గరుడపురాణమ్

అకృచ్ఛ్రం కఫవాతోత్థం త్వగ్గతం త్వమలఞ్చ యత్ । తత్ర త్వచి స్థితే కష్ఠే కాయే వైవర్ణ్యరూక్షాతా ॥ ౧,౧౬౪.

కష్టం లేని, కఫవాత కారణంగా, చర్మంలోనే ఉండే, మలినమైన వ్యాధి; చర్మంలో ఉండగా శరీరంలో రంగు మారడం, పొడిబారడం కనిపిస్తాయి.

స్వేదతాపశ్వయథవః శోణితే పిశితే పునః । పాణిపాదాశ్రితాః స్ఫోటాః క్లేశాత్సన్ధిషు చాధికమ్ ॥ ౧,౧౬౪.

రక్తం, మాంసంలో చెమట, వేడి, వాపు ఉంటాయి; చేతులు, కాళ్లపై పొక్కలు, ముఖ్యంగా సంధుల్లో ఎక్కువగా బాధ కలుగుతుంది.

దోషస్యాభీక్ష్ణయోగేన దలనం స్యాచ్చ మేదసి । నాతిసంజ్ఞాస్తి మజ్జాస్థినేత్రవేగస్వరక్ష్యః ॥ ౧,౧౬౪.

దోషాలు మళ్లీ మళ్లీ కలిసినప్పుడు మేదస్సు నశిస్తుంది; మజ్జ, ఎముక, కళ్ళు, స్వరంలో స్పష్టమైన లక్షణాలు ఉండవు.

క్షతే చ క్రిమిభిః శుక్రే స్వదారాపత్యబాధనమ్ । యథాపూర్వాణి సర్వాణి స్వలిఙ్గాని మృగాదిషు ॥ ౧,౧౬౪.

గాయం ఉన్నప్పుడు, వీర్యంలో పురుగులు, భార్యా పిల్లలకు బాధ కలిగినప్పుడు, పూర్వం చెప్పిన అన్ని లక్షణాలు జంతువులకు కూడా కనిపిస్తాయి.

కష్ఠైకసమ్భవం శ్విత్రం కిలాసం దారుణం భవేత్ । నిర్దిష్టమపరిస్త్రావి త్రిధాతూద్భవసంశ్రయమ్ ॥ ౧,౧౬౪.

కష్టంగా, చెక్కతో ఏర్పడే శ్విత్రం లేదా కిలాసం భయంకరంగా ఉంటుంది; అది బాహ్యంగా రాలుతూ, మూడు దోషాల కలయికతో ఏర్పడుతుంది.

వాతాద్రూక్షారుణం పిత్తాత్తామ్రం కమలపత్రవత్ । సదాహం రోమవిధ్వంసి కఫాచ్ఛ్వేతం ఘన గురు ॥ ౧,౧౬౪.

వాయువుతో ఏర్పడిన దద్దురం ఎప్పుడూ పొడి, ఎర్రగా ఉంటుంది. పిత్తంతో వచ్చినది తామ్రవర్ణంగా, కమలదళంలా మెరుస్తూ, ఎప్పుడూ మండిపోతూ, రోమాలను నాశనం చేస్తుంది. కఫంతో ఏర్పడినది తెల్లగా, దట్టంగా, బరువుగా ఉంటుంది.

సకణ్డూరం క్రమాద్రక్తమాంసమేదః సు చాదిశేత్ । వర్ణేనైవేదృగుభయం కృచ్ఛ్రం తచ్చోత్తరోత్తరమ్ ॥ ౧,౧౬౪.

దద్దురానికి తోడు దురద ఉంటూ, అది క్రమంగా ఎర్రగా మారి, మాంసం, కొవ్వు వరకు వ్యాపిస్తుంది. రంగు ద్వారా ఈ రెండు రకాల దద్దురాలను గుర్తించవచ్చు. ఇవి ఒక్కొక్కటిగా తీవ్రమవుతూ పోతాయి.

