గరుడపురాణమ్

తేభ్యస్తు దోషపూర్ణేభ్యః ప్రచ్ఛాద్య వివరం తతః । తవ వాయుః సకృత్క్రుద్ధః శూలానాహాన్త్రకూజనమ్ ॥ ౧,౧౬౬.

ఆ మార్గాలు దోషాలతో నిండిపోయినప్పుడు, రంధ్రాలను మూసివేసి, ఒక్కసారి వాయువు కోపించినప్పుడు, కడుపులో నొప్పి, అడ్డంకి, అంత్రముల్లో గొంతులు కలుగుతాయి.

మలరోధం స్వరభ్రంశం దృష్టిపృష్ఠకటిగ్రహమ్ । కరోత్యేవ పునః కాయే కృచ్ఛ్రానన్యానుపద్రవాన్ ॥ ౧,౧౬౬.

అది మలాన్ని ఆపడం, స్వరాన్ని పోగొట్టడం, చూపు, వెన్నెముక, నడుము కఠినతను కలిగించడం చేస్తుంది. మళ్లీ శరీరంలో ఇతర తీవ్రమైన బాధలను కలిగిస్తుంది.

ఆమాశయోత్థవమథుశ్వాసకాసవిషూచికాః । కణ్డూపరోధఘర్మాదివ్యాధీనూర్ధ్వఞ్చ నాభితః ॥ ౧,౧౬౬.

అమ్మాశయంతో వచ్చే వాంతులు, ఊపిరితిత్తులు, దగ్గు, విషూచిక, ముట్టడి, మంట, వేడి వంటి వ్యాధులు నాభికి పైగా కలుగుతాయి.

శ్రోత్రాదీన్ద్రియబాధాం చ త్వచి స్ఫోటనరూక్షతామ్ । చక్రేతీవ్రరుజాశ్వాసగరామయవివర్ణతాః ॥ ౧,౧౬౬.

చెవులు వంటి ఇంద్రియాలకు బాధ, చర్మంపై పుండ్లు, పొడిబారడం, తీవ్రమైన నొప్పి, ఊపిరితిత్తులు, జ్వరం, వర్ణహీనత కలుగుతాయి.

అన్త్రస్యాన్తఞ్చ విష్టమ్భమరుచిం కృశతాం భ్రమమ్ । మాంసమేదోగతగ్రన్థిం చర్మాదావుపకర్కశమ్ ॥ ౧,౧౬౬.

అంత్రముల్లో అడ్డంకి, ఆకలి లేకపోవడం, క్షీణత, తల తిరగడం, మాంసం, కొవ్వు భాగాల్లో గడ్డలు, చర్మంలో కఠినత కలుగుతాయి.

గుర్వఙ్గన్తుద్యతేఽత్యర్థం దణ్డముష్టిహతం యథా । అస్థిస్థః సక్థిసన్ధ్యస్థిశూలం తీవ్రఞ్చ లక్షయేత్ ॥ ౧,౧౬౬.

అంగాల్లో భారంగా అనిపించడం, కర్రతో లేదా ముష్టితో కొట్టినట్టు నొప్పి రావడం, ఎముకల్లో వాయువు ఉంటే, తొడల సంధులు, ఎముకల్లో తీవ్రమైన నొప్పి కలుగుతుంది.

మజ్జస్థోఽస్థిషు చాస్థైర్యమస్వప్నం యత్తదా రుజామ్ । శుక్రస్య శీఘ్రముత్సఙ్గసర్గాన్వికృతిమేవ వా ॥ ౧,౧౬౬.

మజ్జలో వాయువు ఉంటే, ఎముకలు స్థిరంగా ఉండకపోవడం, నిద్ర రాకపోవడం, నొప్పి కలుగుతుంది. శుక్రంలో ఉంటే, త్వరగా అసాధారణంగా స్రావం లేదా వికృతి కలుగుతుంది.

