గరుడపురాణమ్

ప్రనష్టజ్ఞానవిజ్ఞానో విభ్రాన్తనయనాననః । నేత్రే సమాక్షిపన్బద్ధమూత్రవర్చా విశీర్ణవాక్ ॥ ౧,౧౫౦.

అతని జ్ఞానం, వివేకం పోయాయి; కళ్లూ ముఖం అయోమయంగా ఉన్నాయి. అతడు కళ్లను బిగించి చూస్తూ, మూత్రం మలాన్ని ఆపుకుని, మాటలు స్పష్టంగా పలకలేని స్థితిలో ఉన్నాడు.

శుష్కకణ్ఠో ముహుశ్చైవ కర్ణశఙ్ఖాశిరోఽతిరుక్ । యో దీర్ఘముచ్ఛ్వసిత్యూర్ధ్వం న చ ప్రత్యాహరత్యధః ॥ ౧,౧౫౦.

తన గొంతు మళ్లీ మళ్లీ ఎండిపోతుంది. చెవులు, కపాలం, తలలో తీవ్రమైన నొప్పి ఉంటుంది. అతడు ఊపిరిని పైకి, దీర్ఘంగా వదులుతాడు కానీ మళ్లీ లోపలికి తీసుకోలేడు.

శ్లేష్మావృతముఖశ్రోత్రః క్రుద్ధగన్ధవహార్దితః । ఊర్ధ్వం సమీక్షతే భ్రాన్తమక్షిణీ పరితః క్షిపన్ ॥ ౧,౧౫౦.

అతని నోరు, చెవులు లావుగా, శ్లేష్మంతో నిండిపోయి, వాసన తారుమారై బాధపడుతుంటాడు. అతడు పైకి చూస్తూ, కళ్ళు చుట్టూ తిరుగుతూ, అన్ని వైపులా చూపులు విసురుతాడు.

మర్మసు చ్ఛిద్యమానేషు పరిదేవీ నిరుద్ధవాక్ । ఏతే సిధ్యేయురవ్యక్తాః వ్యక్తాః ప్రాణహరా ధ్రువమ్ ॥ ౧,౧౫౦.

ప్రాణస్థానాల్లో నొప్పి కలిగినప్పుడు, అతడు బాధతో ఏడుస్తూ, మాటలు బయటకు రాకుండా ఉంటాడు. ఈ కనిపించని లక్షణాలు బయటపడితే, అవి తప్పకుండా మరణానికి దారితీస్తాయి.

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౧౫౧ ధన్వన్తరిరువాచ । హిక్రారోగనిదానఞ్చ వక్ష్యే సుశ్రుత ! తచ్ఛృణు । శ్వాసైకహేతుః ప్రాగ్రూపం సంఖ్యా ప్రకృతిసంశ్రయా ॥ ౧,౧౫౧.

ధన్వంతరి ఇలా అన్నాడు: సుశ్రుతా! హిక్కా వ్యాధి ఎలా వస్తుందో, దాని లక్షణాలు, రకాలు, కారణాలు గురించి చెబుతాను. హిక్కాకు ఒకే ఒక కారణం ఉంది; దాని ప్రారంభ లక్షణాలు, రకాలు, స్వభావాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని తెలుసుకోవాలి.

హిక్రా భక్ష్యోద్భవా క్షుద్రా యమలా మహతీతి చ । గమ్భీరా చ మరుత్తత్ర త్వరయాయుక్తిసేవితైః ॥ ౧,౧౫౧.

హిక్కా తినే ఆహారం వల్ల వస్తుంది. అది చిన్నది, జంటగా, పెద్దది, లోతుగా ఉండవచ్చు. మరుత్! త్వరగా లేదా ఎక్కువగా తినడం వల్ల లోతైన హిక్కా కూడా వస్తుంది.

రూక్షతీక్ష్ణఖరాశాన్తైరన్నపానైః ప్రపీడితః । కరోతి హిక్రాం శ్వసనః మన్దశబ్దాం క్షుధానుగామ్ ॥ ౧,౧౫౧.

ఎవరైనా పొడి, మసాలా, గట్టిగా ఉండే లేదా ఎక్కువగా తినే ఆహారం, పానీయాల వల్ల బాధపడితే, ఊపిరి మృదువుగా, మెల్లగా శబ్దంతో, ఆకలి ఉన్నప్పుడు హిక్కా వస్తుంది.

సమం సన్ధ్యాన్నపానేన యా ప్రయాతి చ సాన్నజా । ఆయాసాత్పవనః క్రుద్ధః క్షుద్రాం హిక్రాం ప్రవర్తయేత్ ॥ ౧,౧౫౧.

సంధ్యా సమయానికి ఆహారం, పానీయం తీసుకున్నప్పుడు వచ్చే హిక్కాను 'జంట' అని అంటారు. శ్రమ వల్ల వాయువు కదిలితే, చిన్న హిక్కా వస్తుంది.

జత్రుమూలాత్పరిసృతా మన్దవేగవన్తీ హి సా । వృద్ధిమాయాసతో యాతి భుక్తమాత్రే చ మార్దబమ్ ॥ ౧,౧౫౧.

