గరుడపురాణమ్

అనాయకే న వస్తవ్యం న చైవ బహునాయకే । స్త్రీనాయకే న వస్తవ్యం వస్తవ్యం బాలనాయకే ॥ ౧,౧౧౫.

నాయకుడు లేని చోట నివసించకూడదు; ఎక్కువ నాయకులు ఉన్న చోట కూడా ఉండకూడదు. మహిళ నాయకురాలిగా ఉన్న చోట నివసించకూడదు; పిల్లవాడు నాయకుడిగా ఉన్న చోటే నివసించాలి.

పితా రక్షతి కౌమారే భత్తా రక్షతి యౌవనే । పుత్రస్తు స్థవిరే కాలే న స్త్రీ స్వాతన్త్ర్యమర్హతి ॥ ౧,౧౧౫.

బాల్యంలో తండ్రి రక్షిస్తాడు, యవ్వనంలో భర్త రక్షిస్తాడు, వృద్ధాప్యంలో కుమారుడు రక్షిస్తాడు; స్త్రీకి స్వాతంత్ర్యం అనర్హం.

త్యజేద్వన్ధ్యామష్టమేఽబ్దే నవమే తు మృతప్రిజామ్ । ఏకాదశే స్త్రీజననీం సద్యశ్చాప్రియావాదినీమ్ ॥ ౧,౧౧౫.

ఎనిమిదవ ఏడాది వరకు సంతానం లేని స్త్రీని, తొమ్మిదవ ఏడాదిలో పిల్లలు చనిపోయిన స్త్రీని, పదకొండవ ఏడాదిలో కూతుళ్లను మాత్రమే కనిన స్త్రీని, వెంటనే అసహ్యంగా మాట్లాడే స్త్రీని వదిలేయాలి.

అనర్థిత్వాన్మనుష్యాణాం భియా పరిజనస్య చ । అర్థాదపేతమర్యాదాస్త్రయస్తిష్ఠన్తి భర్తృషు ॥ ౧,౧౧౫.

ప్రయోజనం లేకపోవడం వల్ల, ఇంటివారి భయంతో, ధనంతో నియమాలు తప్పిన మూడు రకాల స్త్రీలు భర్తలతోనే ఉంటారు.

అశ్వం శ్రాన్తం గజం మత్తం గావః ప్రథమసూతికాః । అనూదకే చ మణ్డూకాన్ప్రాజ్ఞో దూరేణ వర్జయేత్ ॥ ౧,౧౧౫.

పండితుడు అలసిన గుర్రాన్ని, పిచ్చి ఏనుగును, మొదటి సారి కునికిన ఆవులను, నీరు లేని చోట ఉండే కప్పలను దూరంగా నివారించాలి.

అర్థాతురాణాం న సుహృన్న బన్ధుః కామాతురాణాం న భయం న లజ్జా । చిన్తాతురాణాం న సుఖం న నిద్రా క్షుధాతురాణాం న బలం న తేజః ॥ ౧,౧౧౫.

పేదరికంతో బాధపడేవారికి స్నేహితుడు లేదా బంధువు ఉండరు; కామంతో ఉన్నవారికి భయం లేదా లజ్జా ఉండదు; ఆందోళనతో ఉన్నవారికి సుఖం లేదా నిద్ర ఉండదు; ఆకలితో ఉన్నవారికి బలం లేదా తేజస్సు ఉండదు.

కుతో నిద్రా దరిద్రస్య పరప్రేష్యవరస్య చ । పరనారీప్రసక్తస్య పరద్రవ్యహరస్య చ ॥ ౧,౧౧౫.

పేదవాడికి, పరుల పనులు చేసే వాడికి, పరస్త్రీపై ఆసక్తి ఉన్నవాడికి, పరధనం దొంగిలించే వాడికి నిద్ర ఎలా వస్తుంది?

