సామాన్యమణ్డలం న్యస్య ధాతారం ద్వారదేశతః । విధాతారం తథా గఙ్గాం యమునాం చ మహానదీమ్ ॥ ౧,౧౨౬.
సామాన్య మండలాన్ని ఏర్పాటు చేసి, ద్వారం వద్ద సృష్టికర్తను, విధాతను, అలాగే గంగా, యమునా, ఇతర మహానదులను స్థాపించాలి.
ద్వారశ్రియం చ దణ్డం చ ప్రచణ్డం వాస్తుపూరుషమ్ । మధ్యే చాధారశక్తిం చ కూర్మం చానన్తమర్చయేత్ ॥ ౧,౧౨౬.
ద్వారం వద్ద లక్ష్మిని, దండాన్ని, భయంకరమైన వాస్తుపురుషుని పూజించాలి. మధ్యలో ఆధారశక్తిని, కూర్మాన్ని, అనంతుడిని పూజించాలి.
భూమిం ధర్మం తథా జ్ఞానం వైరగ్యైశ్వర్యమేవ చ । అధర్మాదీంశ్చ చతురః కన్దం నాలం చ పఙ్కజమ్ ॥ ౧,౧౨౬.
భూమిని, ధర్మాన్ని, జ్ఞానాన్ని, వైరాగ్యాన్ని, ఐశ్వర్యాన్ని, అలాగే అధర్మాది నాలుగు మూలాలను, కందాన్ని, తామరను పూజించాలి.
కర్ణికాం కేసరం సత్త్వం రాజసం తామసం గుణమ్ । సుర్యాదిమణ్డలాన్యేవ విమలాద్యాశ్చ శక్తయః ॥ ౧,౧౨౬.
తామర గుండ్రాన్ని, కేశరాన్ని, సత్త్వ, రాజస, తామస గుణాలను, సూర్యాది మండలాలను, నిర్మలాది శక్తులను పూజించాలి.
దుర్గాం గణం సరస్వతీం క్షేత్రపాలం చ కోణకే । ఆసనం మూర్తిమభ్యర్చ్య వాసుదేవం బలం స్మరన్ ॥ ౧,౧౨౬.
దుర్గాదేవిని, గణాలను, సరస్వతిని, మూలల్లో క్షేత్రపాలకుడిని, ఆసనాన్ని, మూర్తిని పూజించి, వాసుదేవుని బలాన్ని స్మరించాలి.
అనిరుద్ధం మహాత్మానం నారాయణమథార్చయేత్ । హృదయాదీని చాఙ్గాని శఙ్ఖాదీన్యాయుధాని చ ॥ ౧,౧౨౬.
అనిరుద్ధుడిని, మహాత్ముడైన నారాయణుడిని, హృదయాది అవయవాలను, శంఖాది ఆయుధాలను పూజించాలి.
శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౧౨౭ బ్రహ్మోవాచ । మాఘమాసే శుక్లపక్షే సూర్యర్క్షేణ యుతా పురా । ఏకాదశీ తథా చైకా భీమేన సముపోషితా ॥ ౧,౧౨౭.
బ్రహ్మ చెప్పారు: మాఘమాసంలో, శుక్లపక్షంలో, సూర్యుని నక్షత్రంతో కూడినప్పుడు, భీముడు ఒకసారి పదకొండవ ఉపవాసాన్ని ఆచరించాడు.
ఆశ్చర్య తు వ్రతం కృత్వా పితౄణామనృణోఽభవత్ । భీమద్వాదశీ విఖ్యాతా ప్రాణినాం పుణ్యవర్ధినీ ॥ ౧,౧౨౭.
ఆ అద్భుత వ్రతాన్ని చేసి, భీముడు తన పితృదేవతలకు ఋణం లేకుండా పోయాడు. భీమ ద్వాదశి పేరుతో ప్రసిద్ధమైన ఈ వ్రతం అన్ని ప్రాణులకు పుణ్యాన్ని పెంచుతుంది.
నక్షత్రేణ వినాప్యేషా బ్రహ్మహత్యాది నాశయేత్ । వినిహన్తి మహాపాపం కునృపో విషయం యథా ॥ ౧,౧౨౭.
నక్షత్రం లేకపోయినా, ఇది బ్రహ్మహత్య వంటి మహాపాపాలను నాశనం చేస్తుంది. చెడ్డ రాజు తన రాజ్యాన్ని ఎలా నాశనం చేస్తాడో, అలా ఇది మహాపాపాలను తొలగిస్తుంది.
కుపుత్త్రస్తు కులం యద్వత్కుభార్యా చ పతిం యథా । అధర్మం చ యథా ధర్మః కుమన్త్రీ చ యథా నృపమ్ ॥ ౧,౧౨౭.
చెడు కొడుకు కుటుంబాన్ని ఎలా నాశనం చేస్తాడో, చెడు భార్య భర్తను ఎలా నాశనం చేస్తుందో, అధర్మం ధర్మాన్ని ఎలా నాశనం చేస్తుందో, చెడు మంత్రి రాజును ఎలా నాశనం చేస్తాడో అలా.
