గరుడపురాణమ్

ధర్మః ప్రవ్రజితస్తపః ప్రచలితం సత్యం చ దూరం గతం పృథ్వీ వన్ధ్యఫలా జనాః కపటినో లౌల్యే స్థితా బ్రాహ్మణాః । మర్త్యాః స్త్రీవశగాః స్త్రియశ్చ చపలా నీచా జనా ఉన్నతాః హా కష్టం ఖలుజీవితం కలియుగే ధన్యా జనా యే మృతాః ॥ ౧,౧౧౫.

ధర్మం పోయింది, తపస్సు స్థిరంగా లేదు, సత్యం దూరమైపోయింది, భూమి పండించదు, ప్రజలు మోసగాళ్లు, బ్రాహ్మణులు లోభంలో మునిగిపోయారు, మనుషులు స్త్రీల వశంలో ఉన్నారు, స్త్రీలు చంచలంగా మారారు, నీచులు పైచేయిగా ఉన్నారు — హాయ్! కలియుగంలో జీవితం ఎంత దారుణంగా మారింది! చనిపోయినవారే ధన్యులు.

ధన్యాస్తే యే న పశ్యన్తి దేశభఙ్గం కులక్షయమ్ । పరచిత్తగతాన్ దారాన్పుత్రం కువ్యసనే స్థితమ్ ॥ ౧,౧౧౫.

దేశం నాశనం అవడాన్ని, వంశం క్షయమవడాన్ని, భార్యలు పరుల పట్ల ఆకర్షితులవడాన్ని, కుమారుడు చెడు మార్గంలో పడిపోవడాన్ని చూడని వారు నిజంగా ధన్యులు.

కుపుత్రే నిర్వృతిర్నాస్తి కుభార్యాయాం కుతో రతిః । సుమిత్ర నాస్తి విశ్వాసః కురాజ్యే నాస్తి జీవితమ్ ॥ ౧,౧౧౫.

చెడ్డ కుమారుడిలో ఆనందం ఉండదు, చెడ్డ భార్యతో సుఖం ఉండదు, చెడు మిత్రుడిపై నమ్మకం ఉండదు, చెడ్డ రాజ్యంలో జీవితం ఉండదు.

పరాన్నం చ పరస్వం చ పరశయ్యాః పరస్త్రియః । పరవేశ్మని వాసశ్చ శక్రాదపి హరేచ్ఛ్రియమ్ ॥ ౧,౧౧౫.

ఇతరుల ఆహారం, ఇతరుల సంపద, ఇతరుల మంచం, ఇతరుల భార్య, ఇతరుల ఇంట్లో నివాసం — ఇవన్నీ ఇంద్రుడి ఐశ్వర్యాన్నికూడా హరించేస్తాయి.

ఆలాపాద్గాత్రసంస్పర్శాత్సంసర్గాత్సహ భోజనాత్ । ఆసనాచ్ఛయనాద్యానాత్పాపం సంక్రమతే నృణామ్ ॥ ౧,౧౧౫.

మాట్లాడటం, శరీరస్పర్శ, కలిసి తిరగడం, కలిసి భోజనం చేయడం, కలిసి కూర్చోవడం, పడుకోవడం, ప్రయాణించడం — ఇవి అన్నీ పాపాన్ని మనుషుల మధ్య వ్యాపింపజేస్తాయి.

స్త్రియో నశ్యన్తి రూపేణ తపః క్రోధన నశ్యతి । గావో ద్వరప్రచారేణ శూద్రాన్నేన ద్విజోత్తమః ॥ ౧,౧౧౫.

స్త్రీలు అందాన్ని కోల్పోతారు, తపస్సు కోపంతో పోతుంది, ఆవులు గేటు వద్ద తిరుగుతూ నశిస్తాయి, బ్రాహ్మణులు శూద్రుల భోజనం తింటే వారి మహిమ పోతుంది.

ఆసనాదేకశయ్యాయాం బోజనాత్పఙ్క్తిసఙ్కరాత్ । తతః సంక్రమతే పాపం ఘటాద్ధట ఇవోదకమ్ ॥ ౧,౧౧౫.

