గరుడపురాణమ్

రక్తవృద్ధిరసాధ్యేఽయం వాతవృద్ధిసమాకృతిః । రూక్షకృష్ణారుణశిరా ఊర్ణావృతగవాక్షవత్ ॥ ౧,౧౬౦.

ఈ రక్తం పెరగడం నయమయ్యేది కాదు. ఇది వాయువు పెరిగినట్టు కనిపిస్తుంది. చర్మం పొడిగా, నల్లగా లేదా ఎర్రగా మారుతుంది. నూలుతో కప్పిన కిటికీలా కనిపిస్తుంది.

వాతోఽష్టధా పృథదౌషైః సంస్పృష్టైర్నిచయం గతః । ఆర్తవస్య చ దోషేణ నారీణాం జాయతేఽష్టమః ॥ ౧,౧౬౦.

వాయువు ఎనిమిది విధాలుగా, ఇతర దోషాలతో కలిసిపోతుంది. ఆడవారిలో ఆర్తవ దోషం వల్ల ఎనిమిదవ రకం కలుగుతుంది.

జ్వరమూర్ఛాతిసారైశ్చ వమనాద్యైశ్చ కర్మభిః । కర్శితో బలవాన్యాతి శీతార్తశ్చ బుభుక్షితః ॥ ౧,౧౬౦.

జ్వరం, మూర్చ, విరేచనం, వాంతులు వంటి బాధలతో బాధపడేవాడు, బలహీనంగా ఉన్నా, శక్తివంతుడై చల్లదనం, ఆకలి ఎక్కువగా అనుభవిస్తాడు.

యః పిబత్యన్నపానాని లఙ్ఘనప్లావనాదికమ్ । సేవతే హీనసంజ్ఞాభిరర్దితః సముదీరయన్ ॥ ౧,౧౬౦.

ఎవరైనా అన్నం, నీరు తాగి, ఉపవాసం, ఈత వంటి పనులు చేస్తే, బలహీనమైన భావాలు కలిగి, ఆ వ్యాధిని మరింత ప్రేరేపిస్తారు.

స్నేహస్వేదావనభ్యస్య శోషణం వా నిషేవయేత్ । శుద్ధో వా సుద్ధిహానిర్వా భజేత స్పన్దనాని వా ॥ ౧,౧౬౦.

నూనెతో మర్దన, ఆవిరి చికిత్సలు చేయడం లేదా ఎండబెట్టే చికిత్సలు చేయడం, శుద్ధి జరగకపోవడం, శరీరంలో కంపనలు రావడం వంటివి జరిగితే—

వాతోల్బణాస్తస్య మలాః పృథక్చైవ హి తేఽథవా । సర్వో రక్తయుతో వాతాద్దేహస్నోతోఽనుసారిణః ॥ ౧,౧౬౦.

అతని మలాలు వాయువు అధికంగా కలిగి ఉంటాయి. అవి వేరుగా ఉండొచ్చు, లేదా మొత్తం రక్తంతో కలిసిపోతూ, వాయువు శరీరమంతా తిరిగేలా ఉంటాయి.

ఊర్ధ్వాధోమార్గమావృత్య వాయుః శూలం కరోతి వై । స్పర్శోపలభ్యం గుల్మోత్థముష్ణం గ్రన్థిస్వరూపిణమ్ ॥ ౧,౧౬౦.

వాయువు పైకీ కిందకీ పోయే మార్గాలను ఆపేసి, నొప్పి కలిగిస్తుంది. గడ్డ ఏర్పడి, వేడి ఉండి, ముడిలా కనిపిస్తుంది.

కర్షణాత్కఫవిడ్ఘాతైర్మార్గస్యావరణేన వా । వాయుః కృతాశ్రయః కోష్ఠే రౌక్ష్యాత్కాఠిన్యమాగతః ॥ ౧,౧౬౦.

