గరుడపురాణమ్

పక్వాశయే పురీషోత్థా జాయన్తేఽథోవిసర్పిణః । వృద్ధాస్తే స్యుర్భవేయుశ్చ తే యదామాశయోన్ముఖాః ॥ ౧,౧౬౫.

పెద్దపేగులో మలంతో పుట్టిన క్రిములు, అక్కడి నుంచి వ్యాపించి, పెరిగినప్పుడు అమ్మవైపు పోతాయి.

తదాస్యోద్గారనిః శ్వామవిడ్గన్ధానువిధాయినః । పృథువృత్తతనుస్థూలాః శ్యావపీతసితాసితాః ॥ ౧,౧౬౫.

అప్పుడు అవి నోటిలో దుర్వాసన, ఊపిరిలో శబ్దం, మల వాసన కలిగిస్తాయి. అవి పెళ్లగా, గుండ్రంగా, మందంగా, నలుపు, పసుపు, తెలుపు, నల్ల రంగుల్లో కనిపిస్తాయి.

తే పఞ్చనామ్నా క్రిమయః కకేరుకమకేరుకాః । సౌసురాదాః సశూలాఖ్యా లేలిహా జనయన్తి హి ॥ ౧,౧౬౫.

ఈ క్రిములు ఐదు పేర్లతో ప్రసిద్ధి: కాకేరు, మకేరు, సౌసుర, శూలక్రిమి, లెలిహా. ఇవి మరిన్ని క్రిములను ఉత్పత్తి చేస్తాయి.

వఙ్భేదశూలవిష్టమ్భకార్శ్యపారుష్యపాణ్డుతాః । రోమహర్షాగ్నిసదనం గుదకణ్డూంర్విమార్గగాః ॥ ౧,౧౬౫.

మాటలు తడబడటం, ఛేదించే నొప్పి, కఠినత, క్షీణత, పొడిబారడం, పాండురంగం, రోమాలు నిక్కబొడుచుకోవడం, గుదంలో వేడి, పిరుదు వద్ద మంట, విరేచనంలో మార్పులు ఇవన్నీ వాయువుతో కలిగే లక్షణాలు.

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౧౬౬ ధన్వన్తరిరువాచ । వాతవ్యాధినిదానం తే వక్ష్యే సుశ్రుత తచ్ఛృణు । సర్వథానర్థకథనే విఘ్న ఏవ చ కారణమ్ ॥ ౧,౧౬౬.

ధన్వంతరి ఇలా అన్నాడు: వాయువుతో కలిగే వ్యాధుల కారణాన్ని నీకు వివరించబోతున్నాను, సుశ్రుతా, విను. ప్రతీ అపశకునంలో, అడ్డంకే అసలు కారణం.

అదృష్టదుష్టపవనశరీరమవిశేషతః । స విశ్వకర్మా విశ్వాత్మా విశ్వరూపః ప్రజాపతిః ॥ ౧,౧౬౬.

కనిపించని, కలుషితమైన వాయువు శరీరాన్ని ఏ ఒక్కరికీ తేడా లేకుండా ప్రభావితం చేస్తుంది. ఆ వాయువు సృష్టికర్త, సమస్తానికి ఆత్మ, విశ్వరూపుడు, ప్రాణుల అధిపతి.

స్రష్టా ధాతా విభుర్విష్ణుః సంహర్తా మృత్యురన్తకః । తద్వదుక్తం చ యత్నేన యతితవ్యమతః సదా ॥ ౧,౧౬౬.

ఆయనే సృష్టికర్త, పోషకుడు, వ్యాపకుడు, విష్ణువు, సంహారకుడు, మరణం, అంతము. అందుకే చెప్పినదాన్ని ఎప్పుడూ శ్రద్ధతో పాటించాలి.

తస్యోక్తే దోషవిజ్ఞానే కర్మ ప్రాకృతవైకృతమ్ । సమాసవ్యాసతో దోషభేదానామవధార్య చ ॥ ౧,౧౬౬.