అజ్ఞానేన యథా జ్ఞానం శౌచమాశౌచకం యథా । అశ్రద్ధయా యథా శ్రద్ధా సత్యఞ్చైవానృతైర్యథా ॥ ౧,౧౨౭.
అజ్ఞానం జ్ఞానాన్ని ఎలా నాశనం చేస్తుందో, అపవిత్రత పవిత్రతను ఎలా పోగొడుతుందో, విశ్వాసం లేకపోవడం విశ్వాసాన్ని ఎలా పోగొడుతుందో, అబద్ధం సత్యాన్ని ఎలా పోగొడుతుందో అలా.
హిమం యథోష్ణమాహన్యాదనర్థం చార్థసంచయః । యథా ప్రకీర్తనాద్దానం తపో వై విస్మయాద్యథా ॥ ౧,౧౨౭.
చలిని వేడి ఎలా పోగొడుతుందో, దౌర్భాగ్యాన్ని ధనం ఎలా పోగొడుతుందో, దానం గొప్పగా చెప్పుకోవడం దాన ఫలితాన్ని ఎలా పోగొడుతుందో, తపస్సు ఆశ్చర్యంతో ఎలా పోగొడుతుందో అలా.
అశిక్షయా యథా పుత్రో గావో దూరగతైర్యథా । క్రోధేన చ యథా శాన్తిర్యథా విత్తమవర్ద్ధనాత్ ॥ ౧,౧౨౭.
పిల్లవాడు విద్య లేక నాశనం అవుతాడు, ఆవులు దూరంగా ఉంటే నాశనం అవుతాయి, శాంతి కోపంతో పోతుంది, ధనం పెంచుకోకపోతే పోతుంది.
జ్ఞానేనైవ యథా విద్యా నిష్కామేన యథా ఫలమ్ । తథైవ పాపనాశాయ ప్రోక్తేయం ద్వాదశీ శుభా ॥ ౧,౧౨౭.
జ్ఞానంతో విద్య లభించుతుంది, ఫలితం కోరిక లేకపోతే లభిస్తుంది. అలాగే, పాపాలను నాశనం చేయడానికి ఈ పవిత్ర ద్వాదశి చెప్పబడింది.
బ్రహ్మహత్యా సురాపానం స్తేయం గుర్వఙ్గనాగమః । యుగపత్తుప్రజాతాని(?) న నిహన్తి త్రిపుష్కరమ్ ॥ ౧,౧౨౭.
బ్రాహ్మణ హత్య, మద్యం సేవించడం, దొంగతనం, గురువు భార్యను ఆశించడం — ఇవన్నీ ఒకేసారి వచ్చినా, మూడు పుష్కరాలు ఆచరించినా ఈ పాపాలు పోవు.
న చాపి నైమిషం క్షేత్రం కురుక్షేత్రం ప్రభాసకమ్ । కాలిన్దీ యమునా గఙ్గా న చైవ న సరస్వతీ ॥ ౧,౧౨౭.
నైమిశక్షేత్రం, కురుక్షేత్రం, ప్రభాసం, కాలిందీ, యమునా, గంగా, సరస్వతి — ఇవి కూడా ఆ పాపాలను తొలగించవు.
న చైవ సర్వతీర్థాని ఏకాదశ్యాః సమాని హి । న దానం న జపో హోమో న చాన్యత్సుకృతం క్వచిత్ ॥ ౧,౧౨౭.
ప్రపంచంలోని అన్ని తీర్థాలు కూడ ekādaśīకి సమానం కావు; దానం, జపం, హోమం, లేదా మరే మంచి పనైనా ekādaśīకి సమానంగా ఉండదు.
ఏకతః పృథివీదానమేకతో హరివాసరః । తతోఽప్యేకా మహాపుణ్యా ఇయమేకాదశీ వరా ॥ ౧,౧౨౭.
ఒకవైపు భూమిని దానం చేయడం, మరోవైపు హరి వాసరాన్ని ఆచరించడం ఉన్నా, వాటికన్నా గొప్పది ఈ పవిత్రమైన ekādaśī.
అస్మిన్వరాహపురుషం కృత్వా దేవం తు హాటకమ్ । ఘటోపరి నవే పాత్రే కృత్వా వై తామ్రభాజనే ॥ ౧,౧౨౭.
ఈ రోజు, బంగారం తో వరాహ స్వరూపాన్ని తయారు చేసి, కొత్త పాత్ర మీద లేదా రాగి పాత్రలో పెట్టాలి.
సర్వబీజభృతే విప్రాః సితవస్త్రావగుణ్ఠితే । సహిరణ్యప్రదీపాద్యైః కృత్వా పూజాం ప్రయత్ననః ॥ ౧,౧౨౭.
అన్ని రకాల విత్తనాలతో, తెల్ల వస్త్రంతో కప్పి, బంగారు దీపాలు మొదలైనవి ఉంచి, శ్రద్ధతో పూజ చేయాలి.
వరాహాయ నమః పాదౌ క్రోడాకృతయే నమః కటిమ్ । నాభిం గంభీరఘోషాా ఉరః శ్రీవత్సధారిణే ॥ ౧,౧౨౭.