క్షీణత, కఫం, మలంతో మార్గాలు మూసుకుపోవడం వల్ల, వాయువు కడుపులో నిలిచి, పొడిబారినందున కఠినంగా మారుతుంది.

స్వతన్త్రః స్వాశ్రయే దుష్టః పరతన్త్రః పరాశ్రయే । తతః పిణ్డకవచ్ఛ్లేష్మా మలసంసృష్ట ఏవ చ ॥ ౧,౧౬౦.

స్వంత స్థలంలో స్వతంత్రంగా ఉన్నప్పుడు అది చెడిపోతుంది. పరస్థలంలో ఆధీనంగా ఉన్నప్పుడు కూడా చెడిపోతుంది. అప్పుడు ముద్దలా కఫం మలంతో కలిసిపోతుంది.

గులమ ఇత్యుచ్యతే బస్తినాభిహృత్పార్శ్వసంశ్రయః । వాతజన్యే శిరః శూలజ్వర ప్లీహాన్త్రకూజనమ్ ॥ ౧,౧౬౦.

దీనిని 'గుల్మం' అంటారు. ఇది మూత్రాశయం, నాభి, హృదయం, పక్క భాగాల్లో ఉండొచ్చు. వాయువు వల్ల అయితే తలనొప్పి, జ్వరం, ప్లీహ, ఆంత్రాల్లో శబ్దం వస్తుంది.

వేధః సూచ్యేవ విడ్భ్రంశః కృచ్ఛ్రే మూత్రం ప్రవర్తతే । గాత్రే ముఖే పదే శోథః హ్యగ్నిమాన్ద్యం తథైవ చ ॥ ౧,౧౬౦.

సూది గుచ్చినట్టు నొప్పి, మల విసర్జన పోవడం, మూత్రం కష్టంగా పోవడం, శరీరం, ముఖం, కాళ్లు ఉబ్బిపోవడం, అగ్ని బలహీనత కలుగుతాయి.

రూక్షకృష్ణత్వగాదిత్వం చలత్వాదనిలస్యచ । అనిరూపితసంస్థానో వివిధాఞ్జనయేద్వ్యథామ్ ॥ ౧,౧౬౦.

వాయువు వల్ల చర్మం పొడిగా, నల్లగా మారుతుంది. శరీరం చలించిపోతుంది. స్థిరమైన ఆకారం లేకుండా色色 నొప్పులు కలుగుతాయి.

పిపీలికావ్యాప్త ఇవ గుల్మః స్ఫురతి నుద్యతే । పిత్తాద్దాహామ్లకౌ మూర్ఛా విడ్భేదః స్వేదతృడ్జ్వరాః ॥ ౧,౧౬౦.

గుల్మం చీమలు పాకుతున్నట్టు కంపించిపోతూ, కదులుతుంది. పిత్తం వల్ల కాలిపోవడం, పుల్లగా ఉండడం, మూర్చ, విరేచనం, చెమట, దాహం, జ్వరం వస్తాయి.

హారిద్రయం సర్వగాత్రేషు గుల్మాచ్ఛోథస్య దర్శనమ్ । హీయతే దీప్యతే శ్లేష్మా స్వస్థానం దహతీవచ ॥ ౧,౧౬౦.

శరీరమంతటా పసుపు రంగు కనిపించి, వాపులు, గడ్డలు ఏర్పడతాయి. శ్లేష్మం కొన్నిసార్లు తగ్గిపోతుంది, మరికొన్నిసార్లు పెరిగి, దాని స్థలాన్ని కాల్చినట్లు బాధిస్తుంది.

కఫాత్స్తైమిత్యమరుచిః సదనం శిరసి జ్వరః । పీనసాలస్యహృల్లాసౌ శుక్లకృష్ణత్వగాదితా ॥ ౧,౧౬౦.

శ్లేష్మం వల్ల శరీరం బరువుగా అనిపిస్తుంది, రుచి తగ్గిపోతుంది, అలసట, తలనొప్పి, జ్వరం, ముక్కు మూసుకుపోవడం, మాంద్యం, వాంతులు, చర్మం తెల్లగా లేదా నల్లగా మారడం జరుగుతాయి.

