గరుడపురాణమ్

ముఖరోగే తు త్రిఫలాగణ్డూషపరిధారణమ్ । గృహధూమ యవక్షారపాఠావ్యోపరసాఞ్జనమ్ ॥ ౧,౧౭౧.

నోటి వ్యాధులకు త్రిఫలతో గార్గిల్ చేయాలి. ఇంటి పొగ, యవ క్షారం, పాఠా, వ్యోపర, అంజనం వాడాలి.

తేజోదం త్రిఫలాలోధ్రం చిత్రకం చేతి చూర్ణితమ్ । సక్షౌద్రం ధారయేద్వక్త్రే గ్రీవాదన్తాస్యరోగనుత్ ॥ ౧,౧౭౧.

తేజోద, త్రిఫల, లోధ్ర, చిత్రకాలను పొడి చేసి తేనెతో కలిపి నోటిలో ఉంచితే గొంతు, మెడ, పళ్ళు, నోటి వ్యాధులు పోతాయి.

పటోల నిమ్బజమ్వ్వాగ్రమాలతీనవపల్లవాః । పఞ్చపల్లవకః శ్రేష్ఠః కషయో ముఖధావనే ॥ ౧,౧౭౧.

పట్టోళ, నిమ్మ, వాగ్ర, మాలతీ, కొత్త ఆకులతో తయారైన ఐదు ఆకుల మిశ్రమం నోరు కడుక్కోవడానికి ఉత్తమమైనది, కషాయంగా ఉంటుంది.

లశునార్ద్రకశిగ్రూణాం పారుల్యా మూలకస్య చ । రుదన్త్యాశ్చ రసః శ్రేష్ఠః కదుష్ణః కర్ణపూరణే ॥ ౧,౧౭౧.

వెల్లులి, అల్లం, మునగ, ముల్లంగి, రుదంతి అనే మొక్క రసం చెవిలో వేసేందుకు ఉత్తమం. ఈ రసాలు కారంగా, వేడిగా ఉంటాయి.

తీవ్రశూలోత్తరే కర్ణే సశబ్దే క్లేదవాహిని । బస్తమూత్రం క్షిపేత్కోష్ణం సైన్ధవేనావచూర్ణితమ్ ॥ ౧,౧౭౧.

చెవిలో తీవ్రమైన నొప్పి, శబ్దం, తడిసిన పుట్టు ఉంటే, ఆవు మూత్రాన్ని కొంచెం వేడిగా చేసి, రాయి ఉప్పు కలిపి చెవిలో వేయాలి.

జాతీపత్రరసే తైలం పక్వం పూతికకర్ణజిత్ । శుణ్ఠీతైలం సార్షపం చ క్రోష్ణం స్యాత్కర్ణశూలనుత్ ॥ ౧,౧౭౧.

జాతిపత్ర రసంతో నూనెను ఉడికించి చెవిలో వేస్తే చెడు వాసనతో వచ్చే చెవి వ్యాధులు పోతాయి. అల్లం నూనె, ఆవ నూనెను కొంచెం వేడిగా చేసి వేస్తే చెవి నొప్పి తగ్గుతుంది.

పఞ్చమూలిశృతం క్షీరం స్యాచ్చిత్రకహరీతకీ । సర్పిర్గుడః షడఙ్గశ్చయూషః పీనసశాన్తయే ॥ ౧,౧౭౧.

పంచమూలం, చిత్రక, హరీతకి, నెయ్యి, బెల్లం, షడంగ కషాయం కలిపి పాలు ఉడికిస్తే ముక్కు మూత, పీనసం తగ్గిపోతుంది.

అక్షికుక్షిభవా రోగాః ప్రతిశ్యాయవ్రణజ్వరాః । పఞ్చైతే పఞ్చరాత్రేణ ప్రశమం యాన్తి లఙ్ఘనాత్ ॥ ౧,౧౭౧.

