గరుడపురాణమ్

బాహుం సహస్రశిరసే గ్రీవాం సర్వేశ్వరాయ చ । ముఖం సర్వాత్మనే పూజ్యం లలాటం ప్రభవాయ చ ॥ ౧,౧౨౭.

వెయ్యి తలల చేతులకు, సమస్త లోకాధిపతికి మెడకు, సర్వాంతర్యామికి ముఖానికి, శక్తి మూలమైన額ానికి పూజ చేయాలి.

కేశాః శతమయూఖాయ పూజ్యా దేవస్య చక్రిణః । విధినా పూజయిత్వా తు కృత్వా జాగరణం నిశి ॥ ౧,౧౨౭.

వంద కిరణాల వలె ప్రకాశించే జుట్టును చక్రధారి దేవునికి అర్పణగా పూజించాలి; విధిగా పూజ చేసి, రాత్రంతా జాగరణ చేయాలి.

శ్రుత్వా పురాణం దేవస్య మాహాత్మ్యప్రతిపాదకమ్ । ప్రాతర్విప్రాయ దత్త్వా చ యాచకాయ శుభాయ తత్ ॥ ౧,౧౨౭.

దేవుని మహిమను వివరించే పురాణాన్ని వినిన తరువాత, ఉదయాన్నే దానిని మంచి బ్రాహ్మణుడికి లేదా యోగ్యుడైన యాచకునికి ఇవ్వాలి.

కనకక్రోడసహితం సన్నివేద్య పరిచ్ఛదమ్ । పశ్చాత్తు పారణం కుర్యాన్నాతితృప్తః సకృద్వ్రతః ॥ ౧,౧౨౭.

బంగారు వరాహంతో పాటు అవసరమైన వస్తువులు సమర్పించి, ఆ తరువాత ఉపవాసాన్ని పూర్తిచేయాలి; ఒక్కసారి వ్రతం చేసినవాడు ఎక్కువ తృప్తిగా తినకూడదు.

ఏవం కృత్వా నరో విద్యాన్న భూయ స్తనపో భవేత్ । ఉపోష్యైకాదశీం పుణ్యాం ముచ్యతే వై ఋణత్రయాత్ । మనోఽభిలషితావాప్తిః కృత్వా సర్వవ్రతాదికమ్ ॥ ౧,౧౨౭.

ఇలా చేసినవాడు విద్యావంతుడవుతాడు, మళ్లీ చిన్నవాడిగా ఉండడు; ekādaśī ఉపవాసం వల్ల మూడురకాల ఋణాల నుంచి విముక్తి పొందుతాడు, అన్ని వ్రతాలు చేసి మనసు కోరినది పొందుతాడు.

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౧౨౮ బ్రహ్మోవాచ । వ్రతాని వ్యాస వక్ష్యామి యైస్తుష్టః సర్వదో హరిః । శాస్త్రోదితో హి నియమో వ్రతం తచ్చ తపో మతమ్ ॥ ౧,౧౨౮.

బ్రహ్మ చెప్పాడు: వేదవ్యాసా! అన్ని వ్రతాలను నేను చెప్పుతాను. వాటి వల్ల సమస్తాన్ని ప్రసాదించే హరి సంతోషిస్తాడు. శాస్త్రంలో చెప్పిన నియమమే వ్రతం, అదే తపస్సు.

నియమాస్తు విశేషాః స్యుః వ్రతస్యాస్య దమాదయః । నిత్యం త్రిషవణం స్నాయాదధః శయీ జితేన్ద్రియః ॥ ౧,౧౨౮.

ఈ వ్రతానికి ముఖ్యమైన నియమాలు — మనస్సు నియంత్రణ మొదలైనవి. ప్రతిరోజూ మూడుసార్లు స్నానం చేయాలి, నేలమీద పడుకోవాలి, ఇంద్రియాలను అదుపులో పెట్టుకోవాలి.

స్త్రీశూద్రపతితానాం తు వర్జయేదభిభాషణమ్ । పవిత్రాణి చ పఞ్చైవ జుహుయాచ్చైవ శక్తితః ॥ ౧,౧౨౮.

స్త్రీలు, శూద్రులు, పతితులతో మాట్లాడకూడదు. ఐదు పవిత్ర పదార్థాలను శక్తిమేరకు హోమం చేయాలి.

కృచ్ఛ్రాణ్యేతాని సర్వాణి చరేత్సుకృతవాన్నరః । కేశానాం రక్షణార్థం తు ద్విగుణం వ్రతమాచరేత్ ॥ ౧,౧౨౮.

ధర్మబద్ధుడైనవాడు ఇవన్నీ కఠినంగా ఆచరించాలి. జుట్టు సంరక్షణ కోసం వ్రతాన్ని రెట్టింపు చేయాలి.

కాంస్యం మాషం మసూరం చచణకం కోరదూషకమ్ । శాకం మధు పరాన్నం చ వర్జయేదుపవాసవాన్ ॥ ౧,౧౨౮.

కాంస్య పాత్రలు, మినుములు, మసూర్లు, శనగలు, కొర్రలు, ఆకుకూరలు, తేనె, ఇతర భోజనాలు ఉపవాసం చేసేవాడు తినకూడదు.

