గరుడపురాణమ్

రామోఽపి ప్రేషయామాస బాణైర్యమపురఞ్చ తాన్ । రాక్షస్యా ప్రేరితోఽభ్యాగాద్రావణో హరణాయ హి ॥ ౧,౧౪౩.

రాముడు తన బాణాలతో వారిని యమలోకానికి పంపాడు. ఆ రాక్షసి ప్రేరణతో రావణుడు అక్కడికి వచ్చి, సీతను అపహరించేందుకు యత్నించాడు.

మృగరూపం స మారీచం కృత్వాగ్రేఽథ త్రిదణ్డధృక్ । సీతయా ప్రేరితో రామో మారీచం నిజఘాన హ ॥ ౧,౧౪౩.

రావణుడు మారీచుని మృగరూపంలో ముందుకు పంపాడు. సీత అడిగినందువల్ల రాముడు మారీచుని సంహరించాడు.

మ్రియమాణః స చ ప్రాహ హా సీతే ! లక్ష్మణోతి చ । సీతోక్తో లక్ష్మణోఽథాగాద్రామశ్చానుదదర్శ తమ్ ॥ ౧,౧౪౩.

మరణించేటప్పుడు మారీచుడు 'అయ్యో సీత! అయ్యో లక్ష్మణ!' అని అరవగా, సీత పిలిచినందువల్ల లక్ష్మణుడు వచ్చాడు. ఆ తరువాత రాముడు అతన్ని చూశాడు.

ఉవాచ రాక్షసీ మాయా నూనం సీతా హృతేతి సః । రావణోఽన్తరమాసాద్య హ్యఙ్కేనాదాయ జానకీమ్ ॥ ౧,౧౪౩.

ఆ రాక్షసి మాయతో 'నిశ్చయంగా సీతను ఎవరైనా అపహరించారు' అని చెప్పింది. రావణుడు ఆ అవకాశాన్ని ఉపయోగించి, జానకిని పట్టుకుని తీసుకెళ్లాడు.

జటాయుషం వినిర్భిద్య యయౌ లఙ్కాం తతో బలీ । అశోకవృక్షచ్ఛాయాయాం రక్షితాం తామధారయత్ ॥ ౧,౧౪౩.

జటాయువు ను సంహరించి, బలవంతుడైన రావణుడు లంకకు వెళ్లాడు. అక్కడ అశోకవనంలో సీతను కాపాడిస్తూ ఉంచాడు.

ఆగత్య రామః సూన్యాఞ్చ పర్ణశాలాం దదర్శ హ । శోకం కృత్వాథ జానక్యా మార్గణం కృతవాన్ప్రభుః ॥ ౧,౧౪౩.

రాముడు వచ్చి ఖాళీగా ఉన్న పర్ణశాలను చూశాడు. జానకిని కోల్పోయిన దుఃఖంతో ఆమెను వెతకడం ప్రారంభించాడు.

జటాయుషఞ్చ సంస్కృత్య తదుక్తో దక్షిణాం దిశమ్ । గత్వా సఖ్యం తతశ్చక్రే సుగ్రీవేణ చ రాఘవః ॥ ౧,౧౪౩.

జటాయువు కు అంత్యక్రియలు చేసి, అతను చెప్పినట్లు దక్షిణ దిశగా వెళ్లాడు. అక్కడ రాఘవుడు సుగ్రీవునితో స్నేహం కలిపాడు.

సప్త తాలాన్వినిర్భిద్య శరేణానతపర్వణా । వాలినఞ్చ వినిర్భిద్య కిష్కిన్ధాయాం హరీశ్వరమ్ ॥ ౧,౧౪౩.

ఒకే బాణంతో ఏడు తాళపాలను దూచి, కిష్కింధలో వానరాధిపతైన వాలిని సంహరించాడు.

సుగ్రీవం కృతవాన్రామ ఋశ్యమూకే స్వయం స్థితః । సుగ్రీవః ప్రేషయామాస వానరాన్పర్వతోపమాన్ ॥ ౧,౧౪౩.

రాముడు సుగ్రీవుని రాజుగా నియమించి, తానే ఋశ్యమూక పర్వతంపై ఉన్నాడు. సుగ్రీవుడు పర్వతాల్లాంటి వానర సైన్యాన్ని పంపించాడు.

సీతాయా మార్గణం కర్తుం పూర్వాద్యాశాసు సోత్సవాన్ । ప్రతీచీముత్తరాం ప్రాచీం దిశం గత్వా సమాగతాః ॥ ౧,౧౪౩.

సీతను వెతకడానికి ఆనందంగా వాయువ్యం, ఉత్తరం, తూర్పు దిశల్లో వెళ్ళి, తరువాత అందరూ కలిసారు.