ఒకే చోట కూర్చోవడం, ఒకే మంచంలో పడుకోవడం, కలిసికలిసి భోజనం చేయడం, ఒకే వరుసలో కలవడం వల్ల పాపం ఒకరినొకరు అంటుకుంటుంది, అది ఒక గిన్నె నుండి మరో గిన్నెలోకి నీరు పోయినట్లు.

లాలనే బహవో దోషాస్తాడనే బహవో గుణాః । తస్మాచ్ఛిష్యం చ పుత్రం చ తాడయేన్న తు లాలయేత్ ॥ ౧,౧౧౫.

అతి లాలనలో ఎన్నో దోషాలు ఉంటాయి, శిక్షలో ఎన్నో గుణాలు ఉంటాయి. అందుకే శిష్యుడిని గానీ, కుమారుణ్ణి గానీ లాలించకుండా, అవసరమైతే శిక్షించాలి.

అధ్వా జరా దేహవతాం పర్వతానాం జలం జరా । అసంభోగశ్చ నారీణాం వస్త్రాణామాతపో జరా ॥ ౧,౧౧౫.

ప్రయాణం శరీరధారుల వృద్ధాప్యం, కొండలకు నీరు వృద్ధాప్యం, స్త్రీలకు అనురాగం లేకపోవడం వృద్ధాప్యం, వస్త్రాలకు ఎండ వృద్ధాప్యం.

అధమాః కలిమిచ్ఛన్తి సన్ధిమిచ్ఛతి మధ్యమాః । ఉత్తమా మానమిచ్ఛన్తి మానో హి మహతాం ధనమ్ ॥ ౧,౧౧౫.

చెడ్డవారు కలహాన్ని కోరుతారు, మధ్యస్థులు సమ్మతిని కోరుతారు, ఉత్తములు గౌరవాన్ని కోరుతారు. ఎందుకంటే గొప్పవారికి గౌరవమే ధనం.

మానో హి మూలమర్థస్య మానే సతి ధనేన కిమ్ । ప్రభ్రష్టమానదర్పస్య కిం ధనేన కిమాయుషా ॥ ౧,౧౧౫.

గౌరవమే ధనానికి మూలం. గౌరవం ఉంటే ధనంతో ఏమి చేయాలి? గౌరవం, గర్వం పోయినవారికి ధనం ఉన్నా, ఆయుష్షు ఉన్నా ప్రయోజనం లేదు.

అధమా ధనమిచ్ఛన్తి ధనమానౌ హి మధ్యమాః । ఉత్తమా మానమిచ్ఛన్తి మానో హి మహతాం ధనమ్ ॥ ౧,౧౧౫.

చెడ్డవారు ధనాన్ని కోరుతారు, మధ్యస్థులు ధనం, గౌరవం రెండూ కోరుతారు, ఉత్తములు గౌరవాన్ని మాత్రమే కోరుతారు. ఎందుకంటే గొప్పవారికి గౌరవమే ధనం.

వనేఽపి సింహా న నమన్తి కం చ బుభు క్షితా మాంసనిరీక్షణం చ । ధనైర్విహీనాః సుకులేషు జాతా న నీచకర్మాణి సమారభన్తే ॥ ౧,౧౧౫.

అడవిలో ఉన్నా సింహాలు ఎవరికీ వంగవు, ఎవరి మాంసాన్ని తినవు, ఎవరి మాంసాన్ని చూడవు. మంచి కుటుంబంలో పుట్టినవారు ధనం లేకపోయినా, చెడు పనులు చేయరు.

నాభిషేకో న సంస్కారః సింహస్య క్రియతే వనే । నిత్యమూర్జితసత్త్వస్య స్వయమేవ మృగేన్ద్రతా ॥ ౧,౧౧౫.

అడవిలో సింహానికి అభిషేకం, శంఖార్తనం ఏదీ చేయరు. దాని సహజ శక్తితోనే అది జంతువుల రాజు అవుతుంది.

వణిక్ప్రమాదీ భృకశ్చ మానీ భిక్షుర్విలాసీ హ్యధనశ్చ కామీ । వరాఙ్గనా చాప్రియవాదినీ చ న తే చ కర్మాణి సమారభన్తే ॥ ౧,౧౧౫.