కళ్లలో, కడుపులో వచ్చే వ్యాధులు, జలుబు, పుండ్లు, జ్వరం — ఇవి ఐదు రోజులు ఉపవాసం చేస్తే తగ్గిపోతాయి.

ధాత్రీరసానాఞ్చ దృశః కోపం హరతి పూరణాత్ । సక్షౌద్రః సైన్ధవో వాపి శిగ్రుదార్విరసాఞ్జనమ్ ॥ ౧,౧౭౧.

నెల్లికాయ రసం కళ్లలో వేసితే కళ్ల పొగరు తగ్గుతుంది. లేకపోతే మునగ, ముల్లంగి రసం, తేనె, రాయి ఉప్పు కలిపి కళ్లకు పట్టినా మంచిది.

హరిద్రాదారుసిన్ధూత్థపథ్యాజనవగౌరికైః । పిష్టైర్దత్తో బహిర్లపో నేత్రవ్యాధినివారకః ॥ ౧,౧౭౧.

పసుపు, దేవదారు, రాయి ఉప్పు, హరీతకి, వాము, ఆవు నెయ్యి కలిపి పేస్ట్ చేసి బయట నుంచి కళ్లకు పట్టితే కంటి వ్యాధులు పోతాయి.

మృతభ్రష్టాభయాలేపాత్త్రిఫలా క్షీరసంయుతా । శుణ్ఠీనిమ్బదలైః పిష్టైః సుఖోష్ణైః స్వల్పసైన్ధవైః । ధార్యశ్చక్షుషి సంక్షేపాచ్ఛోథకణ్డూరుజాపహః ॥ ౧,౧౭౧.

త్రిఫలాను పాలతో లేదా అల్లం, వేప ఆకులతో కొంచెం వేడిగా, కొద్దిగా రాయి ఉప్పు కలిపి పేస్ట్ చేసి కళ్లపై పెట్టితే వాపు, దద్దుర్లు, నొప్పి త్వరగా తగ్గిపోతాయి.

అభయాక్షామృతం చైకద్విచతుర్భాగికం యుతమ్ । మధ్వాజ్యలీఢం క్వాథో వా సర్వనేత్రరుగర్దనమ్ ॥ ౧,౧౭౧.

హరీతకి, త్రిఫలా కషాయాన్ని ఒకటి, రెండు లేదా నాలుగు భాగాలు తీసుకుని, తేనె, నెయ్యితో కలిపి తింటే అన్ని కంటి వ్యాధులు పోతాయి.

చన్దనత్రిఫలాపూగపలాశతరుమూలకైః । జలపిష్టైరియం విర్తిరశేషతిమిరాపహా ॥ ౧,౧౭౧.

చందనం, త్రిఫలా, పుగాకు, పలాశ వేరు నీటితో రుబ్బి కళ్లకు పట్టితే కళ్లలోని చీకటి పూర్తిగా పోతుంది.

దధ్నాతిఘృష్టం మరిచం రాత్ర్యాన్ధ్యాపహమఞ్జనమ్ । త్రిఫలాక్వాథకల్కాభ్యాం సపయస్కం శృతం ఘృతమ్ ॥ ౧,౧౭౧.

పెరుగు తో మిరియాల్ని బాగా రుద్ది కళ్లకు పట్టితే రాత్రిపూట కనబడకపోవడం పోతుంది. త్రిఫలా కషాయం, పేస్ట్, పాలు కలిపి నెయ్యితో ఉడికించినది కూడా మంచిది.

తిమిరాణ్యచిరాద్ధన్యాత్పీతమేతన్నిశాముఖే । పిప్పలీత్రిఫలా ద్రాక్షాలోహచూర్ణం ససైన్ధవమ్ ॥ ౧,౧౭౧.

ఇది రాత్రిపూట తింటే కళ్ల చీకటి త్వరగా పోతుంది. పిప్పలి, త్రిఫలా, ద్రాక్ష, ఇనుప పొడి, రాయి ఉప్పు కలిపి తీసుకోవాలి.

