గరుడపురాణమ్

పిత్రాదిభిరయోధ్యాయాం గత్వా రామాదయః స్థితాః । యుధాజితం మాతులఞ్చ శత్రుఘ్నభరతౌ గతౌ ॥ ౧,౧౪౩.

తరువాత రాముడు మరియు ఇతరులు తండ్రులతో కలిసి అయోధ్యకు వెళ్లి అక్కడ నివసించారు. శత్రుఘ్నుడు, భరతుడు తమ్ముడు యుధాజిత్ వద్దకు వెళ్లారు.

గతయోర్నృపవర్యోఽసౌ రాజ్యం దాతుం సముద్యతః । స రామాయ తత్పుత్రాయ కైకేయ్యా ప్రార్థితస్తదా ॥ ౧,౧౪౩.

వారు వెళ్లిన తర్వాత ఆ మహారాజు రాజ్యాన్ని ఇవ్వడానికి సిద్ధమయ్యాడు. అప్పటికి కైకేయి కోరిక మేరకు తన కుమారుడికి రాజ్యం ఇవ్వాలని నిర్ణయించాడు.

చతుర్దశసమావాసో వనేరామస్య వాఞ్ఛితః । రామః పితృహితార్థఞ్చ లక్ష్మణేన చ సీతయా ॥ ౧,౧౪౩.

పద్నాలుగు సంవత్సరాలు అరణ్యంలో ఉండాలని రామునికి నిర్ణయం తీసుకున్నారు. తండ్రి కోరికను నెరవేర్చేందుకు రాముడు లక్ష్మణుడు, సీతతో కలిసి వెళ్లాడు.

రాజ్యఞ్చ తృణవత్త్యక్త్వా శృఙ్గవేరపురం గతః । రథం త్యక్త్వా ప్రయాగఞ్చ చిత్రకూటగిరిం గతః ॥ ౧,౧౪౩.

రాజ్యాన్ని గడ్డి లాగ విస్మరించి, శృంగవేరపురానికి వెళ్లాడు. అక్కడి నుండి రథాన్ని వదిలి ప్రయాగానికి, అక్కడి నుండి చిత్రకూట పర్వతానికి వెళ్లాడు.

రామస్య తు వియోగేన రాజా స్వర్గం సమాశ్రితః । సంస్కృత్య భరతశ్చాగాద్రామమాహ బలాన్వితః ॥ ౧,౧౪౩.

రాముడి వేరుపాటు వల్ల రాజు పరమపదాన్ని పొందాడు. అంత్యక్రియలు చేసి, భరతుడు తన సేనతో కలిసి వచ్చి రామునితో మాట్లాడాడు.

అయోధ్యాన్తు సమాగత్య రాజ్యం కురు మహామతే । స నైచ్ఛత్పాదుకే దత్త్వా రాజ్యాయ భరతాయ తు ॥ ౧,౧౪౩.

అయోధ్యకు వచ్చి, 'మహామతి! నువ్వే రాజ్యం పాలించు' అని అన్నాడు. కానీ రాముడు అంగీకరించలేదు. తన పాదుకలను రాజ్యానికి భరతునికి ఇచ్చాడు.

విసర్జితోఽథ భరతో రామరాజ్యమపాలయత్ । నన్దిగ్రామే స్థితో భక్తో హ్యయోధ్యాం నావిశద్వ్రతీ ॥ ౧,౧౪౩.

తర్వాత భరతుడు రాముని అనుమతితో రాజ్యాన్ని పాలించాడు. నందిగ్రామంలో నివసిస్తూ, భక్తితో వ్రతాన్ని పాటిస్తూ అయోధ్యలోకి అడుగుపెట్టలేదు.

రామోఽపి చిత్రకూటాచ్చ హ్యత్రేరాశ్రమమాయయౌ । నత్వా సుతీక్ష్ణం చాగస్త్యం దణ్డకారణ్యమాగతః ॥ ౧,౧౪౩.

చిత్రకూటం విడిచి, రాముడు అత్రి ఆశ్రమానికి వచ్చాడు. అక్కడ సుతీక్ష్ణుడు, అగస్త్యుని నమస్కరించి, దండకారణ్యంలోకి ప్రవేశించాడు.

తత్ర శూర్పణఖా నామ రాక్షసీ చాత్తుమాగతా । నికృత్య కర్ణో నాసే చ రామేణాథాపవారితా ॥ ౧,౧౪౩.

అక్కడ శూర్పణఖ అనే రాక్షసి దుష్టబుద్ధితో వచ్చి, రామచంద్రుడు ఆమె చెవులు, ముక్కు కోసి, ఆమెను తరిమికొట్టాడు.

