గరుడపురాణమ్

జగ్ధ్వా ఫలం మధువనే దృష్టా సీతత్యవేదయత్ । వేణీరత్నఞ్చ రామాయ రామో లఙ్కాపుర్రీ యయౌ ॥ ౧,౧౪౩.

మధువనంలో పండ్లు తిని, సీతాదేవిని చూసిన హనుమంతుడు, రాముని వద్దకు వెళ్లి, జడలోని రత్నాన్ని ఇచ్చాడు. ఆ తరువాత రాముడు లంక నగరానికి బయలుదేరాడు.

ససుగ్రీవః స హనుమాన్సాంగదశ్చ సలక్ష్మణః । విభీషణోఽపి సమ్ప్రాప్తః శరణం రాఘవం ప్రతి ॥ ౧,౧౪౩.

సుగ్రీవుడు, హనుమంతుడు, అంగదుడు, లక్ష్మణుడు, ఇంకా శరణార్థిగా వచ్చిన విభీషణుడు కలిసి రాముడు ముందుకు సాగారు.

లఙ్కైశ్వర్యేష్వభ్యషిఞ్చద్రామస్తం రావణానుజమ్ । రామో నలేన సేతుఞ్చ కృత్వాబ్ధౌ చోత్తతార తమ్ ॥ ౧,౧౪౩.

రావణుని తమ్ముడైన విభీషణుడిని లంక రాజ్యానికి పట్టాభిషేకం చేసి, నలుని సహాయంతో సముద్రంపై వంతెన నిర్మించి, దాన్ని దాటి వెళ్లాడు.

సువేలావస్థితశ్చైవ పురీం లఙ్కాం దదర్శహ । అథ తే వానరా వీరా నీలాఙ్గదనలాదయః ॥ ౧,౧౪౩.

సువేళ పర్వతంపై నిలబడి రాముడు లంక నగరాన్ని చూశాడు. ఆ తరువాత నీలుడు, అంగదుడు, నలుడు మొదలైన వీర వానరులు

ధూమ్రధూమ్రాక్షవీరేన్ద్రా జామ్బవత్ప్రముఖాస్తదా । మైన్దద్వివిదముఖ్యాస్తే పురీం లఙ్కాం బభఞ్జిరే ॥ ౧,౧౪౩.

జాంబవంతుడు, మైందుడు, ద్వివిదుడు, ఇంకా ధూమ్రాక్షుడు వంటి రాక్షస వీరులు కలిసి, లంక నగరాన్ని ధ్వంసం చేయడం ప్రారంభించారు.

రాక్షసాంశ్చ మహాకాయాన్కాలాఞ్జనచయోపమాన్ । రామః సలక్ష్మణో హత్వా సకపిః సర్వరాక్షసాన్ ॥ ౧,౧౪౩.

బలమైన, బొగ్గులాంటి నల్లని శరీరమున్న రాక్షసులను రాముడు, లక్ష్మణుడు, వానరులతో కలిసి హతమార్చాడు.

విద్యుజ్జిహ్వఞ్చ ధూమ్రాక్షం దేవాన్తకనరాన్త కౌ । మహోదరమహాపార్శ్వావతికాయం మహాబలమ్ ॥ ౧,౧౪౩.

విద్యుజ్జిహ్వ, ధూమ్రాక్ష, దేవాంతక, నరాంతక, మహోదర, మహాపర్ష్వ, అతికాయ వంటి మహాబలశాలులను రాముడు సంహరించాడు.

కుమ్భం నికుమ్భం మత్తఞ్చ మకరాక్షం హ్యకమ్పనమ్ । ప్రహస్తం వీరమున్మత్తం కుమ్భకర్ణం మహాబలమ్ ॥ ౧,౧౪౩.

కుంభుడు, నికుంభుడు, మత్తుడు, మకరాక్షుడు, అకంపనుడు, ప్రహస్తుడు, ఉన్మత్తుడైన వీరుడు, మహాబలశాలి కుంభకర్ణుడు — వీరందరినీ రాముడు సంహరించాడు.

రావణిం లక్ష్మణోఽచ్ఛిన్త హ్యస్త్రాద్యై రాఘవో బలీ । నికృత్య బాహుచక్రాణి రావణన్తు న్యపాతయన్ ॥ ౧,౧౪౩.

లక్ష్మణుడు రావణుని ఆయుధాలతో గాయపరిచాడు. బలవంతుడైన రాఘవుడు రావణుని చేతులను నరికివేసి, అతన్ని పడగొట్టాడు.

సీతాం శుద్ధాం గృహీత్వాథ విమానే పుష్పకే స్థితః । సవానరః సమాయాతో హ్యయోధ్యాం ప్రవరాం పురీమ్ ॥ ౧,౧౪౩.

శుద్ధమైన సీతాదేవిని తీసుకుని, పుష్పక విమానంలో వానరులతో కలిసి రాముడు అయోధ్య నగరానికి తిరిగి వచ్చాడు.