భృఙ్గరాజరసైర్ఘృష్టం ఘుటికాఞ్జనమిష్యతే । ఆన్ధ్యం సతిమిరం కాచం హన్త్యన్యాన్నేత్రరోగకాన్ ॥ ౧,౧౭౧.

భృంగరాజ రసం రుద్ది చేసిన అంజనం కళ్లకు బాగా ఉపయోగపడుతుంది. ఇది అంధత్వం, చీకటి, ముత్యబిందు, ఇతర కంటి వ్యాధులను పోగొడుతుంది.

త్రికటు త్రిఫలా నక్త సైన్ధవం చ మనః శిలా । రుచకం శఙ్ఖనాభిశ్చ జాతీపుష్పాణి నిమ్బకమ్ ॥ ౧,౧౭౧.

త్రికటు, త్రిఫలా, రాయి ఉప్పు, మనశిల, రుచక, శంఖపు పొడి, జాతిపుష్పాలు, వేప ఆకులు —

రసాఞ్జనం భృఙ్గరాజం ఘృతం మధు పయస్తథా । ఏతత్పిష్ట్వా చ వటికా సర్వనేత్రరుగర్దినీ ॥ ౧,౧౭౧.

రసాంజనం, భృంగరాజం, నెయ్యి, తేనె, పాలు కలిపి బాగా రుబ్బి గుళికలు చేసి తింటే అన్ని కంటి వ్యాధులు పోతాయి.

దగ్ధమేరణ్డకం మూలం లేపాత్కాకికపేషితమ్ । శిరోఽర్తిం నాశయత్యాశు పుష్పం వా ముచుకున్దక (జ) మ్ ॥ ౧,౧౭౧.

ఎర్రండ వేరును కాల్చి, కాకి పేగుతో కలిపి పేస్ట్ చేసి తలపై పట్టినా, లేక ముచుకుంద పువ్వు పట్టినా తలనొప్పి త్వరగా పోతుంది.

శతమూల్యైరణ్డమూలచక్రావ్యాఘ్రీపలైః శృతమ్ । తైలం నస్యమరుశ్లేష్మతిమిరోర్ధ్వర్(ద్ధ) గదాపహమ్ ॥ ౧,౧౭౧.

శతమూలి, ఎర్రండ వేరు, చక్ర, వ్యాఘ్రి, పలాశతో నూనెను ఉడికించి నాసికలో వేసితే తలలోని పొడి, కఫం, చీకటి, పై భాగపు వ్యాధులు పోతాయి.

నాచనం (లనణం) సగుడం విశ్వం పిప్పలీ వా ససైన్ధవా । భుజస్తమ్భాదిరోగేషు సర్వేషూర్ధ్వగదేషు చ ॥ ౧,౧౭౧.

నాచన లేదా లనణను బెల్లంతో, లేదా పిప్పలిని రాయి ఉప్పుతో కలిపి తీసుకుంటే చేతి మొద్దుబారుదల, పై భాగపు అన్ని వ్యాధులకు మంచిది.

సూర్యావర్తే విధాతవ్యం నస్యకర్మాదిభేషజమ్ । దశమూలీకషాయం తు సర్పిః సైన్ధవసంయుతమ్ । నస్యమఙ్గవిభేదఘ్నం సూర్యావర్తశిరోఽర్తినుత్ ॥ ౧,౧౭౧.

సూర్యుని ప్రభావంతో కలిగే తలనొప్పి, అవయవాల్లో నొప్పి వంటి వ్యాధులకు, నాసిక ద్వారా మందులు వేయాలి. దశమూలం కషాయం, నెయ్యి, సైంధవ ఉప్పు కలిపి నాసికలో వేసితే, అవయవాల చీలిక, తలనొప్పి తగ్గిపోతుంది.