ఆయన చెప్పిన దోషాలను తెలుసుకున్న తర్వాత, సహజమైనవి, మారినవి అన్నీ గుర్తించాలి. సంక్షిప్తంగా, విస్తృతంగా దోషాల రకాలను తెలుసుకోవాలి.

ప్రత్యేకం పఞ్చధా వీరో వ్యాపారశ్చేహ వైకృతః । తస్యోచ్యతే విభాగేన సనిదానం సలక్షణమ్ ॥ ౧,౧౬౬.

ప్రతి ఒక్కదానిలో ఐదు విధాలుగా, వాయువు వివిధ మార్పులతో పనిచేస్తుంది. వాటి విభాగాలు, కారణాలు, లక్షణాలు ఇలా వివరించబడతాయి.

ధాతుక్షయకరైర్వాయుః క్రుద్ధో నాతినిషేవ్యతే । చతుః స్నోతోఽవకాశేషు భూయస్తాన్యేవ పూరయేత్ ॥ ౧,౧౬౬.

ధాతువులను తగ్గించే పదార్థాలతో వాయువు కోపంగా మారితే, దాన్ని సరిగ్గా శాంతింపజేయకపోతే, అది శరీరంలోని నాలుగు మార్గాల్లో మరింత వ్యాపిస్తుంది.

తేభ్యస్తు దోషపూర్ణేభ్యః ప్రచ్ఛాద్య వివరం తతః । తవ వాయుః సకృత్క్రుద్ధః శూలానాహాన్త్రకూజనమ్ ॥ ౧,౧౬౬.

ఆ మార్గాలు దోషాలతో నిండిపోయినప్పుడు, రంధ్రాలను మూసివేసి, ఒక్కసారి వాయువు కోపించినప్పుడు, కడుపులో నొప్పి, అడ్డంకి, అంత్రముల్లో గొంతులు కలుగుతాయి.

మలరోధం స్వరభ్రంశం దృష్టిపృష్ఠకటిగ్రహమ్ । కరోత్యేవ పునః కాయే కృచ్ఛ్రానన్యానుపద్రవాన్ ॥ ౧,౧౬౬.

అది మలాన్ని ఆపడం, స్వరాన్ని పోగొట్టడం, చూపు, వెన్నెముక, నడుము కఠినతను కలిగించడం చేస్తుంది. మళ్లీ శరీరంలో ఇతర తీవ్రమైన బాధలను కలిగిస్తుంది.

ఆమాశయోత్థవమథుశ్వాసకాసవిషూచికాః । కణ్డూపరోధఘర్మాదివ్యాధీనూర్ధ్వఞ్చ నాభితః ॥ ౧,౧౬౬.

అమ్మాశయంతో వచ్చే వాంతులు, ఊపిరితిత్తులు, దగ్గు, విషూచిక, ముట్టడి, మంట, వేడి వంటి వ్యాధులు నాభికి పైగా కలుగుతాయి.

శ్రోత్రాదీన్ద్రియబాధాం చ త్వచి స్ఫోటనరూక్షతామ్ । చక్రేతీవ్రరుజాశ్వాసగరామయవివర్ణతాః ॥ ౧,౧౬౬.

చెవులు వంటి ఇంద్రియాలకు బాధ, చర్మంపై పుండ్లు, పొడిబారడం, తీవ్రమైన నొప్పి, ఊపిరితిత్తులు, జ్వరం, వర్ణహీనత కలుగుతాయి.

అన్త్రస్యాన్తఞ్చ విష్టమ్భమరుచిం కృశతాం భ్రమమ్ । మాంసమేదోగతగ్రన్థిం చర్మాదావుపకర్కశమ్ ॥ ౧,౧౬౬.

అంత్రముల్లో అడ్డంకి, ఆకలి లేకపోవడం, క్షీణత, తల తిరగడం, మాంసం, కొవ్వు భాగాల్లో గడ్డలు, చర్మంలో కఠినత కలుగుతాయి.

