గరుడపురాణమ్

దక్షిణాన్తు దిశం యే చ మార్గయన్తోఽథ జానకీమ్ । వనాని పర్వతాన్ద్వీపాన్నదీనాం పులినాని చ ॥ ౧,౧౪౩.

దక్షిణ దిశలో జానకిని వెతికేవారు అడవులు, కొండలు, ద్వీపాలు, నదులు, నదికరకులను అన్వేషించారు.

జానకీన్తే హ్యపశ్యన్తో మరణే కృతనిశ్చయాః । సమ్పాతివచనాజ్జ్ఞాత్వా హనూమాన్కపికుఞ్జరః ॥ ౧,౧౪౩.

జానకిని కనుగొనలేక, వారు ప్రాణాలు త్యజించాలనే నిర్ణయానికి వచ్చారు. కానీ సంపాతి మాట విని, వానరాధిపతి హనుమంతుడు ఆ సంగతిని గ్రహించాడు.

శతయోజనవిస్తీర్ణం పుప్లువే మకరాలయమ్ । అపశ్యజ్జానకీం తత్ర హ్యశోకవనికాస్థితామ్ ॥ ౧,౧౪౩.

వంద యోజనల వెడల్పైన సముద్రాన్ని హనుమంతుడు దాటి, అశోకవనంలో ఉన్న జానకిని చూశాడు.

భర్త్సితాం రాక్షసీభిశ్చ రావణేన చ రక్షసా । భవ భార్యేతి వదతా చిన్తయన్తీఞ్చ రాఘవమ్ ॥ ౧,౧౪౩.

రాక్షసులు, రావణుడు బెదిరించినా, 'నా భార్య అవు' అని రావణుడు చెప్పినా, ఆమె మనసులో రాముని గురించే ఆలోచించేది.

అఙ్గులీయం కపిర్దత్త్వా సీతాం కౌశల్యమబ్రవీత్ । రామస్య తస్య దూతోఽహం శోకం మా కురు మైథిలి ॥ ౧,౧౪౩.

హనుమంతుడు ఉంగరం ఇచ్చి, 'నేను రాముని దూతను. మైతిలీ! నీవు దుఃఖించవద్దు' అని సీతతో చెప్పాడు.

స్వాభిజ్ఞానఞ్చ మే దేహి యేన రామః స్మరిష్యతి । తచ్ఛ్రుత్వా ప్రదదౌ సీతా వేణీరత్నం హనూమతే ॥ ౧,౧౪౩.

నా గుర్తు చెప్పేలా ఏదైనా గుర్తు ఇవ్వు, అప్పుడు రాముడు నన్ను గుర్తు చేసుకుంటాడు అని హనుమంతుడు అడిగాడు. అది విని సీతాదేవి తన జడలోని రత్నాన్ని హనుమంతునికి ఇచ్చింది.

యథా రామో నయేచ్ఛీఘ్రం తథా వాచ్యం త్వయా కపే । తథేత్యుక్త్వా తు హనుమాన్వనం దివ్యం బభఞ్జ హ ॥ ౧,౧౪౩.

రాముడు త్వరగా నన్ను తీసుకెళ్లేలా నీవు అతనితో చెప్పాలి అని సీతా దేవి చెప్పింది. హనుమంతుడు 'అలా చేస్తాను' అని సమాధానం చెప్పి, ఆ అద్భుతమైన తోటను ధ్వంసం చేశాడు.

హత్వాక్షం రాక్షసాంశ్చాన్యాన్బన్ధనం స్వయమాగతః । సర్వైరిన్ద్రజితో బాణైర్దృష్ట్వా రావణమబ్రవీత్ ॥ ౧,౧౪౩.

అక్షుని, మరికొంతమంది రాక్షసులను హతమార్చి, హనుమంతుడు తానే స్వయంగా బంధించబడి అక్కడికి వచ్చాడు. అతన్ని ఇంద్రజిత్ బాణాలతో కట్టిపెట్టినట్టు చూసి, రావణునికి తెలియజేశారు.

రామదూతోఽస్మి హనుమాన్దేహి రామాయ మైథిలీమ్ । ఏతచ్ఛ్రుత్వా ప్రకుపితో దీపయామాస పుచ్ఛకమ్ ॥ ౧,౧౪౩.

హనుమంతుడు 'నేను రాముని దూతను, మైథిలిని రామునికి అప్పగించు' అని చెప్పాడు. ఇది విని రావణుడు కోపంతో హనుమంతుని తోకకు నిప్పు పెట్టించాడు.

కపిర్జ్వలితలాఙ్గూలో లఙ్కాం దేహేఽ మహాబలః । దగ్ధ్వా లఙ్కాం సమాయాతో రామపార్శ్వం స వానరః ॥ ౧,౧౪౩.