అశుక్లరోమబహులమసంశ్లిష్టం మిథో నవమ్ । అనగ్నిదగ్ధజం సాధ్యం శ్విత్రం వర్జ్యమతోఽన్యథా ॥ ౧,౧౬౪.

దద్దురం తెల్లగా లేకపోతే, రోమాలు ఎక్కువగా ఉంటే, చర్మానికి అతుక్కోని ఉండకపోతే, కొత్తగా వచ్చి, మంటతో కాలిపోకపోతే, అటువంటి శ్విత్రం నయం చేయవచ్చు. లేకపోతే దానిని నివారించాలి.

గుహ్యపాణితలౌష్ఠేషు జాతమప్యచిరన్తరమ్ । వర్జనీయం విశేషేణ కిలాసం సిద్ధిమిచ్ఛితా ॥ ౧,౧౬౪.

శ్విత్రం గుప్తాంగాలు, చేతిపొడవు, పెదవులపై ఇటీవలే ఏర్పడితే, సిద్ధిని కోరేవారు దానిని తప్పక నివారించాలి.

స్పర్శైకాహారసంగాదిసేవనాత్ప్రాయశో గదాః । ఏకశయ్యాసనాచ్చైవ వస్త్రమాల్యానులేపనాత్ ॥ ౧,౧౬౪.

సాధారణంగా వ్యాధులు స్పర్శ, ఒకే భోజనం, ఇతర సంబంధాల వల్ల, ఒకే మంచం, ఆసనం, వస్త్రాలు, పూలమాలలు, లేపనాలు పంచుకోవడం వలన వస్తాయి.

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౧౬౫ ధన్వన్తరిరువాచ । క్రిమయశ్చ ద్విధా ప్రోక్తా బాహ్యభ్యన్తరభేదతః । బహిర్మలకఫాసృగ్విట్జన్మభేదాచ్చతుర్విధాః ॥ ౧,౧౬౫.

ధన్వంతరి ఇలా అన్నారు: క్రిములు రెండు రకాలుగా ఉంటాయి — బాహ్యమైనవి, అంతర్గతమైనవి. బాహ్య క్రిములు నాలుగు రకాలుగా ఉంటాయి. అవి మలము, కఫం, రక్తం, విసర్జనల నుంచి పుట్టేవి.

నామతో వింశతివిధా బాహ్యాస్తత్ర మలోద్భవాః । తిలప్రమాణసంస్థానవర్ణాః కేశామ్బరాశ్రయాః ॥ ౧,౧౬౫.

బాహ్య క్రిములు పేరుల ప్రకారం ఇరవై రకాలుగా ఉంటాయి. వాటిలో మలంతో పుట్టేవి నువ్వుల పరిమాణం, ఆకారంలో ఉండి, జుట్టు, బట్టల్లో నివసిస్తాయి.

బహుపాదాశ్చ సూక్ష్మాశ్చ యూకా లిక్షాశ్చ నామతః । ద్విధా తే కోష్ఠపిడికాః కణ్డూగణ్డాన్ప్రకుర్వతే ॥ ౧,౧౬౫.

వాటికి అనేక కాళ్లు ఉంటాయి, చాలా సూక్ష్మంగా ఉంటాయి. వీటిని జుట్టులో ఉండే పిప్పీలు, నిట్లు అని అంటారు. ఇవి రెండు రకాలుగా ఉండి, శరీరంలో నివసించి దురద, వాపు కలిగిస్తాయి.

కుష్ఠైకహేతవోఽన్తర్జాః శ్లేష్మజా బాహ్యసమ్భవాః । మధురాన్నగుడక్షీరదధిమత్స్యనవౌదనైః ॥ ౧,౧౬౫.

కుష్టు వ్యాధికి ప్రధాన కారణం అంతర్గత క్రిములు. అవి బాహ్యంగా కఫంతో, అంతర్గతంగా మధురాహారాలు, బెల్లం, పాల, పెరుగు, చేపలు, కొత్త అన్నం వలన ఏర్పడతాయి.