సుఖం స్వపిత్యనృణవాన్వ్యాధిముక్తశ్చ యో నరః । సావకాశస్తు వై భుఙ్క్తే యస్తు దారైర్న సఙ్గతః ॥ ౧,౧౧౫.

ఋణం లేకుండా, వ్యాధిలేని మనిషి ఆనందంగా నిద్రపోతాడు; భార్యతో కలిసిపోలేని వాడు మాత్రం ఇబ్బందిగా భోజనం చేస్తాడు.

అమ్భసః పరిమాణే ఉన్నతం కమలం భవేత్ । స్వస్వామినా బలవతా భృత్యో భవతి గర్వితః ॥ ౧,౧౧౫.

నీరు ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు కమలం పైకి ఎదుగుతుంది; తన యజమాని బలవంతుడైతే పనివాడు గర్వంగా మారతాడు.

స్థానస్థితస్య పద్మస్య మిత్రే వరుణభాస్కరౌ । స్థానచ్యుతస్య తస్యైవ క్లేదశోషణకారకౌ ॥ ౧,౧౧౫.

తన స్థానం లో ఉన్న కమలానికి సూర్యుడు, వరుణుడు మిత్రులు; అదే కమలం పాత స్థానం నుండి పోతే, వారు ఆ కమలాన్ని ఎండబెట్టే వారు అవుతారు.

యే పదస్థస్య మిత్త్రాణి తే తస్య రిపుతాం గతాః । భానోః పద్మే జలే ప్రీతిః స్థలోద్ధరణశోషణః ॥ ౧,౧౧౫.

స్థిరంగా ఉన్నవారికి మిత్రులు, స్థానం కోల్పోయినవారికి శత్రువులు అవుతారు; నీటిలో ఉన్న కమలాన్ని సూర్యుడు ప్రేమిస్తాడు, నేలపై పెట్టినప్పుడు ఎండబెడతాడు.

స్థానస్థితాని పూజ్యన్తే పూజ్యన్తే చ పదే స్థితాః । స్థానభ్రష్టా న పూజ్యన్తే కేశా దన్తా నఖా నరాః ॥ ౧,౧౧౫.

తమ స్థానంలో ఉన్నవారు గౌరవింపబడతారు; స్థానం కోల్పోయిన వెంట్రుకలు, పళ్లూ, మేకలు, మనుష్యులు గౌరవించబడరు.

ఆచారః కులమాఖ్యతి దేశమాఖ్యాతి భాషితమ్ । సమ్భ్రమః స్నేహమాఖ్యాతి వపురాఖ్యాతి భోజనమ్ ॥ ౧,౧౧౫.

ఆచారం వంశాన్ని తెలియజేస్తుంది, మాట ప్రదేశాన్ని తెలియజేస్తుంది, మర్యాద అనురాగాన్ని తెలియజేస్తుంది, రూపం ఆహారాన్ని తెలియజేస్తుంది.

వృథా వృష్టిః సముద్రస్య వృథా తృప్తస్య భోజనమ్ । వృథా దానం సమృద్ధస్య నీచస్య సుకృతం వథా ॥ ౧,౧౧౫.

సముద్రంపై వర్షం వృథా, తృప్తి చెందినవాడికి భోజనం వృథా, ధనికుడికి దానం వృథా, నీచుడికి చేసిన మేలూ వృథానే.

దూరస్థోఽపి సమీపస్థో యో యస్య హృదయే స్థితః । హృదయాదపి నిష్క్రాన్తః సమీపస్థోఽపి దూరతః ॥ ౧,౧౧౫.

దూరంలో ఉన్నా, హృదయంలో ఉన్నవాడు దగ్గరగా ఉంటాడు; హృదయం నుండి దూరమైనవాడు దగ్గరగా ఉన్నా దూరంగా ఉంటాడు.

