గరుడపురాణమ్

వేధః సూచ్యేవ విడ్భ్రంశః కృచ్ఛ్రే మూత్రం ప్రవర్తతే । గాత్రే ముఖే పదే శోథః హ్యగ్నిమాన్ద్యం తథైవ చ ॥ ౧,౧౬౦.

సూది గుచ్చినట్టు నొప్పి, మల విసర్జన పోవడం, మూత్రం కష్టంగా పోవడం, శరీరం, ముఖం, కాళ్లు ఉబ్బిపోవడం, అగ్ని బలహీనత కలుగుతాయి.

రూక్షకృష్ణత్వగాదిత్వం చలత్వాదనిలస్యచ । అనిరూపితసంస్థానో వివిధాఞ్జనయేద్వ్యథామ్ ॥ ౧,౧౬౦.

వాయువు వల్ల చర్మం పొడిగా, నల్లగా మారుతుంది. శరీరం చలించిపోతుంది. స్థిరమైన ఆకారం లేకుండా色色 నొప్పులు కలుగుతాయి.

పిపీలికావ్యాప్త ఇవ గుల్మః స్ఫురతి నుద్యతే । పిత్తాద్దాహామ్లకౌ మూర్ఛా విడ్భేదః స్వేదతృడ్జ్వరాః ॥ ౧,౧౬౦.

గుల్మం చీమలు పాకుతున్నట్టు కంపించిపోతూ, కదులుతుంది. పిత్తం వల్ల కాలిపోవడం, పుల్లగా ఉండడం, మూర్చ, విరేచనం, చెమట, దాహం, జ్వరం వస్తాయి.

హారిద్రయం సర్వగాత్రేషు గుల్మాచ్ఛోథస్య దర్శనమ్ । హీయతే దీప్యతే శ్లేష్మా స్వస్థానం దహతీవచ ॥ ౧,౧౬౦.

శరీరమంతటా పసుపు రంగు కనిపించి, వాపులు, గడ్డలు ఏర్పడతాయి. శ్లేష్మం కొన్నిసార్లు తగ్గిపోతుంది, మరికొన్నిసార్లు పెరిగి, దాని స్థలాన్ని కాల్చినట్లు బాధిస్తుంది.

కఫాత్స్తైమిత్యమరుచిః సదనం శిరసి జ్వరః । పీనసాలస్యహృల్లాసౌ శుక్లకృష్ణత్వగాదితా ॥ ౧,౧౬౦.

శ్లేష్మం వల్ల శరీరం బరువుగా అనిపిస్తుంది, రుచి తగ్గిపోతుంది, అలసట, తలనొప్పి, జ్వరం, ముక్కు మూసుకుపోవడం, మాంద్యం, వాంతులు, చర్మం తెల్లగా లేదా నల్లగా మారడం జరుగుతాయి.

గుల్మో గభీరః కఠినో గురుర్గర్భస్థబాలవత్ । స్వస్థానస్థా అధావన్తస్తత ఏవాత్ర మారకాః ॥ ౧,౧౬౦.

గడ్డ లోతుగా, గట్టిగా, బరువుగా ఉండి, గర్భంలో ఉన్న శిశువులా ఉంటుంది. అవి తమ స్థలంలో ఉండి లోపల తిరుగుతుంటే, అవి ప్రాణాంతకంగా మారతాయి.

ప్రాయస్తు యత్తద్ద్వన్ద్వోత్థా గుల్మాః సంసృష్టమైథునాః । సర్వజస్తీవ్రరుగ్దాహః శీఘ్రపాకీ ఘనోన్నతః ॥ ౧,౧౬౦.

సాధారణంగా రెండు దోషాలు కలిసినప్పుడు, లేదా కలిసిన కారణాల వల్ల ఏర్పడే గడ్డలు తీవ్రమైన నొప్పి, కాలినట్టుగా బాధ, త్వరగా పండిపోవడం, దట్టంగా, పైకి ఎత్తుగా ఉండడం కనిపిస్తాయి.

