గరుడపురాణమ్

ప్రాగ్రూపం తస్య హృత్పార్శ్వశూలం ప్రాణవిలోమతా । ఆనాహః శఙ్ఖభేదశ్చ తత్రాయాసోఽతిభోజనైః ॥ ౧,౧౫౦.

దీనికి ముందుగా వచ్చే లక్షణాలు: హృదయంలో, పక్కవైపులలో నొప్పి, ఊపిరి సరిగా పోకపోవడం, పొత్తికడుపు ఉబ్బడం, కంటిమూలలో నొప్పి. శ్రమ లేదా ఎక్కువగా తినడం వల్ల ఇది పెరుగుతుంది.

ప్రేరితః ప్రేరయన్క్షుద్రం స్వయం స సమలం మరుత్ । ప్రతిలోమం శిరా గచ్ఛేదుదీర్య పవనః కఫమ్ ॥ ౧,౧౫౦.

అశుద్ధమైన వాయువు తానే తాను ప్రేరేపిస్తూ, నాళాలలోకి వెనక్కి పోయి, పైకి ఎక్కి, కఫాన్ని బయటకు తోడుతుంది.

పరిగృహ్యశిరోగ్రీవమురః పార్శ్వే చ పీడయన్ । కాసం ఘుర్ఘురకం మోహమరుచిమ్పీనసం భృశమ్ ॥ ౧,౧౫౦.

తల, మెడ, ఛాతీ, పక్కలను పట్టుకుని, దగ్గు, ఘుర్ఘురం, మూర్చ, ఆకలి లేకపోవడం, తీవ్రమైన ముక్కు దిబ్బతనం కలుగజేస్తుంది.

కరోతి తీవ్రవేగఞ్చ శ్వాసం ప్రాణోపతాపినమ్ । ప్రతామ్యేత్తస్య వేగేనష్ఠీవనాన్తే క్షణం సుఖీ ॥ ౧,౧౫౦.

ఇది తీవ్రమైన వేగంతో ఊపిరితిత్తి సమస్యను కలిగిస్తుంది, ప్రాణాన్ని బాధిస్తుంది. దాని బలానికి బాధితుడు మూర్చపోతాడు, కానీ తుమ్మిన తర్వాత కొంత సేపు ఉపశమనం కలుగుతుంది.

కృచ్ఛ్రాచ్ఛయానః శ్వసితి నిషణ్ణః స్వాస్థ్యమర్హతి । ఉచ్ఛ్రితాక్షో లలాటేన స్విద్యతా భృశమార్తిమాన్ ॥ ౧,౧౫౦.

పడి ఉండడం చాలా కష్టం, ఊపిరి బాగా తీసుకోవాలి. కూర్చుని ఉంటే కొంత ఉపశమనం. కళ్ళు పెద్దవిగా, నుదురు చెమటతో, తీవ్రమైన బాధతో ఉంటాడు.

విశుష్కాస్యో ముహుః శ్వాసః కాఙ్క్షత్యుష్ణం సవేపథుః । మేఘామ్బుశీతప్రాగ్వాతైః శ్లేష్మలైశ్చ వివర్ధతే ॥ ౧,౧౫౦.

వాడి నోరు ఎండిపోయి, మళ్లీ మళ్లీ ఊపిరి పీలుస్తాడు, వేడి కావాలని ఆశపడతాడు, ఒళ్లు వణుకుతుంది. మేఘాలు, చల్లని నీరు, తూర్పు గాలి, కఫం వృద్ధి వల్ల ఇది పెరుగుతుంది.

స యాప్యస్తమకః సాధ్యో నరస్య బలినో భవేత్ । జ్వరమూర్ఛావతః సీతైర్న శామ్యేత్ప్రథమస్తు సః ॥ ౧,౧౫౦.

ఈ దీర్ఘకాల చీకటి రకం బలమైన మనిషికి నయం అవుతుంది. కానీ జ్వరం, మూర్చ, చలితో ఉన్నవారికి మొదట్లో ఇది తగ్గదు.

