గరుడపురాణమ్

పిచ్ఛిలాః స్తిమితాః శ్లక్ష్ణాః కణ్డ్వాఢ్యాః స్పర్శనప్రియాః । కరీరపనసాస్థ్యాభాస్తథా గోస్తనసన్నిభాః ॥ ౧,౧౫౬.

అవి లిప్తంగా, నిశ్చలంగా, మృదువుగా, ఎక్కువ గజ్జి కలిగి, తాకడానికి మధురంగా, కరీరా లేదా పనస కాండంలా, ఆవు పాలు పేగు లాంటివిగా ఉంటాయి.

వఙ్క్షణానాహినః పుయుబస్తినాభివికర్తనాః । సకాశశ్వాసహృల్లాసప్రసేకారుచిపీనసాః ॥ ౧,౧౫౬.

వీటి స్థానం వంక్షణ ప్రాంతంలో, పాము లా, పుయి కలిగి, మూత్రపిండం, నాభి దగ్గర నొప్పి కలిగిస్తాయి; ఊపిరితిత్తులు, గుండె దడ, లాలాజలం ఎక్కువగా, ఆకలి తగ్గిపోవడం, ముక్కు ముడుచుకుపోవడం ఉంటాయి.

మహకృచ్ఛ్రశిరోజాడ్యశిశిరక్షారకారిణః । క్లైబ్యాగ్నిమార్దవచ్ఛర్ద్యతీసారాదివికారదాః ॥ ౧,౧౫౬.

వీటి వల్ల తీవ్రమైన కష్టం, తల బరువుగా, చల్లదనం, చేదు రుచి కలుగుతుంది; వీర్యహీనత, అగ్ని బలహీనత, మృదుత్వం, వాంతులు, విరేచనం, ఇతర వ్యాధులు కలుగుతాయి.

వసాభసకఫప్రాజ్యపురీషాసృక్ప్రవాహికాః । న స్త్రవన్తి న భిద్యన్తే పాణ్డుస్నిగ్ధత్వగాదయః ॥ ౧,౧౫౬.

మలంలో కొవ్వు, మ్యూకస్, కఫం ఎక్కువగా, రక్త ప్రవాహం ఉంటుంది; అవి సులభంగా బయటకు రావు, విడవవు, చర్మం మొదలైనవి పసుపు, నూనెపదార్థంతో ఉంటాయి.

సంసృష్టలిఙ్గత్సంసర్గనిచయాత్సర్వలక్షణాః । రక్తోల్బణా గుదే కీలాః పీతాకృతిసమన్వితాః ॥ ౧,౧౫౬.

అన్ని లక్షణాలు కలిసివచ్చినప్పుడు అన్ని లక్షణాలు కనిపిస్తాయి; రక్తం ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు, గుద్దులోని గడ్డలు పసుపు రంగులో ఉంటాయి.

వటప్రసేహసదృశాః గుఞ్జావిద్రుమసన్నిభాః । తేఽత్యర్థం దుష్టముష్ణం చ గాఢవిష్టంభపీడితాః ॥ ౧,౧౫౬.

అవి వటవృక్షం పండు లాంటివిగా, గుంజా లేదా పగడ లా ఉంటాయి; అవి చాలా దుర్గంధంగా, వేడిగా, గట్టిగా, నొప్పితో బాధిస్తాయి.

స్త్రవన్తి సహసా రక్తం తస్య చాతిప్రవృత్తితః । కేకాభః పీడ్యతే దుః ఖైః శోణితక్షయసమ్భవైః ॥ ౧,౧౫౬.

అవి అకస్మాత్తుగా రక్తాన్ని కార్చుతాయి, ఎక్కువగా రక్తం పోయినప్పుడు, ఆ వ్యక్తి నొప్పితో నెమలి అరుపు లా అరుస్తూ, రక్తహీనత వల్ల బాధపడతాడు.

హీనవర్ణబలోత్సాహో హతౌజాః కలుషేన్ద్రియః । ముద్గకోద్రవజంబీరకరీరచణకాదిభిః ॥ ౧,౧౫౬.