కఫాదామాశయే జాతా వృద్ధాః సర్పన్తి సర్వతః । పృథుబ్రధ్ననిభాః కేచిత్కేచిద్గణ్డూపదోపమాః ॥ ౧,౧౬౫.

కఫం వల్ల అమ్మలో పుట్టిన క్రిములు పెరిగి, శరీరమంతా సంచరిస్తాయి. కొన్నివి పొడవాటి దారంలా, మరికొన్నివి వాపు గుండ్రంగా ఉంటాయి.

రూఢధాన్యాఙ్కురాకారాస్తనుదీర్ఘాస్తథాణవః । శ్వేతాస్తామ్రావభాసాశ్చ నామతః సప్తధా తు తే ॥ ౧,౧౬౫.

కొన్ని మొలకెత్తిన ధాన్యపు ఆకారంలో, పలుచగా, పొడవుగా, చిన్నగా ఉంటాయి. అవి తెలుపు, తామ్రవర్ణంలో మెరుస్తూ, పేరుల ప్రకారం ఏడు రకాలుగా ఉంటాయి.

అన్త్రాదా ఉదరావేష్టా హృదయాదా మహాగుదాః । చ్యురవో దర్భకుసుమాః సుగన్ధాస్తే చ కుర్వతే ॥ ౧,౧౬౫.

కొన్ని క్రిములు పేగుల్లో పుట్టి, పొట్టను చుట్టుకుంటాయి. మరికొన్ని హృదయం, మరికొన్ని గుదంలో పుట్టి, బయటకు వచ్చేటప్పుడు దర్భ గులాబీ పువ్వుల్లా, సువాసనతో ఉంటాయి మరియు ప్రభావాలు కలిగిస్తాయి.

హృల్లాసమాస్యశ్రవణమవిపాకమరోచకమ్ । మూర్ఛాచ్ఛర్దిజ్వరానాహకార్శ్యక్షవథుపీనసాన్ ॥ ౧,౧౬౫.

అవి వాంతులు, నోటి నుంచి రసం రావడం, అజీర్ణం, ఆకలి లేకపోవడం, మూర్చ, వాంతులు, జ్వరం, పొట్ట వాపు, క్షయము, తుమ్ము, ముక్కు మూసుకుపోవడం వంటి లక్షణాలు కలిగిస్తాయి.

రక్తవాహిశిరాస్థానరక్తజా జన్తవోఽణవః । అపాదా వృత్తతామ్రాశ్చ సౌక్ష్మ్యాత్కేచిదదర్శనాః ॥ ౧,౧౬౫.

రక్తనాళాల్లో పుట్టే క్రిములు చాలా చిన్నవిగా, కాళ్లు లేకుండా, గుండ్రంగా, తామ్రవర్ణంగా ఉంటాయి. అవి చాలా సూక్ష్మంగా ఉండి, కొన్ని కనబడవు కూడా.

కేశాదా రోమవిధ్వంసా రోమద్వీపా ఉదుమ్బరాః । షట్తే కుష్ఠైకకర్మాణః సహసౌరసమాతరః ॥ ౧,౧౬౫.

జుట్టులో పుట్టి, జుట్టును నాశనం చేసి, జుట్టు దీవులు ఏర్పరచి, ఉడుంబరఫలంలా ఉండే ఆరు రకాల క్రిములు, సౌసుర, సమాతర అనే రెండు రకాలతో కలిపి కుష్టు వ్యాధికి ప్రధాన కారణం.

పక్వాశయే పురీషోత్థా జాయన్తేఽథోవిసర్పిణః । వృద్ధాస్తే స్యుర్భవేయుశ్చ తే యదామాశయోన్ముఖాః ॥ ౧,౧౬౫.

పెద్దపేగులో మలంతో పుట్టిన క్రిములు, అక్కడి నుంచి వ్యాపించి, పెరిగినప్పుడు అమ్మవైపు పోతాయి.

తదాస్యోద్గారనిః శ్వామవిడ్గన్ధానువిధాయినః । పృథువృత్తతనుస్థూలాః శ్యావపీతసితాసితాః ॥ ౧,౧౬౫.