కాసశ్వసితవచ్ఛీర్ణమర్మచ్ఛేదరుజార్దితః । సస్వేదమూర్ఛః సానాహో బస్తిదాహవిబోధవాన్ ॥ ౧,౧౫౦.

దగ్గు, ఊపిరితిత్తి వ్యాధిలా బాధపడుతూ, ముఖ్య అవయవాలకు గాయం వల్ల నొప్పి, చెమట, మూర్చ, పొత్తికడుపు ఉబ్బడం, మూత్రంలో కాలినట్టు ఉండటం, నిద్రలేమి కలుగుతాయి.

అధోదృష్టిః శుతాక్షస్తు స్నిహ్యద్రక్తైకలోచనః । శుష్కాస్యః ప్రలపన్దీనో నష్టచ్ఛాయో విచేతనః ॥ ౧,౧౫౦.

వాడి చూపు కిందకి, కళ్ళు లోపలకి పోయి, తెలుపు భాగం ఎరుపు కలిసినట్టు ఉంటుంది. నోరు ఎండిపోతుంది, అసంబద్ధంగా మాట్లాడతాడు, వర్ణం తగ్గిపోతుంది, జ్ఞానం కోల్పోతాడు.

మహాతామహతా దీనో నాదేన శ్వసితి క్రథన్ । ఉద్ధూయమానః సంరబ్ధో మత్తర్షభ ఇవానిశమ్ ॥ ౧,౧౫౦.

అతిగా బాధతో, లోతైన గొంతు ధ్వనితో, ఆ వ్యక్తి ఊపిరి పీల్చుతూ, ఎప్పుడూ ఆగకుండా, మత్తుగా ఉన్న ఎద్దు లాగా ఆగ్రహంతో ఊపిరి తీసుకుంటూ, గొంతులో గొంతు శబ్దాలు చేస్తూ ఉంటాడు.

ప్రనష్టజ్ఞానవిజ్ఞానో విభ్రాన్తనయనాననః । నేత్రే సమాక్షిపన్బద్ధమూత్రవర్చా విశీర్ణవాక్ ॥ ౧,౧౫౦.

అతని జ్ఞానం, వివేకం పోయాయి; కళ్లూ ముఖం అయోమయంగా ఉన్నాయి. అతడు కళ్లను బిగించి చూస్తూ, మూత్రం మలాన్ని ఆపుకుని, మాటలు స్పష్టంగా పలకలేని స్థితిలో ఉన్నాడు.

శుష్కకణ్ఠో ముహుశ్చైవ కర్ణశఙ్ఖాశిరోఽతిరుక్ । యో దీర్ఘముచ్ఛ్వసిత్యూర్ధ్వం న చ ప్రత్యాహరత్యధః ॥ ౧,౧౫౦.

తన గొంతు మళ్లీ మళ్లీ ఎండిపోతుంది. చెవులు, కపాలం, తలలో తీవ్రమైన నొప్పి ఉంటుంది. అతడు ఊపిరిని పైకి, దీర్ఘంగా వదులుతాడు కానీ మళ్లీ లోపలికి తీసుకోలేడు.

శ్లేష్మావృతముఖశ్రోత్రః క్రుద్ధగన్ధవహార్దితః । ఊర్ధ్వం సమీక్షతే భ్రాన్తమక్షిణీ పరితః క్షిపన్ ॥ ౧,౧౫౦.

అతని నోరు, చెవులు లావుగా, శ్లేష్మంతో నిండిపోయి, వాసన తారుమారై బాధపడుతుంటాడు. అతడు పైకి చూస్తూ, కళ్ళు చుట్టూ తిరుగుతూ, అన్ని వైపులా చూపులు విసురుతాడు.

మర్మసు చ్ఛిద్యమానేషు పరిదేవీ నిరుద్ధవాక్ । ఏతే సిధ్యేయురవ్యక్తాః వ్యక్తాః ప్రాణహరా ధ్రువమ్ ॥ ౧,౧౫౦.

