గరుడపురాణమ్

త్రివృచ్చ త్రిఫలా శ్యామా పిప్పలీ శర్కగ మధు । మోదకః సన్నిపాతాన్తో రక్తపిత్తజ్వరాపహః ॥ ౧,౧౭౦.

త్రివృత్, త్రిఫల, శ్యామా, పిప్పలి, బెల్లం, తేనె కలిపిన మిఠాయి రక్తపిత్త జ్వరాన్ని, సంక్లిష్ట వ్యాధులను తొలగిస్తుంది.

వాసాయాం విద్యమానాయామాశాయాం జీవితస్య చ । రక్తపిత్తీ క్షయీ కాసీ కిమర్థమవసీదతి ॥ ౧,౧౭౦.

వాసా శరీరంలో ఉండగా, ప్రాణం ఉన్నపుడు, రక్తపిత్తం, క్షయం, దగ్గు ఉన్నవాడు ఎందుకు బలహీనుడవుతాడు?

ఆటరూపకమృద్వీకాపథ్యాక్వాథః సశర్కరః । క్షౌద్రాఢ్యః కాసనిః శ్వాసరక్తపిత్తనిబర్హణః ॥ ౧,౧౭౦.

ఆటరూప, ద్రాక్ష, పథ్యా కలిపి, బెల్లం, తేనెతో చేసిన కషాయం దగ్గు, శ్వాసకోశ వ్యాధులు, రక్తపిత్తాన్ని పోగొడుతుంది.

వాసారసః ఖణ్డమధుయుతః పీతోఽథరక్తజిత్ । సల్లకీబదరీజమ్బుప్రియాలామ్రార్జునం ధవః । పీతం క్షీరఞ్చ మధ్వాఢ్యం పృథక్ఛోణితవారణమ్ ॥ ౧,౧౭౦.

వాసా రసం, బెల్లం కలిపి తాగితే రక్తవ్యాధులు పోతాయి. సల్లకి, బదరి, జంబు, ప్రియాల, మామిడి, అర్జున, ధవ, పాలు, తేనెతో వేర్వేరుగా తాగితే కూడా రక్తస్రావం ఆగిపోతుంది.

సమూలఫలపత్రాయా నిర్గుణ్డ్యాః స్వరసైర్ఘృతమ్ । సిద్ధం పీత్వా క్షయక్షీణీ నిర్వ్యాదిర్భాతి దేవవత్ ॥ ౧,౧౭౦.

నిర్గుండి మొక్క యొక్క మూలం, పండు, ఆకుల రసంతో చేసిన నెయ్యిని తాగితే క్షయంతో బాధపడేవాడు వ్యాధి లేకుండా దేవతలా ప్రకాశిస్తాడు.

హరీతకీ కణా శుణ్ఠీ మరిచం గుడసంయుతమ్ । కాసఘ్నో మోదకః ప్రోక్తస్తృష్ణారోచకనాశనః ॥ ౧,౧౭౦.

హరితకి, పిప్పలి, శొంఠి, మిరియాలు, బెల్లంతో చేసిన మిఠాయి దగ్గును పోగొడుతుంది, దాహం, ఆకలి లేకపోవడాన్ని కూడా నివారిస్తుంది.

కణ్టకారిగుడూచీభ్యాం పృథక్త్రింశత్పలే రసే । ప్రస్థం సిద్ధం ఘృతం స్యాచ్చ కాసనుద్వహ్నిదాపనమ్ ॥ ౧,౧౭౦.

కంటకారి, గుడూచి రసాన్ని ముప్పై పళ్ళలు తీసుకుని వేర్వేరుగా ఒక ప్రస్థ నెయ్యిలో మరిగిస్తే, ఆ నెయ్యి దగ్గుకు, జీర్ణశక్తి పెరగడానికి ఉపయోగపడుతుంది.

కృష్ణా ధాత్రీ శితా శుణ్ఠీ హక్కాఘ్నీ మధుసంయుతా । హిక్కాశ్వాసీ పివేద్భార్ఙ్గో సవిశ్వాముష్ణవారిణా ॥ ౧,౧౭౦.

కృష్ణ, ధాత్రి, శ్వేత, శొంఠి, తేనె కలిపి తీసుకుంటే హిక్క, శ్వాసకోశ వ్యాధులు పోతాయి. భారంగ, విశ్వా, వేడి నీటితో తాగాలి.

తైలాక్తం స్వరభేదే వా ఖాదిరం ధారయేన్ముఖే । పథ్యాం పిప్పలికాయుక్తాం సంయుక్తాం నాగరేణ వా ॥ ౧,౧౭౦.

స్వరబేధం ఉన్నవారు నువ్వుల నూనె రాసిన ఖాదిరాన్ని నోట్లో ఉంచాలి, లేదా పిప్పలి కలిపిన పథ్యా, లేదా అల్లం కలిపి కూడా ఉపయోగించాలి.

