గరుడపురాణమ్

తైర్మిథస్తుల్యరూపత్వమాగమ్య వ్యాప్నువంస్తనుమ్ । పిత్తరక్తస్య వికృతేః సంసర్గాద్దషణాదపి ॥ ౧,౧౪౮.

అవి కలిసిపోతే, రూపంలో ఒకటిగా మారి, శరీరమంతా వ్యాపిస్తాయి. పిత్తం, రక్తం కలిసిపోతే, వాటి మిశ్రమం వల్ల, కొన్నిసార్లు కాటు వల్ల కూడా వ్యాధి వస్తుంది.

గన్ధవర్ణానువృత్తేషు రక్తేన వ్యపదిశ్యతే । ప్రభవత్యసృజః స్థానాత్ప్లీహతో యకృతశ్చ సః ॥ ౧,౧౪౮.

రక్తానికి పిత్తంలా వాసన, రంగు ఉంటే, అది రక్తపిత్తం అని గుర్తించాలి. ఇది రక్తం ఉన్న చోట్ల, ప్లీహ, కాలేయం నుంచి ఉత్పన్నమవుతుంది.

శిరోగురుత్వమరుచిః శీతేచ్ఛా ధూమకోఽమ్లకః । ఛర్ధితశ్ఛర్దిబై భత్స్యం కాసః శ్వాసో భ్రమః క్లమః ॥ ౧,౧౪౮.

తల బరువుగా ఉండటం, రుచి లేకపోవడం, చల్లదనం కోరిక, పొగ లేదా పులుపు ఉబ్బసం, వాంతులు, ఆహారంపై విరక్తి, దగ్గు, ఊపిరితిత్తి, తల తిరగడం, అలసట ఇవన్నీ కలుగుతాయి.

లోహితో న హితో మత్స్యగన్ధాస్యాత్వఞ్చ విజ్వరే । రక్తహారిద్రహరితవర్ణతా నయనాదిషు ॥ ౧,౧౪౮.

రక్తం ఆరోగ్యంగా ఉండదు, నోటి నుంచి చేప వాసన వస్తుంది. జ్వరం లేకపోయినా, కళ్లలో, ఇతర అవయవాల్లో ఎరుపు, పసుపు లేదా ఆకుపచ్చ రంగు కనిపిస్తుంది.

నీలలోహిత పీతానాం వర్ణానామవివేచనమ్ । స్వప్నే ఇన్మాదధర్మిత్వం భవత్యస్మిన్భవిష్యతి ॥ ౧,౧౪౮.

నీలం, ఎరుపు, పసుపు రంగులను వేరు చేయలేరు. కలలో పిచ్చితనం, ధర్మానికి విరుద్ధమైన ప్రవర్తన కనిపిస్తుంది.

ఉర్ధ్వం నాసాక్షికర్ణాస్యైర్మేఢ్రయోనిగుదైరధః । కుపితం రోమకూపైశ్చ సమస్తైస్తత్ప్రవర్తతే ॥ ౧,౧౪౮.

పైకి చూస్తే ముక్కు, కళ్ళు, చెవులు, నోటి ద్వారా; కిందకి చూస్తే లింగం, యోని, గుదం ద్వారా; ఇంకా రోమకూపాల ద్వారా కూడా వ్యాధి బయటపడుతుంది.

ఊర్ధ్వం సాధ్యం కఫాద్యస్మాత్తద్విరేచనసాధితమ్ । బహ్వౌషధాని పిత్తస్య విరేకో హి వరౌషధమ్ ॥ ౧,౧౪౮.

కఫం కలిసినప్పుడు, విరేచనంతో నయం చేయవచ్చు. పిత్తానికి ఎన్నో ఔషధాలు ఉన్నా, విరేచనమే ఉత్తమమైన ఔషధం.

అనుబన్ధీ కఫో యత్ర తత్ర తస్యాపి శుద్ధికృత్ । కషాయాః స్వాదవో యస్య విశుద్ధౌ శ్లేష్మలా హితాః ॥ ౧,౧౪౮.

కఫం కూడా ఉంటే, శుద్ధి చేయడం మంచిది. కషాయం, తీపి రుచులు కఫాన్ని శుద్ధి చేయడంలో ఉపయోగపడతాయి.

కటుతిక్తకషాయా వా యే నిసర్గాత్కఫావహాః । అధో యాప్యఞ్చ నాయుష్మాంస్తత్ప్రచ్ఛర్దనసాధకమ్ ॥ ౧,౧౪౮.

సహజంగా కారం, చేదు, కషాయం రుచులు కఫాన్ని తగ్గిస్తాయి. ఇవి కిందకి పోయే, దీర్ఘకాలిక వ్యాధులకు, వాంతి ద్వారా చికిత్స చేయవచ్చు.

అల్పౌషధఞ్చ పిత్తస్య వమనం నావమౌషధమ్ । అనుబన్ధి బలం యస్య శాన్తపిత్తనరస్య చ ॥ ౧,౧౪౮.