గుర్వఙ్గన్తుద్యతేఽత్యర్థం దణ్డముష్టిహతం యథా । అస్థిస్థః సక్థిసన్ధ్యస్థిశూలం తీవ్రఞ్చ లక్షయేత్ ॥ ౧,౧౬౬.

అంగాల్లో భారంగా అనిపించడం, కర్రతో లేదా ముష్టితో కొట్టినట్టు నొప్పి రావడం, ఎముకల్లో వాయువు ఉంటే, తొడల సంధులు, ఎముకల్లో తీవ్రమైన నొప్పి కలుగుతుంది.

మజ్జస్థోఽస్థిషు చాస్థైర్యమస్వప్నం యత్తదా రుజామ్ । శుక్రస్య శీఘ్రముత్సఙ్గసర్గాన్వికృతిమేవ వా ॥ ౧,౧౬౬.

మజ్జలో వాయువు ఉంటే, ఎముకలు స్థిరంగా ఉండకపోవడం, నిద్ర రాకపోవడం, నొప్పి కలుగుతుంది. శుక్రంలో ఉంటే, త్వరగా అసాధారణంగా స్రావం లేదా వికృతి కలుగుతుంది.

తత్తద్గర్భస్థశుక్రస్థః శిరస్యాధ్మానరిక్తాతా । తత్ర స్థానస్థితః కుర్యాత్క్రుద్ధః శ్వయథుకృచ్ఛ్రతామ్ ॥ ౧,౧౬౬.

వాయువు గర్భంలో లేదా శుక్రంలో ఉంటే, తలలో ఉబ్బరం, ఖాళీగా అనిపించడం కలుగుతుంది. అదే స్థలంలో వాయువు కోపిస్తే, తీవ్రమైన ఉబ్బరం కలుగుతుంది.

జలపూర్ణదృతిస్పర్శం శోషం సన్ధిగతోఽనిలః । సర్వాఙ్గసంశ్రయస్తోదభేదస్ఫురణభఞ్జనమ్ ॥ ౧,౧౬౬.

సంధుల్లో వాయువు ఉంటే, నీటితో నిండినట్టు, పొడిబారినట్టు, తాకినప్పుడు తడిగా అనిపిస్తుంది. అది శరీరమంతా వ్యాపిస్తే, నొప్పి, చీలిపోవడం, పరిగెత్తడం, విరిగిపోవడం కలుగుతాయి.

స్తమ్భనాక్షేపణం స్వప్నః సన్ధిభఞ్జనకమ్పనమ్ । యదా తు ధమనీః సర్వాః క్రుద్ధోఽభ్యేతి ముహుర్ముహుః । తదాఙ్గమాక్షిపత్యేష వ్యాధిరాక్షేపణః స్మృతః ॥ ౧,౧౬౬.

కఠినత, ఆకస్మికంగా కదలడం, నిద్రలో గందరగోళం, సంధులు విరిగిపోవడం, కంపించడం కలుగుతాయి. వాయువు మళ్లీ మళ్లీ ధమనులను దాడి చేస్తే, అంగాలు ఆకస్మికంగా కదిలిపోతాయి. దీనిని ఆకస్మిక వ్యాధి అంటారు.

అధః ప్రతిహతో వాయుర్వ్రజేదూర్ధ్వం యదా పునః । తదావష్టభ్య హృదయం శిరః శఙ్ఖౌ చ పీడయేత్ ॥ ౧,౧౬౬.

వాయువు క్రింద అడ్డుపడితే, మళ్లీ పైకి పోతే, అది హృదయాన్ని నొక్కుతుంది, తల, కంకణాల దగ్గర నొప్పి కలుగుతుంది.

సక్షిపేత్పరితో గాత్రం హనుం వా చాస్య నామయత్ । కృచ్ఛ్రాదుచ్ఛ్వసితం చాపి నిమీలన్నయనద్వయమ్ ॥ ౧,౧౬౬.