తత్ర రాజ్యం చకారాథ పుత్త్రవత్పాలయన్ప్రజాః । దశాశ్వమేధానాహృత్య గయాశిరసి పాతనమ్ ॥ ౧,౧౪౩.

అక్కడ రాముడు రాజ్యాన్ని పాలిస్తూ, ప్రజలను తన పిల్లలవలె కాపాడాడు. పది అశ్వమేధ యాగాలు నిర్వహించి, గయలో తర్పణం చేశాడు.

పిణ్డానాం విధివత్కృత్వా దత్త్వా దానాని రాఘవః । పుత్రౌ కుశలవౌ దృష్ట్వా తౌ చ రాజ్యేఽభ్యషేచయత్ ॥ ౧,౧౪౩.

పిండప్రదానాలు చేయించి, దానాలు ఇచ్చి, తన కుమారులైన కుశుడు, లవుడిని చూసి, వారిని రాజ్యాభిషేకం చేశాడు.

ఏకాదశసహస్రాణి రామో రాజ్యమకారయత్ । శత్రుఘ్నో లవణం జఘ్నే శైలూషం భతస్తతః ॥ ౧,౧౪౩.

రాముడు పదకొండు వేల సంవత్సరాలు రాజ్యం చేసాడు. శత్రుఘ్నుడు లవణాసురుడిని, ఆ తరువాత శైలూష అనే రాక్షసుడిని సంహరించాడు.

అగస్త్యాదీన్మునీన్నత్వా శ్రుత్వోత్పత్తిఞ్చ రక్షసామ్ । స్వర్గం గతో జనైః సార్ధమయోధ్యాస్థైః కృతార్థకః ॥ ౧,౧౪౩.

అగస్త్యుడు మొదలైన మునులను నమస్కరించి, రాక్షసుల ఉద్భవ కథను విని, అయోధ్యవాసులతో కలిసి తాను కోరుకున్నది సాధించినవాడై స్వర్గానికి వెళ్లాడు.

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౧౪౪ బ్రహ్మోవాచ । హరివంశం ప్రవక్ష్యామి కృష్ణమాహాత్మ్యముత్తమమ్ । వసుదేవాత్తు దేవక్యాం వాసుదేవో బలోఽభవత్ ॥ ౧,౧౪౪.

బ్రహ్మ చెప్పారు: ఇప్పుడు నేను హరివంశాన్ని, శ్రీకృష్ణుని గొప్పతనాన్ని వివరించబోతున్నాను. వసుదేవుడు, దేవకిలో కలిసినప్పుడు వాసుదేవుడు, బలరాముడు జన్మించారు.

ధర్మాదిరక్షణార్థాయ హ్యధర్మాదివినష్టయే । కృష్ణః పీత్వా స్తనౌ గాఢం పూతనామనయత్క్షయమ్ ॥ ౧,౧౪౪.

ధర్మాన్ని కాపాడటానికి, అధర్మాన్ని నశింపజేయడానికి శ్రీకృష్ణుడు పూతనను గాఢంగా పాలు పీల్చి ఆమెను సంహరించాడు.

శకటః పరివృత్తోఽథ భగ్నౌ చ యమలార్జునౌ । దమితః కాలియో నాగో ధేనుకో వినిపాతితః ॥ ౧,౧౪౪.

శకటాన్ని తిప్పేసాడు, యమలార్జున వృక్షాలను విరిగేసాడు, కాలియ నాగుని అదుపులోకి తెచ్చాడు, ధేనుకాసురుని పడగొట్టాడు.

ధృతో గోవర్ధనః శైల ఇన్ద్రేణ పరిపూజితః । భారావతరణం చక్రే ప్రతిజ్ఞాం కృతవాన్హరిః ॥ ౧,౧౪౪.

గోవర్ధన పర్వతాన్ని ఎత్తిపట్టి, ఇంద్రుడు పూజించాడు. హరి తన ప్రతిజ్ఞను నెరవేర్చాడు, భూమిపై భారాన్ని తీయడాన్ని చేశాడు.

రక్షణాయార్జునాదేశ్చ హ్యరిష్టాదిర్నిపాతితః । కేశీ వినిహతో దైత్యో గోపాద్యాః పరితోషితాః ॥ ౧,౧౪౪.

అర్జునుడు మొదలైనవారిని రక్షించేందుకు, అరిష్టాసురుడు మొదలైన రాక్షసులను సంహరించాడు. కేశి అనే దైత్యుడిని హతమార్చాడు. గోపులు మొదలైనవారు సంతోషించారు.

చాణూరో ముష్టికో మల్లః కంసో మఞ్చాన్నిపాతితః । రుక్మిణీసత్యభామాద్యాః హ్యష్టౌ పత్న్యో హరేః పరాః ॥ ౧,౧౪౪.

