గరుడపురాణమ్

పుష్పాలఙ్కారవస్త్రాణి ధూపగన్ధానులేపనమ్ । ఉపవాసేన దుష్యేత్తు దన్తధావనమఞ్జనమ్ ॥ ౧,౧౨౮.

పువ్వులు, అలంకారాలు, వస్త్రాలు, ధూపం, సువాసనల లేపనాలు, పళ్ళు తోమడం, కాజల్ వాడడం — ఇవన్నీ ఉపవాసంతో కలుషితమవుతాయి.

దన్తకాష్ఠం పఞ్చగవ్యం కృత్వా ప్రాతర్వ్రతం చరేత్ । అసకృజ్జలపానాచ్చ తామ్బూలస్య చ భక్షణాత్ ॥ ౧,౧౨౮.

ఉదయాన్నాడు, పంచగవ్యంతో తయారైన దంతకష్టాన్ని ఉపయోగించి వ్రతాన్ని ఆచరించాలి. తరచూ నీరు తాగడం, తాంబూలం తినడం వలన ఆ వ్రతం భంగమవుతుంది.

ఉపవాసః ప్రదుష్యేత దివాస్వప్నా క్షమైథునాత్ । క్షమా సత్యం దయా దానం శౌచమిన్ద్రియనిగ్రహః ॥ ౧,౧౨౮.

పగలు నిద్రపోవడం లేదా సంయోగం వల్ల ఉపవాసం అపవిత్రమవుతుంది. సహనం, సత్యం, దయ, దానం, శౌచం, ఇంద్రియ నిగ్రహం ఇవన్నీ పాటించాలి.

దేవపూజాగ్నిహవనే సన్తోషోస్తేయమేవ చ । సర్వవ్రతేష్వయం ధర్మః సామాన్యో దశధాస్మృతః ॥ ౧,౧౨౮.

దేవతలను పూజించడం, అగ్నికి హోమం చేయడం, సంతృప్తిగా ఉండడం, దొంగతనానికి దూరంగా ఉండడం — ఇవి అన్ని వ్రతాలకు సాధారణంగా చెప్పిన పది విధాల ధర్మాలు.

నక్షత్రదర్శనాన్నక్తమనక్తం నిశి భోజనమ్ । గోమూత్రం చ పల దద్యాదర్ధాఙ్గుష్ఠం తు గోమయమ్ ॥ ౧,౧౨౮.

నక్షత్రాలను చూడడం, రాత్రి లేదా పగలు భోజనం చేయడం, ఒక పళం గోమూత్రం, అరవేల గోమయం ఇవ్వడం నియమించబడింది.

క్షీరం సప్తపలం దద్యాద్దధ్నశ్చైవ పలత్రయమ్ । ఘృతమేకఫలం దద్యాత్పలమేకం కుశోదకమ్ ॥ ౧,౧౨౮.

ఏడు పళాలు పాలు, మూడు పళాలు పెరుగు, ఒక పళం నెయ్యి, ఒక పళం కుశఋషి నీరు ఇవ్వాలి.

గాయత్త్ర్యా చైవ గన్ధేతి ఆప్యాయస్వ దృ దధిగ్రహః । తేజోఽసీతి చ దేవస్య బ్రహ్మకూర్చవ్రతం చరేత్ ॥ ౧,౧౨౮.

గాయత్రీతో పాటు గంధేతి మంత్రాన్ని ఉచ్చరించి, పెరుగు తీసుకుని, 'తేజోఽసి' అని దేవునికి అర్పణ చేసి బ్రహ్మకూర్చ వ్రతాన్ని ఆచరించాలి.

అగ్న్యాధానం ప్రతిష్ఠాం తు యజ్ఞదానవ్రతాని చ । వేదవ్రతవృషోత్సర్గచూడాకరణమేఖలాః ॥ ౧,౧౨౮.