ముఖభఙ్గః స్వరో దీనో గాత్రస్వేదో మహద్భయమ్ । మరణే యాని చిహ్నాని తాని చిహ్నాని యాచకే ॥ ౧,౧౧౫.

ముఖం క్షీణించడం, స్వరం బలహీనంగా మారడం, అవయవాల్లో చెమట రావడం, పెద్ద భయం – ఇవి మరణానికి సూచనలు, అలాగే యాచకుడికీ ఇవే లక్షణాలు.

కుబ్జస్య కీటఘాతస్య వాతాన్నిష్కాసితస్య చ । శిఖరే వసతస్తస్య వరం జన్మ న యాచితమ్ ॥ ౧,౧౧౫.

కుబ్జుడికి, పురుగులు చంపేవాడికి, గాలి తోడై పోయినవాడికి, కొండపై నివసించేవాడికి, యాచించడంకన్నా మరణమే మేలైనది.

జగత్పతిర్హి యాచిత్వా విష్ణుర్వామనతాం యతః । కాన్యోఽధికతరస్తస్య యోర్ఽథో యాతి న లాఘవమ్ ॥ ౧,౧౧౫.

ఈ లోకానికి అధిపతి అయిన విష్ణువు కూడా, ఒకసారి వామనరూపం ధరించి దానం అడిగాడు. ఆయనకన్నా గొప్ప పని ఏదైనా ఉంటే, దానికి వినయం అవసరం కాకుండా ఉండదు.

మాతా శత్రుః పితా వైరీ బాలా యేన న పాఠితాః । సభామధ్యే న శోభన్తే హంసమధ్యే బకాయథా ॥ ౧,౧౧౫.

తల్లిదండ్రులు తమ పిల్లలకు విద్య బోధించకపోతే, వాళ్లు శత్రువులే. అలాంటి పిల్లలు సభలో మెరుగు చూపరు; హంసల మధ్య బకంలా కనిపిస్తారు.

విద్యా నామ కురూపరూపమధికం విద్యాతిగుప్తం ధనం విద్యా సాధుకరీ జనప్రియకరీ విద్యా గురూణాం గురుః । విద్యా బన్ధుజనార్తినాశనకరీ విద్యా పరం దైవతం విద్యా రాజసు పూజితా హి మనుజో విద్యవిహీనః పశుః ॥ ౧,౧౧౫.

విద్య అనేది అత్యుత్తమ రూపం, దాచిపెట్టే ధనంలోకన్నా గొప్పది, దొంగలు దొంగిలించలేని సంపద. విద్య మంచితనాన్ని ఇస్తుంది, అందరికీ ఇష్టపడేలా చేస్తుంది, గురువులకు కూడా గురువు, బంధువుల బాధను తొలగిస్తుంది, పరమదైవం, రాజుల మధ్య గౌరవించబడుతుంది. విద్య లేని మనిషి జంతువుతో సమానం.

గృహే చాభ్యన్తరే ద్రవ్యం లగ్నం చైవ తు దృశ్యతే । అశేషం హరణీయం చ విద్యా న హ్రియతే పరైః ॥ ౧,౧౧౫.

ఇంట్లో ఉన్న ధనం, వస్తువులు అందరికీ కనిపిస్తాయి, అవి పూర్తిగా దొంగిలించబడతాయి. కానీ విద్యను ఎవరూ అపహరించలేరు.

శౌనకీయం నీతిసారం విష్ణుః సర్వత్రతాని చ । కథయామాస వైపూర్వం తత్ర శుశ్రావ శఙ్కరః । శఙ్కరాదశృణోద్వ్యాసో వ్యాసాదస్మాభిరేవ చ ॥ ౧,౧౧౫.

శౌనకీయం నीतిసారం విష్ణువు అన్ని చోట్ల వివరించాడు. అక్కడ శంకరుడు వినాడు, శంకరుడి నుండి వ్యాసుడు వినాడు, వ్యాసుడి ద్వారా మేము తెలుసుకున్నాము.

