గరుడపురాణమ్

అధీరః కర్కశః స్తబ్ధః కుచేలః స్వయమాగతః । పఞ్చ విప్రా న పూజ్యన్తే బృహస్పతిసమా అపి ॥ ౧,౧౧౫.

అవిశ్రాంతుడు, కఠినుడు, అహంకారుడు, చీపురాయి వేసుకున్నవాడు, ఆహ్వానం లేకుండా వచ్చిన బ్రాహ్మణుడు—even if they are equal to బృహస్పతి— వీరు ఐదుగురూ గౌరవించబడరు.

ఆయుః కర్మ చ విత్తం చ విద్యా నిధనమేవ చ । పఞ్చైతాని వివిచ్యన్తే జాయమానస్య దేహినః ॥ ౧,౧౧౫.

ఆయుష్షు, కర్మ, ధనం, విద్య, మరణం— ఇవి ఐదూ మనిషి పుట్టినప్పుడు నిర్ణయించబడతాయి.

పర్వతారోహణే తోయే గోకులే దుష్టనిగ్రహే । పతితస్య సముత్థానే శస్తాః పఞ్చ (హ్యేతే) గుణాః స్మృతాః ॥ ౧,౧౧౫.

కొండ ఎక్కడంలో, నీటిని దాటి పోవడంలో, పశువులను కాపాడడంలో, దుష్టులను నియంత్రించడంలో, పడిపోయినవారిని లేపడంలో— ఇవి ఐదు మంచి లక్షణాలు.

అభ్రచ్ఛాయా ఖలే ప్రీతిః పరనారీషు సంగతిః । పఞ్చైతే హ్యస్థిరా భావా యౌవనాని ధనాని చ ॥ ౧,౧౧౫.

మెఘం నీడ, దుష్టుని ప్రేమ, పరస్త్రీతో సాంగత్యం, యవ్వనం, ధనం — ఇవన్నీ నిలకడలేని వాటే.

అస్థిరం జీవితం లోకే అస్థిరం ధనయౌవనమ్ । అస్థిరం పుత్త్రదారాద్యం ధర్మః కీర్తిర్యశః స్థిరమ్ ॥ ౧,౧౧౫.

ఈ లోకంలో జీవితం, ధనం, యవ్వనం, పిల్లలు, భార్య, ఇతరులు — ఇవన్నీ స్థిరంగా ఉండవు. ధర్మం, కీర్తి, యశస్సు మాత్రమే నిలబడతాయి.

శత జీవితమత్యల్పం రాత్రిస్తస్యార్ధహారిణీ । వ్యాధిశోకజరాయాసైరర్ధం తదపి నిష్ఫలమ్ ॥ ౧,౧౧౫.

నూరు సంవత్సరాల జీవితం కూడా చాలా తక్కువే. దానికి సగం రాత్రిలో పోతుంది. మిగతాది వ్యాధి, శోకం, వృద్ధాప్యం, అలసటతో పోతుంది. చివరికి అది కూడా వ్యర్థమే.

ఆయుర్వర్షశతం నృణాం పరిమితం రాత్రౌ తదర్ధం గతం తస్యార్ధస్థితకిఞ్చిదర్ధమధికం బాల్యస్య కాలే గతమ్ । కిఞ్చిద్వన్ధువియోగదుః ఖమరణైర్భూపాలసేవాగతం శేషం వారితరఙ్గగర్భచపలం మానేన కిం మానినామ్ ॥ ౧,౧౧౫.

మనుషుల ఆయుష్కాలం వంద సంవత్సరాలు అయినా, దానికి సగం రాత్రిలో పోతుంది. మిగిలినదిలో సగం లేదా అంతకంటే ఎక్కువ బాల్యంలో పోతుంది. కొంత బంధువుల వियोगం, బాధ, మరణం, రాజులకు సేవలో పోతుంది. మిగిలినది నీటి అలల లాగా చంచలంగా ఉంటుంది. అలాంటి జీవితంలో గర్వించేదేముంది?

అహోరాత్రమయో లోకే జరారూపేణ సంచరేత్ । మృత్యుర్గ్రసతి భూతాని పవనం పన్నగో యథా ॥ ౧,౧౧౫.

పగలు రాత్రి తిరుగుతూ, ఈ లోకంలో వృద్ధాప్యం తన రూపంలో సంచరిస్తుంది. మరణం ప్రాణులను, పాము గాలిని మింగినట్టు మింగేస్తుంది.

గచ్ఛతస్తిష్ఠతో వాపి జాగ్రతః స్వపతో న చేత్ । సర్వసత్త్వహితార్థాయ పశోరివ విచేష్టితమ్ ॥ ౧,౧౧౫.

ఏదైనా చేయడంలో, నిలబడడంలో, మెలకువగా ఉన్నా, నిద్రలో ఉన్నా — అందరి మేలుకోసం కృషి చేయకపోతే, అతని జీవితం జంతువులదానికంటే వేరేం కాదు.