తత్తద్గర్భస్థశుక్రస్థః శిరస్యాధ్మానరిక్తాతా । తత్ర స్థానస్థితః కుర్యాత్క్రుద్ధః శ్వయథుకృచ్ఛ్రతామ్ ॥ ౧,౧౬౬.

వాయువు గర్భంలో లేదా శుక్రంలో ఉంటే, తలలో ఉబ్బరం, ఖాళీగా అనిపించడం కలుగుతుంది. అదే స్థలంలో వాయువు కోపిస్తే, తీవ్రమైన ఉబ్బరం కలుగుతుంది.

జలపూర్ణదృతిస్పర్శం శోషం సన్ధిగతోఽనిలః । సర్వాఙ్గసంశ్రయస్తోదభేదస్ఫురణభఞ్జనమ్ ॥ ౧,౧౬౬.

సంధుల్లో వాయువు ఉంటే, నీటితో నిండినట్టు, పొడిబారినట్టు, తాకినప్పుడు తడిగా అనిపిస్తుంది. అది శరీరమంతా వ్యాపిస్తే, నొప్పి, చీలిపోవడం, పరిగెత్తడం, విరిగిపోవడం కలుగుతాయి.

స్తమ్భనాక్షేపణం స్వప్నః సన్ధిభఞ్జనకమ్పనమ్ । యదా తు ధమనీః సర్వాః క్రుద్ధోఽభ్యేతి ముహుర్ముహుః । తదాఙ్గమాక్షిపత్యేష వ్యాధిరాక్షేపణః స్మృతః ॥ ౧,౧౬౬.

కఠినత, ఆకస్మికంగా కదలడం, నిద్రలో గందరగోళం, సంధులు విరిగిపోవడం, కంపించడం కలుగుతాయి. వాయువు మళ్లీ మళ్లీ ధమనులను దాడి చేస్తే, అంగాలు ఆకస్మికంగా కదిలిపోతాయి. దీనిని ఆకస్మిక వ్యాధి అంటారు.

అధః ప్రతిహతో వాయుర్వ్రజేదూర్ధ్వం యదా పునః । తదావష్టభ్య హృదయం శిరః శఙ్ఖౌ చ పీడయేత్ ॥ ౧,౧౬౬.

వాయువు క్రింద అడ్డుపడితే, మళ్లీ పైకి పోతే, అది హృదయాన్ని నొక్కుతుంది, తల, కంకణాల దగ్గర నొప్పి కలుగుతుంది.

సక్షిపేత్పరితో గాత్రం హనుం వా చాస్య నామయత్ । కృచ్ఛ్రాదుచ్ఛ్వసితం చాపి నిమీలన్నయనద్వయమ్ ॥ ౧,౧౬౬.

ఆయన శరీరాన్ని ఇधरొకసారి, అఱొకసారి ఊపుతూ, లేదా దవడను వంచుతూ, శ్వాస తీసుకోవడంలో కష్టపడుతూ, రెండు కళ్లను మూసేస్తాడు.

కపోత ఇవ కూజేచ్చ నిః సంగః సోపతన్త్రకః । స ఏవ వామనాసాయాం యుక్తస్తు మరుతా హృది ॥ ౧,౧౬౬.

ఆయన పావురంలా గుగ్గులాడుతూ, శరీర భాగాలు బలహీనంగా, నియంత్రణ లేకుండా ఉంటాడు. అప్పుడా వాయువు ముక్కు వేరులో ఉండి, హృదయంలోకి చేరుతుంది.

ప్రాప్నోతి చ ముహుః స్వాస్థ్యం ముహురస్వాస్థ్యవాన్భవేత్ । అభిఘాతసముత్థశ్చ దుశ్చికిత్స్యతమో మతః ॥ ౧,౧౬౬.

అతడు కొన్నిసార్లు ఆరోగ్యంగా అనిపించి, మరికొన్నిసార్లు అసౌకర్యంగా అనిపిస్తాడు. గాయాల వల్ల వచ్చిన ఈ స్థితి చికిత్సకు చాలా కష్టమైనదిగా భావించబడుతుంది.

