గరుడపురాణమ్

పాప్మభిః కర్మభిః సద్యః ప్రాక్తనైః ప్రేరితామలాః । శిరాః ప్రపద్య తైర్యుక్తాస్త్వగ్వసారక్తమామిషమ్ ॥ ౧,౧౬౪.

ఇలాంటి పాపకార్యాల వల్ల, కొత్తదైనా పాతదైనా, మలిన పదార్థాలు శిరల్లోకి చేరుతాయి. అవి చర్మం, మాంసం, రక్తం, కొవ్వు వంటివాటిలో కలిసిపోతాయి.

దూషయన్తి చ సంశోష్య నిశ్చరన్తస్తతో బహిః । త్వచః కుర్వాన్తి వైవర్ణ్యం శిష్టాః కుష్ఠముశన్తితమ్ ॥ ౧,౧౬౪.

అవి ఆ అవయవాలను పాడుచేస్తూ, ఎండబెట్టి, బయటకు వస్తాయి. చర్మానికి రంగు మారిపోవడం, మిగిలిన మలినాలు కుష్టురోగం, ఇతర చర్మవ్యాధులుగా మారుతాయి.

కాలేనోపేక్షితం యత్స్యాత్సర్వం కోష్ఠాని తద్వపుః । ప్రపద్య ధాతూన్బాహ్యాన్తః సర్వాన్సంక్లేద్య చావహేత్ ॥ ౧,౧౬౪.

ఈ సమస్యను కాలక్రమంలో పట్టించుకోకపోతే, శరీరంలోని అన్ని నాళాలు దెబ్బతింటాయి. అవి లోపల, బయట అన్ని ధాతువుల్లోకి చేరి, అవన్నీ కలిపి, కలుషితం చేస్తాయి.

సస్వేదక్లేదసఙ్కోచాన్కృమీన్ సూక్ష్మాంశ్చదారుణాన్ । లోమత్వక్స్నాయుధమనీరాక్రామతి యథాక్రమమ్ ॥ ౧,౧౬౪.

చ汗, తేమ, సంకోచం వల్ల, సూక్ష్మమైన, దుర్మార్గమైన పురుగులు పుట్టి, అవి క్రమంగా రోమాలు, చర్మం, స్నాయువులు, రక్తనాళాల్లోకి వ్యాపిస్తాయి.

భస్మాచ్ఛాదితవత్కుర్యాద్బాహ్యం కుష్ఠముదాహృతమ్ । కుష్ఠాని సప్తధా దోషైః పృథగ్ద్వన్ద్వైః సమాగతైః ॥ ౧,౧౬౪.

బూడిదతో పూసినట్టు కనిపించే కుష్టురోగం బయట కనిపిస్తుంది. కుష్టురోగం ఏడు రకాలుగా ఉంటుంది — ఒక్కో దోషం వల్ల, రెండు కలిసినా, మూడూ కలిసినా వస్తుంది.

సర్వేష్వపి త్రిదోషేషు వ్యపదేశోఽధికస్తతః । వాతేన కుష్ఠం కాపాలం పిత్తేనౌదుమ్బరం కఫాత్ ॥ ౧,౧౬౪.

ఈ మూడూ దోషాల్లో వేర్వేరు లక్షణాలు ఉంటాయి. వాయువు వల్ల వచ్చే కుష్టురోగాన్ని 'కాపాలం', పిత్తం వల్ల వచ్చే దానిని 'ఔదుంబరం', కఫం వల్ల వచ్చే దానిని —

మణ్డలాఖ్యం విచర్చో చ ఋష్యాఖ్యం వాతపిత్తజమ్ । చర్మైకకుష్ఠం కిటిమం సిధ్మాలసవిపాదికాః ॥ ౧,౧౬౪.

— 'మండలం', 'విచర్చూ', 'ఋష్య', వాయు–పిత్తం కలిసినదాన్ని; 'చర్మ', 'ఏకకుష్టం', 'కిటిమ', 'సిధ్మా', 'అలసా', 'విపాదిక' అని అంటారు.