ఆయనకు రంగు, బలం, ఉత్సాహం, తేజస్సు తగ్గిపోతుంది, ఇంద్రియాలు బలహీనంగా మారతాయి, ముఖ్యంగా ముద్గ, కొద్రవ, నిమ్మకాయ, కరీరా, శనగ వంటి పదార్థాలు తిన్న తర్వాత.

రూక్షైః సంగ్రాహిభిర్వాయుర్విట్స్థానే కుపితో బలీ । అధోవహాని స్రోతాంసి సంరుధ్యాధః ప్రశోషయన్ ॥ ౧,౧౫౬.

ఎప్పుడు పొడి, బిగింపు కలిగించే ఆహారం వల్ల వాయువు ప్రబలితే, అది గుద్దులో బలంగా మారి, క్రింది మార్గాలను ఆపేసి, దిగువ భాగాలను ఎండబెడుతుంది.

పురీషం వాతవిష్ణూత్రసంగం కుర్వీత దారుణమ్? । తేన తీవ్రా రుజా కోష్ఠపృష్ఠహృత్పార్శ్వగా భవేత్ ॥ ౧,౧౫౬.

అందువల్ల మలం గట్టిగా, పొడిగా, వాయువు కలిసినట్లుగా మారి, కడుపు, వెన్ను, గుండె, పక్కలు బాగా నొప్పి కలుగుతుంది.

ఆధ్మానముదరే విష్ఠా హృల్లాసపరికర్తనే । బస్తౌ చ సుతరాం శూలో గణ్డశ్వయథుసంభవః ॥ ౧,౧౫౬.

కడుపు ఉబ్బరం, గట్టి మలం, గుండె దడ, నొప్పి, ముఖ్యంగా మూత్రాశయంలో తీవ్రమైన నొప్పి, చెంపలు ఉబ్బిపోవడం జరుగుతాయి.

పవనస్యోర్ధ్వగామిత్వాత్తతశ్ఛర్ద్యరుచిజ్వరాః । హృద్రోగగ్రహణీదోషమూత్రసంగప్రవాహికాః ॥ ౧,౧౫౬.

గాలి పైకి పోవడం వల్ల వాంతులు, ఆకలి లేకపోవడం, జ్వరం, గుండె వ్యాధి, జీర్ణకోశ సమస్యలు, మూత్రం ఆగిపోవడం, విరేచనం వంటి రోగాలు కలుగుతాయి.

బాధిర్యాతిశిరః శ్వాసశిరోరుక్కాశపీనసాః? । మనోవికారస్తృట్శ్వాసపిత్తగుల్మోదరాదయః ॥ ౧,౧౫౬.

చెవులు వినిపించకపోవడం, తల నొప్పి, ఊపిరాడకపోవడం, తలలో బాధ, దగ్గు, ముక్కు ముడుచుకుపోవడం, మనసు మారడం, దాహం, ఊపిరాడకపోవడం, పిత్త సంబంధిత వ్యాధులు, కడుపులో గడ్డలు మొదలైనవి కూడా కలుగుతాయి.

ఏతే చ వాతజా రోగా జాయన్తే భృశదారుణాః । దుర్నామామృత్యూదావర్తపరమోఽయముపద్రవః ॥ ౧,౧౫౬.

ఇవి అన్నీ గాలి వల్ల కలిగే వ్యాధులు, ఇవి చాలా తీవ్రమైనవిగా ఉద్భవిస్తాయి. వీటిలో కొన్ని భయంకరమైన పేర్లతో, మరణానికి కూడా దారితీసే ప్రమాదకరమైనవి.

వాతాభిభూతకోష్ఠానాం తైర్వినాపి విజాయతే । సహజాని తు దోషాణి యాని చాభ్యన్తరే వలౌ ॥ ౧,౧౫౬.

ఇవి లేకపోయినా, గాలి బాధపడే వారి కడుపులో సహజంగా కొన్ని రుగ్మతలు, లోపల నడిచే మార్గాల్లో కూడా వ్యాధులు కలుగుతాయి.