తత్ప్రేరితః ఖరశ్చాగాద్దూషణస్త్రిశిరాస్తథా । చతుర్దశసహస్రేణ రక్షసాన్తు బలేన చ ॥ ౧,౧౪౩.

ఆమె చెప్పినట్లుగా ఖరుడు, దూషణుడు, త్రిశిరుడు, పద్నాలుగు వేల రాక్షసులతో కలిసి వచ్చారు.

రామోఽపి ప్రేషయామాస బాణైర్యమపురఞ్చ తాన్ । రాక్షస్యా ప్రేరితోఽభ్యాగాద్రావణో హరణాయ హి ॥ ౧,౧౪౩.

రాముడు తన బాణాలతో వారిని యమలోకానికి పంపాడు. ఆ రాక్షసి ప్రేరణతో రావణుడు అక్కడికి వచ్చి, సీతను అపహరించేందుకు యత్నించాడు.

మృగరూపం స మారీచం కృత్వాగ్రేఽథ త్రిదణ్డధృక్ । సీతయా ప్రేరితో రామో మారీచం నిజఘాన హ ॥ ౧,౧౪౩.

రావణుడు మారీచుని మృగరూపంలో ముందుకు పంపాడు. సీత అడిగినందువల్ల రాముడు మారీచుని సంహరించాడు.

మ్రియమాణః స చ ప్రాహ హా సీతే ! లక్ష్మణోతి చ । సీతోక్తో లక్ష్మణోఽథాగాద్రామశ్చానుదదర్శ తమ్ ॥ ౧,౧౪౩.

మరణించేటప్పుడు మారీచుడు 'అయ్యో సీత! అయ్యో లక్ష్మణ!' అని అరవగా, సీత పిలిచినందువల్ల లక్ష్మణుడు వచ్చాడు. ఆ తరువాత రాముడు అతన్ని చూశాడు.

ఉవాచ రాక్షసీ మాయా నూనం సీతా హృతేతి సః । రావణోఽన్తరమాసాద్య హ్యఙ్కేనాదాయ జానకీమ్ ॥ ౧,౧౪౩.

ఆ రాక్షసి మాయతో 'నిశ్చయంగా సీతను ఎవరైనా అపహరించారు' అని చెప్పింది. రావణుడు ఆ అవకాశాన్ని ఉపయోగించి, జానకిని పట్టుకుని తీసుకెళ్లాడు.

జటాయుషం వినిర్భిద్య యయౌ లఙ్కాం తతో బలీ । అశోకవృక్షచ్ఛాయాయాం రక్షితాం తామధారయత్ ॥ ౧,౧౪౩.

జటాయువు ను సంహరించి, బలవంతుడైన రావణుడు లంకకు వెళ్లాడు. అక్కడ అశోకవనంలో సీతను కాపాడిస్తూ ఉంచాడు.

ఆగత్య రామః సూన్యాఞ్చ పర్ణశాలాం దదర్శ హ । శోకం కృత్వాథ జానక్యా మార్గణం కృతవాన్ప్రభుః ॥ ౧,౧౪౩.

రాముడు వచ్చి ఖాళీగా ఉన్న పర్ణశాలను చూశాడు. జానకిని కోల్పోయిన దుఃఖంతో ఆమెను వెతకడం ప్రారంభించాడు.

జటాయుషఞ్చ సంస్కృత్య తదుక్తో దక్షిణాం దిశమ్ । గత్వా సఖ్యం తతశ్చక్రే సుగ్రీవేణ చ రాఘవః ॥ ౧,౧౪౩.

జటాయువు కు అంత్యక్రియలు చేసి, అతను చెప్పినట్లు దక్షిణ దిశగా వెళ్లాడు. అక్కడ రాఘవుడు సుగ్రీవునితో స్నేహం కలిపాడు.

సప్త తాలాన్వినిర్భిద్య శరేణానతపర్వణా । వాలినఞ్చ వినిర్భిద్య కిష్కిన్ధాయాం హరీశ్వరమ్ ॥ ౧,౧౪౩.

ఒకే బాణంతో ఏడు తాళపాలను దూచి, కిష్కింధలో వానరాధిపతైన వాలిని సంహరించాడు.

సుగ్రీవం కృతవాన్రామ ఋశ్యమూకే స్వయం స్థితః । సుగ్రీవః ప్రేషయామాస వానరాన్పర్వతోపమాన్ ॥ ౧,౧౪౩.

రాముడు సుగ్రీవుని రాజుగా నియమించి, తానే ఋశ్యమూక పర్వతంపై ఉన్నాడు. సుగ్రీవుడు పర్వతాల్లాంటి వానర సైన్యాన్ని పంపించాడు.

సీతాయా మార్గణం కర్తుం పూర్వాద్యాశాసు సోత్సవాన్ । ప్రతీచీముత్తరాం ప్రాచీం దిశం గత్వా సమాగతాః ॥ ౧,౧౪౩.