విడఙ్గత్రిలాచూర్ణం ఛర్దిహృన్మధునా సహ । ఆమ్రజమ్బూకషాయం వా పిబోన్మాక్షికసంయుతమ్ ॥ ౧,౧౭౦.

విడంగ, త్రిలా పొడిని తేనెతో కలిపి తినాలి. లేక మామిడి, జంబు కషాయాన్ని తేనెతో కలిపి తాగితే వాంతులు తగ్గుతాయి.

ఛర్ది సర్వాం ప్రణుదతి తృష్ణాఞ్చైవాపకర్షతి । త్రిఫలా భ్రమమూర్ఛాహృత్పీతా సా మధునాపి వా ॥ ౧,౧౭౦.

త్రిఫలాను తేనెతో కలిపి తాగితే అన్ని రకాల వాంతులు, దాహం, తలనొప్పి, మూర్చ కూడా పోతాయి.

పఞ్చగవ్యం హితం పానాదపస్మారగ్రహాదినుత్ । కూష్మాణ్డకరసో వాజ్యం సయష్టికం తదర్థకృత్ ॥ ౧,౧౭౦.

పంచగవ్యాన్ని తాగితే అపస్మార, గ్రహబాధలు పోతాయి. కూష్మాండ రసం, యష్టిక అన్నంతో కలిపి తాగినా అదే ప్రయోజనం కలుగుతుంది.

బ్రాహ్మీరసవచాకుష్ఠశఙ్ఖపుష్పీభిరేవ చ । పురాణం సేవ్యమున్మాదగ్రహాపస్మారద్ఘృనుతమ్ ॥ ౧,౧౭౦.

బ్రాహ్మి, వచ, కుష్ఠ, శంఖపుష్పి కలిపిన పాత నెయ్యి ఉన్మాదం, గ్రహబాధ, అపస్మారానికి ఉపయోగపడుతుంది.

అశ్వగన్ధాకషాయే చ కల్కే క్షీరే చతుర్గుణే । ఘృతపక్వన్తు వాతఘ్నం వృష్యం మాం సాయ పుత్రకృత్ ॥ ౧,౧౭౦.

అశ్వగంధను నాలుగు రెట్లు పాలు పోసి, నెయ్యితో కలిపి మరిగించి తీసుకుంటే, వాతాన్ని శాంతి పరచుతుంది, శక్తిని పెంచుతుంది, కుమారులను ప్రసాదిస్తుంది.

నీలీముణ్డీరికాచూర్ణం మధుసర్పిః సమన్వితమ్ । ఛిన్నాక్వాథం పిబన్హన్తి వాతరక్తం సుదుస్తరమ్ ॥ ౧,౧౭౦.

నీలి, ముండి పొడి తేనె, నెయ్యితో కలిపి, చిన్నా కషాయం తాగితే, ఎంత తీవ్రమైన వాతరక్తమైనా పోయిపోతుంది.

సగుడాః పఞ్చ పథ్యాశ్చ కుష్టార్శోవాతసాదనాః । గడచీస్వరసం కల్కం చూర్ణం వా క్వాథమేవ వా ॥ ౧,౧౭౦.

పంచ పథ్యాలు బెల్లంతో కలిపి తీసుకుంటే, కుష్ఠు, మూత్రపిండాలు, వాతవ్యాధులకు మంచి మందు. వీటి రసం, కలిపిన ముద్ద, పొడి లేదా కషాయం ఏ రూపంలోనైనా వాడవచ్చు.

వాతరక్తాన్తకం కాలాగుడూచీక్వాథకల్కతః । కుష్ఠవ్రణాదిశమనం శృతమాజ్యం సదుగ్ధకమ్ ॥ ౧,౧౭౦.

కాలగుడూచీ కషాయం, కలిపిన ముద్దను నెయ్యి, పాలు వేసి మరిగిస్తే, వాతరక్తాన్ని తొలగిస్తుంది. కుష్ఠు, గాయాలు వంటి వ్యాధులకు ఉపశమనం కలుగుతుంది.

త్రిఫలాగుగ్గులుర్వాతరక్తమూర్ఛాపహారకః । ఊరుస్తమ్భవినాశాయ గోమూత్రేణ చ గుగ్గులుః ॥ ౧,౧౭౦.

త్రిఫల, గుగ్గులు వాడితే వాతరక్తం, మూర్చ పోతుంది. గుగ్గులను ఆవుపిసినితో కలిపి తాగితే తొడలు గట్టిపడే వ్యాధి పోతుంది.

శుణ్ఠీగోక్షురకక్వాథః సామవాతార్తిశూలనుత్ । దశమూలామృతైరణ్డరాస్నానాగరదారుభిః ॥ ౧,౧౭౦.

శుంఠి, గోక్షుర కషాయం వాడితే వాతవ్యాధి, సామవాత బాధ, నొప్పి తగ్గుతుంది. దశమూల, అమృత, ఎరండ, రాస్న, శుంఠి, దారు కలిపి కూడా వాడవచ్చు.