వాతశ్లేష్మోద్భవాః శ్లేష్మపిత్తాద్దద్రూశతారుషీ । పుణ్డరీకం సవిస్ఫోటం పామా చర్మదలం తథా ॥ ౧,౧౬౪.

వాయు–కఫం కలిసినదాన్ని, కఫ–పిత్తం కలిసినదాన్ని 'దద్రు', 'శతారుషి' అంటారు. 'పుండరీకం' (పుడకలు కలిగి ఉండే చర్మవ్యాధి), 'పామా', 'చర్మదల' కూడా ఉంటాయి.

సర్వేభ్యః కాకణం పూర్వత్రికం దద్రు సకాకణమ్ । పుణ్డరీకర్యజిహ్వే చ మహాకుష్ఠాని సప్త తు ॥ ౧,౧౬౪.

ఇవన్నింటిలో 'కాకణం', 'పూర్వత్రికం', 'దద్రు–కాకణం', 'పుండరీకం', 'ర్యజిహ్వా' — ఇవే ఏడు ప్రధానమైన కుష్టురోగాలు.

అతిశ్లక్ష్ణఖరస్పర్శస్వేదాస్వేదవివర్ణతాః । దాహః కణ్డూస్త్వచి స్వాపస్తోదః కోచోన్నతిస్తమః ॥ ౧,౧౬౪.

చర్మం తాకితే చాలా మృదువుగా లేదా చాలా గట్టిగా ఉండటం, చెమట రావడం లేదా పొడిగా ఉండటం, రంగు మారడం, మండడం, మంట, మురికివాపు, నొప్పి, ఉబ్బరం, చీకటి — ఇవన్నీ లక్షణాలు.

వ్రణానామధికం శూలం శీఘ్రోత్పత్తిశ్చిరస్థితిః । రూఢానామపి రూక్షత్వం నిమిత్తేఽల్పేఽతికోపనమ్ ॥ ౧,౧౬౪.

గాయాలకు ఎక్కువ నొప్పి, త్వరగా రావడం, ఎక్కువ కాలం ఉండిపోవడం, మానిపోయినా పొడిగా ఉండటం, చిన్న కారణానికే ఎక్కువగా ముదిరిపోవడం కనిపిస్తుంది.

రోమహర్షోఽసృజః కార్ష్ణ్యం కుష్ఠలక్షణమగ్రజమ్ । కృష్ణారుణకపాలాభం యద్రూక్షం పరుషం తను ॥ ౧,౧౬౪.

రోమాలు నిక్కబొడుచుకోవడం, రక్తం నల్లగా మారడం — ఇవి కుష్టురోగం ప్రారంభ లక్షణాలు. అది నల్లగా, ఎర్రగా, పొడిగా, గట్టిగా, పలుచగా, కపాలంలా ఉంటే —

విస్తృతాకృతిపర్యస్తన్దూషితైర్లోమభిశ్చితమ్ । కాపాలం తోదబహులం తత్కుష్ఠం విషమం స్మృతమ్ ॥ ౧,౧౬౪.

— విస్తృతంగా వ్యాపించి, చెడిపోయిన రోమాలతో ఉండి, ఎక్కువ మంటతో, అసమానంగా ఉండే దాన్ని 'కాపాల కుష్టురోగం' అంటారు.

ఉదుమ్బరఫలాభాసం కుష్ఠమౌదుమ్బరం వదేత్ । వర్తులం బహులకేత్యుక్తం దాహరుజాధికమ్ ॥ ౧,౧౬౪.

ఔదుంబర చెట్టు పండులా కనిపించే కుష్టురోగాన్ని 'ఔదుంబరం' అంటారు. అది వృత్తాకారంగా, దట్టమైన అంచులతో, ఎక్కువ మంట, నొప్పితో ఉంటుంది.

అసంచ్ఛన్నమదరణం కృమివత్స్యాదుదుమ్బరమ్ । స్థిరం సత్యానం గురు స్నిగ్ధం శ్వేతరక్తం మలాన్వితమ్ ॥ ౧,౧౬౪.

