గరుడపురాణమ్

మధూకసారసిన్ధూత్థవచోషణకణాః సమాః । శ్లక్ష్ణం పిష్ట్వామ్భసా నస్యం కుర్యాత్సంజ్ఞాప్రబోధనమ్ ॥ ౧,౧౭౦.

మధూక, సార, సింధూత్త, వచ, ఉషణ — ఇవన్నీ సమానంగా తీసుకుని మెత్తగా నూరి, నీటితో కలిపి నాసిక ద్వారా ఇవ్వాలి. ఇది మూర్ఛ పోయినవారికి జ్ఞానం తిరిగి వస్తుంది.

త్రివృద్విశాలాత్రిఫలాకటుకారగ్వధైః కృతః । సక్షారో భేదనః క్వాథః పేయః సర్వజ్వరాపహః ॥ ౧,౧౭౦.

త్రివృత్, విశాల, త్రిఫల, కటుక, ఆరగ్వధతో చేసిన కషాయంలో క్షారం కలిపి, ఆ కషాయాన్ని తాగితే, ఇది విరేచనంగా పనిచేసి, అన్ని రకాల జ్వరాలను పోగొడుతుంది.

మహౌషధామృతాముస్తచన్దనోశీరధాన్యకైః । క్వాథస్తృతీయకం హన్తి శర్కరామధుయోజితః ॥ ౧,౧౭౦.

మహౌషధ, అమృత, ముస్త, చందనం, ఉశీర, ధాన్యకాలతో చేసిన కషాయాన్ని, శర్కర, తేనె కలిపి తాగితే, తృతీయక జ్వరం నయమవుతుంది.

అపామగజటాకట్యాం లోహితైః సప్తతన్తుభిః । బద్ధ్వా వారే రవేర్నూనం జ్వరం హన్తి తృతీయకమ్ ॥ ౧,౧౭౦.

అపామార్గ మూలాన్ని తీసుకుని, దాని నుండి ఏడుపొడుగు ఎర్ర దారాలను నడుము చుట్టూ, సూర్యోదయానికి కట్టితే, తృతీయక జ్వరం తప్పక పోతుంది.

గఙ్గాయా ఉత్తరే కూలే అపుత్రస్తాపసో మృతః । తస్మై తిలోదకం దద్యాన్ముఞ్చత్యైకాహికో జ్వరః ॥ ౧,౧౭౦.

గంగానది ఉత్తర తీరంలో, సంతానం లేని తపస్వి మరణిస్తే, అతనికి నువ్వుల నీరు సమర్పిస్తే, ఏకాహిక జ్వరం విడిపోతుంది.

గుడూచ్యాః క్వాథకల్కాభ్యాం విఫలావాసకస్య చ । మృద్వీకాయా బలాయాశ్చ సిద్ధాః స్నేహా జ్వరచ్ఛిదః ॥ ౧,౧౭౦.

గుడూచీ, విఫల, వాసక, మృద్వీక, బలతో చేసిన కషాయం, కల్కతో సిద్ధం చేసిన నూనె, జ్వరాన్ని పోగొడుతుంది.

ధాత్రీశివాకణావహ్నిక్వాథః సర్వజ్వరాన్తకః । జ్వరాతిసారహరణమౌషధం ప్రవదామ్యథ ॥ ౧,౧౭౦.

ధాత్రి, శివా, కణ, వహ్ని కలిపి చేసిన కషాయం అన్ని జ్వరాలను పోగొడుతుంది. ఇప్పుడు జ్వరం, అతిసారం రెండింటినీ పోగొట్టే ఔషధాన్ని చెబుతాను.

పృశ్రిపర్ణోబలావిల్వనాగరోత్పలధాన్యకైః । పాఠేన్ద్రయవభూనిమ్బముస్తపర్పటకైః శృతాః । జ్యన్త్యామమతీసారం సజ్వరం సమహౌషధాః ॥ ౧,౧౭౦.

పృశ్నిపర్ణి, బల, బిల్వ, నాగర, ఉత్పల, ధాన్యక, పాఠా, ఇంద్రయవ, భూనింబ, ముస్త, పర్పటక, మహౌషధాలతో చేసిన కషాయం, తీవ్రమైన జ్వరం, అతిసారాన్ని నయం చేస్తుంది.

నాగరాతివిషాముస్తభూనిమ్బామృతవత్సకైః । సర్వజ్వరహరః క్వథః సర్వాతీసారనాశనః ॥ ౧,౧౭౦.

నాగర, అతివిష, ముస్త, భూనింబ, అమృతవత్సక కలిపి చేసిన కషాయం, అన్ని జ్వరాలు, అన్ని రకాల అతిసారాలను పోగొడుతుంది.

ముస్తపర్పటకదివ్యశృఙ్గవేరశృతం పయః । శాలపర్ణో పృశ్రిపర్ణో బృహతీ కణ్టకారికా ॥ ౧,౧౭౦.

ముస్త, పర్పటక, దివ్య శృంగవేర, శాలపర్ణి, పృశ్నిపర్ణి, బృహతీ, కంటకారికా కలిపి పాలలో మరిగిస్తే, అది ఆరోగ్యానికి మంచిది.