సోఽసాధ్యో రక్తగుల్మస్తు స్త్రియా ఏవ ప్రజాయతే । ఋతౌ యా చైవ శూలార్తా యతి వా యోనిరోగిణీ ॥ ౧,౧౬౦.

రక్తం వల్ల ఏర్పడే ఆ గడ్డను నయం చేయడం సాధ్యం కాదు. అది స్త్రీలలోనే ఏర్పడుతుంది, ముఖ్యంగా ఋతుక్రమంలో నొప్పితో బాధపడేవాళ్ళు లేదా యోని వ్యాధులు ఉన్నవాళ్ళలో ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది.

సేవతే వానిలాంశ్చ స్త్రీ క్రుద్ధస్తస్యాః సమీరణః । నిరుధ్యాత్యార్తవం యోన్యాం ప్రతిమాసం వ్యవస్థితమ్ ॥ ౧,౧౬౦.

స్త్రీలు కోపంగా ఉన్నప్పుడు, ఋతుక్రమంలో సంభోగం చేస్తే, ఆమె శరీరంలోని వాయువు, ప్రతి నెలా యోనిలో ఏర్పడే ఆర్తవాన్ని అడ్డుకుంటుంది.

సుక్షౌ కరోతి తద్గర్భే లిఙ్గమావిష్కరోతి చ । హృల్లాసదౌహృదస్తన్యదర్శనం కామచారితా ॥ ౧,౧౬౦.

దాంతో గర్భాశయంలో పొడి పెరుగుతుంది, లింగం బయటపడుతుంది, వాంతులు, ఆకాంక్షలు, పాలు రావడం, కామంతో కూడిన ప్రవర్తన కనిపిస్తాయి.

క్రమేణ వాయోః సంసర్గాత్పిత్తం యోనిషు సఞ్చయమ్ । రక్తస్య కురుతే తస్యా వాతపిత్తోక్తగుల్మజాన్ ॥ ౧,౧౬౦.

కొద్దికొద్దిగా వాయువు కలిసినప్పుడు, పిత్తం యోనిలో చేరి, ఆమెలో వాతం, పిత్తం వల్ల ఏర్పడే గడ్డలను కలిగిస్తుంది.

గర్భాశయే చ సుతరాం శూలాంశ్చైవాసృగాశ్రయే । యోనిస్త్రావశ్చ దౌర్గన్ధ్యం భూయః స్యన్దనవేదనే ॥ ౧,౧౬౦.

గర్భాశయంలో, ముఖ్యంగా రక్తనాళాల్లో తీవ్రమైన నొప్పి, యోనిలో నుండి స్రావం, దుర్గంధం, కాలినట్టుగా బాధ పెరుగుతాయి.

కదాపి గర్భవద్గుల్మః సర్వే తే రతిసమ్భవాః । పాకఞ్చిరేణ భజతే నైధతే విద్రధిః పునః ॥ ౧,౧౬౦.

కొన్నిసార్లు ఆ గడ్డ గర్భం లాగా కనిపిస్తుంది. ఇవన్నీ సంభోగం వల్లే ఏర్పడతాయి. పండినప్పుడు, అవి మళ్లీ పుండ్లుగా మారవచ్చు.

పచ్యతే శీఘ్రమత్యర్థం దుష్టరక్తాశ్రయస్తు సః । అతః శీఘ్రం విదాహిత్వాద్వద్రధిః సోఽభీధీయతే ॥ ౧,౧౬౦.

అది చాలా త్వరగా పండిపోతుంది, ఎందుకంటే అది మలిన రక్తంలో ఏర్పడింది. అందుకే, వేగంగా కాల్చి నాశనం చేసే గుణం వల్ల దాన్ని పుండు అంటారు.

గుల్మాన్తారశ్రయే బస్తిదాహశ్చ ప్లీహవేదనా । అగ్నివర్ణబలభ్రంశో వేగానాం వా ప్రవర్తనమ్ ॥ ౧,౧౬౦.

