గరుడపురాణమ్

పిప్పలీ మధుసంయుక్తా అమ్లపిత్తవినాశినీ । శ్లేష్మాగ్నిమాన్ద్యనుత్పథ్యాపిప్పలీగుడమోదకః ॥ ౧,౧౭౧.

పిప్పలి తేనెతో కలిపి తింటే ఆమ్లపిత్తం పోతుంది. పిప్పలి, బెల్లం, నీళ్ళతో చేసిన మిశ్రమం శ్లేష్మం, అగ్నిమాంద్యం తగ్గిస్తుంది, ఆరోగ్యాన్ని ఇస్తుంది.

పిష్ట్వాజాజీం సధన్యాకాం ఘృప్రస్థం విపాచయేత్ । కఫపిత్తారుచిహరం మన్దానలవమిం హరేత్ ॥ ౧,౧౭౧.

అజవాయిన్, ధనియాలు కలిపి మెత్తగా చేసి, నెయ్యితో మరిగించాలి. ఇది శ్లేష్మం, పిత్తం, రుచి లోపం, అగ్నిమాంద్యాన్ని పోగొడుతుంది.

(ఇత్యమ్లపిత్తచికిత్సా) పిప్పల్యమృతభూనిమ్బవాసకారిష్టపర్పటైః । ఖదిరారిష్టకైః క్వాథో విస్ఫోటార్తిజ్వరాపహః ॥ ౧,౧౭౧.

పిప్పలి, అమృత, భూనిమ్మ, వాస, అరిష్ట, పర్పట, ఖదిర అరిష్టతో చేసిన కషాయం చర్మపు పుండ్లు, నొప్పి, జ్వరం తగ్గిస్తుంది.

త్రిఫలారససంయుక్తం సర్పిస్త్రివృతయాసహ । ప్రయోక్తవ్యం విరేకార్థం వీసర్పజ్వరశాన్తయే ॥ ౧,౧౭౧.

త్రిఫల రసం, తుప్ప, త్రివృత్తుతో కలిపి వాంతి మందుగా వాడితే విసర్ప, జ్వరం తగ్గిపోతాయి.

ఖాదిరాత్రిఫలారిష్టపటోలామృతవాసకైః । క్వాథోఽష్టకాఖ్యో జయతి రోమాన్తికమసూరికామ్ ॥ ౧,౧౭౧.

ఖదిర, త్రిఫల అరిష్ట, పట్టోళ, అమృత, వాసతో చేసిన అష్టక కషాయం రోమాంతిక, మసూరిక వ్యాధులను జయిస్తుంది.

కుష్ఠవీసర్పవిస్ఫోటకణ్డ్వాదీనాం విఘాతకః । లశునానాం తు చృర్ణస్య ఘర్షో మశకనాశనః ॥ ౧,౧౭౧.

కుష్ఠం, విసర్పం, పుండ్లు, దద్దుర్లు వంటి చర్మవ్యాధులను నాశనం చేస్తుంది. వెల్లుల్లి పొడి రుద్దితే దోమలు పోతాయి.

చర్మకీలం జరుమణిం మశకాంస్తిలకాలకాన్ । ఉత్కృత్య శస్త్రేణ దహేత్క్షాగగ్నిభ్యామశేషతః ॥ ౧,౧౭౧.

చర్మపు ముద్దలు, మొక్కులు, దోమలు, మచ్చలు, నల్ల మచ్చలను కత్తితో తీసి, క్షారం, అగ్నితో పూర్తిగా కాల్చాలి.

పటోలనీలీలేపః స్యాజ్జాల (జ్వాలా) గర్దభరోగనుత్ । గుఞ్జాఫలైః శృతం తలం భృఙ్గరాజరసేన తు । కణ్ఠ (ణ్డు) దారుణకృత్కుష్ఠవాతవ్యాధివినాశనమ్ ॥ ౧,౧౭౧.

పట్టోళ, నీలి లేపం గాడిదలకు వచ్చే గ్రంధి వ్యాధిని తగ్గిస్తుంది. గుంజా పండ్లు, భృంగరాజ రసం తలపై మరిగించి రాస్తే గొంతు, చర్మ, వాత వ్యాధులు పోతాయి.

అర్కాస్థిమజ్జాత్రిఫలానాలీఛా భృఙ్గరాజకమ్ । జీర్ణే పక్వే లౌహచూర్ణం కాఞ్జికం కృష్ణకేశకృత్ ॥ ౧,౧౭౧.

అర్క, ఎముక మజ్జ, త్రిఫల, నాళిచా, భృంగరాజం, ఇనుప పొడి, పులుసు అన్నీ కలిపి మరిగిస్తే నల్ల జుట్టు వస్తుంది.

క్షీరాత్సశర్కరసాద్ద్విప్రస్థో మధుకాత్పలే । తైలమ్య కుడవం పక్వం తన్నస్యం పలితాపహమ్ ॥ ౧,౧౭౧.