అది పూర్తిగా కప్పబడకుండా, వ్యాపించకుండా, పురుగులు ఉండేలా, ఉడుంబరంలా ఉంటుంది. దృఢంగా, నిజంగా, బరువుగా, నూనెపదార్థంతో, తెలుపు లేదా ఎరుపు రంగులో, మలినాలతో ఉంటుంది.

అన్యోన్యసక్తపుచ్ఛూనబహుకణ్డూస్నుతికృమి । శ్లక్ష్ణపీతాభాసంయుక్తం మణ్డలం పరికీర్తితమ్ ॥ ౧,౧౬౪.

ఒకదానికొకటి తోకలు అతుక్కునట్లు, ఎక్కువ మంట, పుళ్ళు, పురుగులు ఉండటం, మృదువుగా, పసుపు రంగులో కనిపించేది 'మండల కుష్టురోగం' అని అంటారు.

సకణ్డూపిటికా శ్యావా సక్లేదా చ విచర్చికా । పరుషన్తత్రరక్తాన్తమన్తః శ్యామం సమున్నతమ్ ॥ ౧,౧౬౪.

విచర్చికా చర్మం నలుపుగా, మంట, పిటికలు, తేమతో ఉంటుంది. అది గట్టిగా, లోపల ఎరుపు, లోపల నలుపు, పైకి ఉబ్బినట్టు కనిపిస్తుంది.

ఋష్యజిహ్వాకృతిప్రోక్తం ఋష్యజిహ్వం బహుక్రిమి । హస్తిచర్మఖరస్పర్శం చర్మాఖ్యం కుష్ఠముచ్యతే ॥ ౧,౧౬౪.

ఋష్యజిహ్వ ఆకారంలో, అనేక పురుగులతో, ఏనుగు చర్మం లాగ రఫ్‌గా ఉండే, తాకితే గట్టిగా అనిపించే చర్మవ్యాధిని 'చర్మ' అని అంటారు.

అస్వేదఞ్చమత్స్యశల్కసన్నిభం కిటిమం పునః । రూక్షాగ్నివర్ణం దుః స్పర్శం కణ్డూమత్పరుషాసితమ్ ॥ ౧,౧౬౪.

చెమట రాని, చేప తొక్కల లాంటి, పొడిగా, అగ్ని రంగులో, తాకితే అసౌకర్యంగా, చాలా మంటతో, ముదురు బూడిద రంగులో ఉండే వ్యాధిని 'కిటిమ' అంటారు.

అన్తా రూక్షం బహిః స్నిగ్ధమన్తర్ఘృష్టం రజః కిరేత్ । శ్లక్ష్ణస్పర్శం తను స్నిగ్ధం స్వచ్ఛమస్వేదపుష్పవత్ ॥ ౧,౧౬౪.

లోపల పొడిగా, బయట నూనెపుల్లగా, లోపల రుద్దితే దుమ్ము రాలే, తాకితే మృదువుగా, పలుచగా, పారద్రోలుగా, చెమట పువ్వులా కనిపించే వ్యాధి ఇంకొకటి.

ప్రాయేణ చోర్ధ్వకార్శ్యఞ్చ కుణ్డైః కణ్డూపరైశ్చితమ్ । రక్తైరలంశుకా పాణిపాదే కుర్యాద్విపాదికా ॥ ౧,౧౬౪.

సాధారణంగా పైకి క్షీణత, గుంపులుగా తీవ్రమైన మంటతో, చేతులు కాళ్లలో ఎర్రటి తాడులు లాంటి గీతలు ఉండి, 'విపాదిక' అనే వ్యాధి కలుగుతుంది.

తీవ్రార్తిం గాఢకణ్డూఞ్చ సరాగపిడికాచితమ్ । దీర్ఘప్రతానదూర్వావదతసీకుసుమచ్ఛవి ॥ ౧,౧౬౪.