అప్పుడు అవి నోటిలో దుర్వాసన, ఊపిరిలో శబ్దం, మల వాసన కలిగిస్తాయి. అవి పెళ్లగా, గుండ్రంగా, మందంగా, నలుపు, పసుపు, తెలుపు, నల్ల రంగుల్లో కనిపిస్తాయి.

తే పఞ్చనామ్నా క్రిమయః కకేరుకమకేరుకాః । సౌసురాదాః సశూలాఖ్యా లేలిహా జనయన్తి హి ॥ ౧,౧౬౫.

ఈ క్రిములు ఐదు పేర్లతో ప్రసిద్ధి: కాకేరు, మకేరు, సౌసుర, శూలక్రిమి, లెలిహా. ఇవి మరిన్ని క్రిములను ఉత్పత్తి చేస్తాయి.

వఙ్భేదశూలవిష్టమ్భకార్శ్యపారుష్యపాణ్డుతాః । రోమహర్షాగ్నిసదనం గుదకణ్డూంర్విమార్గగాః ॥ ౧,౧౬౫.

మాటలు తడబడటం, ఛేదించే నొప్పి, కఠినత, క్షీణత, పొడిబారడం, పాండురంగం, రోమాలు నిక్కబొడుచుకోవడం, గుదంలో వేడి, పిరుదు వద్ద మంట, విరేచనంలో మార్పులు ఇవన్నీ వాయువుతో కలిగే లక్షణాలు.

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౧౬౬ ధన్వన్తరిరువాచ । వాతవ్యాధినిదానం తే వక్ష్యే సుశ్రుత తచ్ఛృణు । సర్వథానర్థకథనే విఘ్న ఏవ చ కారణమ్ ॥ ౧,౧౬౬.

ధన్వంతరి ఇలా అన్నాడు: వాయువుతో కలిగే వ్యాధుల కారణాన్ని నీకు వివరించబోతున్నాను, సుశ్రుతా, విను. ప్రతీ అపశకునంలో, అడ్డంకే అసలు కారణం.

అదృష్టదుష్టపవనశరీరమవిశేషతః । స విశ్వకర్మా విశ్వాత్మా విశ్వరూపః ప్రజాపతిః ॥ ౧,౧౬౬.

కనిపించని, కలుషితమైన వాయువు శరీరాన్ని ఏ ఒక్కరికీ తేడా లేకుండా ప్రభావితం చేస్తుంది. ఆ వాయువు సృష్టికర్త, సమస్తానికి ఆత్మ, విశ్వరూపుడు, ప్రాణుల అధిపతి.

స్రష్టా ధాతా విభుర్విష్ణుః సంహర్తా మృత్యురన్తకః । తద్వదుక్తం చ యత్నేన యతితవ్యమతః సదా ॥ ౧,౧౬౬.

ఆయనే సృష్టికర్త, పోషకుడు, వ్యాపకుడు, విష్ణువు, సంహారకుడు, మరణం, అంతము. అందుకే చెప్పినదాన్ని ఎప్పుడూ శ్రద్ధతో పాటించాలి.

తస్యోక్తే దోషవిజ్ఞానే కర్మ ప్రాకృతవైకృతమ్ । సమాసవ్యాసతో దోషభేదానామవధార్య చ ॥ ౧,౧౬౬.

ఆయన చెప్పిన దోషాలను తెలుసుకున్న తర్వాత, సహజమైనవి, మారినవి అన్నీ గుర్తించాలి. సంక్షిప్తంగా, విస్తృతంగా దోషాల రకాలను తెలుసుకోవాలి.

ప్రత్యేకం పఞ్చధా వీరో వ్యాపారశ్చేహ వైకృతః । తస్యోచ్యతే విభాగేన సనిదానం సలక్షణమ్ ॥ ౧,౧౬౬.

ప్రతి ఒక్కదానిలో ఐదు విధాలుగా, వాయువు వివిధ మార్పులతో పనిచేస్తుంది. వాటి విభాగాలు, కారణాలు, లక్షణాలు ఇలా వివరించబడతాయి.