అగ్ని ప్రతిష్ఠ, స్థాపన, యజ్ఞం, దానం, వేదవ్రతాలు, వృషభాన్ని విడిచిపెట్టడం, శిరస్సు ముండనం, మెడకు కట్టే మేఖల — ఇవన్నీ ఆచరించాలి.

మాఙ్గల్యమభిషేకం చ మలమాసే వివర్జయత్ । దర్శాద్దర్శస్య చాన్ద్రః స్యాత్త్రింశాహోభిస్తు సావనః ॥ ౧,౧౨౮.

మలిన మాసంలో మంగళకార్యాలు, అభిషేకాలు చేయకూడదు. అమావాస్య నుండి అమావాస్య వరకు చంద్రమాసం ముప్పై రోజులు ఉంటుంది.

రవిసంక్రమణాత్సౌరో నాక్షత్రః సప్తవింశతిః । సౌరో మాసో వివాహాయ యజ్ఞాదౌ సావనస్థితిః ॥ ౧,౧౨౮.

సూర్యుడు రాశి మారినప్పటి నుండి సౌరమాసం ఇరవైయేడు రోజులు ఉంటుంది, అది నక్షత్రాలపై ఆధారపడదు. వివాహాలకు, యజ్ఞ ప్రారంభానికి సౌరమాసాన్ని, వ్రతాలకు చాంద్రమాసాన్ని అనుసరించాలి.

యుగ్మాగ్నియుగభూతాని షణ్మున్యోర్వసురన్ధ్రయోః । రుద్రేణ ద్వాదశీ యుక్తా చతుర్దశ్యాథ పూర్ణిమా ॥ ౧,౧౨౮.

అగ్ని, ఆరు ఋషులు, వసు, ఆంధ్ర దినాలతో కూడిన జతైన తిథులు, రుద్రునితో కూడిన ద్వాదశి, చతుర్దశి, పౌర్ణమి — ఇవి ప్రత్యేకంగా చెప్పబడ్డాయి.

ప్రతిపద్యప్యమావాస్యా తిథ్యోర్మస్యం మహాఫలమ్ । ఏతద్వ్యస్తం మహాఘోరం హన్తి పుణ్యం పురా కృతమ్ ॥ ౧,౧౨౮.

పాడ్యమి, అమావాస్య ఒకే రోజు వచ్చినప్పుడు గొప్ప ఫలితం లభిస్తుంది. కానీ ఈ మిశ్రమ తిథి చాలా అశుభం, పూర్వం చేసిన పుణ్యాన్ని నాశనం చేస్తుంది.

ప్రారబ్ధతపసా స్త్రీణాం రజో హన్యాద్వ్రతం న హి । అన్యైర్దానాదికం కుర్యాత్కాయికం స్వయమేవ చ ॥ ౧,౧౨౮.

స్త్రీలు తపస్సుతో ప్రారంభించిన వ్రతాన్ని రజస్వల కాలంలో కొనసాగించలేరు. ఇతర దానాది పనులు చేయవచ్చు, కానీ శరీరంతో చేయాల్సినవి తామే చేయాలి.

క్రోధాత్ప్రమాదాల్లోభాద్వా వ్రతభఙ్గో భవేద్యది । దినత్రయం న భుఞ్జీత శిరసో ముణ్డనం భవేత్ ॥ ౧,౧౨౮.

కోపం, అలసత్వం, లోభం వలన వ్రతం భంగమైతే, మూడు రోజులు భోజనం చేయకుండా ఉండాలి, శిరస్సు ముండనం చేయాలి.

అసామర్థ్యే శరీరస్య పుత్రాదీన్కారయేద్వ్రతమ్ । వ్రతస్థం మూర్ఛితం విప్రం జలాదీన్యనుపాయయేత్ ॥ ౧,౧౨౮.

శరీరం అసమర్థంగా ఉంటే, కుమారులు లేదా ఇతరులు వ్రతాన్ని చేయాలి. వ్రతంలో ఉన్న బ్రాహ్మణుడు మూర్చపోతే, నీరు మొదలైనవి ఇవ్వాలి.

