గరుడపురాణమ్

ఋక్షాచ్చ భీమసేనోఽభూద్దిలీపో భీమసేనతః । ప్రతీపోఽభూద్దిలీపాచ్చ దేవాపిస్తు ప్రతీపతః ॥ ౧,౧౪౦.

ఋక్షుని నుండి భీమసేనుడు పుట్టాడు. భీమసేనుని నుండి దిలీపుడు, దిలీపుని నుండి ప్రతీపుడు, ప్రతీపుని నుండి దేవాపి జన్మించాడు.

శన్తనుశ్చైవ బాహ్లీకస్త్రయస్తే భ్రాతరో నృపాః । బాహ్లీకాత్సోమదత్తోఽభూద్భూరిర్భూరిశ్రవాస్తతః ॥ ౧,౧౪౦.

శాంతను, బాహ్లీకుడు, ఇంకొకరు—ఈ ముగ్గురు అన్నదమ్ములు, రాజులు. బాహ్లీకుని నుండి సోమదత్తుడు, అతని కుమారులు భూరి, భూరిశ్రవులు.

శలశ్చ శన్తనోర్భోష్మో గఙ్గాయాం ధార్మికో మహాన్ । చిత్రాఙ్గదవిచిత్రౌ తు సత్యవత్యాన్తు శన్తనోః ॥ ౧,౧౪౦.

శాంతనుని కుమారుడు శలుడు. గంగాదేవి నుండి ధర్మాత్ముడు, గొప్పవాడు అయిన భీష్ముడు జన్మించాడు. సత్యవతితో శాంతనునికి చిత్రాంగదుడు, విచిత్రవీర్యుడు పుట్టారు.

భార్యే విచిత్రవీర్యస్య త్వమ్బికామ్బాలికే తయోః । ధృరాష్ట్రం చ పాణ్డుఞ్చ తద్దాస్యాం విదురన్తథా ॥ ౧,౧౪౦.

విచిత్రవీర్యుని భార్యలు అంబిక, అంబాలిక. వారిద్దరి నుండి ధృతరాష్ట్రుడు, పాండు పుట్టారు. ఒక దాసి నుండి విదురుడు జన్మించాడు.

వ్యాస ఉత్పాదయామాస గాన్ధాగీ ధృతరాష్ట్రతః । శతపుత్రం దుర్యోధనాద్యం పాణ్డోః పఞ్చ ప్రజజ్ఞిరే ॥ ౧,౧౪౦.

వ్యాసుడు గాంధారిని ద్వారా ధృతరాష్ట్రుని పుట్టించాడు. ధృతరాష్ట్రునికి వంద మంది కుమారులు, అందులో దుర్యోధనుడు మొదటివాడు. పాండుని నుండి అయిదుగురు కుమారులు పుట్టారు.

ప్రతిబిన్ధ్యః శ్రుతసోమః శ్రుతకీర్తిస్తథార్జునాత్ । శతానీకః శ్రుతకర్మా ద్రౌపద్యాం పఞ్చ వై క్రమాత్ ॥ ౧,౧౪౦.

ప్రతిబంధ్యుడు, శ్రుతసోముడు, శ్రుతకీర్తి, శతానీకుడు, శ్రుతకర్మ—ఇవారు ద్రౌపదికి పాండవుల నుండి క్రమంగా పుట్టిన అయిదు కుమారులు.

యౌధేయీ చ హిడిమ్బా చ కౌశీ చైవ సుభద్రికా । విజయా వై రేణుమతీ పఞ్చభ్యస్తు సుతాః క్రమాత్ ॥ ౧,౧౪౦.

యౌధేయి, హిడింబా, కౌశీ, సుభద్రిక, విజయ, రేణుమతి—ఇవారు అయిదు అన్నదమ్ముల నుండి క్రమంగా కుమారులను కనిన వారు.

దేవకో ఘచోత్కచశ్చ హ్యభిమన్యుశ్చ సర్వగః । సుహోత్రో నిరమిత్రశ్చ పరీక్షిదభిమన్యుజః ॥ ౧,౧౪౦.

దేవకుడు, ఘ, ఉత్కచుడు, అభిమన్యుడు, సర్వగుడు, సుహోత్రుడు, నిరమిత్రుడు, అభిమన్యుని కుమారుడు పరిచిత్.

జనమేజయోఽస్య తతో భవిష్యాంశ్చ నృపాఞ్ఛృణు ॥ ౧,౧౪౦.

పరిచితునికి కుమారుడు జనమేజయుడు. ఇప్పుడు అతని తరువాత వచ్చే రాజులను విను.

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౧౪౧ హరిరువాచ । శతానీకో హ్యశ్వమేధదత్తశ్చాప్యధిసోమకః । కృష్ణోఽనిరుద్ధశ్చాప్యుష్ణస్తతశ్చిత్రరథో నృపః ॥ ౧,౧౪౧.