స్థితాని తాన్యసాధ్యాని యాప్యన్తేఽగ్నిబలాదిభిః । ద్వన్ద్వజాని ద్వితీయాయాం వలా యాన్యాశ్రితాని చ ॥ ౧,౧౫౬.

ఇలాంటి వ్యాధులు పూర్తిగా పోవడం కష్టం, కానీ జీర్ణశక్తి వంటివాటితో కొంతవరకు నియంత్రించవచ్చు. రెండు దోషాలు కలిసినప్పుడు, రెండవ మార్గంలో వచ్చే వ్యాధులు కూడా ఇక్కడ వివరించబడ్డాయి.

కృచ్ఛ్రసాధ్యాని తాన్యాహుః పరిసంవత్సరాణి చ । బాహ్యాయాం తు వలౌ జాతాన్యేకదోషోల్బణాని చ ॥ ౧,౧౫౬.

ఇలాంటి వ్యాధులు సులభంగా నయం కావు, సంవత్సరాల పాటు ఉంటాయి. బయట మార్గంలో కలిగే, ఒకే దోషం అధికంగా ఉన్న వ్యాధులు కూడా చెప్పబడ్డాయి.

అర్శాంసి సుఖసాధ్యాని న చిరోత్పత్తికాని చ । మేఢ్రాదిష్వపి వక్ష్యన్తే యథాస్వం నాభిజాని తు ॥ ౧,౧౫౬.

మూలవ్యాధులు సులభంగా నయం అవుతాయి, ఎక్కువ కాలం పట్టవు. జననేంద్రియాలు మొదలైనవాటిలో వచ్చే వ్యాధులు వాటి ప్రకారం వివరించబడతాయి, కానీ జన్మతో వచ్చినవి మాత్రం చెప్పబడవు.

గణ్డూపదస్య రూపాణి పిచ్ఛిలాని మృదూని చ । వ్యానో గృహీత్వా శ్లేష్మాణం కరోత్యర్శస్త్వచో బహిః ॥ ౧,౧౫౬.

పురుగుల వల్ల కలిగే వ్యాధులు తడి తడి, మృదువుగా ఉంటాయి. వ్యానవాయువు శ్లేష్మాన్ని కలిపి తీసుకెళ్తే, చర్మంపై బయట మూలవ్యాధిని కలిగిస్తుంది.

కీలోపమం స్థిరఖరం చర్మకీలం చ తద్విదుః । వాతేన తోదః పారుష్యం పిత్తాదసితవక్త్రతా ॥ ౧,౧౫౬.

కఠినంగా, కదలని, మొక్కజొన్న గింజలా ఉండే చర్మపు ముద్దలను వారు గుర్తిస్తారు. గాలి వల్ల నొప్పి, పొడితనం, పిత్తం వల్ల నోరు నల్లగా మారడం జరుగుతుంది.

శ్లేష్మణః స్నిగ్ధతా తస్య గ్రథితత్వం సవర్ణతా । అర్శసాం ప్రశమే యత్నమాశు కుర్వీత బుద్ధిమాన్ । తాన్యాశు హి గదన్ధా (కార్) య్య కుర్యుర్బద్ధగుదోదరమ్ ॥ ౧,౧౫౬.

శ్లేష్మం వల్ల తడి, ముడిపడటం, సహజ రంగు కనిపిస్తాయి. తెలివైనవాడు మూలవ్యాధి త్వరగా తగ్గించేందుకు ప్రయత్నించాలి, ఎందుకంటే ఇవి త్వరగా పెద్ద వ్యాధులుగా మారి, మలద్వారం, కడుపు మూసుకుపోవడానికి కారణమవుతాయి.

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౧౫౭ ధన్వన్తరిరువాచ । అతీసారగ్రహణ్యోశ్చ నిదానం వచ్మి సుశ్రుత । దోషైర్వ్యస్తైః సమస్తైశ్చ భయాచ్ఛోకాచ్చ షడ్విధః ॥ ౧,౧౫౭.

