గరుడపురాణమ్

క్రుద్ధో రుద్ధగతిర్వాయుః శేఫమూలకరో?హి సః । ముష్కవఙ్క్షణతః ప్రాప్య ఫలకోషాతివాహినీమ్ ॥ ౧,౧౬౦.

వాయువు కోపంగా లేదా దారి ఆగిపోతే, శిశ్న మూలంలో వాపు వస్తుంది. అది వంక్షణం, వృషణం వరకు చేరి, వృషణ సంచి బాగా వాపిస్తుంది.

ఆపీడ్య ధమనీవృద్ధిం కరోతి ఫలకోషయోః । దోషో మేదఃసు తత్రాస్తే సవృద్ధిః సప్తధా గదః ॥ ౧,౧౬౦.

అది నొక్కి, వృషణ సంచి నరాలు పెరుగుతాయి. అక్కడ మాంసం పెరిగి, వాపుతో కలసి, ఏడురకాల వ్యాధిగా మారుతుంది.

మూత్రన్తయోరప్యనిలాద్బాహ్యే వాభ్యన్తరే తథా । వాతపూర్ణః ఖరస్పర్శో రూక్షో వాతాచ్చ దాహకృత్ ॥ ౧,౧౬౦.

వాయువు వల్ల మూత్రద్వార చివరల్లో, బయట లేదా లోపల వాపు వస్తుంది. అది గాలి నిండినట్టు, గట్టిగా, పొడిగా, కాలినట్టు ఉంటుంది.

పక్వోదుమ్బరసఙ్కాశః పిత్తాద్దాహోష్మపాకవాన్ । కఫాత్తీవ్రో గురుః స్నిగ్ధః కణ్డూమాన్కఠినోఽల్పరుక్ ॥ ౧,౧౬౦.

పిత్తం వల్ల పండినప్పుడు, అది ఉడుమరపండు లాగా, కాలినట్టు, వేడిగా, పుళ్ళినట్టు ఉంటుంది. కఫం వల్ల అది బాగా, భారంగా, మృదువుగా, మంటగా, గట్టిగా, తక్కువ నొప్పితో ఉంటుంది.

కృష్ణః స్ఫోటావృతః పిణ్డోం వృద్ధిలిఙ్గశ్చ రక్తతః । కఫవన్మేదసాం వృద్ధిర్మృదుతాలఫలోపమః ॥ ౧,౧౬౦.

వాపు నల్లగా, పుండ్లతో, పెరుగుతున్నట్లు రక్తం వల్ల కనిపిస్తుంది. కఫం, మాంసం పెరిగితే, అది మృదువుగా, పండిన తాళిపండు లాగా ఉంటుంది.

మూత్రధారణశీలస్య మూత్రజస్తత్ర గచ్ఛతః । అలోభః పూర్ణధృతిమాన్క్షోభం యాతి సరన్మృదు ॥ ౧,౧౬౦.

యవనికను నిలిపే అలవాటు ఉన్నవాడు మూత్రాన్ని ఆపుకుంటూ పోతే, అతనిలో లోభం లేకపోవడమూ, స్థిరత కూడా కదిలిపోతాయి. అంతే కాక, నెమ్మదిగా వెళ్లాల్సిన మూత్రప్రవాహం కూడా గందరగోళంగా మారుతుంది.

మూత్రకృచ్ఛ్రమధస్తాచ్చ వలయః ఫలకోషయోః । వాతకోపిభిసహారైః శీతతోయావగాహనైః ॥ ౧,౧౬౦.

కింద భాగంలో మూత్రం పోవడంలో ఇబ్బంది కలుగుతుంది. వృషణాలు, వృషణకోశాలు ఉబ్బిపోతాయి. వాయువు పెరిగిపోవడం, చల్లటి నీటిలో ముంచడం వంటివి దీనికి తోడవుతాయి.

విణ్మూత్రధారణాచ్చైవ విషమాఙ్గవిచేష్టనైః । క్షోభితైః క్షోభితౌజాశ్చ క్షీణాన్తర్దేహినో యదా ॥ ౧,౧౬౦.