తీవ్రమైన నొప్పి, తీవ్రమైన మంట, ఎర్రటి పుండ్లతో నిండిన, విస్తృతంగా వ్యాపించే, దూర్వా గడ్డి లేదా అతసీ పువ్వు రంగులో కనిపించే వ్యాధి.

ఉచ్ఛూనమణ్డలో దద్రుః కణ్డూమానితి కథ్యతే । స్థూలమూలం సదాహార్తి రక్తస్త్రావం బహువ్రణమ్ ॥ ౧,౧౬౪.

ఎత్తుగా, గుండ్రంగా ఉండే, దద్దుర్ అనే వ్యాధి తాకితే మంటగా ఉంటుంది; దాని వేర్లు మందంగా, ఎప్పుడూ కాలుతున్నట్టు నొప్పి, ఎర్రటి రసం, చాలా గాయాలు ఉంటాయి.

సాదహకక్లేదరుజం ప్రాయశః సర్వజన్మ చ । రక్తాక్తమణ్డలం పాణ్డు కణ్డూదాహరుజాన్వితమ్ ॥ ౧,౧౬౪.

కాలుతున్నట్టు మంట, తడిపోత, నొప్పితో కూడిన, ప్రతి జన్మలోనూ పునఃపునః వచ్చే, ఎర్రటి మిశ్రమంతో కూడిన పలుచటి గుండ్రంగా ఉండే, మంట, నొప్పి, దురద కలిగించే వ్యాధి.

సోత్సేధమాచితం రక్తైః కఞ్జపర్ణమివామ్బుభిః । పుణ్డరీకం భవేత్తద్ధి చితం స్ఫోటైః సితారుణైః ॥ ౧,౧౬౪.

ఎత్తుగా, ఎర్రగా, నీటితో కలిసిన కమల దళంలా కనిపించే వ్యాధిని 'పుండరీక' అంటారు; అది తెలుపు, ఎరుపు రంగు పొక్కులతో ఉంటుంది.

విస్ఫోటపిటికా పామా కణ్డూక్లేదరుజాన్వితాః । సూక్ష్మా శ్యామారుణా రూక్షా ప్రాయః స్ఫిక్పాణికూర్పరే ॥ ౧,౧౬౪.

పొక్కలు, పుండ్లతో కూడిన, దురద, తడి, నొప్పితో కూడిన, సన్నగా, నల్ల ఎరుపు రంగులో, పొడిగా, ఎక్కువగా నడుము, చేతులు, మోచేతులపై కనిపించే వ్యాధిని 'పామా' అంటారు.

సస్ఫోటసంస్పర్శసహం కణ్డూరక్తాతిదాహవత్ । రక్తదలం చర్మదలం కాకణం తీవ్రదాహరుక్ ॥ ౧,౧౬౪.

పొక్కలతో, తాకితే నొప్పిగా, దురద, ఎర్రదనం, తీవ్రమైన మంటతో కూడిన, ఎర్రటి మచ్చ లేదా చర్మ మచ్చగా ఉండే 'కాకణ' తీవ్రమైన మంట, నొప్పితో ఉంటుంది.

పూర్వరక్తఞ్చ కృష్ణఞ్చ కాకణం త్రిఫలోపమమ్ । కృష్ణలిఙ్గైర్యుతైః సర్వైః స్వస్వకారణతో భవేత్ ॥ ౧,౧౬౪.

మొదట ఎరుపు, తరువాత నల్లగా మారే, త్రిఫల లాంటి ఆకారంలో ఉండే 'కాకణ' వ్యాధి, అన్ని నల్ల లక్షణాలతో, వాటి కారణాలనుబట్టి ఏర్పడుతుంది.

దోషభేదాయ విహితైరాదిశేల్లిఙ్గకర్మభిః । కుష్ఠస్వదోషానుగతం సర్వదోషగతం త్యజేత్ ॥ ౧,౧౬౪.

దోషాల వేరుచూపు కోసం, చెప్పిన లక్షణాలు, చర్యలు పాటించాలి; అన్ని దోషాలు కలిసిన కుష్టు వ్యాధిని వదిలేయాలి.