గొంతు వేరే భాగం నుంచి మెల్లగా వ్యాపించే హిక్కా, శ్రమతో పెరుగుతుంది. తిన్న వెంటనే అది కొంత తగ్గిపోతుంది.

చిరేణ యమలైర్వేగైర్యా హిక్రా సంప్రవర్తతే । పరిణామాన్ముఖే వృద్ధిం పరిణామే చ గచ్ఛతి ॥ ౧,౧౫౧.

చాలా కాలం తర్వాత, జంటగా వచ్చే హిక్కా, నోటిలో పెరుగుతూ, ప్రతి సారి మరింత ఎక్కువగా అవుతుంది.

కమ్పయన్తీ శిరో గ్రీవాం యమలాం తాం వినిర్దిశేత్ । ప్రలాపచ్ఛర్ద్యతీసారనేత్రవిప్లుతజృమ్భితా ॥ ౧,౧౫౧.

తల, మెడ వణికించే హిక్కాను 'జంట'గా గుర్తించాలి. అది మూర్ఛ, వాంతులు, విరేచనాలు, కళ్ళు తిరగడం వంటి లక్షణాలతో వస్తుంది.

యమలా వేగినీ హిక్రా పరిణామవతీ చ సా । ధ్వస్తభ్రూశఙ్ఖయుగ్మస్య శ్రుతివిప్లుతచక్షుషః ॥ ౧,౧౫౧.

జంటగా, వేగంగా వచ్చే హిక్కా, పెరుగుతూ, కనుబొమ్మలు, కపాలం వదిలిపోవడం, వినికిడి, చూపు తారుమారవడం కలిగిస్తుంది.

స్తమ్భయన్తీ తనుం వాచం స్మృతిం సంజ్ఞాం చ ముఞ్చతీ । తుదన్తీ మార్గమాణస్య కుర్వతీ మర్మఘట్టనమ్ ॥ ౧,౧౫౧.

అది శరీరాన్ని, మాటను కఠినంగా చేస్తుంది; జ్ఞాపకం, స్పృహ పోయేలా చేస్తుంది; ప్రాణనాళాల్లో నొప్పి కలిగిస్తుంది.

పృష్ఠతో నమనం సార్ష్యం మహాహిక్రా ప్రవర్తతే । మహాశూలా మహాశబ్దా మహావేగా మహాబలా ॥ ౧,౧౫౧.

వెనుకకు వంగడం, వణుకు కలిగినప్పుడు, పెద్ద హిక్కా వస్తుంది. అది తీవ్రమైన నొప్పి, పెద్ద శబ్దం, బలమైన ఊపిరి, గొప్ప బలం కలిగిస్తుంది.

పక్రాశయాచ్చ నాభేర్వా పూర్వవత్సా ప్రవర్తతే ॥ ౧,౧౫౧.

అది కడుపు లేదా నాభి నుంచి కూడా, ముందుగా చెప్పినట్లే, ప్రారంభమవుతుంది.

తద్రూపా సా మహత్కుర్యాఞ్జృమ్భణాం గప్రసారణమ్ । గమ్భీరేణ నిదానేన గమ్భీరా తు సుసాధయేత్ ॥ ౧,౧౫౧.

ఆ రకం హిక్కా పెద్ద జబ్బు, నోటిని విప్పడం కలిగిస్తుంది. లోతైన కారణం వల్ల వచ్చే హిక్కా చికిత్స చేయడం చాలా కష్టం.

ఆద్యే ద్వే వర్జయేదన్యే సర్వలిఙ్గాం చ వేగినీమ్ । సర్వస్య సంచితామస్య స్థవిరస్య వ్యవాయినః ॥ ౧,౧౫౧.

మొదటి రెండు రకాలలో మిగతావాటిని నివారించాలి. వేగంగా వచ్చే హిక్కా అన్నీ లక్షణాలు చూపిస్తుంది, ముఖ్యంగా వృద్ధులలో లేదా ఎక్కువ శారీరక సంబంధం ఉన్నవారిలో ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది.

వ్యాధిభిః క్షీణదేహస్య భక్తచ్ఛేదకృశస్య చ । సర్వేఽపి రోగా నాశాయ న త్వేవం శాఘ్రకారిణః ॥ ౧,౧౫౧.

వ్యాధులతో శరీరం బలహీనమై, ఆహారం లేక క్షీణించినవాడికి మిగతా అన్ని రోగాలు పోవచ్చు. కానీ, తొందరపడి పని చేసే వాడికి అలాంటిది జరగదు.

హిక్రాశ్వాసౌ యథా తౌ హి మృత్యుకాలే కృతాలయౌ ॥ ౧,౧౫౧.

మరణ సమయానికి హిక్కా, ఊపిరాడకపోవడం ఏర్పడితే, అవి అక్కడే స్థిరంగా ఉంటాయి.

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౧౫౨ ధన్వన్తరిరువాచ । అథాతో యక్ష్మరోగస్య నిదానం ప్రవదామ్యహమ్ । అనేకరోగానుగతో బహురోగపురోగమః ॥ ౧,౧౫౨.