పాదాలకు వరాహాయ నమః, నడుముకు కూర్మాకృతయే నమః, నాభికి గంభీరధ్వని, ఛాతికి శ్రీవత్సాన్ని ధరించినవాడవు అని పూజించాలి.
బాహుం సహస్రశిరసే గ్రీవాం సర్వేశ్వరాయ చ । ముఖం సర్వాత్మనే పూజ్యం లలాటం ప్రభవాయ చ ॥ ౧,౧౨౭.
వెయ్యి తలల చేతులకు, సమస్త లోకాధిపతికి మెడకు, సర్వాంతర్యామికి ముఖానికి, శక్తి మూలమైన額ానికి పూజ చేయాలి.
కేశాః శతమయూఖాయ పూజ్యా దేవస్య చక్రిణః । విధినా పూజయిత్వా తు కృత్వా జాగరణం నిశి ॥ ౧,౧౨౭.
వంద కిరణాల వలె ప్రకాశించే జుట్టును చక్రధారి దేవునికి అర్పణగా పూజించాలి; విధిగా పూజ చేసి, రాత్రంతా జాగరణ చేయాలి.
శ్రుత్వా పురాణం దేవస్య మాహాత్మ్యప్రతిపాదకమ్ । ప్రాతర్విప్రాయ దత్త్వా చ యాచకాయ శుభాయ తత్ ॥ ౧,౧౨౭.
దేవుని మహిమను వివరించే పురాణాన్ని వినిన తరువాత, ఉదయాన్నే దానిని మంచి బ్రాహ్మణుడికి లేదా యోగ్యుడైన యాచకునికి ఇవ్వాలి.
కనకక్రోడసహితం సన్నివేద్య పరిచ్ఛదమ్ । పశ్చాత్తు పారణం కుర్యాన్నాతితృప్తః సకృద్వ్రతః ॥ ౧,౧౨౭.
బంగారు వరాహంతో పాటు అవసరమైన వస్తువులు సమర్పించి, ఆ తరువాత ఉపవాసాన్ని పూర్తిచేయాలి; ఒక్కసారి వ్రతం చేసినవాడు ఎక్కువ తృప్తిగా తినకూడదు.
ఏవం కృత్వా నరో విద్యాన్న భూయ స్తనపో భవేత్ । ఉపోష్యైకాదశీం పుణ్యాం ముచ్యతే వై ఋణత్రయాత్ । మనోఽభిలషితావాప్తిః కృత్వా సర్వవ్రతాదికమ్ ॥ ౧,౧౨౭.
ఇలా చేసినవాడు విద్యావంతుడవుతాడు, మళ్లీ చిన్నవాడిగా ఉండడు; ekādaśī ఉపవాసం వల్ల మూడురకాల ఋణాల నుంచి విముక్తి పొందుతాడు, అన్ని వ్రతాలు చేసి మనసు కోరినది పొందుతాడు.
శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౧౨౮ బ్రహ్మోవాచ । వ్రతాని వ్యాస వక్ష్యామి యైస్తుష్టః సర్వదో హరిః । శాస్త్రోదితో హి నియమో వ్రతం తచ్చ తపో మతమ్ ॥ ౧,౧౨౮.
బ్రహ్మ చెప్పాడు: వేదవ్యాసా! అన్ని వ్రతాలను నేను చెప్పుతాను. వాటి వల్ల సమస్తాన్ని ప్రసాదించే హరి సంతోషిస్తాడు. శాస్త్రంలో చెప్పిన నియమమే వ్రతం, అదే తపస్సు.
నియమాస్తు విశేషాః స్యుః వ్రతస్యాస్య దమాదయః । నిత్యం త్రిషవణం స్నాయాదధః శయీ జితేన్ద్రియః ॥ ౧,౧౨౮.
ఈ వ్రతానికి ముఖ్యమైన నియమాలు — మనస్సు నియంత్రణ మొదలైనవి. ప్రతిరోజూ మూడుసార్లు స్నానం చేయాలి, నేలమీద పడుకోవాలి, ఇంద్రియాలను అదుపులో పెట్టుకోవాలి.
స్త్రీశూద్రపతితానాం తు వర్జయేదభిభాషణమ్ । పవిత్రాణి చ పఞ్చైవ జుహుయాచ్చైవ శక్తితః ॥ ౧,౧౨౮.
స్త్రీలు, శూద్రులు, పతితులతో మాట్లాడకూడదు. ఐదు పవిత్ర పదార్థాలను శక్తిమేరకు హోమం చేయాలి.
కృచ్ఛ్రాణ్యేతాని సర్వాణి చరేత్సుకృతవాన్నరః । కేశానాం రక్షణార్థం తు ద్విగుణం వ్రతమాచరేత్ ॥ ౧,౧౨౮.
ధర్మబద్ధుడైనవాడు ఇవన్నీ కఠినంగా ఆచరించాలి. జుట్టు సంరక్షణ కోసం వ్రతాన్ని రెట్టింపు చేయాలి.