చాణూరో ముష్టికో మల్లః కంసో మఞ్చాన్నిపాతితః । రుక్మిణీసత్యభామాద్యాః హ్యష్టౌ పత్న్యో హరేః పరాః ॥ ౧,౧౪౪.
చాణూరుడు, ముష్టికుడు అనే మల్లయోధుడు, కంసుడు — వీరిని యుద్ధంలో పడగొట్టాడు. రుక్మిణి, సత్యభామ మొదలైన ఎనిమిది గొప్ప భార్యలు హరికి కలిగినవారు.
షోఢశ స్త్రీసహస్రాణి హ్యన్యాన్యాస మహాత్మనః । తాసాం పుత్రాశ్చ పౌత్రాద్యాః శతశోఽథ సహస్రశః ॥ ౧,౧౪౪.
ఆ మహాత్ముడికి ఇంకొన్ని పదహారు వేల మంది భార్యలు ఉన్నారు. వారి కుమారులు, మనవళ్లు వందలాది, వేలాదిగా ఉన్నారు.
రుక్మిణ్యాఞ్చైవ ప్రద్యుమ్నో న్యవధీచ్ఛంబరఞ్చ యః । తస్య పుత్రోఽనిరుద్ధోఽభూదుషాబాణసుతాపతిః ॥ ౧,౧౪౪.
రుక్మిణి కుమారుడైన ప్రద్యుమ్నుడు శంబరాసురుని సంహరించాడు. అతని కుమారుడు అనిరుద్ధుడు, ఉషా అనే బాణుని కుమార్తె భర్తగా అయ్యాడు.
హరిశకరయోర్యత్ర మహాయుద్ధం బభూవ హ । బాణబాహుసహస్రఞ్చ చ్ఛిన్నం బాహుద్వయం హ్యభూత్ ॥ ౧,౧౪౪.
హరి, చంద్రకళధారి శివుడు మధ్య గొప్ప యుద్ధం జరిగింది. ఆ యుద్ధంలో బాణుని వెయ్యి చేతులు తెగిపోయి, రెండు మాత్రమే మిగిలాయి.
నరకో నిహతో యేన పారిజాతం జహార యః । బలశ్చ శిసుపాలశ్చ హతశ్చ ద్వివిదః కపిః ॥ ౧,౧౪౪.
నరకాసురుడు సంహరించబడి, పారిజాత వృక్షాన్ని తీసుకువచ్చాడు. బలరాముడు, శిశుపాలుడు, ద్వివిద అనే వానరుడు కూడా హతమయ్యారు.
అనిరుద్ధాదభూద్వజ్రః స చ రాజా గతే హరౌ । సన్దీపనిం గురుఞ్చక్రే సపుత్రఞ్చ చకార సః । మథురాయాం చోగ్రసేనం పాలనం చ దివౌకసామ్ ॥ ౧,౧౪౪.
అనిరుద్ధుని కుమారుడైన వజ్రుడు, హరి లోకానికి వెళ్లిన తర్వాత రాజయ్యాడు. అతను సందీపని గురువుగా చేసుకున్నాడు, అతని కుమారుడిని కూడా. మథురలో ఉగ్రసేనుడు దేవతల పరిరక్షకుడిగా స్థాపించబడ్డాడు.
శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౧౪౫ బ్రహ్మోవాచ । భారతం సంప్రవక్ష్యామి భారావతరణం భువః । చక్రే కృష్ణో యుధ్యమానః పాణ్డవాదినిమిత్తతః ॥ ౧,౧౪౫.
బ్రహ్మ చెప్పారు: ఇప్పుడు నేను భారతాన్ని, భూమిపై భారాన్ని తీయడాన్ని వివరించబోతున్నాను. పాండవులు మొదలైనవారి కోసం శ్రీకృష్ణుడు యుద్ధం చేసి, ఆ కార్యాన్ని నెరవేర్చాడు.
విష్ణునాభ్యబ్జతో బ్రహ్మా బ్రహ్మపుత్రోఽత్రిరత్రితః । సోమస్తతో బుధస్తస్మాదిలాయాం చ పురూరవాః ॥ ౧,౧౪౫.
విష్ణువు నాభిలో నుండి బ్రహ్మ వచ్చాడు. బ్రహ్మకు కుమారుడిగా అత్రి జన్మించాడు. సోముని నుండి బుధుడు, బుధుని నుండి ఇలలో పురురావుడు జన్మించాడు.
తస్యాయుస్తత్ర వంశేఽభూద్యయాతిర్భరతః కురుః । శన్తనుస్తస్య వంశేఽభూద్గఙ్గాయాం శన్తనోః సుతః ॥ ౧,౧౪౫.
ఆ వంశంలో ఆయుస్సు జన్మించాడు. తరువాత యయాతి, భారతుడు, కురు జన్మించారు. కురు వంశంలో శంతను జన్మించాడు. గంగాదేవిలో శంతనువుకు కుమారుడు పుట్టాడు.
భీష్మః సర్వగుణైయుక్తో బ్రహ్మవైవర్తపారగః ॥ ౧,౧౪౫.
