపుడు ఇవ్వాలి. అతిసారానికి, పొడి అల్లం, విష, బిల్వం, కూటజంతో చేసిన మిశ్రమం మంచిది.

మధు వ్యోషం మాతులుఙ్గం హిక్కాచ్ఛర్దినివారణమ్ । కుష్ఠేన్ద్రయవసిద్ధార్థా నిశా దూర్వా చ కుష్ఠజిత్ ॥ ౧,౧౭౨.

తేనె, త్రికటు, మాతులుంగం వాములు, హిక్కా నివారణకు ఉపయోగపడతాయి. కుష్ఠ, ఇంద్రయవ, సిద్ధార్థక, నిశా, దూర్వా చర్మ వ్యాధులకు మంచి ఔషధాలు.

మహాముణ్జితికోజీచ్యకాథైః స్నానం గ్రహాపహమ్ । సప్తచ్ఛదామయనిశాచన్దనైశ్చానులేపనమ్ ॥ ౧,౧౭౨.

మహాముంజ, తిక్త, జీచ్యా కషాయాలతో స్నానం చేయడం గ్రహదోషాలను తొలగిస్తుంది. సప్తచద, అమయ, నిశా, చందనంతో లేపనం కూడా చేయాలి.

శఙ్ఖాబ్జబీజరుద్రాక్షవచాలౌహాదిధారణమ్ । ఓం కం టం యం గం వైనతేయాయ నమః । ఓం హోం హాం హః మన్త్రేణ శాన్తిర్వాలానాం మార్జనాద్వలిదానతః । ఓం హ్రీం బాలమ్రహాద్వలిం గృహ్ణీత వాలం ముఞ్చత స్వాహా ॥ ౧,౧౭౨.

శంఖం, కమలబీజం, రుద్రాక్ష, వచ, ఇనుము ధరించాలి. 'ఓం కం టం యం గం, వైనతేయాయ నమః; ఓం హోం హాం హః' మంత్రంతో పిల్లలకు తలుపు నీళ్లు చల్లి, దారం కట్టి శాంతిని కలిగించాలి. 'ఓం హ్రీం బాలమ్రహాద్వలిం గ్రహ్ణీత వాలం ముంచత స్వాహా' అని మంత్రించాలి.

తణ్డులాద్భిః శిరీపస్య పలం పీతం విషాపహమ్ । తణ్డులాద్భిశ్చ వర్షాభ్వాః శుక్లాయాః సర్పదంశనుత్ ॥ ౧,౧౭౨.

శిరీషం పప్పు నీటితో కలిపి ఒక పళం మోతాదులో తాగితే విషాన్ని నివారిస్తుంది. అలాగే పప్పు నీటిలో వర్షాభ్వా లేదా శుక్లా కలిపి తాగితే పాము కాటు నుంచి ఉపశమనం కలుగుతుంది.

దధ్యాజ్యం తణ్డులీయం చ గృహధృమో నిశా తథా । పిష్టం పానం తథా క్షౌద్రం సిన్ధృత్థస్య విపాన్తకమ్ ॥ ౧,౧౭౨.

పెరుగు, నెయ్యి, అన్నం వడికిన నీరు, గృహధృమ, నిశా, తేనెతో కలిపిన పేస్టు లేదా పానీయం, ఇవన్నీ సింధృత్త విషాన్ని నివారించడంలో ఉపయోగపడతాయి.

అఙ్కోటమూలనిష్క్వాథః సాజ్యః పీతో విషాన్తకః । యజ్జరావ్యాధివిధ్వంసి భేషజం తద్రసాయనమ్ ॥ ౧,౧౭౨.

అంకోట వేర్ల కషాయం నెయ్యితో కలిపి తాగితే విషాన్ని పోగొడుతుంది. ఇది ముదురు వయస్సు, వ్యాధులను తొలగించి, ఆయుర్వేద రసాయనంగా పనిచేస్తుంది.

సిన్దూత్యరార్కరాశుణ్ఠీకణామధుగుడైః క్రమాత్ । వర్షాదిష్వభయా సేవ్యా రసాయనగుణౌషిణా ॥ ౧,౧౭౨.

సిందూతి, అరార్క, రాశుం, కణ, తేనె, బెల్లం ఇవన్నీ వరుసగా వర్షాకాలంలో మొదలైన కాలాల్లో అభయతో కలిపి తీసుకుంటే రసాయన గుణాలు లభిస్తాయి.

జ్వరస్యాన్తేఽభయాం చైకాం ప్రభుఙ్క్తే ద్వే విభీతకే । భుక్త్వా మధ్వాజ్యధాత్రీణాం చతుష్కం శతవర్షకృత్ ॥ ౧,౧౭౨.