ధన్వంతరి ఇలా అన్నాడు: ఇప్పుడు యక్ష్మ అనే వ్యాధి ఎలా వస్తుందో చెప్పుతున్నాను. ఇది అనేక రోగాలతో కలసి, మరికొన్ని రోగాలకు ముందుగా వస్తుంది.

రాజయక్ష్మా క్షయః శోషో రోగరాడితి కథ్యతే । నక్షత్రాణాం ద్విజానాఞ్చ రాజ్ఞోఽభూద్యదయం పురా ॥ ౧,౧౫౨.

దీనిని రాజయక్ష్మ, క్షయ, శోష, రోగరాజు అని పిలుస్తారు. పూర్వంలో ఈ వ్యాధి నక్షత్రాల రాజు, ద్విజులకు కలిగింది.

యచ్చ రాజా చ యక్ష్మా చ రాజయక్ష్మా తతో మతః । దేహౌషధక్షయకృతేః క్షయస్తత్సమ్భవాచ్చ సః ॥ ౧,౧౫౨.

రాజు, యక్ష్మ రెండూ కలిసినందువల్ల దీనికి రాజయక్ష్మ అని పేరు. శరీరం, శక్తి తగ్గిపోవడంవల్ల దీనిని క్షయ అంటారు. ఇదే కారణంగా ఇది కలుగుతుంది.

రసాదిశోషణాచ్ఛోషో రోగరాడితి రాజవత్ । సాహసం వేగసంరోధః శుక్రౌజః స్నేహసంక్షయః ॥ ౧,౧౫౨.

రసం మొదలైనవి ఎండిపోవడం వల్ల దీనికి శోష అని పేరు. ఇది రోగాలకు రాజు లాంటిది. తొందరగా చేయడం, సహజ వికారాలను ఆపడం, వీర్యం, బలం, నూనె తక్కువవడం వల్ల ఇది వస్తుంది.

అన్నపానవిధిత్యాగశ్చత్వారస్తస్యహేతవః । తైరుదీర్ణోఽనిలః పిత్తం వ్యర్థం చోదీర్య సర్వతః ॥ ౧,౧౫౨.

అన్నపాన నియమాలు పాటించకపోవడం — ఇవే దీనికి నాలుగు కారణాలు. వీటి వల్ల వాయువు పెరిగి, పిత్తం కూడా అప్రయోజనంగా ఎక్కడికక్కడ కలత చెందుతుంది.

శరిరసన్ధిమావిశ్య తాః శిరాః ప్రతిపీడయన్ । ముఖాని స్రోతసాం రుద్ధ్వా తథైవాతివిసృజ్య వా ॥ ౧,౧౫౨.

వీటి ప్రభావంతో అవయవాల ముడులు లోపలికి వెళ్లి, నరాలను నొక్కి, రక్తనాళాలను మూసివేస్తాయి లేదా అధికంగా విసర్జన జరుగుతుంది.

మధ్యమూర్ధ్వమధస్తిర్యగవ్యథాం సఞ్జనయేద్ధృదః । రూపం భవిష్యతస్తస్య ప్రతిశ్యాయో భృశం జ్వరః ॥ ౧,౧౫౨.

ఇవి శరీరంలో మధ్య, పై, క్రింద, అడ్డదిశల్లో, హృదయంలో నొప్పిని కలిగిస్తాయి. దాని లక్షణాలు — తీవ్రమైన జలుబు, జ్వరం.

ప్రసేకో ముఖమాధుర్యం మార్దవం వహ్నిదే హయోః । లౌల్యభావోఽన్నపానాదౌ శుచావశుచివీక్షణమ్ ॥ ౧,౧౫౨.

నోరులో ఎక్కువ ఉప్పిరి, తీపి, మృదుత్వం, అగ్నిబలహీనత, అన్నపానాలపై అధిక ఆకాంక్ష, శుభాశుభాలను ఒకేలా చూడడం కలుగుతాయి.

మక్షికాతృణకేశాదిపాతః ప్రాయోఽన్నపానయోః । హృల్లాసశ్ఛర్దిరరుచిరస్నాతేఽపి బలక్షయః ॥ ౧,౧౫౨.

అన్నపానాల్లో ఈగలు, గడ్డి, జుట్టు మొదలైనవి పడిపోవడం ఎక్కువగా జరుగుతుంది. వాంతులు, రుచిలేకపోవడం, స్నానం చేసినా బలహీనత కలుగుతుంది.

పాణ్యోరువక్షః పాదాస్యకుక్ష్యక్ష్ణోరతిశుక్లతా । బాహ్వోః ప్రతోదో జిహ్వాయాః కాయే బైభత్స్యదర్శనమ్ ॥ ౧,౧౫౨.

చేతులు, తొడలు, ఛాతీ, కాళ్లు, నోరు, పొట్ట, కళ్ళు చాలా తెల్లగా మారుతాయి. చేతులకు కొరడా మాదిరి నొప్పి, నాలుక మండడం, శరీరానికి అసహ్యమైన రూపం కనిపిస్తుంది.