భీష్ముడు అన్ని గుణాలతో కూడినవాడు, బ్రహ్మవైవర్తంలో నిపుణుడు.
శన్తనోః సత్యవత్యాం చ ద్వౌ పుత్రౌ సంబభూవతుః । చిత్రాఙ్గదన్తు గన్ధర్వః పుత్రం చిత్రాఙ్గదోఽవధీత్ ॥ ౧,౧౪౫.
శంతనువుకు సత్యవతితో ఇద్దరు కుమారులు పుట్టారు. గంధర్వుడు, చిత్రాంగదుడనే కుమారుడిని సంహరించాడు.
అన్యో విచిత్రవీర్యోఽభూత్కాశీరాజసుతాపతిః । విచిత్రవీర్యే స్వర్యాతే వ్యాసాత్తత్క్షేత్రతోఽభవత్ ॥ ౧,౧౪౫.
ఇంకొకడు విచిత్రవీర్యుడు, కాశీరాజు కుమార్తె భర్త. విచిత్రవీర్యుడు మరణించిన తర్వాత, వ్యాసుని ద్వారా ఆ వంశానికి కుమారులు పుట్టారు.
ధృతరాష్టోఽమ్బికాపుత్రః పాణ్డురామ్బాలికాసుతః । భుజిష్యాయాన్తు విదురో గాన్ధార్యాం ధృతరాష్ట్రతః ॥ ౧,౧౪౫.
అంబికా కుమారుడైన ధృతరాష్ట్రుడు, అంబాలికా కుమారుడైన పాండు, పనిపెద్దదానివలన జన్మించినవాడు విదురుడు. గాంధారి నుండి ధృతరాష్ట్రునికి కుమారులు పుట్టారు.
దుర్యోధనప్రధానాస్తు శతసంఖ్యా మహాబలాః । పాణ్డోః కున్త్యాఞ్చ మాద్యాం చ పఞ్చ పుత్రాః ప్రజజ్ఞిరే ॥ ౧,౧౪౫.
దుర్యోధనుడు ప్రధానుడిగా, శతమంది బలవంతులైన కుమారులు ఉన్నారు. పాండునికి కుంటి, మాద్రి ద్వారా ఐదుగురు కుమారులు పుట్టారు.
యుధిష్ఠిరో భీమసేనో హ్యర్జునో నకులస్తథా । సహదేవశ్చ పఞ్చైతే మహాబలపరాక్రమాః ॥ ౧,౧౪౫.
యుధిష్ఠిరుడు, భీమసేను, అర్జునుడు, నకులు, సహదేవుడు — ఈ ఐదుగురు మహాశక్తి, పరాక్రమాలు కలిగినవారు.
కురుపాణ్డవయోర్వైరం దైవయో గాద్బభూవ హ । దుర్యోధనేనాధీరేణ పాణ్డవాః సముపద్రుతాః ॥ ౧,౧౪౫.
కౌరవులు, పాండవుల మధ్య శత్రుత్వం భగవంతుని సంకల్పంతో ఏర్పడింది. దుర్యోధనుడు పాండవులను అన్యాయంగా బాధించాడు.
దగ్ధా జతుగృహే వీరాస్తే ముక్తాః స్వధియామలాః ॥ ౧,౧౪౫.
వీరులు జటుగృహాన్ని కాల్చిన తర్వాత, స్వచ్ఛమైన మనస్సుతో అక్కడి నుండి తప్పించుకున్నారు.
తతస్తదేకచక్రాయాం బ్రాహ్మణస్య నివేశనే । వివిశుస్తే మహాత్మానో నిహత్య బకరాక్షసమ్ ॥ ౧,౧౪౫.
ఆ తరువాత, ఆ మహాత్ములు ఏకచక్ర నగరంలో ఒక బ్రాహ్మణుని ఇంటిలో ప్రవేశించి, బకాసురుడిని సంహరించి అక్కడ నివసించారు.
తతః పాఞ్చాలవిషయేద్రౌపద్యాస్తే స్వయంవరమ్ । విజ్ఞాయ వీర్యశుల్కాన్తాం పాణ్డవా ఉపయేమిరే ॥ ౧,౧౪౫.
తర్వాత పాంచాల దేశంలో, వీర్యపరిశోధనగా జరిగిన స్వయంవరంలో పాండవులు ద్రౌపదిని గెలుచుకున్నారు.
ద్రోణభీష్మానుమత్యా తు ధృతరాష్ట్రః సమానయత్ । అర్ద్వరాజ్యం తతః ప్రాప్తా ఇన్ద్రప్రస్థే పురోత్తమే ॥ ౧,౧౪౫.
ద్రోణుడు, భీష్ముడు సమ్మతిచ్చి, ధృతరాష్ట్రుడు పాండవులతో ఒప్పందం చేసాడు. ఆ తరువాత వారు ఇంద్రప్రస్థం అనే మహానగరంలో అర్ధరాజ్యాన్ని పొందారు.