క్వాథో హన్తి మాహశోథం మరీచగుడసంయుతః । కాసఘ్నో మోదకః ప్రోక్తస్తృష్ణారోచకనాశనః ॥ ౧,౧౭౦.

మిరియాలు, బెల్లం కలిపిన కషాయం పెద్ద వాపును తగ్గిస్తుంది. మిఠాయి రూపంలో తీసుకుంటే దగ్గు, దాహం పోయి, ఆకలి పెరుగుతుంది.

కణ్టకారిగుడూచీభ్యాం పృథక్త్రింశత్పలే రసే । ప్రస్థసిద్ధం ఘృతఞ్చైవ కాసనుద్ధృది దీపనః ॥ ౧,౧౭౦.

కంటకారి, గుడూచీ రసం ముప్పై రెండు తులాలు తీసుకుని, ఒక ప్రస్థ నెయ్యితో మరిగిస్తే, దగ్గు పోయి, హృదయానికి బలాన్ని ఇస్తుంది.

కృష్ణాధాత్రీసితాశుణ్ఠీమరీచసైన్ధవాన్వితః । క్వాథ ఏరణ్డతైలేన సామం హన్త్యనిలం గురుమ్ ॥ ౧,౧౭౦.

కృష్ణ, ధాత్రి, సక్కర, శుంఠి, మిరియాలు, సైంధవ లవణం కలిపిన కషాయాన్ని ఎరండ నూనెతో కలిపి తాగితే, బలమైన వాతాన్ని తొలగిస్తుంది.

బలా పునర్నవైరణ్డబృహతీద్వయగోక్షురైః । సహిఙ్గులవర్ణ పీతం వాతశూలవిమర్దనమ్ ॥ ౧,౧౭౦.

బల, పునర్నవ, ఎరండ, రెండు బృహతీలు, గోక్షుర, హింగులతో కలిపి తాగితే వాత నొప్పులు తగ్గుతాయి.

త్రిఫలానిమ్బయష్టీకకటుకారగ్వధైః శృతమ్ । పాయయేన్మధునా మిశ్రం దాహశూలోపశాన్తయే ॥ ౧,౧౭౦.

త్రిఫల, నిమ్మ, యష్టిమధు, కటుక, అరగ్వధ కషాయాన్ని తేనెతో కలిపి తాగిస్తే దాహం, నొప్పి తగ్గుతుంది.

త్రిఫలాపః సయష్టీకాః పరిణామార్తినాశనాః । గోమూత్రశుద్ధమణ్డూరం త్రిఫలాచూర్ణసంయుతమ్ । విలిహన్మధుసర్పిర్భ్యాం శూలం హన్తి త్రిదోషజమ్ ॥ ౧,౧౭౦.

త్రిఫల నీరు, యష్టిమధుతో కలిపి తాగితే జీర్ణకృచ్ఛ్ర నొప్పి పోతుంది. శుద్ధ మండు, త్రిఫల పొడి తేనె, నెయ్యితో కలిపి నాకితే త్రిదోషజ నొప్పి పోతుంది.

త్రివృత్కృష్ణాహరీతక్యో ద్విచతుష్పఞ్చభాగికాః । గుటికా గుడతుల్యాస్తా విడ్విబన్ధగదాపహాః ॥ ౧,౧౭౦.

త్రివృత్, కృష్ణ, హరీతకి రెండూ, నాలుగు, ఐదు భాగాలుగా తీసుకుని బెల్లం పరిమాణంలో గుళికలు చేసి వాడితే మలబద్ధకం, వ్యాధి పోతుంది.

హరీతకీయవక్షారపిప్పలీత్రివృతస్తథా । ఘృతైశ్చూర్ణమిదం పేయముదావర్తావినాశనమ్ ॥ ౧,౧౭౦.

హరీతకి, యవక్షార, పిప్పలి, త్రివృత్ పొడిని నెయ్యితో కలిపి తాగితే ఉదావర్త వ్యాధి పోతుంది.

త్రివృద్ధరీతకీశ్యామాః స్నుహీక్షీరేణ భావితాః । వటికా మూత్రపీతాస్తాః శ్రేష్టాశ్చానాహభేదికాః ॥ ౧,౧౭౦.

త్రివృత్, హరీతకి, శ్యామా, స్నుహీ పాలు కలిపి వటి చేసి మూత్రంతో తాగితే మలబద్ధకం తొలగిపోతుంది.

త్ర్యూషణత్రిఫలాధన్యవిడఙ్గచవ్యచిత్రకైః । కల్కీకృతైర్ఘృతం సిద్ధం సంస్కారం వాతగుల్మనుత్ ॥ ౧,౧౭౦.

త్ర్యూషణ, త్రిఫల, ధన్య, విడంగ, చవ్య, చిత్రక కలిపి ముద్ద చేసి నెయ్యితో మరిగిస్తే వాతగుల్మ వ్యాధి పోతుంది.