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౧౨౯ బ్రహ్మోవాచ । వక్ష్యే ప్రతిపదాదీని వ్రతాని వ్యాస శృణ్వథ । వైశ్వానరపదం యాతి శిఖివ్రతమిదం స్మృతమ్ ॥ ౧,౧౨౯.

శ్రీగరుడ మహాపురాణం, 129వ అధ్యాయం. బ్రహ్మ చెప్పాడు: పాడ్యమి మొదలైన వ్రతాలను వివరంగా చెబుతాను, వ్యాసా, విను. ఈ శిఖి వ్రతం వైశ్వానరపదాన్ని అందిస్తుంది.

ప్రతిపద్యేకభక్తాశీ సమాప్తే కపిలాప్రదః । చైత్రాదౌ కారయేచ్చైవ బ్రహ్మపూజాం యథావిధి । గన్ధపుష్పార్చనైర్దానైర్మాల్యాద్యైశ్చ మనోరమైః ॥ ౧,౧౨౯.

పాడ్యమి రోజున ఒకే సారి భోజనం చేసి, చివర్లో కపిల గోవును దానం చేయాలి. చైత్రమాసం మొదట బ్రహ్మను సువాసన పువ్వులతో, పుష్పార్చన, మాలలు, అందమైన కానుకలతో పూజించాలి.

సహోమైః పూజయేద్దేవం సర్వాన్కామానవాప్నుయాత్ । కార్తికే త సితేఽష్టమ్యాం పుష్పహారీ చ వత్సరమ్ ॥ ౧,౧౨౯.

హోమాలతో దేవుని పూజిస్తే అన్ని కోరికలు నెరవేరతాయి. కార్తీక మాసంలో శుక్లాష్టమి రోజున సంవత్సరం పాటు పుష్పాలు సమర్పించాలి.

పుష్పాదిదాతా రూపేణ రూపభాగీ భవేన్నరః । కృష్ణపక్షే తృతీయాయాం శ్రావణే శ్రీధరం శ్రియా ॥ ౧,౧౨౯.

పుష్పాలు మరియు ఇతర దానాలు ఇచ్చినవాడు అందాన్ని పొందుతాడు. శ్రావణ మాసంలో కృష్ణపక్ష తృతీయ రోజున శ్రీధరునికి ధనంతో పూజ చేయాలి.

యజేదశూన్యశయ్యాయాం ఫలం దద్యాద్ద్విజాతయే । శయ్యాం దత్త్వా ప్రార్థయేచ్చ శ్రీధరాయ నమః శ్రియై ॥ ౧,౧౨౯.

ఒకడు ఖాళీ మంచంపై పూజ చేసి, ఆ ఫలితాన్ని బ్రాహ్మణుడికి అర్పించాలి. ఆ మంచాన్ని ఇచ్చిన తర్వాత, 'శ్రీధరాయ నమః, శ్రీయై నమః' అని ప్రార్థించాలి.

ఉమాంశివం హుతాశం చ తృతీయాయాం చ పూజయేత్ । హవిష్యమన్న నైవేద్య దేయ దమనకం తథా ॥ ౧,౧౨౯.

మూడవ రోజున ఉమా, శివుడు, అగ్ని దేవుని పూజించాలి. వండిన అన్నం, దమనక పువ్వులు నైవేద్యంగా సమర్పించాలి.

చైత్రాదౌ ఫలమాప్నోతి ఉమయా మే ప్రభాషితమ్ । ఫాల్గునాదితృతీయాయాం లవణం యస్తు వర్జయేత్ ॥ ౧,౧౨౯.

చైత్రమాసం ప్రారంభంలో ఉమా చెప్పిన ఫలితం లభిస్తుంది. ఫాల్గుణం మొదలుకొని మూడవ రోజున ఉప్పు తినకుండా ఉండేవాడు—

సమాప్తే శయనం దద్యాద్గృహం చోపస్కరాన్వితమ్ । సంపూజ్య విప్రమిథనం భవానీ ప్రీయతామితి ॥ ౧,౧౨౯.