స్వేదస్తమ్భం తదా తస్య వాయుశ్ఛిన్నతనుర్యదా । వ్యాప్నోతి సకలం దేహం యత్ర చాయామ్యతే పునః ॥ ౧,౧౬౬.

ఆ సమయంలో చెమట కట్టిపడుతుంది; వాయువు శరీరమంతా వ్యాపించి, తన స్వరూపాన్ని కోల్పోతే, మళ్లీ శక్తి తగ్గిపోతుంది.

అన్తర్ధాన్తుగతశ్చైవ వేగస్తమ్భం చ నేత్రయోః । కరోతి జృమ్భాం సదనం దశనానాం హతోద్యమమ్ ॥ ౧,౧౬౬.

వాయువు లోపలికి వెళ్లి, కళ్లలో కట్టుదిట్టుతనాన్ని కలిగిస్తుంది; జబ్బులు, పళ్ళు బలహీనత, శ్రమ తగ్గిపోవడం కలుగుతాయి.

పార్శ్వయోర్వేదనాం బాహ్యాం హనుపృష్ఠసిరోగ్రహమ్ । దేహస్య బహిరాయామం పృష్ఠతో హృదయే శిరః ॥ ౧,౧౬౬.

పక్కలలో బయట బాధ, దవడ, వెన్నెముక, తలలో కట్టుదిట్టుతనం, శరీరం బయటకు లాగబడటం, వెనుక భాగంలో, హృదయంలో, తలలో నొప్పి కలుగుతుంది.

ఉరశ్చోత్క్షిప్యతే తత్ర స్కన్ధో వా నామ్యతే తదా । దన్తేష్వాస్యే చ వైవర్ణ్యం హ్యస్వేదస్తత్ర గాత్రతః ॥ ౧,౧౬౬.

ఆ సమయంలో ఛాతీ పైకి లేచిపోతుంది లేదా భుజం వంగిపోతుంది; పళ్ళు, నోరు రంగు కోల్పోతాయి, శరీరంలో చెమట రాదు.

బాహ్యాయామం హనుస్తమ్భం బ్రవతే వాతరోగిణమ్ । విణ్మూత్రమసృజం ప్రాప్య ససమీరసమీరణాః? ॥ ౧,౧౬౬.

శరీరం బయటకు లాగబడటం, దవడ కట్టిపడటం వాయు వ్యాధికి లక్షణాలుగా చెప్పబడతాయి; వాయువు మలమూత్రంతో కలిసి కదిలితే ఇవి కలుగుతాయి.

ఆయచ్ఛన్తి తనోర్దేషాః సర్వమాపాదమస్తకమ్ । తిష్ఠతః పాణ్డుమాత్రస్య వ్రణాయామః సువర్ధితః ॥ ౧,౧౬౬.

ఈ రుగ్మతలు తల నుండి పాదాల వరకు శరీరమంతా వ్యాపిస్తాయి; శరీరం పసుపు రంగులో ఉండేవారిలో గాయాలు బాగా ఉబ్బిపోతాయి.

గాత్రవేగే భవేత్స్వాస్థ్యం సర్వేష్వాక్షేపణేన తత్ । జిహ్వావిలేఖనాదుష్ణభక్షణాదతిమానతః ॥ ౧,౧౬౬.

శరీర భాగాలు వేగంగా కదిలితే, నాలుకను నాకడం, వేడిగా ఉన్న ఆహారం తినడం, అతిశయ గర్వంతో ఆరోగ్యం తిరిగి వస్తుంది.

కుపితో హనుమూలస్థః స్తమ్భయిత్వానిలో హనుమ్ । కరోతి వివృతాస్యత్వమథవా సంవృతాస్యతామ్ ॥ ౧,౧౬౬.