పిత్తం బలహీనంగా ఉన్నప్పుడు వాంతి ఉత్తమ ఔషధం కాదు. బలం ఉన్నవారికి, పిత్తం శాంతమైనవారికి మాత్రమే వాంతి చేయడం మంచిది.

కషాయశ్చ హితస్తస్య మధురా ఏవ కేవలమ్ । కఫమారుతసంస్పృష్టమసాధ్యముపనామనమ్ ॥ ౧,౧౪౮.

కషాయం, తీపి పదార్థాలు అతనికి మంచివి. కఫం, వాయువు కలిసినప్పుడు, అది నయం చేయలేని వ్యాధిగా పిలుస్తారు.

అసహ్యం ప్రతిలోమత్వాదసాధ్యాదౌషధస్య చ । న హి సంశోధనం కిఞ్చిదస్య చ ప్రతిలోమినః ॥ ౧,౧౪౮.

అసహ్యంగా, వ్యతిరేక దిశగా ఉండి, ఔషధం పనిచేయని వ్యాధికి శుద్ధి చేయడం సాధ్యం కాదు.

శోధనం ప్రతిలోమఞ్చ రక్తపిత్తేఽభిసర్జితమ్ । ఏవమేవోపశమనం సంశోధనమిహేష్యతే ॥ ౧,౧౪౮.

వ్యతిరేక దిశలో శుద్ధి చేయడం రక్తపిత్తానికి సూచించబడింది. అలాగే, ఉపశమనంతో పాటు శుద్ధి కూడా అవసరం.

సంసృష్టేషు హి దోషేషు సర్వథా ఛర్దనం హితమ్ । తత్ర దోషోఽత్ర గమనం శివాస్త్ర ఇవ లక్ష్యతే ॥ ౧,౧౪౮.

దోషాలు కలిసిపోయినప్పుడు, ఎలాగైనా బయటకు పంపడం మంచిదని చెప్పబడింది. అలాంటి సందర్భంలో అక్కడ ఉండటం కూడా పెద్ద తప్పే, అది శివుని ఆయుధంలా ప్రమాదకరంగా ఉంటుంది.

ఉపద్రవాశ్చ వికృతిం ఫలతస్తేషు సాధితమ్ ॥ ౧,౧౪౮.

ఇలాంటి సందర్భాల్లో కలిగే ఇబ్బందులు మరింత గందరగోళాన్ని కలిగిస్తాయి, వాటి ఫలితాలు కూడా అంతే భయంకరంగా ఉంటాయి.

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౧౪౯ ధన్వన్తరిరువాచ । ఆశుకారీ యతః కాసః స ఏవాతః ప్రవక్ష్యతే । పఞ్చ కాసాః స్మృతా వాతపిత్తశ్లేష్మక్షతక్షయైః ॥ ౧,౧౪౯.

ధన్వంతరి ఇలా అన్నారు: దగ్గు త్వరగా వస్తుంది కనుక దాని గురించి ఇప్పుడు చెబుతాను. దగ్గుకు అయిదు రకాలున్నాయి — అవి వాతము, పిత్తము, శ్లేష్మము, గాయం, క్షయం వల్ల కలిగేవి.

క్షయాయోపేక్షితాః సర్వే బలినశ్చోత్తరోత్తరమ్ । తేషాం భవిష్యతాం రూపం కణ్ఠే కణ్డూరరోచకః ॥ ౧,౧౪౯.

క్షయం ఉన్నవారు ఈ లక్షణాలను పట్టించుకోకుండా వదిలేస్తే, అవి ఒక్కొక్కటిగా బలంగా పెరుగుతాయి. అవి మొదట గొంతులో మంట, రుచి పోవడం వంటి లక్షణాలతో కనిపిస్తాయి.

శుష్కకర్ణాస్యకణ్ఠత్వం తత్రాధోవిహితోఽనిలః । ఊర్ధ్వం ప్రవృత్తః ప్రాప్యో రస్తస్మిన్కణ్ఠే చ సంసృజన్ ॥ ౧,౧౪౯.

అక్కడ చెవులు, నోరు, గొంతు పొడిగా మారతాయి; అది క్రిందికి పోయే వాయువుతో వస్తుంది. ఆ వాయువు పైకి వచ్చి గొంతులో చేరి అక్కడే చేరిపోతుంది.

శిరాస్రోతాంసి సంపూర్య తతోఽఙ్గాన్యుత్క్షిపన్తి చ । క్షిపన్నివాక్షిణీ క్లిష్టస్వరః పార్శ్వే చ పీడయన్ ॥ ౧,౧౪౯.

అది నాడులను నింపి, దేహాన్ని పైకి లేపుతుంది. కళ్లలో నొప్పి, గొంతు బిగుసుకుపోవడం, ప్రక్కవైపు నొప్పి కలుగుతాయి.

ప్రవర్తతే సవక్రేణ భిన్నకాంస్యోపమధ్వనిః । హృత్పార్శ్వేరుశిరః శూలమోహక్షోభస్వరక్షయాన్ ॥ ౧,౧౪౯.

దగ్గు వంకరగా, పగిలిన కంచు వాద్యంలా శబ్దంతో వస్తుంది. అది హృదయం, ప్రక్క, తలలో నొప్పి, మతిమరుపు, అసహనం, గొంతు శబ్దం పోవడం కలిగిస్తుంది.