బలాశ్వదంష్ట్రాబిల్వాది పాఠానాగరధాన్యకమ్ । ఏతదాహారసంయోగే హితం సర్వాతిసారిణామ్ ॥ ౧,౧౭౦.

బల, అశ్వదంష్ట్ర, బిల్వ, పాఠా, నాగర, ధాన్యకాలను ఆహారంలో కలిపి తీసుకుంటే, అన్ని రకాల అతిసారంతో బాధపడేవారికి ఉపయోగపడుతుంది.

బిల్వచూతాస్థిక్వాథశ్చ ఖణ్డం మధ్వతిసారనుత్ । అతిసారే హితా తద్వత్కుటజత్వక్కణాయుతా ॥ ౧,౧౭౦.

బిల్వ, మామిడి గింజల కషాయాన్ని, శర్కర కలిపి తాగితే, అతిసారం తగ్గుతుంది. అలాగే, కూటజ త్వక్ కలిపిన కషాయం కూడా లాభదాయకం.

వత్సకాతివిషావిశ్వకణాకన్దకషాయకః । ప్రయుక్తశ్చామశూలాఢ్యే హ్యతీసారే సశోణిత ॥ ౧,౧౭౦.

వత్సక, అతివిష, విశ్వకణ, కందతో చేసిన కషాయం, నొప్పితో, రక్తంతో కూడిన అతిసారంలో ఉపయోగపడుతుంది.

చికిత్సాథ గ్రహణ్యాస్తుగ్రహణీ చాగ్రినాశినీ । చిత్రకాక్వాథక్లకాభ్యాం గ్రహణీఘ్నం క్షృతం హవిః । గుల్మశోథోదరప్లీహశూలార్శోఘ్నం ప్రదీపనమ్ ॥ ౧,౧౭౦.

ఇప్పుడు గ్రహణి చికిత్స: గ్రహణి వ్యాధి, చిత్రక కషాయం, కల్కతో సిద్ధం చేసిన నెయ్యి తినడం వల్ల పోతుంది. ఇది అజీర్ణం, గుల్మం, వాపు, కడుపు వ్యాధులు, ప్లీహ, నొప్పి, మూత్రపిండాల వ్యాధులు, అరశస్సు తగ్గిస్తుంది.

సౌవర్చలం సైన్ధవఞ్చ విడఙ్గౌద్భిదమేవ చ । సాముద్రేణ సమం పఞ్చలవణాన్యత్ర యోజయేత్ ॥ ౧,౧౭౦.

సౌవర్చల, సైంధవ, విడంగ, ఉద్భిద, సముద్ర లవణం — ఈ ఐదు లవణాలను కలిపి వాడాలి.

భేషజం శస్త్రక్షారాగ్న్యస్త్రిధా వై చార్శసాం హరమ్ । విద్ధి తచ్చార్శసోఘ్నన్తు యద్ధి తక్రం నవోద్ధృతమ్ ॥ ౧,౧౭౦.

మూలవ్యాధి నివారణకు మూడు విధాల వైద్యం ఉంది — శస్త్రచికిత్స, క్షారచికిత్స, అగ్నిచికిత్స. కొత్తగా మరిగిన మజ్జిగ కూడా మూలవ్యాధికి మంచి ఔషధం అని తెలుసుకో.

గుడూటీం పిప్పలీయుక్తామభయాం ఘృతభర్జితామ్ । త్రివృదర్శోవినాశార్థం భక్షయేదమ్లలోణికామ్ ॥ ౧,౧౭౦.

గుడూచితో పాటు పిప్పలితో, నెయ్యిలో వేయించిన హరితకితో酸పాటి, ఉప్పు కలిపిన పదార్థాలు తింటే మూలవ్యాధి, మలబద్ధకం పోతాయి.

తిలేక్షురససంయోగశ్చార్శః కుష్ఠ వినాశనః । పఞ్చకోలం సమరిచం సత్ర్యూషణమథాగ్నికృత్ ॥ ౧,౧౭౦.

నువ్వుల రసం కలిపితే మూలవ్యాధి, చర్మవ్యాధులు పోతాయి. ఐదు రకాల కోలాలు, మిరియాలు, మూడు రకాల కారాలు కలిపితే జీర్ణశక్తి పెరుగుతుంది.

హరీతకీ భక్ష్యమాణా నాగేరణ గుడేన వా । సైన్ధవోపహితా వాపి సాతత్యేనాగ్నిదీపనీ ॥ ౧,౧౭౦.

హరితకిని తినడం, లేదా అల్లం, బెల్లంతో కలిపి తినడం, లేదా సైంధవ లవణంతో తినడం జీర్ణాగ్నిని ఎప్పటికప్పుడు ప్రేరేపిస్తుంది.

ఫలత్రికామృతాసాతిక్తాభూనిమ్బనిమ్బజః । క్వాథః క్షౌద్రయుతో హన్యాత్పాణ్డురోగం సకామలమ్ ॥ ౧,౧౭౦.