జ్వరాంతంలో ఒక అభయను, రెండు విభీతకాలను తినాలి. తరువాత తేనె, నెయ్యి, ఆమలకీ, ధాత్రి అనే నాలుగు పదార్థాలను తీసుకుంటే శతవత్సర ఆయుష్షు లభిస్తుంది.

పీతాశ్వగన్ధా పయసా ఘృతేనాశేపరోగనుత్ । మణ్డూకపర్ణ్యాః స్వరసో విదార్యాశ్చామృతోపమః ॥ ౧,౧౭౨.

అశ్వగంధను పాలతో, నెయ్యితో తీసుకుంటే శుక్ర సంబంధిత వ్యాధులు పోతాయి. మండూకపర్ణి, విదారి తాజా రసం అమృతంతో సమానం.

తిలధాత్రీభృఙ్గరాజౌ జగ్ధ్వా వర్షశతీ భవేత్ । త్రికటు త్రిఫలా వహ్నిర్గుడూచీ చ శతావరీ ॥ ౧,౧౭౨.

నువ్వులు, ధాత్రి, భృంగరాజును తినితే వంద సంవత్సరాలు జీవించవచ్చు. త్రికటు, త్రిఫల, వహ్ని, గుడూచీ, శతావరీ కూడా వాడాలి.

విడఙ్గలోహచూర్ణం తు మధునా సహ రోగనుత్ । త్రిఫలా చ కణా శుణ్ఠీ గుడూచీ చ శతావరీ ॥ ౧,౧౭౨.

విడంగ, ఇనుప పొడిని తేనెతో కలిపి తీసుకుంటే వ్యాధులు పోతాయి. త్రిఫల, కణ, పొడి అల్లం, గుడూచీ, శతావరీ కూడా ఉపయోగించాలి.

విడఙ్గభృఙ్గరాజాది భావితం సర్వరోగనుత్ । చూర్ణం విదార్యా మధ్వాజ్యం లీఢ్వా దశ స్త్రియో వ్రజేత్ ॥ ౧,౧౭౨.

విడంగ, భృంగరాజు మొదలైన వాటితో చేసిన పొడిని తేనె, నెయ్యితో కలిపి లేహ్యంగా తీసుకుంటే అన్ని వ్యాధులు పోతాయి. దీన్ని తీసుకున్నవాడు పది స్త్రీలను చేరవచ్చు.

ఘృతం శతావరీకల్కైః క్షీరైర్దశగుణైః పచేత్ । శర్కరాపిప్పలీక్షౌద్రయుక్తం వా జారకం విదుః ॥ ౧,౧౭౨.

శతావరీ కల్కాన్ని పాలు పదింతలు వేసి నెయ్యితో కలిపి మరిగించి, చక్కెర, పిప్పలి, తేనె కలిపితే దాన్ని జారకంగా అంటారు.

ప్రతిమర్షోఽవపీడశ్చ నస్యం ప్రవపనం తథా । శిరోవిరేచనం చేతి పఞ్చకర్మ చ కథ్యతే ॥ ౧,౧౭౨.

ప్రతిమర్శ, అవపీడ, నస్య, ప్రవపన, శిరోవిరేచనం — ఇవి ఐదు విధాలైన పంచకర్మలు.

మాసైర్ద్విసంఖ్యైర్మాఘాద్యైః క్రమాత్షడృతవః స్మృతాః । అగ్నిసేవామధుక్షీరవికృతీః పరిపేవయేత్ ॥ ౧,౧౭౨.

మాఘమాసం మొదలుకొని ప్రతి రెండు నెలల చొప్పున ఆరు ఋతువులు ఉంటాయని చెప్పబడింది. ఈ కాలాల్లో మంట, పాలు, పెరుగు పదార్థాలను తక్కువగా వాడాలి.

స్త్రీయుక్తః శిశిరే తద్వద్వసన్తే న దివా స్వపేత్ । త్యజేద్వర్షాసు స్వప్నాదీఞ్ఛరదిన్దోశ్చ రశ్మయః ॥ ౧,౧౭౨.

శీతకాలంలో భార్యతో కలిసి నిద్రించాలి; వసంతంలో పగలు నిద్రించకూడదు. వర్షాకాలంలో నిద్రతో పాటు అలవాట్లను, శరదృతువులో చంద్రుని కాంతిని కూడా వదిలేయాలి.

పథ్యాని శాలయో ముద్రా వర్షామ్భః క్వథితం పయః । నిమ్వాతసీకుసుమ్భానాం శిగ్రుసర్షపయోస్తథా ॥ ౧,౧౭౨.

ఆరోగ్యానికి మేలు చేసే ఆహారాలు అంటే బియ్యం, ముద్ర పప్పు, వర్షపు నీరు, మరిగించిన పాలు, అలాగే నిమ్మ, ఆతసీ, కుసుంబ, శిగ్రు, ఆవాలు కూడా ఉన్నాయి.