కరోతి శుష్కకాసఞ్చ మహావేగరుజాస్వనమ్ । సోంగహర్షో కఫం శుష్కం కృఛ్రాన్ముక్త్వాల్పతాం వ్రజేత్ ॥ ౧,౧౪౯.

ఇది పొడి దగ్గును, తీవ్రమైన నొప్పిని, గట్టిగా వినిపించే శబ్దాన్ని కలిగిస్తుంది. ఒళ్ళు జలదరించిపోవడం, కష్టం మీద పొడి శ్లేష్మం బయటకు రావడం, ఆ తర్వాత దగ్గు తగ్గిపోతుంది.

పిత్తాత్పీతాక్షికత్వం చ తిక్తాస్యత్వం జ్వరో భ్రమః । పిత్తాసృగ్వమనం తృష్ణా వైస్వర్యం ధూమకో మదః ॥ ౧,౧౪౯.

పిత్తం వల్ల కళ్లకు పసుపు రంగు, నోటిలో చేదు రుచి, జ్వరం, తలనుప్పి, పిత్తం లేదా రక్తం వాంతి, దాహం, గొంతు బిగుసుకుపోవడం, పొగమయం, మత్తు వస్తాయి.

ప్రతతం కాసవేగే చ జ్యోతిషామివ దర్శనమ్ । కఫాదురోఽల్పరుఙ్మూర్ధి హృదయం స్తిమితే గురు ॥ ౧,౧౪౯.

దగ్గు ఎక్కువగా ఉంటే, కళ్లకు వెలుతురు కనిపించినట్టు ఉంటుంది. శ్లేష్మం వల్ల తలకు తక్కువ నొప్పి, హృదయం బరువుగా, మందంగా అనిపిస్తుంది.

కణ్ఠే ప్రలేపమదజం పీనసచ్ఛర్ద్యరోచకాః । రోమహర్షో ధనస్నిగ్ధంశ్లేష్మణాఞ్చ ప్రవర్తనమ్ ॥ ౧,౧౪౯.

గొంతులో పూత, ఆకలి లేకపోవడం, ముక్కు కారడం, వాంతులు, రుచి పోవడం, ఒళ్ళు జలదరించిపోవడం, మందంగా, కొవ్వుగా ఉండే శ్లేష్మం ఎక్కువగా ఉత్పత్తి అవుతుంది.

యుద్ధాద్యైః సాహసైస్తైస్తైః సేవితైరయథాబలమ్ । ఉపస్యన్తః క్షతో వాయుః పిత్తేనానుగతో బలీ ॥ ౧,౧౪౯.

యుద్ధం వంటి కష్టమైన పనులు, శక్తికి మించి చేసే ప్రయత్నాలు వలన వాయువు బాధపడుతుంది. అది పిత్తంతో కలసి బలంగా మారుతుంది.

కుపితః కురుతే కాసం కఫం తేన సశోణితమ్ । పీతం శ్యావఞ్చ శుష్కఞ్చ గ్రథితం కుపితం బహు ॥ ౧,౧౪౯.

అది కుదిరిపోతే దగ్గు వస్తుంది. అందులో రక్తం కలిసిన శ్లేష్మం, పసుపు, నలుపు, పొడి, ముద్దగా, ఎక్కువగా, తీవ్రంగా బయటకు వస్తుంది.

ష్ఠీవేత్కణ్ఠేన రుజతా విభిన్నేనైవ చోరసా । సూచీభిరివ తీక్ష్ణాభిస్తుద్యమానేన శూలినా ॥ ౧,౧౪౯.

వాడు గొంతులో నుంచి నొప్పితో ఉమ్ముతాడు. ఛాతీ చీలిపోయినట్టు అనిపిస్తుంది. పదునైన సూదులతో పొడిచినట్టు, కత్తితో గాయపరిచినట్టు బాధ కలుగుతుంది.

దుః ఖస్పర్శేన శూలేన భేదపీడాహితాపినా । పర్వభేదజ్వరశ్వాసతృష్ణావైస్వర్యకమ్పవాన్ ॥ ౧,౧౪౯.

దేహాన్ని తాకినప్పుడు నొప్పి, చీల్చే నొప్పి, ముక్కలు అయ్యే బాధ, మడమలు విరిగినట్టు, జ్వరం, ఊపిరాడకపోవడం, దాహం, గొంతు బిగుసుకుపోవడం, ఒళ్ళు వణికిపోవడం కలుగుతాయి.

పారావత ఇవోత్కూజన్పార్శ్వశూలీ తతోఽస్య చ । కఫాద్యైర్వమనం పక్తిబలవర్ణఞ్చ హీయతే ॥ ౧,౧౪౯.

పావురం లాగా గుగ్గులాడుతూ, ప్రక్కవైపు నొప్పితో బాధపడతాడు. శ్లేష్మం మొదలైన కారణాల వల్ల వాంతులు వస్తాయి. శక్తి, రంగు, జీర్ణశక్తి తగ్గిపోతాయి.