పుష్పాలఙ్కారవస్త్రాణి ధూపగన్ధానులేపనమ్ । ఉపవాసేన దుష్యేత్తు దన్తధావనమఞ్జనమ్ ॥ ౧,౧౨౮.

పువ్వులు, అలంకారాలు, వస్త్రాలు, ధూపం, సువాసనల లేపనాలు, పళ్ళు తోమడం, కాజల్ వాడడం — ఇవన్నీ ఉపవాసంతో కలుషితమవుతాయి.

దన్తకాష్ఠం పఞ్చగవ్యం కృత్వా ప్రాతర్వ్రతం చరేత్ । అసకృజ్జలపానాచ్చ తామ్బూలస్య చ భక్షణాత్ ॥ ౧,౧౨౮.

ఉదయాన్నాడు, పంచగవ్యంతో తయారైన దంతకష్టాన్ని ఉపయోగించి వ్రతాన్ని ఆచరించాలి. తరచూ నీరు తాగడం, తాంబూలం తినడం వలన ఆ వ్రతం భంగమవుతుంది.

ఉపవాసః ప్రదుష్యేత దివాస్వప్నా క్షమైథునాత్ । క్షమా సత్యం దయా దానం శౌచమిన్ద్రియనిగ్రహః ॥ ౧,౧౨౮.

పగలు నిద్రపోవడం లేదా సంయోగం వల్ల ఉపవాసం అపవిత్రమవుతుంది. సహనం, సత్యం, దయ, దానం, శౌచం, ఇంద్రియ నిగ్రహం ఇవన్నీ పాటించాలి.

దేవపూజాగ్నిహవనే సన్తోషోస్తేయమేవ చ । సర్వవ్రతేష్వయం ధర్మః సామాన్యో దశధాస్మృతః ॥ ౧,౧౨౮.

దేవతలను పూజించడం, అగ్నికి హోమం చేయడం, సంతృప్తిగా ఉండడం, దొంగతనానికి దూరంగా ఉండడం — ఇవి అన్ని వ్రతాలకు సాధారణంగా చెప్పిన పది విధాల ధర్మాలు.

నక్షత్రదర్శనాన్నక్తమనక్తం నిశి భోజనమ్ । గోమూత్రం చ పల దద్యాదర్ధాఙ్గుష్ఠం తు గోమయమ్ ॥ ౧,౧౨౮.

నక్షత్రాలను చూడడం, రాత్రి లేదా పగలు భోజనం చేయడం, ఒక పళం గోమూత్రం, అరవేల గోమయం ఇవ్వడం నియమించబడింది.

క్షీరం సప్తపలం దద్యాద్దధ్నశ్చైవ పలత్రయమ్ । ఘృతమేకఫలం దద్యాత్పలమేకం కుశోదకమ్ ॥ ౧,౧౨౮.

ఏడు పళాలు పాలు, మూడు పళాలు పెరుగు, ఒక పళం నెయ్యి, ఒక పళం కుశఋషి నీరు ఇవ్వాలి.

గాయత్త్ర్యా చైవ గన్ధేతి ఆప్యాయస్వ దృ దధిగ్రహః । తేజోఽసీతి చ దేవస్య బ్రహ్మకూర్చవ్రతం చరేత్ ॥ ౧,౧౨౮.

గాయత్రీతో పాటు గంధేతి మంత్రాన్ని ఉచ్చరించి, పెరుగు తీసుకుని, 'తేజోఽసి' అని దేవునికి అర్పణ చేసి బ్రహ్మకూర్చ వ్రతాన్ని ఆచరించాలి.

అగ్న్యాధానం ప్రతిష్ఠాం తు యజ్ఞదానవ్రతాని చ । వేదవ్రతవృషోత్సర్గచూడాకరణమేఖలాః ॥ ౧,౧౨౮.

అగ్ని ప్రతిష్ఠ, స్థాపన, యజ్ఞం, దానం, వేదవ్రతాలు, వృషభాన్ని విడిచిపెట్టడం, శిరస్సు ముండనం, మెడకు కట్టే మేఖల — ఇవన్నీ ఆచరించాలి.

మాఙ్గల్యమభిషేకం చ మలమాసే వివర్జయత్ । దర్శాద్దర్శస్య చాన్ద్రః స్యాత్త్రింశాహోభిస్తు సావనః ॥ ౧,౧౨౮.

మలిన మాసంలో మంగళకార్యాలు, అభిషేకాలు చేయకూడదు. అమావాస్య నుండి అమావాస్య వరకు చంద్రమాసం ముప్పై రోజులు ఉంటుంది.

రవిసంక్రమణాత్సౌరో నాక్షత్రః సప్తవింశతిః । సౌరో మాసో వివాహాయ యజ్ఞాదౌ సావనస్థితిః ॥ ౧,౧౨౮.

సూర్యుడు రాశి మారినప్పటి నుండి సౌరమాసం ఇరవైయేడు రోజులు ఉంటుంది, అది నక్షత్రాలపై ఆధారపడదు. వివాహాలకు, యజ్ఞ ప్రారంభానికి సౌరమాసాన్ని, వ్రతాలకు చాంద్రమాసాన్ని అనుసరించాలి.