ప్రాణస్థానాల్లో నొప్పి కలిగినప్పుడు, అతడు బాధతో ఏడుస్తూ, మాటలు బయటకు రాకుండా ఉంటాడు. ఈ కనిపించని లక్షణాలు బయటపడితే, అవి తప్పకుండా మరణానికి దారితీస్తాయి.

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౧౫౧ ధన్వన్తరిరువాచ । హిక్రారోగనిదానఞ్చ వక్ష్యే సుశ్రుత ! తచ్ఛృణు । శ్వాసైకహేతుః ప్రాగ్రూపం సంఖ్యా ప్రకృతిసంశ్రయా ॥ ౧,౧౫౧.

ధన్వంతరి ఇలా అన్నాడు: సుశ్రుతా! హిక్కా వ్యాధి ఎలా వస్తుందో, దాని లక్షణాలు, రకాలు, కారణాలు గురించి చెబుతాను. హిక్కాకు ఒకే ఒక కారణం ఉంది; దాని ప్రారంభ లక్షణాలు, రకాలు, స్వభావాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని తెలుసుకోవాలి.

హిక్రా భక్ష్యోద్భవా క్షుద్రా యమలా మహతీతి చ । గమ్భీరా చ మరుత్తత్ర త్వరయాయుక్తిసేవితైః ॥ ౧,౧౫౧.

హిక్కా తినే ఆహారం వల్ల వస్తుంది. అది చిన్నది, జంటగా, పెద్దది, లోతుగా ఉండవచ్చు. మరుత్! త్వరగా లేదా ఎక్కువగా తినడం వల్ల లోతైన హిక్కా కూడా వస్తుంది.

రూక్షతీక్ష్ణఖరాశాన్తైరన్నపానైః ప్రపీడితః । కరోతి హిక్రాం శ్వసనః మన్దశబ్దాం క్షుధానుగామ్ ॥ ౧,౧౫౧.

ఎవరైనా పొడి, మసాలా, గట్టిగా ఉండే లేదా ఎక్కువగా తినే ఆహారం, పానీయాల వల్ల బాధపడితే, ఊపిరి మృదువుగా, మెల్లగా శబ్దంతో, ఆకలి ఉన్నప్పుడు హిక్కా వస్తుంది.

సమం సన్ధ్యాన్నపానేన యా ప్రయాతి చ సాన్నజా । ఆయాసాత్పవనః క్రుద్ధః క్షుద్రాం హిక్రాం ప్రవర్తయేత్ ॥ ౧,౧౫౧.

సంధ్యా సమయానికి ఆహారం, పానీయం తీసుకున్నప్పుడు వచ్చే హిక్కాను 'జంట' అని అంటారు. శ్రమ వల్ల వాయువు కదిలితే, చిన్న హిక్కా వస్తుంది.

జత్రుమూలాత్పరిసృతా మన్దవేగవన్తీ హి సా । వృద్ధిమాయాసతో యాతి భుక్తమాత్రే చ మార్దబమ్ ॥ ౧,౧౫౧.

గొంతు వేరే భాగం నుంచి మెల్లగా వ్యాపించే హిక్కా, శ్రమతో పెరుగుతుంది. తిన్న వెంటనే అది కొంత తగ్గిపోతుంది.

చిరేణ యమలైర్వేగైర్యా హిక్రా సంప్రవర్తతే । పరిణామాన్ముఖే వృద్ధిం పరిణామే చ గచ్ఛతి ॥ ౧,౧౫౧.

చాలా కాలం తర్వాత, జంటగా వచ్చే హిక్కా, నోటిలో పెరుగుతూ, ప్రతి సారి మరింత ఎక్కువగా అవుతుంది.

కమ్పయన్తీ శిరో గ్రీవాం యమలాం తాం వినిర్దిశేత్ । ప్రలాపచ్ఛర్ద్యతీసారనేత్రవిప్లుతజృమ్భితా ॥ ౧,౧౫౧.