వ్రతం ముగిసిన తర్వాత, మంచం, పరికరాలతో కూడిన ఇల్లు బ్రాహ్మణ దంపతులకు ఇచ్చి, గౌరవంగా 'భవానీ తృప్తి చెందాలి' అని చెప్పాలి.

గౌరీలోకే వసేన్నిత్యం సౌభాగ్యకరముత్తమమ్ । గౌరీ కాలీ ఉమా భద్రా దుర్గా కాన్తిః సరస్వతీ ॥ ౧,౧౨౯.

అతడు గౌరీ లోకంలో శాశ్వతంగా నివసిస్తూ, అత్యుత్తమమైన సౌభాగ్యాన్ని పొందుతాడు. గౌరీ, కాళీ, ఉమా, భద్రా, దుర్గా, కాంతి, సరస్వతి—

మఙ్గలా వైష్ణవీ లక్ష్మీః శివా నారాయణీ క్రమాత్ । మార్గేతృతీయామారభ్య అవియోగాదిమాప్నుయాత్ ॥ ౧,౧౨౯.

మంగళ, వైష్ణవి, లక్ష్మి, శివ, నారాయణి—ఈ క్రమంలో; చంద్ర మార్గంలో మూడవ రోజు మొదలుకొని, వేరు పడకపోవడం మొదలైన శుభ ఫలితాలు లభిస్తాయి.

చతుర్థ్యాం సితమాఘాదౌ నిరాహారో వ్రతాన్వితః । దత్త్వా తిలాంస్తు విప్రాయ స్వయం భుఙ్క్తే తిలోదకమ్ ॥ ౧,౧౨౯.

మాఘ మాసం శుద్ధ చవితినాడు, ఉపవాసంతో వ్రతం ఆచరించి, బ్రాహ్మణుడికి నువ్వులు ఇచ్చి, తాను నువ్వుల నీరు తాగాలి.

వర్షద్వయే సమాప్తిశ్చ నిర్విఘ్నాదిం సమాప్నుయాత్ । గః స్వాహా మూలమన్త్రోఽయం ప్రణవేన సమన్వితః ॥ ౧,౧౨౯.

రెండు సంవత్సరాల్లో వ్రతం పూర్తవుతుంది; అడ్డంకులు లేకుండా ఫలితం లభిస్తుంది. 'గః స్వాహా' అనే మూల మంత్రాన్ని ప్రణవంతో కూడి జపించాలి.

గ్లైం గ్లాంహృదయే గాం గీం హూం హ్రీం హ్రీం శిరః శిఖా । గూం వర్మ గోం చ గైం నేత్రం గోం చ ఆవాహనాదిషు ॥ ౧,౧౨౯.

'గ్లైం గ్లాం' హృదయానికి, 'గాం గీం హూం హ్రీం హ్రీం' తల, శిఖలకు; 'గూం' కవచానికి, 'గోం' కళ్లకు, 'గైం' కళ్లకు, 'గోం' ఆవాహన మొదలైన క్రియలకు ఉపయోగించాలి.

ఆగచ్ఛోల్కాయ గనన్ధోల్కః పుష్పోల్కో ధూపకోల్కకః । దీపోల్కాయ మహోల్కాయ బలిశ్చాథ విస (మార్) జనమ్ ॥ ౧,౧౨౯.

ఆగమనం కోసం 'ఒల్కాయ', గణానికి 'గణందోల్కః', పువ్వులకు 'పుష్పోల్కః', ధూపానికి 'ధూపకొల్కకః', దీపానికి 'దీపోల్కాయ', మహాబలికి 'మహోల్కాయ', బలిప్రదానానికి, విఘ్న నివారణకు ఈ మంత్రాలు చెప్పాలి.