అహితహితవిచారశూన్యబుద్ధేః శ్రుతిసమయే బహుభిర్వితర్కితస్య । ఉదరభరణమాత్రతుష్టబుద్ధేః పురుషపశోశ్చ పశోశ్చ కో విశేషః ॥ ౧,౧౧౫.

ఏది మంచిదో, చెడ్డదో తేడా తెలియని, కడుపు నిండితే చాలు అనుకునే మనిషి జీవితం, జంతువు జీవితానికి తేడా ఏముంది?

శౌర్యే తపసి దానే చ యస్య న ప్రథితం యశః । విద్యాయామర్థలాభే వా మాతురుచ్చార ఏవ సః ॥ ౧,౧౧౫.

ధైర్యం, తపస్సు, దానం, విద్య, సంపాదన — వీటిలో ఏదీ లేని వాడి జీవితం, తల్లి విసర్జనతో సమానం.

యజ్జీవ్యతే క్షణమపి ప్రథితం మనుష్యైర్విజ్ఞానవిక్రమయశోభిరభగ్నమానైః । తన్నామ జీవితమితి ప్రవదన్తి తజ్జ్ఞాః కాకోఽపి జీవతి చిరం చ బలిం చ భుఙ్క్తే ॥ ౧,౧౧౫.

జ్ఞానం, పరాక్రమం, గౌరవం చెదరని మనుషులు ఒక్క క్షణం అయినా జీవిస్తే, అదే నిజమైన జీవితం అని పండితులు అంటారు. కాకి కూడా ఎక్కువకాలం బతికి, బలి తింటుంది.

కిం జీవితేన ధనమానవివర్జితేన మిత్రేణ కిం భవతి భీతిసశఙ్కితేన । సింహవ్రతం చరత గచ్ఛత మా విషాదం కాకోఽపి జీవతి చిరం చ బలిం చ భుఙ్క్తే ॥ ౧,౧౧౫.

ధనం లేకపోతే, గౌరవం లేకపోతే జీవితం వల్ల లాభం ఏమిటి? భయంతో, అనుమానంతో ఉన్న మిత్రుడు వల్ల ఉపయోగం ఏమిటి? సింహంలా ధైర్యంగా జీవించు, ముందుకు సాగు, నిరాశ పడవద్దు. కాకి కూడా ఎక్కువకాలం బతికి, బలి తింటుంది.

యో వాత్మనీహ న గురౌ న చ భృత్యవర్గే దీనే దయాం న కురుతే న చ మిత్రకార్యే । కిం తస్య జీవితఫలేనమనుష్యలోకే కాకోఽపి జీవతి చిరం చ బలిం చ భుఙ్క్తే ॥ ౧,౧౧౫.

తనపై, గురుపై, పనివారిపై, దరిద్రులపై, స్నేహితుల పనిలో దయ చూపని వాడికి ఈ లోకంలో జీవితం వల్ల ప్రయోజనం ఏముంది? కాకి కూడా ఎక్కువకాలం బతికి, బలి తింటుంది.

యస్య త్రివర్గశూన్యాని దినాన్యాయాన్తి యాన్తి చ । స లౌహకారభస్త్రేవ శ్వసన్నపి న జీవతి ॥ ౧,౧౧౫.

ధర్మం, అర్థం, కామం లేని రోజులు గడిపే వాడు, ఊపిరి పీల్చినా, మేడకారుడి కమ్మిలా జీవించడు.

స్వాధీనవృత్తేః సాఫల్యం న పరాధీనవర్తితా । యే పరాధీనకర్మాణో జీవన్తోఽపి చ తే మృతాః ॥ ౧,౧౧౫.

తన చేతిలో పని చేసేవాడికే విజయముంటుంది. ఇతరుల మీద ఆధారపడేవాళ్లు బతికినా, చనిపోయిన వారితో సమానం.

సు(స్వ) పూరా వై కాపురుషాః సు(స్వ) పూరో మూషికాఞ్జలిః । అసన్తుష్టః కాపురుషః స్వల్పకేనాపి తుష్యతి ॥ ౧,౧౧౫.

కిరాతుడు ఎప్పుడూ తిండితో నిండిపోతాడు, ఎలుక చేతిలో కొద్దిగా ధాన్యం ఉన్నట్టు. అయినా, కిరాతుడు కొంచెం దొరికినా సంతోషపడతాడు.

అభ్రచ్ఛాయా తృణాదగ్నిర్నోచసేవా పథో జలమ్ । వేశ్యారాగః ఖలే ప్రీతిః షడేతే బుద్వుదోపమాః ॥ ౧,౧౧౫.

మెఘం నీడ, పొలంలో మంట, మార్గంలో నీరు, వేశ్య ప్రేమ, దుష్టుని ప్రేమ — ఇవన్నీ బుడబుడల వంటివి.

వాచా విహితసార్థేన లోకో న చ సుఖాయతే । జీవితం మానమూలం హి మానే మ్లానే కుతః సుఖమ్? ॥ ౧,౧౧౫.