జ్యోతిష్మతీమూలకానాం తైలాని చ హరన్తి హి । కృమికుష్ఠప్రమేహాంశ్చ వాతశ్లేష్మశిరోరుజః ॥ ౧,౧౭౨.

జ్యోతిష్మతి విత్తనాల నూనె మరియు ఇతర మూలికల నూనెలు పురుగులు, చర్మవ్యాధులు, మూత్ర సంబంధిత సమస్యలు, అలాగే వాతం, కఫం, తల నొప్పి వంటివాటిని పోగొడతాయి.

దాడిమామలకీకోలకరమర్ద్పియాలకమ్ । జమ్బీరం నాగగ్గం చ ఆమ్రాతకకపిన్థకమ్ ॥ ౧,౧౭౨.

దాడిమా, ఆమలక, కోల, కరమర్ద, పియాల, జంబీర, నాగంగ, ఆమ్రాతక, కపిత్థం — ఇవన్నీ చెప్పబడ్డాయి.

పిత్తలాన్యనిలఘ్నాని కఫోత్క్లేశకరాణిచ । జలం జీమూతకేక్ష్వాకుకుటజాకృతబన్ధనమ్ ॥ ౧,౧౭౨.

ఇవి పిత్తానికి మేలు చేస్తాయి, వాతాన్ని తగ్గిస్తాయి, కానీ కఫాన్ని పెంచుతాయి. జీమూతక, ఇక్ష్వాకు, కూటజంతో చేసిన నీరు బలంగా కట్టుగా ఉంటుంది.

ధామార్గవశ్చ సంయోజ్యాః సర్వథా వమనేష్వమీ । పూర్వాహ్నే వమనాయేతే మదనేన్ద్రయవీ వచా ॥ ౧,౧౭౨.

ధామార్గవం, అర్కం ఎప్పుడూ వాంతికి కలిపి వాడాలి. ఉదయం వాంతికి మదన, ఇంద్రయవ, వచా ఉపయోగిస్తారు.

మృదుకోష్టశ్చ పిత్తేన ఖరో వాతకఫాశ్రయాత్ । మధ్యమః సమదోషే స్యాత్త్రివృత్తితే విరేచనమ్ ॥ ౧,౧౭౨.

కొంతమందికి మృదువైన కడుపు ఉంటే అది పిత్తానికి, గట్టిగా ఉంటే వాతం, కఫానికి సంకేతం. మితమైన దోషాలు ఉన్నవారికి త్రివృత్తితో విరేచనం చేయవచ్చు.

శర్కరామధుసంయుక్తం సైన్ధవం నగరం త్రివృత్ । హరీతకీవిహఙ్గాని గోమూత్రేణ విరేచనమ్ ॥ ౧,౧౭౨.

త్రివృత్తిని పంచదార, తేనె కలిపి, సైంధవ లవణం, నాగరం, హరీతకి, విహంగాలను ఆవుపాలతో కలిపి విరేచనంగా ఇస్తారు.

ఏరణ్డతైలం త్రిఫలాక్వాథశ్చ ద్విగుణస్తథా । వాతోల్బణేషు దోషేషు భోజయిత్వాథ వామయేత్ ॥ ౧,౧౭౨.

ఎరండ నూనె, త్రిఫల కషాయం రెండింతలు తీసుకుని, వాతం ఎక్కువగా ఉన్న వ్యాధుల్లో తినిపించిన తర్వాత వాంతి చేయించాలి.

వంశాదినేత్రం కుర్వీత పడష్టద్వాదశాఙ్గులమ్ । కర్కన్ధృఫలవచ్ఛిద్రం వస్తిరుత్తానశాయినే ॥ ౧,౧౭౨.

బాంబూ కడ్డెను ఎనిమిది లేదా పన్నెండు వేళ్ళ పొడవుగా, కర్కంధు పండును పోలిన రంధ్రంతో తయారు చేసి, వెనక్కి పడుకున్నవారికి వస్తి కోసం ఉపయోగించాలి.

నిరూహదానేఽపి విధిరయమేవముదీరితః । అర్ధత్రిపట్పలే మాత్రా లఘుమధ్యోత్తమః క్రమాత్ ॥ ౧,౧౭౨.

నిరూహ వాడే విధానం ఇదే. మోతాదు తక్కువైతే అర పళ, మధ్యమైతే మూడు నాలుగో వంతు, ఎక్కువైతే ఒక పళగా ఉంటుంది.

పథ్యాక్షవాత్ర్యోకద్విచతుర్భాగ రుగర్దనాః । శతవర్యసృతాభృఙ్గసిన్ధువారాదిభావితాః ॥ ౧,౧౭౨.

ఆరోగ్యానికి మేలు చేసే అక్షవాత్రి, ఒకటి, రెండు, నాలుగు భాగాలు తీసుకుని, రుగర్దన, శతావరి, సృత, భృంగ, సింధువార వంటి పదార్థాలతో కలిపి వాడాలి.