అజాగ్రత్త వ్యాపారి, మీసాలవాడు, గర్వంతో ఉన్న భిక్షువు, ధనం లేని కాముకుడు, అందమైన మహిళ, అసహ్యంగా మాట్లాడేవాడు— వీరు తమ పనులను సరిగా చేయరు.

దాతా దరిద్రః కృపణోర్ఽథయుక్తః పుత్త్రోఽవిధేయః కుజనస్య సేవా । పరోపకారేషు నరస్య మృత్యుః ప్రజాయతే దుశ్చరితాని పఞ్చ ॥ ౧,౧౧౫.

ధనం లేని దాత, ధనం ఉన్నా దానానికి ఇష్టపడని కంజుసు, మాట వినని కుమారుడు, చెడ్డవారిని సేవించడం, మంచి పనుల్లో మరణించడం— ఇవి మనిషికి ఐదు చెడు పనులు.

కాన్తావియోగః స్వజనాపమానం ఋణస్య శేషః కుజనస్య సేవా । దారిద్రయాభావాద్విముఖాశ్చ మిత్రా వినాగ్నినా పఞ్చ దహన్తి తీవ్రాః ॥ ౧,౧౧౫.

ప్రియమైనవారి విడిపోవడం, తనవాళ్ల చేత అవమానం, అప్పు మిగిలిపోవడం, చెడ్డవారిని సేవించడం, పేదరికం వల్ల స్నేహితులు దూరమవడం— ఇవి ఐదు, అగ్ని లేకపోయినా, హృదయాన్ని బాగా కాల్చేవి.

చిన్తాసహస్రేషు చ తేషు మధ్యే చిన్తాశ్చతస్రోఽప్యసిధారతుల్యాః । నీచాపమానం క్షుధితం కలత్రం భార్యా విరక్తా సహజోపరోధః ॥ ౧,౧౧౫.

వెయ్యి ఆందోళనల్లోనూ నాలుగు బాధలు పదునైన కత్తిలా ఉంటాయి: నీచుల అవమానం, ఆకలి, భార్య ప్రేమ లేకపోవడం, తనవాళ్ల అడ్డంకి.

వశ్యశ్చ పుర్త్రేర్ఽథ కరీ చ విద్యా అరోగితా సజ్జనసఙ్గతిశ్చ । ఇష్టా చ భార్యా వశవర్తినీ చ దుః ఖస్య మూలోద్ధరణాని పఞ్చ ॥ ౧,౧౧౫.

మాట వినే కుమారుడు, ధనం, విద్య, ఆరోగ్యం, మంచి వారి సాంగత్యం, ఇష్టమైన భార్య వినయంగా ఉండడం— ఇవే దుఃఖాన్ని తొలగించే ఐదు మూలాలు.

కురఙ్గమాతఙ్గపతఙ్గంభృగ మీనా హతాః పఞ్చబిరేవ పఞ్చ । ఏకః ప్రమాథీ స కథం న ఘాత్యో యః సేవతే పఞ్చభిరేవ పఞ్చ ॥ ౧,౧౧౫.

జింక, ఏనుగు, పుట్టగొడుగు, తేనెటీగ, చేప— వీటిలో ఒక్కోటి ఒక్కో దోషంతో నశించాయి. ఐదు దోషాలను కలిగి ఉన్నవాడు ఎలా బతకగలడు?

అధీరః కర్కశః స్తబ్ధః కుచేలః స్వయమాగతః । పఞ్చ విప్రా న పూజ్యన్తే బృహస్పతిసమా అపి ॥ ౧,౧౧౫.

అవిశ్రాంతుడు, కఠినుడు, అహంకారుడు, చీపురాయి వేసుకున్నవాడు, ఆహ్వానం లేకుండా వచ్చిన బ్రాహ్మణుడు—even if they are equal to బృహస్పతి— వీరు ఐదుగురూ గౌరవించబడరు.

ఆయుః కర్మ చ విత్తం చ విద్యా నిధనమేవ చ । పఞ్చైతాని వివిచ్యన్తే జాయమానస్య దేహినః ॥ ౧,౧౧౫.