గుల్మో గభీరః కఠినో గురుర్గర్భస్థబాలవత్ । స్వస్థానస్థా అధావన్తస్తత ఏవాత్ర మారకాః ॥ ౧,౧౬౦.

గడ్డ లోతుగా, గట్టిగా, బరువుగా ఉండి, గర్భంలో ఉన్న శిశువులా ఉంటుంది. అవి తమ స్థలంలో ఉండి లోపల తిరుగుతుంటే, అవి ప్రాణాంతకంగా మారతాయి.

ప్రాయస్తు యత్తద్ద్వన్ద్వోత్థా గుల్మాః సంసృష్టమైథునాః । సర్వజస్తీవ్రరుగ్దాహః శీఘ్రపాకీ ఘనోన్నతః ॥ ౧,౧౬౦.

సాధారణంగా రెండు దోషాలు కలిసినప్పుడు, లేదా కలిసిన కారణాల వల్ల ఏర్పడే గడ్డలు తీవ్రమైన నొప్పి, కాలినట్టుగా బాధ, త్వరగా పండిపోవడం, దట్టంగా, పైకి ఎత్తుగా ఉండడం కనిపిస్తాయి.

సోఽసాధ్యో రక్తగుల్మస్తు స్త్రియా ఏవ ప్రజాయతే । ఋతౌ యా చైవ శూలార్తా యతి వా యోనిరోగిణీ ॥ ౧,౧౬౦.

రక్తం వల్ల ఏర్పడే ఆ గడ్డను నయం చేయడం సాధ్యం కాదు. అది స్త్రీలలోనే ఏర్పడుతుంది, ముఖ్యంగా ఋతుక్రమంలో నొప్పితో బాధపడేవాళ్ళు లేదా యోని వ్యాధులు ఉన్నవాళ్ళలో ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది.

సేవతే వానిలాంశ్చ స్త్రీ క్రుద్ధస్తస్యాః సమీరణః । నిరుధ్యాత్యార్తవం యోన్యాం ప్రతిమాసం వ్యవస్థితమ్ ॥ ౧,౧౬౦.

స్త్రీలు కోపంగా ఉన్నప్పుడు, ఋతుక్రమంలో సంభోగం చేస్తే, ఆమె శరీరంలోని వాయువు, ప్రతి నెలా యోనిలో ఏర్పడే ఆర్తవాన్ని అడ్డుకుంటుంది.

సుక్షౌ కరోతి తద్గర్భే లిఙ్గమావిష్కరోతి చ । హృల్లాసదౌహృదస్తన్యదర్శనం కామచారితా ॥ ౧,౧౬౦.

దాంతో గర్భాశయంలో పొడి పెరుగుతుంది, లింగం బయటపడుతుంది, వాంతులు, ఆకాంక్షలు, పాలు రావడం, కామంతో కూడిన ప్రవర్తన కనిపిస్తాయి.

క్రమేణ వాయోః సంసర్గాత్పిత్తం యోనిషు సఞ్చయమ్ । రక్తస్య కురుతే తస్యా వాతపిత్తోక్తగుల్మజాన్ ॥ ౧,౧౬౦.

కొద్దికొద్దిగా వాయువు కలిసినప్పుడు, పిత్తం యోనిలో చేరి, ఆమెలో వాతం, పిత్తం వల్ల ఏర్పడే గడ్డలను కలిగిస్తుంది.

గర్భాశయే చ సుతరాం శూలాంశ్చైవాసృగాశ్రయే । యోనిస్త్రావశ్చ దౌర్గన్ధ్యం భూయః స్యన్దనవేదనే ॥ ౧,౧౬౦.

గర్భాశయంలో, ముఖ్యంగా రక్తనాళాల్లో తీవ్రమైన నొప్పి, యోనిలో నుండి స్రావం, దుర్గంధం, కాలినట్టుగా బాధ పెరుగుతాయి.