హరి ఇలా చెప్పాడు: శతానీకుడు, అశ్వమేధదత్తుడు, అధిసోమకుడు, కృష్ణుడు, అనిరుద్ధుడు, ఉష్ణుడు, తరువాత చిత్రరథుడు రాజ్యాన్ని పాలించారు.

శుచిద్రథో వృష్ణిమాంశ్చ సుపేణశ్చ సునీథకః । నృచక్షుశ్చ ముఖాబాణః మేధావీ చ నృపఞ్జయః ॥ ౧,౧౪౧.

శుచిద్రథుడు, వృష్ణిమాన్, సుపేణుడు, సునీతకుడు, నృచక్షుడు, ముఖాబాణుడు, మేధావి, నృపంచయుడు తరువాత పుట్టారు.

పారిప్లవశ్చ మునయో మేధావీ చ నృపఞ్జయః । బృహద్రథో హరిస్తిగ్మో శతానీకః సుదానకః ॥ ౧,౧౪౧.

పారిప్లవుడు, మేధావి, నృపంచయుడు, బృహద్రథుడు, హరిస్తిగ్ముడు, శతానీకుడు, సుదానకుడు తరువాత రాజ్యాన్ని పాలించారు.

ఉదానోఽహ్నినరశ్చైవ దణ్డపాణిర్నిమిత్తకః । క్షేమకశ్చ తతః శూద్రః పితా పూర్వస్తతః సుతః ॥ ౧,౧౪౧.

ఉదానుడు, అహ్నినరుడు, దండపాణి, నిమిత్తకుడు, తరువాత క్షేమకుడు, అతని తరువాత శూద్రుడు, తరువాత అతని కుమారుడు, మునుపటి తండ్రి.

బృహద్బలాస్తు కథయన్తే నృపోశ్చైక్ష్వాకువంశజాః । బృహద్బలాదురుక్షయో వత్సవ్యూహస్తతః పరః ॥ ౧,౧౪౧.

బృహద్బలులు, ఇక్ష్వాకువంశంలో పుట్టిన రాజులు చెప్పబడ్డారు. బృహద్బలుని తరువాత ఉరుక్షయుడు, ఆ తరువాత వత్సవ్యూహుడు, తరువాత మరికొందరు వచ్చారు.

వత్సవ్యూహాత్తతః సూర్యః సహదేవస్తదాత్మజః । బృహదశ్వో భానురథః ప్రతీచ్యశ్చ ప్రతీతకః । మనుదేవః సునక్షత్రః కిన్నరశ్చాన్తరిక్షకః ॥ ౧,౧౪౧.

వత్సవ్యూహుని నుంచి సూర్యుడు, అతని కుమారుడు సహదేవుడు, బృహదశ్వుడు, భానురథుడు, ప్రతీచ్యుడు, ప్రతీతకుడు, మనుదేవుడు, సునక్షత్రుడు, కిన్నరుడు, అంతరిక్షకుడు ఇలా వచ్చారు.

సుపర్ణః కృతజిచ్చైవ బృహద్భ్రాజశ్చ ధార్మికః । కృతఞ్జయో ధనఞ్జయః సంజయః శాక్య ఏవ చ ॥ ౧,౧౪౧.

సుపర్ణుడు, కృతజిత్, ధర్మపరుడు అయిన బృహద్భ్రాజుడు, కృతంజయుడు, ధనంజయుడు, సంజయుడు, అలాగే శాక్యుడు కూడా ఉన్నారు.

శుద్ధోదనో బాహులశ్చ సేనజిత్క్షుద్రకస్తథా । సుమిత్రః కుడవశ్చాతః సుమిత్రాన్మాగధాఞ్ఛణు ॥ ౧,౧౪౧.

శుద్ధోదనుడు, బాహులుడు, సేనజిత్, అలాగే క్షుద్రకుడు, సుమిత్రుడు, కుడవుడు, ఆ తరువాత సుమిత్రుని వంశంలో మగధులు ప్రసిద్ధికెక్కారు.

జరాసన్ధః సహదేవః సోమాపిశ్చ శ్రుతశ్రవాః । అయుతాయుర్నిరమిత్రః సుక్షత్రో బహుకర్మకః ॥ ౧,౧౪౧.

జరాసంధుడు, సహదేవుడు, సోమాపి, శ్రుతశ్రవా, అయుతాయువు, నిరమిత్రుడు, సుక్షత్రుడు, బహుకర్మకుడు ఇలా ఉన్నారు.

శ్రుతఞ్జయః సేనజిచ్చ భూరిశ్చైవ శుచిస్తథా । క్షేమ్యశ్చ సువ్రతో ధర్మః శ్మశ్రులో దృఢసేనకః ॥ ౧,౧౪౧.

శ్రుతంజయుడు, సేనజిత్, భూరి, అలాగే శుచియైనవారు, క్షేమ్యుడు, సువ్రతుడు, ధర్ముడు, శ్మశ్రులు, దృఢసేనకుడు కూడా ఉన్నారు.

సుమతిః సుబలో నీతో సత్యజిద్విశ్వజిత్తథా । ఇషుఞ్జయశ్చ ఇత్యేతే నృపా బార్హద్రథాః స్మృతాః ॥ ౧,౧౪౧.