విసర్జనను, మూత్రాన్ని ఆపుకోవడం, శరీరాన్ని సరిగా కదలపోకపోవడం వల్ల, శరీరంలో ప్రాణశక్తి కలవరపడి, బలహీనమవుతుంది.

పవనో విగుణీభూయ శోణితం తదధోనయేత్ । కుర్యాత్తత్క్షణసన్ధిస్థో గ్రన్థ్యాభః శ్వయథుస్తదా ॥ ౧,౧౬౦.

అప్పుడు వాయువు సరిగా పనిచేయకుండా, రక్తాన్ని కిందికి తోడుతుంది. ఆ సమయంలో సంధుల దగ్గర ముడుల్లాంటి వాపు ఏర్పడుతుంది.

ఉపేక్ష్యమాణస్య చ గుల్మవృద్ధిమాధ్మానరుగ్వై వివిధాశ్చ రోగాః । సుపీడితోఽన్తః స్వనవాన్ ప్రయాతి ప్రధ్మాపయన్నేతి పునశ్చ మూర్ధ్ని ॥ ౧,౧౬౦.

దీనిని పట్టించుకోకపోతే, గడ్డ పెరుగుతుంది, కడుపు ఉబ్బుతుంది, నొప్పి వస్తుంది, ఇంకా色色 వ్యాధులు కలుగుతాయి. లోపల బలంగా బాధపడితే, శబ్దం వినిపిస్తుంది, అది పైకి వెళ్లి, తలలో మళ్లీ వాపు కలుగుతుంది.

రక్తవృద్ధిరసాధ్యేఽయం వాతవృద్ధిసమాకృతిః । రూక్షకృష్ణారుణశిరా ఊర్ణావృతగవాక్షవత్ ॥ ౧,౧౬౦.

ఈ రక్తం పెరగడం నయమయ్యేది కాదు. ఇది వాయువు పెరిగినట్టు కనిపిస్తుంది. చర్మం పొడిగా, నల్లగా లేదా ఎర్రగా మారుతుంది. నూలుతో కప్పిన కిటికీలా కనిపిస్తుంది.

వాతోఽష్టధా పృథదౌషైః సంస్పృష్టైర్నిచయం గతః । ఆర్తవస్య చ దోషేణ నారీణాం జాయతేఽష్టమః ॥ ౧,౧౬౦.

వాయువు ఎనిమిది విధాలుగా, ఇతర దోషాలతో కలిసిపోతుంది. ఆడవారిలో ఆర్తవ దోషం వల్ల ఎనిమిదవ రకం కలుగుతుంది.

జ్వరమూర్ఛాతిసారైశ్చ వమనాద్యైశ్చ కర్మభిః । కర్శితో బలవాన్యాతి శీతార్తశ్చ బుభుక్షితః ॥ ౧,౧౬౦.

జ్వరం, మూర్చ, విరేచనం, వాంతులు వంటి బాధలతో బాధపడేవాడు, బలహీనంగా ఉన్నా, శక్తివంతుడై చల్లదనం, ఆకలి ఎక్కువగా అనుభవిస్తాడు.

యః పిబత్యన్నపానాని లఙ్ఘనప్లావనాదికమ్ । సేవతే హీనసంజ్ఞాభిరర్దితః సముదీరయన్ ॥ ౧,౧౬౦.

ఎవరైనా అన్నం, నీరు తాగి, ఉపవాసం, ఈత వంటి పనులు చేస్తే, బలహీనమైన భావాలు కలిగి, ఆ వ్యాధిని మరింత ప్రేరేపిస్తారు.

స్నేహస్వేదావనభ్యస్య శోషణం వా నిషేవయేత్ । శుద్ధో వా సుద్ధిహానిర్వా భజేత స్పన్దనాని వా ॥ ౧,౧౬౦.