గడ్డ లోపల ఏర్పడితే, మూత్రాశయంలో కాలినట్టుగా బాధ, ప్లీహాలో నొప్పి, అగ్నిబలహీనత, శక్తి తగ్గిపోవడం, లేదా సహజమైన వేగాలు మారిపోవడం జరుగుతాయి.

అతో విపర్యయే బాహ్యకోష్ఠాఙ్గేషు చ నాతిరుక్ । వైవర్ణ్యమథ వా కాసో బహిరున్నతతాధికమ్ ॥ ౧,౧౬౦.

బయటి పొట్ట భాగాల్లో ఉంటే, ఎక్కువ నొప్పి ఉండదు. కానీ రంగు మారడం, దగ్గు, లేదా బయటకు ఎత్తుగా ఉబ్బిపోవడం కనిపించవచ్చు.

సాటోపమత్యుగ్రరుజమాధ్మానముదరే భృశమ్ । ఊర్ధ్వాధో వాతరోధేన తమానాహం ప్రచక్షతే ॥ ౧,౧౬౦.

బాగా ఉబ్బినట్టుగా, తీవ్రమైన నొప్పితో, పొట్ట బాగా ఉబ్బిపోతుంది. పైకి లేదా కిందికి వాయువు ఆగిపోతే, దాన్ని 'అనాహం' అంటారు.

ధనశ్చాష్ఠ్యుపమో గ్రన్థిలోఽష్ఠీలాతు సమున్నతా । సమస్తాలిఙ్గసంయుక్తః ప్రత్యష్ఠీలా తదాకృతిః ॥ ౧,౧౬౦.

అది ధనపు సంచి లాగా, ముడిపడినట్టుగా, లేదా ఉప్పెన లాంటి ఆకారంలో పైకి ఎత్తుగా ఉండవచ్చు. అన్ని లక్షణాలు కలిపి ఉంటే, దాన్ని ఉప్పెన ఆకార గడ్డ అంటారు.

పక్వశయోద్భవోఽప్యేవం వాయుస్తీవ్రరుజాశ్రయాత్ । ఉద్గారబాహుల్యపురీషబన్ధతృప్త్యక్షమత్వాన్త్రవికూజనాని ॥ ౧,౧౬౦.

పక్వాశయంలో ఏర్పడితే, వాయువు వల్ల తీవ్రమైన నొప్పి, ఎక్కువగా డక్కర్లు, మలబద్ధకం, త్వరగా తృప్తి, జీర్ణశక్తి లేకపోవడం, పేగులు గర్జించడం జరుగుతాయి.

ఆచోపమాధ్మానమపక్తిశక్తిః ఆసన్నగుల్మస్య భవేచ్చ చిహ్నమ్ ॥ ౧,౧౬౦.

ధనపు సంచి లాంటి ఉబ్బరం, జీర్ణశక్తి తగ్గిపోవడం — ఇవి గడ్డ త్వరలో ఏర్పడబోతున్న సూచనలుగా ఉంటాయి.

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౧౬౧ ధన్వన్తరిరువాచ । ఉదరాణాం నిదానఞ్చ వక్ష్యే సుశ్రుత తచ్ఛృణు । రోగాః సర్వేఽపి మన్దాగ్నౌ సుతరాముదరాణి తు ॥ ౧,౧౬౧.

ధన్వంతరి ఇలా అన్నాడు: సుశ్రుతా! ఇప్పుడు నేను ఉదర వ్యాధుల కారణాలు చెబుతాను. విను. అన్ని రోగాలు, ముఖ్యంగా ఉదర వ్యాధులు, జీర్ణాగ్ని బలహీనంగా ఉన్నప్పుడు ఎక్కువగా వస్తాయి.

అనీర్ణామయాశ్చాప్యన్యే జాయన్తే మలసంచయాత్ । ఊర్ధ్వాధో వాయవో రుద్ధ్వా వ్యాకులావిప్రవాహిణీ? ॥ ౧,౧౬౧.

ఇంకా నిర్ణయించని ఇతర వ్యాధులు కూడా మలాల పేరుకుపోవడం వల్ల కలుగుతాయి. పైకి, కిందికి పోవాల్సిన వాయువులు ఆపబడితే, అవి కలవరపడి, సరిగా ప్రవహించవు.