దక్షిణాన్తు దిశం యే చ మార్గయన్తోఽథ జానకీమ్ । వనాని పర్వతాన్ద్వీపాన్నదీనాం పులినాని చ ॥ ౧,౧౪౩.

దక్షిణ దిశలో జానకిని వెతికేవారు అడవులు, కొండలు, ద్వీపాలు, నదులు, నదికరకులను అన్వేషించారు.

జానకీన్తే హ్యపశ్యన్తో మరణే కృతనిశ్చయాః । సమ్పాతివచనాజ్జ్ఞాత్వా హనూమాన్కపికుఞ్జరః ॥ ౧,౧౪౩.

జానకిని కనుగొనలేక, వారు ప్రాణాలు త్యజించాలనే నిర్ణయానికి వచ్చారు. కానీ సంపాతి మాట విని, వానరాధిపతి హనుమంతుడు ఆ సంగతిని గ్రహించాడు.

శతయోజనవిస్తీర్ణం పుప్లువే మకరాలయమ్ । అపశ్యజ్జానకీం తత్ర హ్యశోకవనికాస్థితామ్ ॥ ౧,౧౪౩.

వంద యోజనల వెడల్పైన సముద్రాన్ని హనుమంతుడు దాటి, అశోకవనంలో ఉన్న జానకిని చూశాడు.

భర్త్సితాం రాక్షసీభిశ్చ రావణేన చ రక్షసా । భవ భార్యేతి వదతా చిన్తయన్తీఞ్చ రాఘవమ్ ॥ ౧,౧౪౩.

రాక్షసులు, రావణుడు బెదిరించినా, 'నా భార్య అవు' అని రావణుడు చెప్పినా, ఆమె మనసులో రాముని గురించే ఆలోచించేది.

అఙ్గులీయం కపిర్దత్త్వా సీతాం కౌశల్యమబ్రవీత్ । రామస్య తస్య దూతోఽహం శోకం మా కురు మైథిలి ॥ ౧,౧౪౩.

హనుమంతుడు ఉంగరం ఇచ్చి, 'నేను రాముని దూతను. మైతిలీ! నీవు దుఃఖించవద్దు' అని సీతతో చెప్పాడు.

స్వాభిజ్ఞానఞ్చ మే దేహి యేన రామః స్మరిష్యతి । తచ్ఛ్రుత్వా ప్రదదౌ సీతా వేణీరత్నం హనూమతే ॥ ౧,౧౪౩.

నా గుర్తు చెప్పేలా ఏదైనా గుర్తు ఇవ్వు, అప్పుడు రాముడు నన్ను గుర్తు చేసుకుంటాడు అని హనుమంతుడు అడిగాడు. అది విని సీతాదేవి తన జడలోని రత్నాన్ని హనుమంతునికి ఇచ్చింది.

యథా రామో నయేచ్ఛీఘ్రం తథా వాచ్యం త్వయా కపే । తథేత్యుక్త్వా తు హనుమాన్వనం దివ్యం బభఞ్జ హ ॥ ౧,౧౪౩.

రాముడు త్వరగా నన్ను తీసుకెళ్లేలా నీవు అతనితో చెప్పాలి అని సీతా దేవి చెప్పింది. హనుమంతుడు 'అలా చేస్తాను' అని సమాధానం చెప్పి, ఆ అద్భుతమైన తోటను ధ్వంసం చేశాడు.

హత్వాక్షం రాక్షసాంశ్చాన్యాన్బన్ధనం స్వయమాగతః । సర్వైరిన్ద్రజితో బాణైర్దృష్ట్వా రావణమబ్రవీత్ ॥ ౧,౧౪౩.

అక్షుని, మరికొంతమంది రాక్షసులను హతమార్చి, హనుమంతుడు తానే స్వయంగా బంధించబడి అక్కడికి వచ్చాడు. అతన్ని ఇంద్రజిత్ బాణాలతో కట్టిపెట్టినట్టు చూసి, రావణునికి తెలియజేశారు.

రామదూతోఽస్మి హనుమాన్దేహి రామాయ మైథిలీమ్ । ఏతచ్ఛ్రుత్వా ప్రకుపితో దీపయామాస పుచ్ఛకమ్ ॥ ౧,౧౪౩.

హనుమంతుడు 'నేను రాముని దూతను, మైథిలిని రామునికి అప్పగించు' అని చెప్పాడు. ఇది విని రావణుడు కోపంతో హనుమంతుని తోకకు నిప్పు పెట్టించాడు.

కపిర్జ్వలితలాఙ్గూలో లఙ్కాం దేహేఽ మహాబలః । దగ్ధ్వా లఙ్కాం సమాయాతో రామపార్శ్వం స వానరః ॥ ౧,౧౪౩.