సీతను వెతకడానికి ఆనందంగా వాయువ్యం, ఉత్తరం, తూర్పు దిశల్లో వెళ్ళి, తరువాత అందరూ కలిసారు.

దక్షిణాన్తు దిశం యే చ మార్గయన్తోఽథ జానకీమ్ । వనాని పర్వతాన్ద్వీపాన్నదీనాం పులినాని చ ॥ ౧,౧౪౩.

దక్షిణ దిశలో జానకిని వెతికేవారు అడవులు, కొండలు, ద్వీపాలు, నదులు, నదికరకులను అన్వేషించారు.

జానకీన్తే హ్యపశ్యన్తో మరణే కృతనిశ్చయాః । సమ్పాతివచనాజ్జ్ఞాత్వా హనూమాన్కపికుఞ్జరః ॥ ౧,౧౪౩.

జానకిని కనుగొనలేక, వారు ప్రాణాలు త్యజించాలనే నిర్ణయానికి వచ్చారు. కానీ సంపాతి మాట విని, వానరాధిపతి హనుమంతుడు ఆ సంగతిని గ్రహించాడు.

శతయోజనవిస్తీర్ణం పుప్లువే మకరాలయమ్ । అపశ్యజ్జానకీం తత్ర హ్యశోకవనికాస్థితామ్ ॥ ౧,౧౪౩.

వంద యోజనల వెడల్పైన సముద్రాన్ని హనుమంతుడు దాటి, అశోకవనంలో ఉన్న జానకిని చూశాడు.

భర్త్సితాం రాక్షసీభిశ్చ రావణేన చ రక్షసా । భవ భార్యేతి వదతా చిన్తయన్తీఞ్చ రాఘవమ్ ॥ ౧,౧౪౩.

రాక్షసులు, రావణుడు బెదిరించినా, 'నా భార్య అవు' అని రావణుడు చెప్పినా, ఆమె మనసులో రాముని గురించే ఆలోచించేది.

అఙ్గులీయం కపిర్దత్త్వా సీతాం కౌశల్యమబ్రవీత్ । రామస్య తస్య దూతోఽహం శోకం మా కురు మైథిలి ॥ ౧,౧౪౩.

హనుమంతుడు ఉంగరం ఇచ్చి, 'నేను రాముని దూతను. మైతిలీ! నీవు దుఃఖించవద్దు' అని సీతతో చెప్పాడు.

స్వాభిజ్ఞానఞ్చ మే దేహి యేన రామః స్మరిష్యతి । తచ్ఛ్రుత్వా ప్రదదౌ సీతా వేణీరత్నం హనూమతే ॥ ౧,౧౪౩.

నా గుర్తు చెప్పేలా ఏదైనా గుర్తు ఇవ్వు, అప్పుడు రాముడు నన్ను గుర్తు చేసుకుంటాడు అని హనుమంతుడు అడిగాడు. అది విని సీతాదేవి తన జడలోని రత్నాన్ని హనుమంతునికి ఇచ్చింది.

యథా రామో నయేచ్ఛీఘ్రం తథా వాచ్యం త్వయా కపే । తథేత్యుక్త్వా తు హనుమాన్వనం దివ్యం బభఞ్జ హ ॥ ౧,౧౪౩.

రాముడు త్వరగా నన్ను తీసుకెళ్లేలా నీవు అతనితో చెప్పాలి అని సీతా దేవి చెప్పింది. హనుమంతుడు 'అలా చేస్తాను' అని సమాధానం చెప్పి, ఆ అద్భుతమైన తోటను ధ్వంసం చేశాడు.

హత్వాక్షం రాక్షసాంశ్చాన్యాన్బన్ధనం స్వయమాగతః । సర్వైరిన్ద్రజితో బాణైర్దృష్ట్వా రావణమబ్రవీత్ ॥ ౧,౧౪౩.

అక్షుని, మరికొంతమంది రాక్షసులను హతమార్చి, హనుమంతుడు తానే స్వయంగా బంధించబడి అక్కడికి వచ్చాడు. అతన్ని ఇంద్రజిత్ బాణాలతో కట్టిపెట్టినట్టు చూసి, రావణునికి తెలియజేశారు.

రామదూతోఽస్మి హనుమాన్దేహి రామాయ మైథిలీమ్ । ఏతచ్ఛ్రుత్వా ప్రకుపితో దీపయామాస పుచ్ఛకమ్ ॥ ౧,౧౪౩.

హనుమంతుడు 'నేను రాముని దూతను, మైథిలిని రామునికి అప్పగించు' అని చెప్పాడు. ఇది విని రావణుడు కోపంతో హనుమంతుని తోకకు నిప్పు పెట్టించాడు.