నూనెతో మర్దన, ఆవిరి చికిత్సలు చేయడం లేదా ఎండబెట్టే చికిత్సలు చేయడం, శుద్ధి జరగకపోవడం, శరీరంలో కంపనలు రావడం వంటివి జరిగితే—

వాతోల్బణాస్తస్య మలాః పృథక్చైవ హి తేఽథవా । సర్వో రక్తయుతో వాతాద్దేహస్నోతోఽనుసారిణః ॥ ౧,౧౬౦.

అతని మలాలు వాయువు అధికంగా కలిగి ఉంటాయి. అవి వేరుగా ఉండొచ్చు, లేదా మొత్తం రక్తంతో కలిసిపోతూ, వాయువు శరీరమంతా తిరిగేలా ఉంటాయి.

ఊర్ధ్వాధోమార్గమావృత్య వాయుః శూలం కరోతి వై । స్పర్శోపలభ్యం గుల్మోత్థముష్ణం గ్రన్థిస్వరూపిణమ్ ॥ ౧,౧౬౦.

వాయువు పైకీ కిందకీ పోయే మార్గాలను ఆపేసి, నొప్పి కలిగిస్తుంది. గడ్డ ఏర్పడి, వేడి ఉండి, ముడిలా కనిపిస్తుంది.

కర్షణాత్కఫవిడ్ఘాతైర్మార్గస్యావరణేన వా । వాయుః కృతాశ్రయః కోష్ఠే రౌక్ష్యాత్కాఠిన్యమాగతః ॥ ౧,౧౬౦.

క్షీణత, కఫం, మలంతో మార్గాలు మూసుకుపోవడం వల్ల, వాయువు కడుపులో నిలిచి, పొడిబారినందున కఠినంగా మారుతుంది.

స్వతన్త్రః స్వాశ్రయే దుష్టః పరతన్త్రః పరాశ్రయే । తతః పిణ్డకవచ్ఛ్లేష్మా మలసంసృష్ట ఏవ చ ॥ ౧,౧౬౦.

స్వంత స్థలంలో స్వతంత్రంగా ఉన్నప్పుడు అది చెడిపోతుంది. పరస్థలంలో ఆధీనంగా ఉన్నప్పుడు కూడా చెడిపోతుంది. అప్పుడు ముద్దలా కఫం మలంతో కలిసిపోతుంది.

గులమ ఇత్యుచ్యతే బస్తినాభిహృత్పార్శ్వసంశ్రయః । వాతజన్యే శిరః శూలజ్వర ప్లీహాన్త్రకూజనమ్ ॥ ౧,౧౬౦.

దీనిని 'గుల్మం' అంటారు. ఇది మూత్రాశయం, నాభి, హృదయం, పక్క భాగాల్లో ఉండొచ్చు. వాయువు వల్ల అయితే తలనొప్పి, జ్వరం, ప్లీహ, ఆంత్రాల్లో శబ్దం వస్తుంది.

వేధః సూచ్యేవ విడ్భ్రంశః కృచ్ఛ్రే మూత్రం ప్రవర్తతే । గాత్రే ముఖే పదే శోథః హ్యగ్నిమాన్ద్యం తథైవ చ ॥ ౧,౧౬౦.

సూది గుచ్చినట్టు నొప్పి, మల విసర్జన పోవడం, మూత్రం కష్టంగా పోవడం, శరీరం, ముఖం, కాళ్లు ఉబ్బిపోవడం, అగ్ని బలహీనత కలుగుతాయి.

రూక్షకృష్ణత్వగాదిత్వం చలత్వాదనిలస్యచ । అనిరూపితసంస్థానో వివిధాఞ్జనయేద్వ్యథామ్ ॥ ౧,౧౬౦.

వాయువు వల్ల చర్మం పొడిగా, నల్లగా మారుతుంది. శరీరం చలించిపోతుంది. స్థిరమైన ఆకారం లేకుండా色色 నొప్పులు కలుగుతాయి.

పిపీలికావ్యాప్త ఇవ గుల్మః స్ఫురతి నుద్యతే । పిత్తాద్దాహామ్లకౌ మూర్ఛా విడ్భేదః స్వేదతృడ్జ్వరాః ॥ ౧,౧౬౦.