సుమతి, సుబలుడు, నీతుడు, సత్యజిత్, విశ్వజిత్, ఇషుఞ్జయుడు—ఈ రాజులు బార్హద్రథులు అని గుర్తించబడ్డారు.

అధర్మిష్ఠాశ్చ శూద్రాశ్చ భవిష్యన్తి నృపాస్తతః । స్వర్గాదికృద్ధి భగవాన్సాక్షాన్నారాయణోఽవ్యయః ॥ ౧,౧౪౧.

వారికన్నా తరువాత అధర్మబుద్ధి గల శూద్రవంశ రాజులు వస్తారు. ఆ తరువాత స్వర్గాది సృష్టికర్త అయిన భగవంతుడు, నిత్యుడు, నారాయణుడు స్వయంగా అవతరించతాడు.

నైమిత్తికః ప్రాకృతికస్తథైవాత్యన్తికో లయః । యాతి భూః ప్రలయం చాప్సు హ్యాపస్తేజసి పావకః ॥ ౧,౧౪౧.

ఇక్కడ నైమిత్తిక, ప్రకృతిక, అత్యంతిక అనే మూడు విధాల ప్రళయాలు ఉంటాయి. భూమి నీటిలో కలిసిపోతుంది, నీరు అగ్నిలో, అగ్ని గాలిలో లయమవుతాయి.

వాయౌ వాయుశ్చ వియతి త్వాకాశౌ యాత్యహఙ్కృతౌ । అహం బుద్ధౌ మతిర్జోవే జీవోఽవ్యక్తే తదాత్మని ॥ ౧,౧౪౧.

గాలి ఆకాశంలో కలుస్తుంది, ఆకాశం అహంకారంలో, అహంకారం బుద్ధిలో, బుద్ధి మనస్సులో, మనస్సు జీవనశక్తిలో, జీవుడు అవ్యక్తంలో, ఆ తరువాత పరమాత్మలో లయమవుతాడు.

ఆత్మా పరేశ్వరో విష్ణురేకో నారాయణో నరః । అవినాశ్యపరం సర్వం జగత్స్వర్గాది నాశి హి ॥ ౧,౧౪౧.

ఆత్మే పరమేశ్వరుడు, విష్ణువు, ఒక్క నారాయణుడు, నరుడు. జగత్తు, స్వర్గాది అన్నీ నశించేవే, ఆయన మాత్రం నిత్యుడు, శాశ్వతుడు.

నృపాదయో గతా నాశమతః పాపం వివర్జయేత్ । ధర్మం కుర్యాత్స్థిరం యేన పాపం హిత్వా హరిం వ్రజేత్ ॥ ౧,౧౪౧.

రాజులు మొదలైనవారు అంతా నశించిపోయారు కనుక, పాపాన్ని దూరం చేయాలి. ధర్మాన్ని స్థిరంగా ఆచరిస్తూ, పాపాన్ని విడిచిపెట్టి హరిని పొందాలి.

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౧౪౨ బ్రహ్మోవాచ । వింశాదీన్పాలయామాస హ్యవతీర్ణో హరిః ప్రభుః । దైత్యధర్మస్య నాశార్థం వేదధర్మాదిగుప్తయే ॥ ౧,౧౪౨.

బ్రహ్మా ఇలా అన్నాడు: హరి ప్రభువు స్వయంగా అవతరించి, మను మొదలైనవారిని రక్షించాడు. దైత్యధర్మాన్ని నాశనం చేయటానికి, వేదధర్మాన్ని కాపాడటానికి ఆయన అవతరించాడు.

మత్స్యాదికస్వరూపేణ త్వవతారం కరోత్యజః । మత్స్యో భూత్వా హయగ్రీవం దైత్యం హత్వాజికణ్టకమ్ ॥ ౧,౧౪౨.

అజుడు మత్స్యాది రూపాలలో అవతరించాడు. మత్స్యరూపం ధరించి, గుర్రాలలో ముల్లయిన హయగ్రీవ అనే దైత్యుడిని సంహరించాడు.

వేదానానీయ మన్వాదీన్పాలయామాస కేశవః । మన్దరం ధారయామాస కూర్మో భూత్వా హితాయ చ ॥ ౧,౧౪౨.

వేదాలను తిరిగి తెచ్చి, మను మొదలైనవారిని కేశవుడు రక్షించాడు. కూర్మరూపం ధరించి, వారి మేలుకోసం మందరపర్వతాన్ని మోయాడు.

క్షీరోదమథనే వై ద్యో దేవో ధన్వన్తరిర్హ్యర్భూత్ । బిభ్రత్కమణ్డలుం పూర్ణమమృతేన సముత్థితః ॥ ౧,౧౪౨.

పాలసముద్ర మథనంలో, ధన్వంతరి దేవుడు పూర్ణమైన కమండలుతో, అమృతంతో కూడి ప్రబలంగా ప్రकटించాడు.