అపార బలమున్న ఆ వానరుడు, తన తోకకు నిప్పు అంటినప్పటికీ, లంకను కాల్చి, తిరిగి రాముని వద్దకు వచ్చాడు.

జగ్ధ్వా ఫలం మధువనే దృష్టా సీతత్యవేదయత్ । వేణీరత్నఞ్చ రామాయ రామో లఙ్కాపుర్రీ యయౌ ॥ ౧,౧౪౩.

మధువనంలో పండ్లు తిని, సీతాదేవిని చూసిన హనుమంతుడు, రాముని వద్దకు వెళ్లి, జడలోని రత్నాన్ని ఇచ్చాడు. ఆ తరువాత రాముడు లంక నగరానికి బయలుదేరాడు.

ససుగ్రీవః స హనుమాన్సాంగదశ్చ సలక్ష్మణః । విభీషణోఽపి సమ్ప్రాప్తః శరణం రాఘవం ప్రతి ॥ ౧,౧౪౩.

సుగ్రీవుడు, హనుమంతుడు, అంగదుడు, లక్ష్మణుడు, ఇంకా శరణార్థిగా వచ్చిన విభీషణుడు కలిసి రాముడు ముందుకు సాగారు.

లఙ్కైశ్వర్యేష్వభ్యషిఞ్చద్రామస్తం రావణానుజమ్ । రామో నలేన సేతుఞ్చ కృత్వాబ్ధౌ చోత్తతార తమ్ ॥ ౧,౧౪౩.

రావణుని తమ్ముడైన విభీషణుడిని లంక రాజ్యానికి పట్టాభిషేకం చేసి, నలుని సహాయంతో సముద్రంపై వంతెన నిర్మించి, దాన్ని దాటి వెళ్లాడు.

సువేలావస్థితశ్చైవ పురీం లఙ్కాం దదర్శహ । అథ తే వానరా వీరా నీలాఙ్గదనలాదయః ॥ ౧,౧౪౩.

సువేళ పర్వతంపై నిలబడి రాముడు లంక నగరాన్ని చూశాడు. ఆ తరువాత నీలుడు, అంగదుడు, నలుడు మొదలైన వీర వానరులు

ధూమ్రధూమ్రాక్షవీరేన్ద్రా జామ్బవత్ప్రముఖాస్తదా । మైన్దద్వివిదముఖ్యాస్తే పురీం లఙ్కాం బభఞ్జిరే ॥ ౧,౧౪౩.

జాంబవంతుడు, మైందుడు, ద్వివిదుడు, ఇంకా ధూమ్రాక్షుడు వంటి రాక్షస వీరులు కలిసి, లంక నగరాన్ని ధ్వంసం చేయడం ప్రారంభించారు.

రాక్షసాంశ్చ మహాకాయాన్కాలాఞ్జనచయోపమాన్ । రామః సలక్ష్మణో హత్వా సకపిః సర్వరాక్షసాన్ ॥ ౧,౧౪౩.

బలమైన, బొగ్గులాంటి నల్లని శరీరమున్న రాక్షసులను రాముడు, లక్ష్మణుడు, వానరులతో కలిసి హతమార్చాడు.

విద్యుజ్జిహ్వఞ్చ ధూమ్రాక్షం దేవాన్తకనరాన్త కౌ । మహోదరమహాపార్శ్వావతికాయం మహాబలమ్ ॥ ౧,౧౪౩.

విద్యుజ్జిహ్వ, ధూమ్రాక్ష, దేవాంతక, నరాంతక, మహోదర, మహాపర్ష్వ, అతికాయ వంటి మహాబలశాలులను రాముడు సంహరించాడు.

కుమ్భం నికుమ్భం మత్తఞ్చ మకరాక్షం హ్యకమ్పనమ్ । ప్రహస్తం వీరమున్మత్తం కుమ్భకర్ణం మహాబలమ్ ॥ ౧,౧౪౩.

కుంభుడు, నికుంభుడు, మత్తుడు, మకరాక్షుడు, అకంపనుడు, ప్రహస్తుడు, ఉన్మత్తుడైన వీరుడు, మహాబలశాలి కుంభకర్ణుడు — వీరందరినీ రాముడు సంహరించాడు.

రావణిం లక్ష్మణోఽచ్ఛిన్త హ్యస్త్రాద్యై రాఘవో బలీ । నికృత్య బాహుచక్రాణి రావణన్తు న్యపాతయన్ ॥ ౧,౧౪౩.

లక్ష్మణుడు రావణుని ఆయుధాలతో గాయపరిచాడు. బలవంతుడైన రాఘవుడు రావణుని చేతులను నరికివేసి, అతన్ని పడగొట్టాడు.

సీతాం శుద్ధాం గృహీత్వాథ విమానే పుష్పకే స్థితః । సవానరః సమాయాతో హ్యయోధ్యాం ప్రవరాం పురీమ్ ॥ ౧,౧౪౩.