దధ్నా సౌవర్చలాజాజీమధూకం నీలముత్పలమ్ । పిబేత్క్షౌద్రయుతం నారీ వాతాసృగ్దరపీడితా ॥ ౧,౧౭౧.

వాతము లేదా రక్త సంబంధిత వ్యాధులతో బాధపడే మహిళ, పెరుగు, సౌవర్చల ఉప్పు, వాము, మధుక పువ్వు, నీల ఉత్పలము, తేనె కలిపి తాగాలి.

వాసకస్వరసం పైత్తే గుడూచ్యా రసమేవ వా । జలేనామలకీబీజం కల్కం వాససితామధు ॥ ౧,౧౭౧.

పిత్త సంబంధిత వ్యాధులకు, వాసక ఆకుల రసం లేదా గుడూచి రసం, లేదా ఆమలకీ గింజల ముద్దను నీటితో కలిపి, వాసక, పంచదార, తేనెతో కలిపి తీసుకోవాలి.

ఆమలక్యా మధురసం మూలం కార్పాసమేవ వా । పాణ్డుప్రదరశాన్త్యర్థం పిబేత్తణ్డులవారిణా ॥ ౧,౧౭౧.

పాండురోగం, అధిక స్రావం తగ్గించడానికి, ఆమలకీ తీపి రసం లేదా పత్తి మొక్క వేరు తండుల నీటితో కలిపి తాగాలి.

తణ్డులీయకమూలం తు సక్షౌద్రే సరసాఞ్జనమ్ । తణ్డులోదకసంపీతం సర్వాంశ్చాసృక్దరాఞ్జయేత్ । కుశమూలం తణ్డులాద్భిః పీతం చాసృక్దరం జయేత్ ॥ ౧,౧౭౧.

తండులీయక వేరును తేనె, తాజా రసం కలిపి, తండుల నీటితో తీసుకుంటే అన్ని రకాల అధిక రక్తస్రావం తగ్గుతుంది. కుశ వేరును కూడా తండుల నీటితో తాగితే రక్తస్రావం తగ్గిపోతుంది.

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౧౭౨ ధన్వన్తరిరువాచ । స్త్రీరోగాదిచికిత్సాం చ వక్ష్యే సుశ్రుత తచ్ఛృణు । యోనివ్యాపత్సు భూయిష్టం శస్యతే కర్మ వాతజిత్ ॥ ౧,౧౭౨.

ధన్వంతరి ఇలా అన్నాడు: సుశ్రుతా! ఇప్పుడు నేను మహిళల వ్యాధులకు చికిత్సను వివరించబోతున్నాను, విను. యోని సంబంధిత వ్యాధుల్లో ముఖ్యంగా వాతాన్ని తగ్గించే చికిత్సలు చేయాలి.

వచోపకుఞ్చికాజాతీకృష్ణావాసకసైన్ధవమ్ । అజమోదాయవక్షారం చిత్రకం శర్కరాన్వితమ్ ॥ ౧,౧౭౨.

వచ, పకుంచిక, జాతీ పువ్వు, కృష్ణ, వాసక, సైంధవ ఉప్పు, వాము, యవక్షారము, చిత్రకము, పంచదార కలిపి మిశ్రమం తయారు చేయాలి.

పిష్ట్వాలోడ్య జలాద్యైశ్చ ఖాదయేద్ధృతభర్జితమ్ । యోనిపార్శ్వార్తిహృద్రోగగుల్మార్శో వినివర్తయేత్ ॥ ౧,౧౭౨.

ఈ పదార్థాలను మెత్తగా నూరి, నీరు లేదా ఇతర ద్రవాలతో కలిపి, నెయ్యిలో వేయించి తినాలి. ఇది యోని, పక్కలు, హృదయం, గుద్ద వాపు, మూలవ్యాధి వంటి నొప్పులను తగ్గిస్తుంది.