ఆయన శరీరాన్ని ఇधरొకసారి, అఱొకసారి ఊపుతూ, లేదా దవడను వంచుతూ, శ్వాస తీసుకోవడంలో కష్టపడుతూ, రెండు కళ్లను మూసేస్తాడు.

కపోత ఇవ కూజేచ్చ నిః సంగః సోపతన్త్రకః । స ఏవ వామనాసాయాం యుక్తస్తు మరుతా హృది ॥ ౧,౧౬౬.

ఆయన పావురంలా గుగ్గులాడుతూ, శరీర భాగాలు బలహీనంగా, నియంత్రణ లేకుండా ఉంటాడు. అప్పుడా వాయువు ముక్కు వేరులో ఉండి, హృదయంలోకి చేరుతుంది.

ప్రాప్నోతి చ ముహుః స్వాస్థ్యం ముహురస్వాస్థ్యవాన్భవేత్ । అభిఘాతసముత్థశ్చ దుశ్చికిత్స్యతమో మతః ॥ ౧,౧౬౬.

అతడు కొన్నిసార్లు ఆరోగ్యంగా అనిపించి, మరికొన్నిసార్లు అసౌకర్యంగా అనిపిస్తాడు. గాయాల వల్ల వచ్చిన ఈ స్థితి చికిత్సకు చాలా కష్టమైనదిగా భావించబడుతుంది.

స్వేదస్తమ్భం తదా తస్య వాయుశ్ఛిన్నతనుర్యదా । వ్యాప్నోతి సకలం దేహం యత్ర చాయామ్యతే పునః ॥ ౧,౧౬౬.

ఆ సమయంలో చెమట కట్టిపడుతుంది; వాయువు శరీరమంతా వ్యాపించి, తన స్వరూపాన్ని కోల్పోతే, మళ్లీ శక్తి తగ్గిపోతుంది.

అన్తర్ధాన్తుగతశ్చైవ వేగస్తమ్భం చ నేత్రయోః । కరోతి జృమ్భాం సదనం దశనానాం హతోద్యమమ్ ॥ ౧,౧౬౬.

వాయువు లోపలికి వెళ్లి, కళ్లలో కట్టుదిట్టుతనాన్ని కలిగిస్తుంది; జబ్బులు, పళ్ళు బలహీనత, శ్రమ తగ్గిపోవడం కలుగుతాయి.

పార్శ్వయోర్వేదనాం బాహ్యాం హనుపృష్ఠసిరోగ్రహమ్ । దేహస్య బహిరాయామం పృష్ఠతో హృదయే శిరః ॥ ౧,౧౬౬.

పక్కలలో బయట బాధ, దవడ, వెన్నెముక, తలలో కట్టుదిట్టుతనం, శరీరం బయటకు లాగబడటం, వెనుక భాగంలో, హృదయంలో, తలలో నొప్పి కలుగుతుంది.

ఉరశ్చోత్క్షిప్యతే తత్ర స్కన్ధో వా నామ్యతే తదా । దన్తేష్వాస్యే చ వైవర్ణ్యం హ్యస్వేదస్తత్ర గాత్రతః ॥ ౧,౧౬౬.

ఆ సమయంలో ఛాతీ పైకి లేచిపోతుంది లేదా భుజం వంగిపోతుంది; పళ్ళు, నోరు రంగు కోల్పోతాయి, శరీరంలో చెమట రాదు.

బాహ్యాయామం హనుస్తమ్భం బ్రవతే వాతరోగిణమ్ । విణ్మూత్రమసృజం ప్రాప్య ససమీరసమీరణాః? ॥ ౧,౧౬౬.

శరీరం బయటకు లాగబడటం, దవడ కట్టిపడటం వాయు వ్యాధికి లక్షణాలుగా చెప్పబడతాయి; వాయువు మలమూత్రంతో కలిసి కదిలితే ఇవి కలుగుతాయి.