పాలు, పంచదార, రెండు భాగాల మధుక, ఒక భాగం నూనెతో చేసిన నాస్యం వేస్తే పాలిత్యం పోతుంది.

ముఖరోగే తు త్రిఫలాగణ్డూషపరిధారణమ్ । గృహధూమ యవక్షారపాఠావ్యోపరసాఞ్జనమ్ ॥ ౧,౧౭౧.

నోటి వ్యాధులకు త్రిఫలతో గార్గిల్ చేయాలి. ఇంటి పొగ, యవ క్షారం, పాఠా, వ్యోపర, అంజనం వాడాలి.

తేజోదం త్రిఫలాలోధ్రం చిత్రకం చేతి చూర్ణితమ్ । సక్షౌద్రం ధారయేద్వక్త్రే గ్రీవాదన్తాస్యరోగనుత్ ॥ ౧,౧౭౧.

తేజోద, త్రిఫల, లోధ్ర, చిత్రకాలను పొడి చేసి తేనెతో కలిపి నోటిలో ఉంచితే గొంతు, మెడ, పళ్ళు, నోటి వ్యాధులు పోతాయి.

పటోల నిమ్బజమ్వ్వాగ్రమాలతీనవపల్లవాః । పఞ్చపల్లవకః శ్రేష్ఠః కషయో ముఖధావనే ॥ ౧,౧౭౧.

పట్టోళ, నిమ్మ, వాగ్ర, మాలతీ, కొత్త ఆకులతో తయారైన ఐదు ఆకుల మిశ్రమం నోరు కడుక్కోవడానికి ఉత్తమమైనది, కషాయంగా ఉంటుంది.

లశునార్ద్రకశిగ్రూణాం పారుల్యా మూలకస్య చ । రుదన్త్యాశ్చ రసః శ్రేష్ఠః కదుష్ణః కర్ణపూరణే ॥ ౧,౧౭౧.

వెల్లులి, అల్లం, మునగ, ముల్లంగి, రుదంతి అనే మొక్క రసం చెవిలో వేసేందుకు ఉత్తమం. ఈ రసాలు కారంగా, వేడిగా ఉంటాయి.

తీవ్రశూలోత్తరే కర్ణే సశబ్దే క్లేదవాహిని । బస్తమూత్రం క్షిపేత్కోష్ణం సైన్ధవేనావచూర్ణితమ్ ॥ ౧,౧౭౧.

చెవిలో తీవ్రమైన నొప్పి, శబ్దం, తడిసిన పుట్టు ఉంటే, ఆవు మూత్రాన్ని కొంచెం వేడిగా చేసి, రాయి ఉప్పు కలిపి చెవిలో వేయాలి.

జాతీపత్రరసే తైలం పక్వం పూతికకర్ణజిత్ । శుణ్ఠీతైలం సార్షపం చ క్రోష్ణం స్యాత్కర్ణశూలనుత్ ॥ ౧,౧౭౧.

జాతిపత్ర రసంతో నూనెను ఉడికించి చెవిలో వేస్తే చెడు వాసనతో వచ్చే చెవి వ్యాధులు పోతాయి. అల్లం నూనె, ఆవ నూనెను కొంచెం వేడిగా చేసి వేస్తే చెవి నొప్పి తగ్గుతుంది.

పఞ్చమూలిశృతం క్షీరం స్యాచ్చిత్రకహరీతకీ । సర్పిర్గుడః షడఙ్గశ్చయూషః పీనసశాన్తయే ॥ ౧,౧౭౧.

పంచమూలం, చిత్రక, హరీతకి, నెయ్యి, బెల్లం, షడంగ కషాయం కలిపి పాలు ఉడికిస్తే ముక్కు మూత, పీనసం తగ్గిపోతుంది.

అక్షికుక్షిభవా రోగాః ప్రతిశ్యాయవ్రణజ్వరాః । పఞ్చైతే పఞ్చరాత్రేణ ప్రశమం యాన్తి లఙ్ఘనాత్ ॥ ౧,౧౭౧.

కళ్లలో, కడుపులో వచ్చే వ్యాధులు, జలుబు, పుండ్లు, జ్వరం — ఇవి ఐదు రోజులు ఉపవాసం చేస్తే తగ్గిపోతాయి.

ధాత్రీరసానాఞ్చ దృశః కోపం హరతి పూరణాత్ । సక్షౌద్రః సైన్ధవో వాపి శిగ్రుదార్విరసాఞ్జనమ్ ॥ ౧,౧౭౧.

నెల్లికాయ రసం కళ్లలో వేసితే కళ్ల పొగరు తగ్గుతుంది. లేకపోతే మునగ, ముల్లంగి రసం, తేనె, రాయి ఉప్పు కలిపి కళ్లకు పట్టినా మంచిది.

హరిద్రాదారుసిన్ధూత్థపథ్యాజనవగౌరికైః । పిష్టైర్దత్తో బహిర్లపో నేత్రవ్యాధినివారకః ॥ ౧,౧౭౧.