అర్థం లేని మాటలు వినిపించినా, లోకానికి ఆనందం కలగదు. జీవితం గౌరవంలోనే ఉంది. గౌరవం తగ్గితే, ఆనందం ఎక్కడుంటుంది?

అబలస్య బలం రాజా బాలస్య రుదితం బలమ్ । బలం మూర్ఖస్య మౌనం హి తస్కరస్యానృతం బలమ్ ॥ ౧,౧౧౫.

బలహీనునికి బలం రాజు, పిల్లవాడికి బలం ఏడుపు, మూర్ఖునికి బలం మౌనం, దొంగకు బలం అబద్ధం.

యథాయథా హి పురుషః శాస్త్రం సమధిగచ్ఛతి । తథాతథాస్య మేధా స్యాద్విజ్ఞానం చాస్య రోచతే ॥ ౧,౧౧౫.

మనిషి ఎంతగా శాస్త్రాలు చదువుతాడో, అంతగా అతని బుద్ధి పెరుగుతుంది. జ్ఞానం కూడా అతనికి ఇష్టంగా మారుతుంది.

యథాయథా హి పురుషః కల్యాణే కురుతే మతిమ్ । తథాతథా హి సర్వత్ర శ్లిష్యతే లోకసుప్రియః ॥ ౧,౧౧౫.

మనిషి మంచి విషయాల్లో మనసు పెట్టినంత మాత్రాన, అతడు అందరికీ ఇష్టమైనవాడవుతాడు.

లోభప్రమాదవిశ్వాసైః పురుషో నశ్యతి త్రిభిః । తస్మాల్లోభో న కర్తవ్యః ప్రమాదో నోన విశ్వసేత్ ॥ ౧,౧౧౫.

లోభం, జాగ్రత్తలేమి, అనవసర విశ్వాసం — ఈ మూడు వల్ల మనిషి నశిస్తాడు. అందుకే లోభపడకూడదు, నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు, ఎవ్వరినైనా అప్రయత్నంగా నమ్మకూడదు.

తావద్భయస్య భేతవ్యం యావద్భయమనాగతమ్ । ఉత్పన్నే తు భయే తీవ్రే స్థాతవ్యం వై హ్యభీతవత్ ॥ ౧,౧౧౫.

భయం రాకముందు దాన్ని భయపడాలి; కానీ భయం వచ్చినప్పుడు, అది ఎంత తీవ్రమైనా, ధైర్యంగా నిలబడాలి.

ఋణశేషం చాగ్నిశేషం వ్యాధిశేషం తథైవ చ । పునః పునః ప్రవర్ధన్తే తస్మాచ్ఛేషం న కారయేత్ ॥ ౧,౧౧౫.

మిగిలిన ఋణం, మిగిలిన అగ్ని, మిగిలిన వ్యాధి — ఇవన్నీ మళ్లీ మళ్లీ పెరుగుతాయి. అందుకే ఏదీ మిగిలిపోకుండా పూర్తిచేయాలి.

కృతే ప్రతికృతం కుర్యాద్ధింసితే ప్రతిహింసితమ్ । న తత్ర దోషం పశ్యామి దుష్టే దోషం సమాచరేత్ ॥ ౧,౧౧౫.

ఎవరైనా మనకు చేసిన దానికి తగిన ప్రతిఫలం ఇవ్వాలి; హాని చేసినవాడికి హానిచేయడంలో తప్పు లేదు; దుష్టులకు తగిన శిక్ష ఇవ్వాలి.

పరోక్షే కార్యహన్తారం ప్రత్యక్షే ప్రియవాదినమ్ । వర్జయేత్తాదృశం మిత్రం మాయామయమరిం తథా ॥ ౧,౧౧౫.

మనకు ఎదురుగా మధురంగా మాట్లాడి, మనకు తెలియకుండా పనులు చెడగొట్టే మిత్రుడిని దూరంగా పెట్టాలి. అలాంటి మిత్రుడు మాయతో ఉన్న శత్రువుతో సమానం.

దుర్జనస్య హి సంగేన సుజనోఽపి వినశ్యతి । ప్రసన్నమపి పానీయం కర్దమైః కలుషీకృతమ్ ॥ ౧,౧౧౫.

చెడువాళ్లతో కలిసినప్పుడు మంచివాడు కూడా నశిస్తాడు; నిర్మలమైన నీరు మట్టితో కలిసినట్టు.

స భుఙ్క్తే సద్విజో భుఙ్క్తే సమశేషనిరూపణమ్ । తస్మాత్సర్వప్రయత్నేన ద్విజః పూజ్యః ప్రయత్నతః ॥ ౧,౧౧౫.

బ్రాహ్మణుడు భోజనం చేసినప్పుడు, అన్నీ రకాల ఆహారం తిన్నట్టే అవుతుంది. అందుకే బ్రాహ్మణుడిని ఎంతో గౌరవంతో పూజించాలి.