రాజసూయన్తతశ్చక్రుః సభాం కృత్వా యతవ్రతాః । అర్జునో ద్వారవత్యాన్తు సుభద్రాం ప్రాప్తవాన్ప్రియామ్ । వాసుదేవస్య భగినీమనుమత్యా మురద్విషః ॥ ౧,౧౪౫.
తరువాత సభను నిర్మించి, పాండవులు రాజసూయయాగాన్ని నిష్ఠతో నిర్వహించారు. అర్జునుడు ద్వారకలో వాసుదేవుని అక్క అయిన సుభద్రను కృష్ణుని అనుమతితో పొందాడు.
నన్దిఘోషం రథం దివ్యమగ్నేర్ఘనురనుత్తమమ్ । గాణ్డీవం నామ తద్దివ్యం త్రిషు లోకేషు విశ్రుతమ్ । అక్షయాన్సాయకాంశ్చైవ తథాభేద్యఞ్చ దంశనమ్ ॥ ౧,౧౪౫.
అతడు ఆకాశవాణిగా ప్రసిద్ధమైన నందిఘోషం అనే రథాన్ని, మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధమైన గాండీవం అనే విల్లు, అమితమైన బాణాలతో కూడిన తుంగాన్ని, దుర్భేద్యమైన కవచాన్ని పొందాడు.
స తేన ధనుషా వీరః పాణ్డవో జాతవేదసమ్ । కృష్ణద్వితీయో బీభత్సురతర్పయత వీర్యవాన్ ॥ ౧,౧౪౫.
ఆ విల్లు చేత పట్టుకుని, కృష్ణునితో కలిసి, పరాక్రమశాలి అర్జునుడు అగ్నిదేవుడికి గొప్ప కానుకను సమర్పించాడు.
నృపాన్దిగ్విజయే జిత్వా రత్నాన్యాదాయ వై దదౌ । యుధిష్ఠిరాయ మహతే భ్రాత్రే నీతివిదే ముదా ॥ ౧,౧౪౫.
అతడు అన్ని దిశల్లో రాజులను జయించి, వారి రత్నాలను సేకరించి, ధర్మశీలుడైన తన పెద్ద అన్నయ్య యుధిష్ఠిరునికి ఆనందంతో సమర్పించాడు.
యుధిష్ఠిరోఽపి ధర్మాత్మా భ్రాతృభిః పరివారితః । జితో దుర్యోధనేనైవ మాయాద్యూతేన పాపినా । కర్ణదుః శాసనమతే స్థితేన శకునేర్మతే ॥ ౧,౧౪౫.
ధర్మాత్ముడైన యుధిష్ఠిరుడు అన్నదమ్ములతో కూడి ఉన్నా, దుర్యోధనుడు, కర్ణుడు, దుఃశాసనుడు, శకుని మాయతో జూదంలో అతడిని ఓడించాడు.
అథ ద్వాదశ వర్షాణి వనే తేపుర్మహత్తపః । సధౌమ్యా ద్రౌపదీషష్ఠా మునివృన్దాభిసంవృతాః ॥ ౧,౧౪౫.
ఆ తరువాత పాండవులు, ద్రౌపది, ఋషుల సమూహంతో, ధౌమ్యునితో కలిసి, పన్నెండు సంవత్సరాలు అరణ్యంలో కఠిన తపస్సు చేశారు.
యయుర్విరాటనగరం గుప్తరూపేణ సంశ్రితాః । వర్షమేకం మహాప్రాజ్ఞా గోగ్రహాత్తమపాలయన్ ॥ ౧,౧౪౫.
వారు విరాట నగరానికి వెళ్ళి, తమను దాచుకుని, ఒక సంవత్సరం గొల్లగూడెంలో పని చేశారు.
తతే యాతాః స్వకం రాష్ట్రం ప్రార్థయామాసురాదృతాః । పఞ్చగ్రామానర్ధరాజ్యాద్వీరా దుర్యోధనం నృపమ్ ॥ ౧,౧౪౫.
తర్వాత వారు తమ రాజ్యానికి తిరిగి వచ్చి, అర్ధరాజ్యానికి బదులుగా ఐదు గ్రామాలను దుర్యోధనుని దగ్గర వినయంగా అడిగారు.
నాప్తవన్తః కురుక్షేత్రే యుద్ధఞ్చక్రుర్బలాన్వితాః । అక్షౌహిణీభిర్దివ్యాభిః సప్తభిః పరివారితాః ॥ ౧,౧౪౫.
అవి లభించకపోవడంతో, వారు కురుక్షేత్రంలో ఏడు అక్షౌహిణి సైన్యాలతో గొప్ప యుద్ధాన్ని చేశారు.
ఏకాదశభిరుద్యుక్తా యుక్తా దుర్యోధనాదయః । ఆసీద్యుద్ధం సంకులం చ దేవాసురరణోపమమ్ ॥ ౧,౧౪౫.
దుర్యోధనుడు, అతని సహచరులు పదకొండు అక్షౌహిణి సైన్యాలతో సిద్ధమై, దేవాసుర సంగ్రామానికి సమానమైన ఘోరమైన యుద్ధాన్ని చేశారు.