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౧౧౬ బ్రహ్మోవాచ । వ్రతాని వ్యాస వక్ష్యామి హరిర్యైః సర్వదో భవేత్ । సర్వమాసర్క్షతిథిషు వారేషు హరిరర్చితః ॥ ౧,౧౧౬.

బ్రహ్మ చెప్పాడు: వాసా, హరిదేవుడు అన్నింటినీ ప్రసాదించే విధంగా, ప్రతి మాసం, నక్షత్రం, తిథి, వారంలో హరిని పూజించే వ్రతాలను నేను చెప్పుతాను.

ఏకభక్తేన నక్తేన ఉపవాసఫలాదినా । దదాతి ధనధాన్యాది పుత్రరాజ్యజయాదికమ్ ॥ ౧,౧౧౬.

ఒకే భక్తితో, రాత్రిపూట ఉపవాసంతో, అలాంటి వ్రత ఫలితాలతో, హరిదేవుడు ధనం, ధాన్యం, పిల్లలు, రాజ్యం, విజయాన్ని ఇస్తాడు.

వైశ్వానరః ప్రతిపది కుబేరః పూజితోఽర్థదః । ఉపోష్య బ్రహ్మా ప్రతిపద్యర్చితః శ్రీస్తథాశ్వినీ ॥ ౧,౧౧౬.

ప్రతిపద రోజున వైశ్వానరుడు, కుబేరుడు పూజించబడితే ధనాన్ని ఇస్తారు. ఉపవాసం చేసి, ఆ రోజున బ్రహ్మను, శ్రీదేవిని, అశ్వినులను కూడా పూజించాలి.

ద్వితీయాయాం యమో లక్ష్మీనారాయణ ఇహార్థదః । తృతీయాయాం త్రిదేవాశ్చ గౌరీవిఘ్నేశశఙ్కరాః ॥ ౧,౧౧౬.

రెండవ తిథిలో యముడు, లక్ష్మీనారాయణుడు ధనాన్ని ఇస్తారు. మూడవ తిథిలో మూడుగురు దేవతలు, గౌరీ, విఘ్నేశ్వరుడు, శంకరుడు పూజించాలి.

చతుర్థ్యాం చ చతుర్వ్యూహః పఞ్చమ్యామర్చితో హరిః । కార్తికేయో రవిః షష్ఠ్యాం సప్తమ్యాం భాస్కరోఽర్థదః ॥ ౧,౧౧౬.

నాలుగవ తిథిలో నలుగురు వ్యూహాలను పూజించాలి. ఐదవ తిథిలో హరిని పూజించాలి. ఆరవ తిథిలో కార్తికేయుడు, సూర్యుడు; ఏడవ తిథిలో భాస్కరుడు ధనాన్ని ఇస్తాడు.

దుర్గాష్టమ్యాం నవమ్యాం చ మాతరోఽథ దిశోఽర్థదాః । దశమ్యాం చ యమశ్చన్ద్ర ఏకాదశ్యామృషీన్యజేత్ ॥ ౧,౧౧౬.

దుర్గాష్టమి, నవమి రోజుల్లో మాతృదేవతలు, దిక్కులు ధనాన్ని ఇస్తారు. పదవ తిథిలో యముడు, చంద్రుడు; పదకొండవ తిథిలో ఋషులను పూజించాలి.

ద్వాదశ్యాం చ హరిః కామస్త్రయోదశ్యాం మహేశ్వరః । చతుర్దశ్యాం పఞ్చదశ్యాం బ్రహ్మా చ పితరోఽర్థదాః ॥ ౧,౧౧౬.

పన్నెండవ తిథిలో హరి, కామదేవుడు; పదమూడు తిథిలో మహేశ్వరుడు; పద్నాలుగు, పదిహేను తిథుల్లో బ్రహ్మ, పితృదేవతలు ధనాన్ని ఇస్తారు.