శుద్ధమైన సీతాదేవిని తీసుకుని, పుష్పక విమానంలో వానరులతో కలిసి రాముడు అయోధ్య నగరానికి తిరిగి వచ్చాడు.

తత్ర రాజ్యం చకారాథ పుత్త్రవత్పాలయన్ప్రజాః । దశాశ్వమేధానాహృత్య గయాశిరసి పాతనమ్ ॥ ౧,౧౪౩.

అక్కడ రాముడు రాజ్యాన్ని పాలిస్తూ, ప్రజలను తన పిల్లలవలె కాపాడాడు. పది అశ్వమేధ యాగాలు నిర్వహించి, గయలో తర్పణం చేశాడు.

పిణ్డానాం విధివత్కృత్వా దత్త్వా దానాని రాఘవః । పుత్రౌ కుశలవౌ దృష్ట్వా తౌ చ రాజ్యేఽభ్యషేచయత్ ॥ ౧,౧౪౩.

పిండప్రదానాలు చేయించి, దానాలు ఇచ్చి, తన కుమారులైన కుశుడు, లవుడిని చూసి, వారిని రాజ్యాభిషేకం చేశాడు.

ఏకాదశసహస్రాణి రామో రాజ్యమకారయత్ । శత్రుఘ్నో లవణం జఘ్నే శైలూషం భతస్తతః ॥ ౧,౧౪౩.

రాముడు పదకొండు వేల సంవత్సరాలు రాజ్యం చేసాడు. శత్రుఘ్నుడు లవణాసురుడిని, ఆ తరువాత శైలూష అనే రాక్షసుడిని సంహరించాడు.

అగస్త్యాదీన్మునీన్నత్వా శ్రుత్వోత్పత్తిఞ్చ రక్షసామ్ । స్వర్గం గతో జనైః సార్ధమయోధ్యాస్థైః కృతార్థకః ॥ ౧,౧౪౩.

అగస్త్యుడు మొదలైన మునులను నమస్కరించి, రాక్షసుల ఉద్భవ కథను విని, అయోధ్యవాసులతో కలిసి తాను కోరుకున్నది సాధించినవాడై స్వర్గానికి వెళ్లాడు.

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౧౪౪ బ్రహ్మోవాచ । హరివంశం ప్రవక్ష్యామి కృష్ణమాహాత్మ్యముత్తమమ్ । వసుదేవాత్తు దేవక్యాం వాసుదేవో బలోఽభవత్ ॥ ౧,౧౪౪.

బ్రహ్మ చెప్పారు: ఇప్పుడు నేను హరివంశాన్ని, శ్రీకృష్ణుని గొప్పతనాన్ని వివరించబోతున్నాను. వసుదేవుడు, దేవకిలో కలిసినప్పుడు వాసుదేవుడు, బలరాముడు జన్మించారు.

ధర్మాదిరక్షణార్థాయ హ్యధర్మాదివినష్టయే । కృష్ణః పీత్వా స్తనౌ గాఢం పూతనామనయత్క్షయమ్ ॥ ౧,౧౪౪.

ధర్మాన్ని కాపాడటానికి, అధర్మాన్ని నశింపజేయడానికి శ్రీకృష్ణుడు పూతనను గాఢంగా పాలు పీల్చి ఆమెను సంహరించాడు.

శకటః పరివృత్తోఽథ భగ్నౌ చ యమలార్జునౌ । దమితః కాలియో నాగో ధేనుకో వినిపాతితః ॥ ౧,౧౪౪.

శకటాన్ని తిప్పేసాడు, యమలార్జున వృక్షాలను విరిగేసాడు, కాలియ నాగుని అదుపులోకి తెచ్చాడు, ధేనుకాసురుని పడగొట్టాడు.

ధృతో గోవర్ధనః శైల ఇన్ద్రేణ పరిపూజితః । భారావతరణం చక్రే ప్రతిజ్ఞాం కృతవాన్హరిః ॥ ౧,౧౪౪.

గోవర్ధన పర్వతాన్ని ఎత్తిపట్టి, ఇంద్రుడు పూజించాడు. హరి తన ప్రతిజ్ఞను నెరవేర్చాడు, భూమిపై భారాన్ని తీయడాన్ని చేశాడు.

రక్షణాయార్జునాదేశ్చ హ్యరిష్టాదిర్నిపాతితః । కేశీ వినిహతో దైత్యో గోపాద్యాః పరితోషితాః ॥ ౧,౧౪౪.

అర్జునుడు మొదలైనవారిని రక్షించేందుకు, అరిష్టాసురుడు మొదలైన రాక్షసులను సంహరించాడు. కేశి అనే దైత్యుడిని హతమార్చాడు. గోపులు మొదలైనవారు సంతోషించారు.