పసుపు, దేవదారు, రాయి ఉప్పు, హరీతకి, వాము, ఆవు నెయ్యి కలిపి పేస్ట్ చేసి బయట నుంచి కళ్లకు పట్టితే కంటి వ్యాధులు పోతాయి.

మృతభ్రష్టాభయాలేపాత్త్రిఫలా క్షీరసంయుతా । శుణ్ఠీనిమ్బదలైః పిష్టైః సుఖోష్ణైః స్వల్పసైన్ధవైః । ధార్యశ్చక్షుషి సంక్షేపాచ్ఛోథకణ్డూరుజాపహః ॥ ౧,౧౭౧.

త్రిఫలాను పాలతో లేదా అల్లం, వేప ఆకులతో కొంచెం వేడిగా, కొద్దిగా రాయి ఉప్పు కలిపి పేస్ట్ చేసి కళ్లపై పెట్టితే వాపు, దద్దుర్లు, నొప్పి త్వరగా తగ్గిపోతాయి.

అభయాక్షామృతం చైకద్విచతుర్భాగికం యుతమ్ । మధ్వాజ్యలీఢం క్వాథో వా సర్వనేత్రరుగర్దనమ్ ॥ ౧,౧౭౧.

హరీతకి, త్రిఫలా కషాయాన్ని ఒకటి, రెండు లేదా నాలుగు భాగాలు తీసుకుని, తేనె, నెయ్యితో కలిపి తింటే అన్ని కంటి వ్యాధులు పోతాయి.

చన్దనత్రిఫలాపూగపలాశతరుమూలకైః । జలపిష్టైరియం విర్తిరశేషతిమిరాపహా ॥ ౧,౧౭౧.

చందనం, త్రిఫలా, పుగాకు, పలాశ వేరు నీటితో రుబ్బి కళ్లకు పట్టితే కళ్లలోని చీకటి పూర్తిగా పోతుంది.

దధ్నాతిఘృష్టం మరిచం రాత్ర్యాన్ధ్యాపహమఞ్జనమ్ । త్రిఫలాక్వాథకల్కాభ్యాం సపయస్కం శృతం ఘృతమ్ ॥ ౧,౧౭౧.

పెరుగు తో మిరియాల్ని బాగా రుద్ది కళ్లకు పట్టితే రాత్రిపూట కనబడకపోవడం పోతుంది. త్రిఫలా కషాయం, పేస్ట్, పాలు కలిపి నెయ్యితో ఉడికించినది కూడా మంచిది.

తిమిరాణ్యచిరాద్ధన్యాత్పీతమేతన్నిశాముఖే । పిప్పలీత్రిఫలా ద్రాక్షాలోహచూర్ణం ససైన్ధవమ్ ॥ ౧,౧౭౧.

ఇది రాత్రిపూట తింటే కళ్ల చీకటి త్వరగా పోతుంది. పిప్పలి, త్రిఫలా, ద్రాక్ష, ఇనుప పొడి, రాయి ఉప్పు కలిపి తీసుకోవాలి.

భృఙ్గరాజరసైర్ఘృష్టం ఘుటికాఞ్జనమిష్యతే । ఆన్ధ్యం సతిమిరం కాచం హన్త్యన్యాన్నేత్రరోగకాన్ ॥ ౧,౧౭౧.

భృంగరాజ రసం రుద్ది చేసిన అంజనం కళ్లకు బాగా ఉపయోగపడుతుంది. ఇది అంధత్వం, చీకటి, ముత్యబిందు, ఇతర కంటి వ్యాధులను పోగొడుతుంది.

త్రికటు త్రిఫలా నక్త సైన్ధవం చ మనః శిలా । రుచకం శఙ్ఖనాభిశ్చ జాతీపుష్పాణి నిమ్బకమ్ ॥ ౧,౧౭౧.

త్రికటు, త్రిఫలా, రాయి ఉప్పు, మనశిల, రుచక, శంఖపు పొడి, జాతిపుష్పాలు, వేప ఆకులు —

రసాఞ్జనం భృఙ్గరాజం ఘృతం మధు పయస్తథా । ఏతత్పిష్ట్వా చ వటికా సర్వనేత్రరుగర్దినీ ॥ ౧,౧౭౧.

రసాంజనం, భృంగరాజం, నెయ్యి, తేనె, పాలు కలిపి బాగా రుబ్బి గుళికలు చేసి తింటే అన్ని కంటి వ్యాధులు పోతాయి.

దగ్ధమేరణ్డకం మూలం లేపాత్కాకికపేషితమ్ । శిరోఽర్తిం నాశయత్యాశు పుష్పం వా ముచుకున్దక (జ) మ్ ॥ ౧,౧౭౧.

ఎర్రండ వేరును కాల్చి, కాకి పేగుతో కలిపి పేస్ట్ చేసి తలపై పట్టినా, లేక ముచుకుంద పువ్వు పట్టినా తలనొప్పి త్వరగా పోతుంది.