ఫలత్రిక, అమృత, చేదు భూనింబ, నింబా కలిపి, తేనెతో మరిగించిన కషాయం పాండురోగం, కామాలా రెండింటినీ పోగొడుతుంది.

త్రివృచ్చ త్రిఫలా శ్యామా పిప్పలీ శర్కగ మధు । మోదకః సన్నిపాతాన్తో రక్తపిత్తజ్వరాపహః ॥ ౧,౧౭౦.

త్రివృత్, త్రిఫల, శ్యామా, పిప్పలి, బెల్లం, తేనె కలిపిన మిఠాయి రక్తపిత్త జ్వరాన్ని, సంక్లిష్ట వ్యాధులను తొలగిస్తుంది.

వాసాయాం విద్యమానాయామాశాయాం జీవితస్య చ । రక్తపిత్తీ క్షయీ కాసీ కిమర్థమవసీదతి ॥ ౧,౧౭౦.

వాసా శరీరంలో ఉండగా, ప్రాణం ఉన్నపుడు, రక్తపిత్తం, క్షయం, దగ్గు ఉన్నవాడు ఎందుకు బలహీనుడవుతాడు?

ఆటరూపకమృద్వీకాపథ్యాక్వాథః సశర్కరః । క్షౌద్రాఢ్యః కాసనిః శ్వాసరక్తపిత్తనిబర్హణః ॥ ౧,౧౭౦.

ఆటరూప, ద్రాక్ష, పథ్యా కలిపి, బెల్లం, తేనెతో చేసిన కషాయం దగ్గు, శ్వాసకోశ వ్యాధులు, రక్తపిత్తాన్ని పోగొడుతుంది.

వాసారసః ఖణ్డమధుయుతః పీతోఽథరక్తజిత్ । సల్లకీబదరీజమ్బుప్రియాలామ్రార్జునం ధవః । పీతం క్షీరఞ్చ మధ్వాఢ్యం పృథక్ఛోణితవారణమ్ ॥ ౧,౧౭౦.

వాసా రసం, బెల్లం కలిపి తాగితే రక్తవ్యాధులు పోతాయి. సల్లకి, బదరి, జంబు, ప్రియాల, మామిడి, అర్జున, ధవ, పాలు, తేనెతో వేర్వేరుగా తాగితే కూడా రక్తస్రావం ఆగిపోతుంది.

సమూలఫలపత్రాయా నిర్గుణ్డ్యాః స్వరసైర్ఘృతమ్ । సిద్ధం పీత్వా క్షయక్షీణీ నిర్వ్యాదిర్భాతి దేవవత్ ॥ ౧,౧౭౦.

నిర్గుండి మొక్క యొక్క మూలం, పండు, ఆకుల రసంతో చేసిన నెయ్యిని తాగితే క్షయంతో బాధపడేవాడు వ్యాధి లేకుండా దేవతలా ప్రకాశిస్తాడు.

హరీతకీ కణా శుణ్ఠీ మరిచం గుడసంయుతమ్ । కాసఘ్నో మోదకః ప్రోక్తస్తృష్ణారోచకనాశనః ॥ ౧,౧౭౦.

హరితకి, పిప్పలి, శొంఠి, మిరియాలు, బెల్లంతో చేసిన మిఠాయి దగ్గును పోగొడుతుంది, దాహం, ఆకలి లేకపోవడాన్ని కూడా నివారిస్తుంది.

కణ్టకారిగుడూచీభ్యాం పృథక్త్రింశత్పలే రసే । ప్రస్థం సిద్ధం ఘృతం స్యాచ్చ కాసనుద్వహ్నిదాపనమ్ ॥ ౧,౧౭౦.

కంటకారి, గుడూచి రసాన్ని ముప్పై పళ్ళలు తీసుకుని వేర్వేరుగా ఒక ప్రస్థ నెయ్యిలో మరిగిస్తే, ఆ నెయ్యి దగ్గుకు, జీర్ణశక్తి పెరగడానికి ఉపయోగపడుతుంది.

కృష్ణా ధాత్రీ శితా శుణ్ఠీ హక్కాఘ్నీ మధుసంయుతా । హిక్కాశ్వాసీ పివేద్భార్ఙ్గో సవిశ్వాముష్ణవారిణా ॥ ౧,౧౭౦.

కృష్ణ, ధాత్రి, శ్వేత, శొంఠి, తేనె కలిపి తీసుకుంటే హిక్క, శ్వాసకోశ వ్యాధులు పోతాయి. భారంగ, విశ్వా, వేడి నీటితో తాగాలి.

తైలాక్తం స్వరభేదే వా ఖాదిరం ధారయేన్ముఖే । పథ్యాం పిప్పలికాయుక్తాం సంయుక్తాం నాగరేణ వా ॥ ౧,౧౭౦.

స్వరబేధం ఉన్నవారు నువ్వుల నూనె రాసిన ఖాదిరాన్ని నోట్లో ఉంచాలి, లేదా పిప్పలి కలిపిన పథ్యా, లేదా అల్లం కలిపి కూడా ఉపయోగించాలి.