ధన్వంతరి ఇలా అన్నాడు: సుశ్రుతా! ఇప్పుడు నేను నీకు అతిసారం, గ్రహణీ వ్యాధులకు కారణాలు చెబుతాను. ఇవి ఆరు రకాలుగా, ఒక్కో దోషం లేదా అన్నీ కలిసినప్పుడు, భయం, దుఃఖం వల్ల కలుగుతాయి.

అతీసారః స సుతరాం జాయతేఽత్యమ్బుపానతః । విశుష్కాన్నవసాస్నేహతిలపిష్టవిరూఢకైః ॥ ౧,౧౫౭.

అతిసారం ఎక్కువగా నీళ్లు ఎక్కువగా తాగినప్పుడు, పొడి ఆహారం, ముడి మాంసం, నూనె పదార్థాలు, నువ్వుల పొడి, సరిగా ఉడికని ధాన్యాలు తినడం వల్ల కలుగుతుంది.

మద్యరూక్షాతిమాత్రాదిరసాతిస్నేహవిభ్రమాత్ । కృమిఘోషవిరోధాచ్చ తద్విధేః కుపితానిలః ॥ ౧,౧౫౭.

మద్యం ఎక్కువగా తాగడం, పొడి పదార్థాలు, ఎక్కువగా తినడం, రుచులు, నూనె పదార్థాలు కలిపి తినడం, పురుగులు, అనుచితమైన ఆహారం వల్ల గాలి ప్రబలుతుంది.

విస్త్రంసయత్యధోవాతం హత్వా తేనైవ చానలమ్ । వ్యాపార్యాన్నశకృత్కోష్ఠపురీషద్రవతాదయః ॥ ౧,౧౫౭.

ఆ గాలి కిందికి వెళ్ళి, జీర్ణాగ్నిని దెబ్బతీయడం వల్ల, తినే ఆహారం, మలము, కడుపు అన్నీ ప్రభావితమై, మలము ద్రవంగా మారుతుంది.

ప్రకల్పతేఽతీసారస్య లక్షణం తస్య భావినః । భేదో హృద్గుదకోష్ఠేషు గాత్రస్వేదో మలగ్రహః ॥ ౧,౧౫౭.

అతిసారం రాబోతున్నదని తెలియజేసే లక్షణాలు ఇవే: గుండె, మలద్వారం, కడుపులో కలత, అవయవాల్లో చెమట, మలాలు ఆగిపోవడం.

ఆధ్మానమవిపాకశ్చ తత్ర వాతేన విజ్వరమ్ । అల్పాల్పం శబ్దశూన్యాఢ్యం విరు (బ)ద్ధముపవేశ్యతే ॥ ౧,౧౫౭.

ఈ సమయంలో కడుపు పొంగిపోవడం, జీర్ణం కాకపోవడం, జ్వరం లేకుండా ఉండటం, మలము తక్కువగా, శబ్దం లేకుండా, కష్టంగా బయటకు రావడం జరుగుతుంది.

రూక్షం సఫేనమచ్ఛం చ గృహీతం వ ముహుర్ముహుః । తథాదగ్ధగదాభాసం పిచ్ఛిలం పరికర్తయన్ ॥ ౧,౧౫౭.

మలము పొడిగా, నురుగు కలిగి, పారదర్శకంగా, మళ్ళీ మళ్ళీ లేదా కొంతసేపు తర్వాత బయటకు వస్తుంది. అది కాలినట్టు, విషపూరితంగా, తడి తడి, ముక్కలు ముక్కలుగా నొప్పి కలిగిస్తూ ఉంటుంది.

సశుష్కభ్రష్టపాయుశ్చ హృష్టరోమా వినిశ్వసన్ । పిత్తేన పీతమశితం హారిద్రం శాద్వలప్రభమ్ ॥ ౧,౧౫౭.

పొడిగా, మలద్వారం ముడుచుకుపోయి, రోమాలు నిక్కబొడుచుకొని, లోతుగా ఊపిరి తీసుకుంటాడు. పిత్తం ఎక్కువైతే, మలము పసుపు రంగులో, పచ్చికల వర్ణంలో కనిపిస్తుంది.