గుల్మం చీమలు పాకుతున్నట్టు కంపించిపోతూ, కదులుతుంది. పిత్తం వల్ల కాలిపోవడం, పుల్లగా ఉండడం, మూర్చ, విరేచనం, చెమట, దాహం, జ్వరం వస్తాయి.

హారిద్రయం సర్వగాత్రేషు గుల్మాచ్ఛోథస్య దర్శనమ్ । హీయతే దీప్యతే శ్లేష్మా స్వస్థానం దహతీవచ ॥ ౧,౧౬౦.

శరీరమంతటా పసుపు రంగు కనిపించి, వాపులు, గడ్డలు ఏర్పడతాయి. శ్లేష్మం కొన్నిసార్లు తగ్గిపోతుంది, మరికొన్నిసార్లు పెరిగి, దాని స్థలాన్ని కాల్చినట్లు బాధిస్తుంది.

కఫాత్స్తైమిత్యమరుచిః సదనం శిరసి జ్వరః । పీనసాలస్యహృల్లాసౌ శుక్లకృష్ణత్వగాదితా ॥ ౧,౧౬౦.

శ్లేష్మం వల్ల శరీరం బరువుగా అనిపిస్తుంది, రుచి తగ్గిపోతుంది, అలసట, తలనొప్పి, జ్వరం, ముక్కు మూసుకుపోవడం, మాంద్యం, వాంతులు, చర్మం తెల్లగా లేదా నల్లగా మారడం జరుగుతాయి.

గుల్మో గభీరః కఠినో గురుర్గర్భస్థబాలవత్ । స్వస్థానస్థా అధావన్తస్తత ఏవాత్ర మారకాః ॥ ౧,౧౬౦.

గడ్డ లోతుగా, గట్టిగా, బరువుగా ఉండి, గర్భంలో ఉన్న శిశువులా ఉంటుంది. అవి తమ స్థలంలో ఉండి లోపల తిరుగుతుంటే, అవి ప్రాణాంతకంగా మారతాయి.

ప్రాయస్తు యత్తద్ద్వన్ద్వోత్థా గుల్మాః సంసృష్టమైథునాః । సర్వజస్తీవ్రరుగ్దాహః శీఘ్రపాకీ ఘనోన్నతః ॥ ౧,౧౬౦.

సాధారణంగా రెండు దోషాలు కలిసినప్పుడు, లేదా కలిసిన కారణాల వల్ల ఏర్పడే గడ్డలు తీవ్రమైన నొప్పి, కాలినట్టుగా బాధ, త్వరగా పండిపోవడం, దట్టంగా, పైకి ఎత్తుగా ఉండడం కనిపిస్తాయి.

సోఽసాధ్యో రక్తగుల్మస్తు స్త్రియా ఏవ ప్రజాయతే । ఋతౌ యా చైవ శూలార్తా యతి వా యోనిరోగిణీ ॥ ౧,౧౬౦.

రక్తం వల్ల ఏర్పడే ఆ గడ్డను నయం చేయడం సాధ్యం కాదు. అది స్త్రీలలోనే ఏర్పడుతుంది, ముఖ్యంగా ఋతుక్రమంలో నొప్పితో బాధపడేవాళ్ళు లేదా యోని వ్యాధులు ఉన్నవాళ్ళలో ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది.

సేవతే వానిలాంశ్చ స్త్రీ క్రుద్ధస్తస్యాః సమీరణః । నిరుధ్యాత్యార్తవం యోన్యాం ప్రతిమాసం వ్యవస్థితమ్ ॥ ౧,౧౬౦.

స్త్రీలు కోపంగా ఉన్నప్పుడు, ఋతుక్రమంలో సంభోగం చేస్తే, ఆమె శరీరంలోని వాయువు, ప్రతి నెలా యోనిలో ఏర్పడే ఆర్తవాన్ని అడ్డుకుంటుంది.