ప్రాణానపానాన్సందూష్య కుర్యుస్తాన్మాంససన్ధిగాన్ । ఆధ్మాప్య కుక్షిముదరమష్టధా తే చ భేదతః ॥ ౧,౧౬౧.

ప్రాణం, అపాన వాయువులను కలుషితం చేసి, అవి మాంసపు సంధులను ప్రభావితం చేస్తాయి. అప్పుడు కడుపు, పొత్తికడుపు ఉబ్బిపోతూ, ఎనిమిది విధాలుగా విడివిడిగా కనిపిస్తాయి.

పృథగ్దోషైః సమస్తౌశ్చ ప్లీహవఙ్క్షక్షతోదకైః । తేనార్తాః శుష్కతాల్వోష్ఠాః సర్వపాదకరోదరాః ॥ ౧,౧౬౧.

ప్రత్యేకంగా లేదా కలిసిన దోషాలతో, ప్లీహ, వంక్షణం, గాయాల నుండి వచ్చే ద్రవాలతో బాధపడేవారు, నోరు, పెదవులు ఎండిపోతూ, చేతులు, కాళ్లు, కడుపు మొత్తం ఉబ్బిపోతారు.

నష్టచేష్టబలాహారాః కృతప్రధ్మాత్కుక్షయః । పురుషాః స్యుః ప్రేతరూపా భావినస్తస్య లక్షణమ్ ॥ ౧,౧౬౧.

చలనం, బలము, ఆకలి లేకుండా, వాయువుతో కడుపు ఉబ్బిపోయి, అలాంటి వారు ప్రేతరూపంలోకి మారిపోతారు. ఇవే గుర్తించాల్సిన లక్షణాలు.

క్షున్నాశోఽరుచివత్సర్వం సవిదాహఞ్చ పచ్యతే । జీర్ణాన్నం యో న జానాతి సోఽపథ్యం సేవతేనరః ॥ ౧,౧౬౧.

ఆకలి పోయి, అన్నం అన్నిటిపట్ల అసహ్యం కలిగి, కాలినట్టుగా నొప్పి వస్తుంది. జీర్ణమైనది, జీర్ణం కానిది తెలియని వారు, ఆరోగ్యానికి హానికరమైనదే తింటారు.

క్షీయతే బలమఙ్గస్య శ్వసిత్యల్పోఽవిచేష్టితః । విషయావృత్తిబుద్ధిశ్చ శోకశోషాదయోఽపిచ ॥ ౧,౧౬౧.

శరీర బలం తగ్గిపోతుంది, ఊపిరితిత్తిగా మారుతుంది, కదలిక తక్కువగా ఉంటుంది. మనసు విషయాలవైపు లాగదు, దుఃఖం, క్షయం మొదలైనవి కలుగుతాయి.

రుగ్బస్తిసన్ధౌ సతతం లఘ్వల్పభోజనైరపి । జరాజీర్ణో బలభ్రంశో భవేజ్జఠరరోగిణః ॥ ౧,౧౬౧.

బ్లాడర్, సంధుల్లో ఎప్పుడూ నొప్పి ఉంటుంది. తక్కువ తినినా, తేలికగా తిన్నా, కడుపు వ్యాధిలో వృద్ధాప్యం, జీర్ణక్రమం బలహీనతను తెస్తాయి.

స్వతన్త్రతన్ద్రాలసతా మలసర్గోఽల్పవహ్నితా । దాహః శ్వయథురాధ్మానమన్త్రే సలిలసమ్భవే ॥ ౧,౧౬౧.

స్వేచ్ఛగా మత్తు, అలసట, నిద్రతరంగం వస్తుంది. మల విసర్జన తక్కువగా, జీర్ణాగ్ని బలహీనంగా ఉంటుంది. కాలినట్టుగా, ఉబ్బినట్టుగా, నీరు ఉన్నప్పుడు మరింతగా ఉబ్బిపోతుంది.