చాణూరుడు, ముష్టికుడు అనే మల్లయోధుడు, కంసుడు — వీరిని యుద్ధంలో పడగొట్టాడు. రుక్మిణి, సత్యభామ మొదలైన ఎనిమిది గొప్ప భార్యలు హరికి కలిగినవారు.

షోఢశ స్త్రీసహస్రాణి హ్యన్యాన్యాస మహాత్మనః । తాసాం పుత్రాశ్చ పౌత్రాద్యాః శతశోఽథ సహస్రశః ॥ ౧,౧౪౪.

ఆ మహాత్ముడికి ఇంకొన్ని పదహారు వేల మంది భార్యలు ఉన్నారు. వారి కుమారులు, మనవళ్లు వందలాది, వేలాదిగా ఉన్నారు.

రుక్మిణ్యాఞ్చైవ ప్రద్యుమ్నో న్యవధీచ్ఛంబరఞ్చ యః । తస్య పుత్రోఽనిరుద్ధోఽభూదుషాబాణసుతాపతిః ॥ ౧,౧౪౪.

రుక్మిణి కుమారుడైన ప్రద్యుమ్నుడు శంబరాసురుని సంహరించాడు. అతని కుమారుడు అనిరుద్ధుడు, ఉషా అనే బాణుని కుమార్తె భర్తగా అయ్యాడు.

హరిశకరయోర్యత్ర మహాయుద్ధం బభూవ హ । బాణబాహుసహస్రఞ్చ చ్ఛిన్నం బాహుద్వయం హ్యభూత్ ॥ ౧,౧౪౪.

హరి, చంద్రకళధారి శివుడు మధ్య గొప్ప యుద్ధం జరిగింది. ఆ యుద్ధంలో బాణుని వెయ్యి చేతులు తెగిపోయి, రెండు మాత్రమే మిగిలాయి.

నరకో నిహతో యేన పారిజాతం జహార యః । బలశ్చ శిసుపాలశ్చ హతశ్చ ద్వివిదః కపిః ॥ ౧,౧౪౪.

నరకాసురుడు సంహరించబడి, పారిజాత వృక్షాన్ని తీసుకువచ్చాడు. బలరాముడు, శిశుపాలుడు, ద్వివిద అనే వానరుడు కూడా హతమయ్యారు.

అనిరుద్ధాదభూద్వజ్రః స చ రాజా గతే హరౌ । సన్దీపనిం గురుఞ్చక్రే సపుత్రఞ్చ చకార సః । మథురాయాం చోగ్రసేనం పాలనం చ దివౌకసామ్ ॥ ౧,౧౪౪.

అనిరుద్ధుని కుమారుడైన వజ్రుడు, హరి లోకానికి వెళ్లిన తర్వాత రాజయ్యాడు. అతను సందీపని గురువుగా చేసుకున్నాడు, అతని కుమారుడిని కూడా. మథురలో ఉగ్రసేనుడు దేవతల పరిరక్షకుడిగా స్థాపించబడ్డాడు.

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౧౪౫ బ్రహ్మోవాచ । భారతం సంప్రవక్ష్యామి భారావతరణం భువః । చక్రే కృష్ణో యుధ్యమానః పాణ్డవాదినిమిత్తతః ॥ ౧,౧౪౫.

బ్రహ్మ చెప్పారు: ఇప్పుడు నేను భారతాన్ని, భూమిపై భారాన్ని తీయడాన్ని వివరించబోతున్నాను. పాండవులు మొదలైనవారి కోసం శ్రీకృష్ణుడు యుద్ధం చేసి, ఆ కార్యాన్ని నెరవేర్చాడు.

విష్ణునాభ్యబ్జతో బ్రహ్మా బ్రహ్మపుత్రోఽత్రిరత్రితః । సోమస్తతో బుధస్తస్మాదిలాయాం చ పురూరవాః ॥ ౧,౧౪౫.

విష్ణువు నాభిలో నుండి బ్రహ్మ వచ్చాడు. బ్రహ్మకు కుమారుడిగా అత్రి జన్మించాడు. సోముని నుండి బుధుడు, బుధుని నుండి ఇలలో పురురావుడు జన్మించాడు.

తస్యాయుస్తత్ర వంశేఽభూద్యయాతిర్భరతః కురుః । శన్తనుస్తస్య వంశేఽభూద్గఙ్గాయాం శన్తనోః సుతః ॥ ౧,౧౪౫.

ఆ వంశంలో ఆయుస్సు జన్మించాడు. తరువాత యయాతి, భారతుడు, కురు జన్మించారు. కురు వంశంలో శంతను జన్మించాడు. గంగాదేవిలో శంతనువుకు కుమారుడు పుట్టాడు.

భీష్మః సర్వగుణైయుక్తో బ్రహ్మవైవర్తపారగః ॥ ౧,౧౪౫.

భీష్ముడు అన్ని గుణాలతో కూడినవాడు, బ్రహ్మవైవర్తంలో నిపుణుడు.