కదాపి గర్భవద్గుల్మః సర్వే తే రతిసమ్భవాః । పాకఞ్చిరేణ భజతే నైధతే విద్రధిః పునః ॥ ౧,౧౬౦.

కొన్నిసార్లు ఆ గడ్డ గర్భం లాగా కనిపిస్తుంది. ఇవన్నీ సంభోగం వల్లే ఏర్పడతాయి. పండినప్పుడు, అవి మళ్లీ పుండ్లుగా మారవచ్చు.

పచ్యతే శీఘ్రమత్యర్థం దుష్టరక్తాశ్రయస్తు సః । అతః శీఘ్రం విదాహిత్వాద్వద్రధిః సోఽభీధీయతే ॥ ౧,౧౬౦.

అది చాలా త్వరగా పండిపోతుంది, ఎందుకంటే అది మలిన రక్తంలో ఏర్పడింది. అందుకే, వేగంగా కాల్చి నాశనం చేసే గుణం వల్ల దాన్ని పుండు అంటారు.

గుల్మాన్తారశ్రయే బస్తిదాహశ్చ ప్లీహవేదనా । అగ్నివర్ణబలభ్రంశో వేగానాం వా ప్రవర్తనమ్ ॥ ౧,౧౬౦.

గడ్డ లోపల ఏర్పడితే, మూత్రాశయంలో కాలినట్టుగా బాధ, ప్లీహాలో నొప్పి, అగ్నిబలహీనత, శక్తి తగ్గిపోవడం, లేదా సహజమైన వేగాలు మారిపోవడం జరుగుతాయి.

అతో విపర్యయే బాహ్యకోష్ఠాఙ్గేషు చ నాతిరుక్ । వైవర్ణ్యమథ వా కాసో బహిరున్నతతాధికమ్ ॥ ౧,౧౬౦.

బయటి పొట్ట భాగాల్లో ఉంటే, ఎక్కువ నొప్పి ఉండదు. కానీ రంగు మారడం, దగ్గు, లేదా బయటకు ఎత్తుగా ఉబ్బిపోవడం కనిపించవచ్చు.

సాటోపమత్యుగ్రరుజమాధ్మానముదరే భృశమ్ । ఊర్ధ్వాధో వాతరోధేన తమానాహం ప్రచక్షతే ॥ ౧,౧౬౦.

బాగా ఉబ్బినట్టుగా, తీవ్రమైన నొప్పితో, పొట్ట బాగా ఉబ్బిపోతుంది. పైకి లేదా కిందికి వాయువు ఆగిపోతే, దాన్ని 'అనాహం' అంటారు.

ధనశ్చాష్ఠ్యుపమో గ్రన్థిలోఽష్ఠీలాతు సమున్నతా । సమస్తాలిఙ్గసంయుక్తః ప్రత్యష్ఠీలా తదాకృతిః ॥ ౧,౧౬౦.

అది ధనపు సంచి లాగా, ముడిపడినట్టుగా, లేదా ఉప్పెన లాంటి ఆకారంలో పైకి ఎత్తుగా ఉండవచ్చు. అన్ని లక్షణాలు కలిపి ఉంటే, దాన్ని ఉప్పెన ఆకార గడ్డ అంటారు.

పక్వశయోద్భవోఽప్యేవం వాయుస్తీవ్రరుజాశ్రయాత్ । ఉద్గారబాహుల్యపురీషబన్ధతృప్త్యక్షమత్వాన్త్రవికూజనాని ॥ ౧,౧౬౦.

పక్వాశయంలో ఏర్పడితే, వాయువు వల్ల తీవ్రమైన నొప్పి, ఎక్కువగా డక్కర్లు, మలబద్ధకం, త్వరగా తృప్తి, జీర్ణశక్తి లేకపోవడం, పేగులు గర్జించడం జరుగుతాయి.