తల, మెడ వణికించే హిక్కాను 'జంట'గా గుర్తించాలి. అది మూర్ఛ, వాంతులు, విరేచనాలు, కళ్ళు తిరగడం వంటి లక్షణాలతో వస్తుంది.

యమలా వేగినీ హిక్రా పరిణామవతీ చ సా । ధ్వస్తభ్రూశఙ్ఖయుగ్మస్య శ్రుతివిప్లుతచక్షుషః ॥ ౧,౧౫౧.

జంటగా, వేగంగా వచ్చే హిక్కా, పెరుగుతూ, కనుబొమ్మలు, కపాలం వదిలిపోవడం, వినికిడి, చూపు తారుమారవడం కలిగిస్తుంది.

స్తమ్భయన్తీ తనుం వాచం స్మృతిం సంజ్ఞాం చ ముఞ్చతీ । తుదన్తీ మార్గమాణస్య కుర్వతీ మర్మఘట్టనమ్ ॥ ౧,౧౫౧.

అది శరీరాన్ని, మాటను కఠినంగా చేస్తుంది; జ్ఞాపకం, స్పృహ పోయేలా చేస్తుంది; ప్రాణనాళాల్లో నొప్పి కలిగిస్తుంది.

పృష్ఠతో నమనం సార్ష్యం మహాహిక్రా ప్రవర్తతే । మహాశూలా మహాశబ్దా మహావేగా మహాబలా ॥ ౧,౧౫౧.

వెనుకకు వంగడం, వణుకు కలిగినప్పుడు, పెద్ద హిక్కా వస్తుంది. అది తీవ్రమైన నొప్పి, పెద్ద శబ్దం, బలమైన ఊపిరి, గొప్ప బలం కలిగిస్తుంది.

పక్రాశయాచ్చ నాభేర్వా పూర్వవత్సా ప్రవర్తతే ॥ ౧,౧౫౧.

అది కడుపు లేదా నాభి నుంచి కూడా, ముందుగా చెప్పినట్లే, ప్రారంభమవుతుంది.

తద్రూపా సా మహత్కుర్యాఞ్జృమ్భణాం గప్రసారణమ్ । గమ్భీరేణ నిదానేన గమ్భీరా తు సుసాధయేత్ ॥ ౧,౧౫౧.

ఆ రకం హిక్కా పెద్ద జబ్బు, నోటిని విప్పడం కలిగిస్తుంది. లోతైన కారణం వల్ల వచ్చే హిక్కా చికిత్స చేయడం చాలా కష్టం.

ఆద్యే ద్వే వర్జయేదన్యే సర్వలిఙ్గాం చ వేగినీమ్ । సర్వస్య సంచితామస్య స్థవిరస్య వ్యవాయినః ॥ ౧,౧౫౧.

మొదటి రెండు రకాలలో మిగతావాటిని నివారించాలి. వేగంగా వచ్చే హిక్కా అన్నీ లక్షణాలు చూపిస్తుంది, ముఖ్యంగా వృద్ధులలో లేదా ఎక్కువ శారీరక సంబంధం ఉన్నవారిలో ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది.

వ్యాధిభిః క్షీణదేహస్య భక్తచ్ఛేదకృశస్య చ । సర్వేఽపి రోగా నాశాయ న త్వేవం శాఘ్రకారిణః ॥ ౧,౧౫౧.

వ్యాధులతో శరీరం బలహీనమై, ఆహారం లేక క్షీణించినవాడికి మిగతా అన్ని రోగాలు పోవచ్చు. కానీ, తొందరపడి పని చేసే వాడికి అలాంటిది జరగదు.

హిక్రాశ్వాసౌ యథా తౌ హి మృత్యుకాలే కృతాలయౌ ॥ ౧,౧౫౧.

మరణ సమయానికి హిక్కా, ఊపిరాడకపోవడం ఏర్పడితే, అవి అక్కడే స్థిరంగా ఉంటాయి.