ఆయుష్షు, కర్మ, ధనం, విద్య, మరణం— ఇవి ఐదూ మనిషి పుట్టినప్పుడు నిర్ణయించబడతాయి.

పర్వతారోహణే తోయే గోకులే దుష్టనిగ్రహే । పతితస్య సముత్థానే శస్తాః పఞ్చ (హ్యేతే) గుణాః స్మృతాః ॥ ౧,౧౧౫.

కొండ ఎక్కడంలో, నీటిని దాటి పోవడంలో, పశువులను కాపాడడంలో, దుష్టులను నియంత్రించడంలో, పడిపోయినవారిని లేపడంలో— ఇవి ఐదు మంచి లక్షణాలు.

అభ్రచ్ఛాయా ఖలే ప్రీతిః పరనారీషు సంగతిః । పఞ్చైతే హ్యస్థిరా భావా యౌవనాని ధనాని చ ॥ ౧,౧౧౫.

మెఘం నీడ, దుష్టుని ప్రేమ, పరస్త్రీతో సాంగత్యం, యవ్వనం, ధనం — ఇవన్నీ నిలకడలేని వాటే.

అస్థిరం జీవితం లోకే అస్థిరం ధనయౌవనమ్ । అస్థిరం పుత్త్రదారాద్యం ధర్మః కీర్తిర్యశః స్థిరమ్ ॥ ౧,౧౧౫.

ఈ లోకంలో జీవితం, ధనం, యవ్వనం, పిల్లలు, భార్య, ఇతరులు — ఇవన్నీ స్థిరంగా ఉండవు. ధర్మం, కీర్తి, యశస్సు మాత్రమే నిలబడతాయి.

శత జీవితమత్యల్పం రాత్రిస్తస్యార్ధహారిణీ । వ్యాధిశోకజరాయాసైరర్ధం తదపి నిష్ఫలమ్ ॥ ౧,౧౧౫.

నూరు సంవత్సరాల జీవితం కూడా చాలా తక్కువే. దానికి సగం రాత్రిలో పోతుంది. మిగతాది వ్యాధి, శోకం, వృద్ధాప్యం, అలసటతో పోతుంది. చివరికి అది కూడా వ్యర్థమే.

ఆయుర్వర్షశతం నృణాం పరిమితం రాత్రౌ తదర్ధం గతం తస్యార్ధస్థితకిఞ్చిదర్ధమధికం బాల్యస్య కాలే గతమ్ । కిఞ్చిద్వన్ధువియోగదుః ఖమరణైర్భూపాలసేవాగతం శేషం వారితరఙ్గగర్భచపలం మానేన కిం మానినామ్ ॥ ౧,౧౧౫.

మనుషుల ఆయుష్కాలం వంద సంవత్సరాలు అయినా, దానికి సగం రాత్రిలో పోతుంది. మిగిలినదిలో సగం లేదా అంతకంటే ఎక్కువ బాల్యంలో పోతుంది. కొంత బంధువుల వियोगం, బాధ, మరణం, రాజులకు సేవలో పోతుంది. మిగిలినది నీటి అలల లాగా చంచలంగా ఉంటుంది. అలాంటి జీవితంలో గర్వించేదేముంది?

అహోరాత్రమయో లోకే జరారూపేణ సంచరేత్ । మృత్యుర్గ్రసతి భూతాని పవనం పన్నగో యథా ॥ ౧,౧౧౫.

పగలు రాత్రి తిరుగుతూ, ఈ లోకంలో వృద్ధాప్యం తన రూపంలో సంచరిస్తుంది. మరణం ప్రాణులను, పాము గాలిని మింగినట్టు మింగేస్తుంది.

గచ్ఛతస్తిష్ఠతో వాపి జాగ్రతః స్వపతో న చేత్ । సర్వసత్త్వహితార్థాయ పశోరివ విచేష్టితమ్ ॥ ౧,౧౧౫.

ఏదైనా చేయడంలో, నిలబడడంలో, మెలకువగా ఉన్నా, నిద్రలో ఉన్నా — అందరి మేలుకోసం కృషి చేయకపోతే, అతని జీవితం జంతువులదానికంటే వేరేం కాదు.