దవడ వేరులో వాయువు ప్రబలితే దవడ కట్టిపడుతుంది; అప్పుడు నోరు పూర్తిగా తెరుచుకోవచ్చు లేదా పూర్తిగా మూసుకుపోతుంది.

హనస్తమ్భః స తేన స్యాత్కృచ్ఛ్రాచ్చర్వణభాషణమ్ । వాగ్వాదినీ శిరాస్తమ్భో జిహ్వాం స్తమ్భయతేఽనిలః ॥ ౧,౧౬౬.

దాంతో దవడ కట్టిపడుతుంది, నమలడం, మాట్లాడడం కష్టమవుతుంది; వాయువు మాట శిరలను కట్టిపెడితే నాలుక కదలదు.

జిహ్వాస్తమ్భః స తేనాన్నపానవాక్యేష్వనీశతా । శిరసా భారహరణాదతిహాస్యప్రభాషణాత్ ॥ ౧,౧౬౬.

దాంతో నాలుక కట్టిపడి, తినడం, త్రాగడం, మాట్లాడడం అసాధ్యమవుతుంది; తలపై భారాన్ని మోసినప్పుడు, ఎక్కువగా నవ్వినప్పుడు, ఎక్కువగా మాట్లాడినప్పుడు ఇలా జరుగుతుంది.

విషమాదుపధానాచ్చ కఠినానాం చ చర్వణాత్ । వాయుర్వివర్ధతే తైశ్చ వాతూలైరూర్ధ్వమాస్థితః ॥ ౧,౧౬౬.

వికృతమైన దిండు వాడటం వల్ల, గట్టిగా నమలే పదార్థాలు తినడం వల్ల వాయువు పెరుగుతుంది; వాయు వ్యాధిగ్రస్తుల్లో అది పైకి ఎగురుతుంది.

వక్రీకరోతి వక్త్రం చ హ్యుచ్చైర్హసితమీక్షితమ్ । తతోఽస్య కురుతే మృద్వీం వాక్శక్తిం స్తబ్ధనేత్రతామ్ ॥ ౧,౧౬౬.

దాంతో ముఖం వంకరగా మారుతుంది, పెద్దగా నవ్వడం, గట్టిగా చూడడం కలుగుతుంది; తరువాత మాట బలహీనత, కళ్ల కట్టుదిట్టుతనం కలుగుతుంది.

దన్తచాలం స్వరభ్రంశః శ్రుతిహానీక్షితగ్రహౌ । గన్ధాజ్ఞానం స్మృతిధ్వంసస్త్రాసః శ్వాసశ్చ జాయతే ॥ ౧,౧౬౬.

పళ్ళు కొట్టుకోవడం, స్వరం పోవడం, వినికిడి తగ్గిపోవడం, చూపు బలహీనత, వాసన తెలియకపోవడం, జ్ఞాపకం పోవడం, భయం, శ్వాసకోశ సమస్యలు కలుగుతాయి.

నిష్ఠీవః పార్శ్వతోదశ్చ హ్యేకస్యాక్ష్ణో నిమీలనమ్ । జత్రోరూర్ధ్వం రుజస్తీవ్రాః శరీరార్ధధరోఽపి వా ॥ ౧,౧౬౬.

తుప్పు వేయడం, పక్క నొప్పి, ఒక కన్ను మూయడం, మెడపై తీవ్రమైన నొప్పి, లేదా శరీరం అర్ధం భాగం పనిచేయకపోవడం జరుగుతుంది.

తమాహురర్దితం కేచిదేకాఙ్గమథ చాపరే । రక్తమాశ్రిత్య చ శిరాః కుర్యాన్మూర్ధధరాః శిరాః? ॥ ౧,౧౬౬.

దీనిని కొందరు అర్ధాంగవాతం అంటారు, మరికొందరు ఒక భాగం మాత్రమే పనిచేయకపోవడమంటారు; రక్తాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని ఉండే శిరలు దెబ్బతింటే, తలలోని శిరలు బాధపడతాయి.