అపార బలమున్న ఆ వానరుడు, తన తోకకు నిప్పు అంటినప్పటికీ, లంకను కాల్చి, తిరిగి రాముని వద్దకు వచ్చాడు.

జగ్ధ్వా ఫలం మధువనే దృష్టా సీతత్యవేదయత్ । వేణీరత్నఞ్చ రామాయ రామో లఙ్కాపుర్రీ యయౌ ॥ ౧,౧౪౩.

మధువనంలో పండ్లు తిని, సీతాదేవిని చూసిన హనుమంతుడు, రాముని వద్దకు వెళ్లి, జడలోని రత్నాన్ని ఇచ్చాడు. ఆ తరువాత రాముడు లంక నగరానికి బయలుదేరాడు.

ససుగ్రీవః స హనుమాన్సాంగదశ్చ సలక్ష్మణః । విభీషణోఽపి సమ్ప్రాప్తః శరణం రాఘవం ప్రతి ॥ ౧,౧౪౩.

సుగ్రీవుడు, హనుమంతుడు, అంగదుడు, లక్ష్మణుడు, ఇంకా శరణార్థిగా వచ్చిన విభీషణుడు కలిసి రాముడు ముందుకు సాగారు.

లఙ్కైశ్వర్యేష్వభ్యషిఞ్చద్రామస్తం రావణానుజమ్ । రామో నలేన సేతుఞ్చ కృత్వాబ్ధౌ చోత్తతార తమ్ ॥ ౧,౧౪౩.

రావణుని తమ్ముడైన విభీషణుడిని లంక రాజ్యానికి పట్టాభిషేకం చేసి, నలుని సహాయంతో సముద్రంపై వంతెన నిర్మించి, దాన్ని దాటి వెళ్లాడు.

సువేలావస్థితశ్చైవ పురీం లఙ్కాం దదర్శహ । అథ తే వానరా వీరా నీలాఙ్గదనలాదయః ॥ ౧,౧౪౩.

సువేళ పర్వతంపై నిలబడి రాముడు లంక నగరాన్ని చూశాడు. ఆ తరువాత నీలుడు, అంగదుడు, నలుడు మొదలైన వీర వానరులు

ధూమ్రధూమ్రాక్షవీరేన్ద్రా జామ్బవత్ప్రముఖాస్తదా । మైన్దద్వివిదముఖ్యాస్తే పురీం లఙ్కాం బభఞ్జిరే ॥ ౧,౧౪౩.

జాంబవంతుడు, మైందుడు, ద్వివిదుడు, ఇంకా ధూమ్రాక్షుడు వంటి రాక్షస వీరులు కలిసి, లంక నగరాన్ని ధ్వంసం చేయడం ప్రారంభించారు.

రాక్షసాంశ్చ మహాకాయాన్కాలాఞ్జనచయోపమాన్ । రామః సలక్ష్మణో హత్వా సకపిః సర్వరాక్షసాన్ ॥ ౧,౧౪౩.

బలమైన, బొగ్గులాంటి నల్లని శరీరమున్న రాక్షసులను రాముడు, లక్ష్మణుడు, వానరులతో కలిసి హతమార్చాడు.

విద్యుజ్జిహ్వఞ్చ ధూమ్రాక్షం దేవాన్తకనరాన్త కౌ । మహోదరమహాపార్శ్వావతికాయం మహాబలమ్ ॥ ౧,౧౪౩.

విద్యుజ్జిహ్వ, ధూమ్రాక్ష, దేవాంతక, నరాంతక, మహోదర, మహాపర్ష్వ, అతికాయ వంటి మహాబలశాలులను రాముడు సంహరించాడు.

కుమ్భం నికుమ్భం మత్తఞ్చ మకరాక్షం హ్యకమ్పనమ్ । ప్రహస్తం వీరమున్మత్తం కుమ్భకర్ణం మహాబలమ్ ॥ ౧,౧౪౩.

కుంభుడు, నికుంభుడు, మత్తుడు, మకరాక్షుడు, అకంపనుడు, ప్రహస్తుడు, ఉన్మత్తుడైన వీరుడు, మహాబలశాలి కుంభకర్ణుడు — వీరందరినీ రాముడు సంహరించాడు.

రావణిం లక్ష్మణోఽచ్ఛిన్త హ్యస్త్రాద్యై రాఘవో బలీ । నికృత్య బాహుచక్రాణి రావణన్తు న్యపాతయన్ ॥ ౧,౧౪౩.

లక్ష్మణుడు రావణుని ఆయుధాలతో గాయపరిచాడు. బలవంతుడైన రాఘవుడు రావణుని చేతులను నరికివేసి, అతన్ని పడగొట్టాడు.