యుగ్మాగ్నియుగభూతాని షణ్మున్యోర్వసురన్ధ్రయోః । రుద్రేణ ద్వాదశీ యుక్తా చతుర్దశ్యాథ పూర్ణిమా ॥ ౧,౧౨౮.

అగ్ని, ఆరు ఋషులు, వసు, ఆంధ్ర దినాలతో కూడిన జతైన తిథులు, రుద్రునితో కూడిన ద్వాదశి, చతుర్దశి, పౌర్ణమి — ఇవి ప్రత్యేకంగా చెప్పబడ్డాయి.

ప్రతిపద్యప్యమావాస్యా తిథ్యోర్మస్యం మహాఫలమ్ । ఏతద్వ్యస్తం మహాఘోరం హన్తి పుణ్యం పురా కృతమ్ ॥ ౧,౧౨౮.

పాడ్యమి, అమావాస్య ఒకే రోజు వచ్చినప్పుడు గొప్ప ఫలితం లభిస్తుంది. కానీ ఈ మిశ్రమ తిథి చాలా అశుభం, పూర్వం చేసిన పుణ్యాన్ని నాశనం చేస్తుంది.

ప్రారబ్ధతపసా స్త్రీణాం రజో హన్యాద్వ్రతం న హి । అన్యైర్దానాదికం కుర్యాత్కాయికం స్వయమేవ చ ॥ ౧,౧౨౮.

స్త్రీలు తపస్సుతో ప్రారంభించిన వ్రతాన్ని రజస్వల కాలంలో కొనసాగించలేరు. ఇతర దానాది పనులు చేయవచ్చు, కానీ శరీరంతో చేయాల్సినవి తామే చేయాలి.

క్రోధాత్ప్రమాదాల్లోభాద్వా వ్రతభఙ్గో భవేద్యది । దినత్రయం న భుఞ్జీత శిరసో ముణ్డనం భవేత్ ॥ ౧,౧౨౮.

కోపం, అలసత్వం, లోభం వలన వ్రతం భంగమైతే, మూడు రోజులు భోజనం చేయకుండా ఉండాలి, శిరస్సు ముండనం చేయాలి.

అసామర్థ్యే శరీరస్య పుత్రాదీన్కారయేద్వ్రతమ్ । వ్రతస్థం మూర్ఛితం విప్రం జలాదీన్యనుపాయయేత్ ॥ ౧,౧౨౮.

శరీరం అసమర్థంగా ఉంటే, కుమారులు లేదా ఇతరులు వ్రతాన్ని చేయాలి. వ్రతంలో ఉన్న బ్రాహ్మణుడు మూర్చపోతే, నీరు మొదలైనవి ఇవ్వాలి.

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౧౨౯ బ్రహ్మోవాచ । వక్ష్యే ప్రతిపదాదీని వ్రతాని వ్యాస శృణ్వథ । వైశ్వానరపదం యాతి శిఖివ్రతమిదం స్మృతమ్ ॥ ౧,౧౨౯.

శ్రీగరుడ మహాపురాణం, 129వ అధ్యాయం. బ్రహ్మ చెప్పాడు: పాడ్యమి మొదలైన వ్రతాలను వివరంగా చెబుతాను, వ్యాసా, విను. ఈ శిఖి వ్రతం వైశ్వానరపదాన్ని అందిస్తుంది.

ప్రతిపద్యేకభక్తాశీ సమాప్తే కపిలాప్రదః । చైత్రాదౌ కారయేచ్చైవ బ్రహ్మపూజాం యథావిధి । గన్ధపుష్పార్చనైర్దానైర్మాల్యాద్యైశ్చ మనోరమైః ॥ ౧,౧౨౯.

పాడ్యమి రోజున ఒకే సారి భోజనం చేసి, చివర్లో కపిల గోవును దానం చేయాలి. చైత్రమాసం మొదట బ్రహ్మను సువాసన పువ్వులతో, పుష్పార్చన, మాలలు, అందమైన కానుకలతో పూజించాలి.

సహోమైః పూజయేద్దేవం సర్వాన్కామానవాప్నుయాత్ । కార్తికే త సితేఽష్టమ్యాం పుష్పహారీ చ వత్సరమ్ ॥ ౧,౧౨౯.

హోమాలతో దేవుని పూజిస్తే అన్ని కోరికలు నెరవేరతాయి. కార్తీక మాసంలో శుక్లాష్టమి రోజున సంవత్సరం పాటు పుష్పాలు సమర్పించాలి.

పుష్పాదిదాతా రూపేణ రూపభాగీ భవేన్నరః । కృష్ణపక్షే తృతీయాయాం శ్రావణే శ్రీధరం శ్రియా ॥ ౧,౧౨౯.

పుష్పాలు మరియు ఇతర దానాలు ఇచ్చినవాడు అందాన్ని పొందుతాడు. శ్రావణ మాసంలో కృష్ణపక్ష తృతీయ రోజున శ్రీధరునికి ధనంతో పూజ చేయాలి.